1
00:00:00,000 --> 00:00:00,820


2
00:00:00,820 --> 00:00:07,865
Алдымен 2G, 3G, 4G, енді 5G ұялы технология.

3
00:00:07,865 --> 00:00:17,352
Қазіргі уақытта халықтың басым көпшілігі антенналардан шығатын
қысқа толқынды сәулеленудің денсаулыққа зиянды екенін біледі.

4
00:00:17,352 --> 00:00:28,544
Ал үйге өзіміз орнататын Wi-Fi-ға немесе мектептердегі,
оқушыларымыз міндетті түрде әсер болатын Wi-Fi-ға ше?

5
00:00:28,544 --> 00:00:33,898
Швейцарияның Аппенцелль кантонындағы ата-аналар
кеңесі мен Вульфхальден мектебі осы мәселені

6
00:00:33,898 --> 00:00:37,645
қарастырып, Ролле мырзаны сөз сөйлеуге шақырды.

7
00:00:37,645 --> 00:00:45,398
Доминик Ролле бірнеше жыл орта мектеп мұғалімі болып
жұмыс істеді, кейін түрлі шығармашылық мамандықтарға ауысты.

8
00:00:45,398 --> 00:00:52,297
Бүгін ол Швейцариядағы ең жан-жақты
консультанттарды оқыту бағдарламаларының бірін басқарады.

9
00:00:52,297 --> 00:00:58,426
Осы лекцияда ол Wi-Fi-дің жасушаларды
түп-төркінен қалай зақымдайтынын көрсетеді.

10
00:00:58,426 --> 00:01:06,906
Бұл шаршауға, әлсіздікке және
ауруға бейімділіктің артуына әкеледі.

11
00:01:06,906 --> 00:01:12,742
Осы көңілді әрі практикалық дәрісті тыңдаңыз. Бұл соған тұрарлық.

12
00:01:12,742 --> 00:01:20,737
Қайырлы кеш, баршаңызға. Мен сәл алаңдаулымын, бірақ сіздердің
осы қызықты тақырыпқа жол тауып келгендеріңізге қуаныштымын.

13
00:01:20,737 --> 00:01:23,471
Электр қуаты туралы сөз болғанда кернеу қатысады.

14
00:01:23,471 --> 00:01:29,998
Мен осыны сіздер үшін дайындаған
слайдтар арқылы жеткізе алатыныма үміттенемін.

15
00:01:29,998 --> 00:01:34,552
Сонымен, мектептердегі Wi-Fi мәселесіз бе әлде күмәнді ме?

16
00:01:34,552 --> 00:01:44,547
Және мен бөлмеде кімдер бар және олар қалай орналасқаны
туралы шамамен түсінік алу үшін сауалнамадан бастағым келеді.

17
00:01:44,547 --> 00:01:48,829
Бірінші сұрақ: Wi-Fi қауіпсіз бе?

18
00:01:48,829 --> 00:01:56,956
Сонымен, егер келіссеңіздер, қолыңызды көтеріп
көрсетсеңіздер екен. Осылайша біз шамамен түсінік аламыз.

19
00:01:56,956 --> 00:02:03,501
Бұл айқын қол белгісі болуы мүмкін. Мен қолды көрмеймін.

20
00:02:03,501 --> 00:02:11,694
Ах, иә, біреу. Мұзды бұзуға батылдық танытқаныңызға рахмет.

21
00:02:11,694 --> 00:02:16,188
Содан кейін екінші сұрақ. Wi-Fi мүлде жақсы ма?

22
00:02:16,188 --> 00:02:20,859
Онда кім қолын көтерер еді?

23
00:02:20,859 --> 00:02:27,915
Ол иә, бізде жарты қол бар, екі жарым, бұл жақсы.

24
00:02:27,915 --> 00:02:32,126
Үшінші сұрақ: Wi-Fi маған симптомдар тудырады.

25
00:02:32,126 --> 00:02:35,851
Мен қызығамын. Ондай әсерді кімде бар?

26
00:02:35,851 --> 00:02:42,092
О, бұл – басым көпшілік екен. Мен бұлай болар деп ойламаған едім.

27
00:02:42,092 --> 00:02:48,680
Жалғастырайық па? Үйде Wi-Fi бар.

28
00:02:48,680 --> 00:02:53,529
Иә, ол әлі де басым көпшілік. Жартысынан сәл артық.

29
00:02:53,529 --> 00:02:59,339
Және соңғы сұрақ: біздің Wi-Fi түнде де жұмыс істей ме?

30
00:02:59,339 --> 00:03:07,034
Бұл аз. Сондықтан кейбір адамдар оны өшіріп қояды,
түнде пайдаланбайды немесе тек қажет болғанда ғана қосады.

31
00:03:07,034 --> 00:03:14,971
Менің ойымша, дәріс аяқталғаннан кейін оны
қорытындылай алсаң, бәлкім анық болады. Жарайды.

32
00:03:14,971 --> 00:03:23,658
Мен Wi-Fi-пен алғаш рет кездескенімді қысқаша
айтып өткім келеді. Менің ойымша, ол 2002 жылы болды.

33
00:03:23,658 --> 00:03:32,482
Маған электросмог конференциясына жай ғана
қандай тақырыптар талқыланатынын көру үшін шақырды.

34
00:03:32,482 --> 00:03:43,330
Мен дәл қазір сен отырғандай акт залында отырдым да,
өзімді барған сайын нашар сезіндім. Мен мұндайға үйренбегенмін.

35
00:03:43,330 --> 00:03:52,775
Жақында мен жоғары жиіліктерге арналған электромагниттік
ластану өлшегішін сатып алған едім, және ол сөмкемімде болды.

36
00:03:52,775 --> 00:03:58,900
Содан кейін мен құрылғыны шығардым. Бұл
сол емес еді, бұл оның ізбасар моделі.

37
00:03:58,900 --> 00:04:07,478
Содан кейін мен таңырқап кеттім:
орындығымның үстінде, менің басымның жанында 10

38
00:04:07,478 --> 00:04:12,972
герцтік ырғақпен тықылдап тұрған құрылғы бар екен.

39
00:04:12,972 --> 00:04:19,490
Сонда ол стаккато тәрізді, пулемёт сияқты атылып кетті.

40
00:04:19,490 --> 00:04:25,959
Содан кейін мен ойладым: жақсы, енді мен Wi-Fi деген не екенін
білемін. Мен ол туралы оқыдым, бірақ әлі қолданып көрген жоқпын.

41
00:04:25,959 --> 00:04:30,735
Ал осы электросмог конференциясында мен
оны өз көзіммен көріп, тәжірибеледім.

42
00:04:30,735 --> 00:04:37,939
Міне, таңғаларлық бақылау. Содан кейін мен үйге жаяу бардым.

43
00:04:37,939 --> 00:04:45,244
Мені таңғалдырғаны – көзімді әр жапқан
сайын дискотекадағыдай бірдей стаккато үлгіде

44
00:04:45,244 --> 00:04:49,270
жыпылықтайтын стробоскоп шамдарын көретінмін.

45
00:04:49,270 --> 00:04:53,583
Дадададада, жарық қосылып-өшіп тұр.

46
00:04:53,583 --> 00:05:01,152
Менің миым ырғақты өз бақылауына алып, оны
жарты сағаттан астам уақыт бойы қайта-қайта

47
00:05:01,152 --> 00:05:06,429
қайталады – мен табиғат аясында, сыртта болсам да.

48
00:05:06,429 --> 00:05:09,866
Бұл менің алғашқы таңқаларлық кездесуім болды.

49
00:05:09,866 --> 00:05:16,270
Бұл құрылғының ырғағы менің ми толқындарыма енгенін білдіреді.

50
00:05:16,270 --> 00:05:22,473
Сол кезде менде бұл жарық әсерлері жоғалып
кетпей тұрып шамамен жарты сағат қалған еді.

51
00:05:22,473 --> 00:05:31,679
Ми толқындарын өлшеу әлі де мүмкін бе еді, мен
білмедім, себебі мен мұндай өлшеулер жасамағанмын.

52
00:05:31,679 --> 00:05:39,900
Сонымен, Wi-Fi шын мәнінде не екенін қарастырайық. Барлығы
осы туралы бірдей түсінікке ие ме екеніне сенімді емеспін.

53
00:05:39,900 --> 00:05:47,437
Интернетке қосылуы қажет компьютерлер,
ноутбуктар, планшеттер және смартфондар туралы айтқанда,

54
00:05:47,437 --> 00:05:51,270
көп жағдайда бұл Wi-Fi арқылы жүзеге асырылады.

55
00:05:51,270 --> 00:05:57,402
Бұл сымсыз технология, яғни бізге
ешқандай кабельді қосудың қажеті жоқ.

56
00:05:57,402 --> 00:06:06,242
Техникалық прогресті жеке қабылдаудың қажеті
жоқ. Міне, дәл осындай жағдай біздің алдымызда тұр.

57
00:06:06,242 --> 00:06:12,625
Алайда қазір кіріктірілген Wi-Fi-і бар
құрылғылар саны күннен-күнге артып келеді.

58
00:06:12,625 --> 00:06:22,124
30 жылдан астам уақыт бойы электромагниттік фонды өлшеп,
адамдарға қоршаған ортасын үйлесімді әрі

59
00:06:22,124 --> 00:06:33,412
электробиологиялық тұрғыдан қолайлы етуге көмектесіп
келе жатқандықтан, мен күтпеген жайттарды анықтадым.

60
00:06:33,412 --> 00:06:38,558
Сонымен, енді ұйықтай алмай қалған әйел
көршісінің Wi-Fi желісі бар екенін және ол

61
00:06:38,558 --> 00:06:42,134
міндетті түрде оның желісі болуы керектігін айтты.

62
00:06:42,134 --> 00:06:46,758
Ол электромагниттік сәулеленуге сезімтал, ал
мен жай ғана құрылғыны қолыма ұстап, оның пәтерін

63
00:06:46,758 --> 00:06:49,611
аралап шықтым. Бұл менің жұмысымның бір бөлігі.

64
00:06:49,611 --> 00:06:58,102
Содан кейін мен шын мәнінде оның төсегінің
қабырғасының артындағы өлшеу аспабында стаккато

65
00:06:58,102 --> 00:07:02,871
үлгіде өте күшті көрсеткіш бар екенін көрдім.

66
00:07:02,871 --> 00:07:08,992
Сондықтан мен жатын бөлмеден
шығып, «Бұл қандай бөлме?» деп сұрадым.

67
00:07:08,992 --> 00:07:11,547
Иә, бұл тек қойма ғана.

68
00:07:11,547 --> 00:07:19,883
Мен мұнда сигнал болуы керек дедім,
және кішкентай сымсыз шаңсорғыш болды.

69
00:07:19,883 --> 00:07:28,473
Маған сымсыз шаңсорғыштың неге
интернетке қосылуы керек екенін сұрама.

70
00:07:28,473 --> 00:07:38,061
Олар бұл туралы білмеді. Сондықтан оны зарядтау үшін
төсектерінің жанындағы қабырғаның арғы жағына іліп қойды.

71
00:07:38,061 --> 00:07:45,788
Әрине, бұл сезімді ең алдымен әйел сезді; ер
адам бұл оған қатты мазалағанын онша айтпады.

72
00:07:45,788 --> 00:07:52,517
Өкінішке орай, жиі барлығы бірдей зардап
шекпейді. Бірақ әйел енді ұйықтай алмады.

73
00:07:52,517 --> 00:07:59,314
Менде де мәселені төменгі қабаттағы көрші тудырып
жатқандай әсер болды. Бұл оның сымсыз шаңсорғышы еді.

74
00:07:59,314 --> 00:08:06,892
Кішкене сымсыз шаңсорғыш, үстелге де қолдануға
болатын, ішіне кіріктірілген Wi-Fi бар деп кім ойлаған?

75
00:08:06,892 --> 00:08:11,996
Егер сіз қазір тоңазытқыш немесе ас үй техникасын
сатып алсаңыз, ол әдетте Wi-Fi-мен жабдықталған келеді.

76
00:08:11,996 --> 00:08:16,901
Сондықтан қазіргі кезде сенсорлары бар тоңазытқыштар пайда болды.

77
00:08:16,901 --> 00:08:22,877
Егер сүт жеткіліксіз болса, оны дереу қайта
тапсырыс беруге болады. Бұл біздің өмірімізді

78
00:08:22,877 --> 00:08:27,704
жеңілдету үшін жасалған, немесе оны осылай жарнамалайды.

79
00:08:27,704 --> 00:08:33,625
Көптеген үйлерде принтерлер бар, және олар
электр желісіне қосылған кезде де үнемі

80
00:08:33,625 --> 00:08:37,309
сәуле шығаратын кіріктірілген Wi-Fi-ге ие.

81
00:08:37,309 --> 00:08:44,418
Ал егер кеңсе жатын бөлмеге іргелес
болса, онда ұйқыны бұзатын әсер пайда болады.

82
00:08:44,418 --> 00:08:53,314
Түнде өшірілмей қалған және Wi-Fi режиміне ұқсас
Bluetooth режимінде үздіксіз жұмыс істейтін дыбыс

83
00:08:53,314 --> 00:08:58,160
жүйелері пәтер бойымен де үзіліссіз шу шығарады.

84
00:08:58,160 --> 00:09:13,187
Ал бүгін мен талдап жатқан орташа пәтерде үштен
сегізге дейін, кейде он екіге дейін құрылғы бар.

85
00:09:13,187 --> 00:09:18,999
Мен өлшеу құралымда шынымен тыныштық пен үнсіздік
орнағанша бір нәрсені екіншісінен, яғни желілік

86
00:09:18,999 --> 00:09:23,158
кернеуден немесе аккумулятордан ажыратып отыруым керек.

87
00:09:23,158 --> 00:09:31,744
Және тәжірибе көрсеткендей, адамдар маған қоңырау шалып:
«Уау, бұл өте керемет, бізге көрсеткенің үшін рахмет» дейді.

88
00:09:31,744 --> 00:09:40,601
Мен кеңес берген адамдардың көршілері қазірдің өзінде бар –
олардың бірі маған қоңырау шалып, бәрі керемет екенін айтты, ал

89
00:09:40,601 --> 00:09:45,620
мен барып, Wi-Fi көршілерінің ұйқы сапасын бұзып жатқанын айттым.

90
00:09:45,620 --> 00:09:50,603
Ол оны әрдайым көрсетіп жүргендіктен, енді
ұйықтауға қарсы дәрілерге мұқтаж емес. Жарайды.

91
00:09:50,603 --> 00:09:57,989
Сондықтан, әрине, сіз бұл бұзылысты дәрі-дәрмекпен жоя аласыз.

92
00:09:57,989 --> 00:10:08,160
Қандай соғып тұрғанын көрейік. Сондықтан
мен осы стаккатоны көрсетуге тырысамын.

93
00:10:12,040 --> 00:10:18,853
Енді оны салыстырмалы түрде жақсы ести
аласыз. Бұл төбеге орнатылған Wi-Fi қосылымы.

94
00:10:18,853 --> 00:10:29,950
Егер мен оны қазір сәл жылжытсам, мұнда
суреттердің берілуі жүзеге асады, бұл жағдайда ол сымсыз.

95
00:10:29,950 --> 00:10:34,633
Бұл деректер алмасу. Ол тіпті қардай естіледі.

96
00:10:34,633 --> 00:10:42,687
Бірақ бұл тата-тата-тата алмасу жүзеге
асатын деректер алмасудан да экстремалды.

97
00:10:42,687 --> 00:10:47,055
Ал енді неге солай екенін қарастырайық.

98
00:10:47,055 --> 00:10:55,699
Сондықтан секундына 10 импульс бар, және бұл
мәліметтер алмасудан айқын түрде күшті екенін көре аламыз.

99
00:10:55,699 --> 00:11:00,488
Ал осы соққылар – мәселелерді тудыратындар.

100
00:11:00,488 --> 00:11:07,875
Олар шамамен 10 герц жиілікте жұмыс істейді. Және
біз оның қандай әсері болатынын көретін боламыз.

101
00:11:07,875 --> 00:11:12,289
Кел, практикалық мысалға көз
жүгіртейік. Мұғалім маған қоңырау шалады.

102
00:11:12,289 --> 00:11:17,190
Сіз электросмогты өлшейсіз. Иә, жарайды. Менде мәселе бар.

103
00:11:17,190 --> 00:11:30,701
Сіз екі ай бұрын менің сыныбыма Wi-Fi орнаттыңыз, сол
уақыттан бері мен тыныштықта сабақ бере алмай жүрмін.

104
00:11:30,701 --> 00:11:35,212
Содан кейін мен ойладым: жарайды, мен келіп, оны өлшеп алайық.

105
00:11:35,212 --> 00:11:39,640
Содан кейін ол маған оның нәтижесін айтты.

106
00:11:39,640 --> 00:11:44,852
Мен электросмог туралы көп естідім,
бірақ бұл мұғалім мені шынымен таң қалдырды.

107
00:11:44,852 --> 00:11:47,680
Ол маған зейінін шоғырландыра алмайтынын айтты.

108
00:11:47,680 --> 00:11:56,436
Ол 20 жыл бойы сабақ беріп келеді, ешқашан қиындықтарға
тап болған емес, бірақ бұл зат бөлмесінде ілулі

109
00:11:56,436 --> 00:12:01,986
тұрғаннан бері дұрыс шоғырлана алмай, әр кеш сайын басы ауырады.

110
00:12:01,986 --> 00:12:05,673
Сондықтан дене сигнал жібергенде, біз оны тыңдауымыз керек.

111
00:12:05,673 --> 00:12:11,048
Бұл жерде одан да ауыр проблемалардың туындамауы үшін маңызды.

112
00:12:11,048 --> 00:12:21,356
Ол үнемі шиеленіскен. Оған денесін қайта босаңсытуға
көмектесетін массаж ванналары немесе басқа бір нәрсе қажет.

113
00:12:21,356 --> 00:12:29,742
Ал ол маған айтқан ең таңқаларлық нәрсе – сол
екі айда ол 15 килограмм салмақ қосқандығы болды.

114
00:12:29,742 --> 00:12:41,300
Майлы тіннің әлдеқайда сезімтал органдарды оқшаулаушы ретінде
қызмет ететінін түсіну маңызды, яғни ағза ақылмен әрекет етеді.

115
00:12:41,300 --> 00:12:52,329
Осылайша, мұндай шектен тыс жағдайда өзін қорғау
үшін ол кенеттен соншалықты көп май жинауы түсінікті.

116
00:12:52,329 --> 00:12:59,997
Ол маған оқушылармен не болып жатқанын айтқанда, мен
айтқанымдай, оның 20 жылдық тәжірибесі бар, ол бұған дейін

117
00:12:59,997 --> 00:13:04,504
ешбір сыныпта осындай оқу кедергілеріне тап болмағанын айтты.

118
00:13:04,504 --> 00:13:09,309
Оның барлық оқушылар қатысатын күні сирек болады.

119
00:13:09,309 --> 00:13:19,417
Сондықтан ауру күндері көбейіп кетті, агрессия айтарлықтай артты:
үзіліс қоңырауы шырылдаған бойда дау-дамай мен айқай басталады,

120
00:13:19,417 --> 00:13:24,830
және ол өзінің энергиясын енді ұстап тұра алмайтынын сезеді.

121
00:13:24,830 --> 00:13:33,104
Содан кейін агрессияның артуына қоса, өздігінен құсу да болды.

122
00:13:33,104 --> 00:13:41,249
Мектеп басқармасы кейін вирус таралып жатқан
болар деп айтты. Бірақ аса ауыр жағдайларда мұндай

123
00:13:41,249 --> 00:13:46,208
сигнал жүйке жүйесін соншалықты бұзып, бала құсады.

124
00:13:46,208 --> 00:13:52,062
Және бала дәптерлерден жай ғана бас
тартқан жағдайлар бірнеше рет қайталанды.

125
00:13:52,062 --> 00:13:58,265
Иә, әрине, оны қайтадан тазалауға көп еңбек кетті.

126
00:13:58,265 --> 00:14:05,177
Мен мүлде не істерімді білмей қалдым. Бақытыма орай, өлшеу
құралдары қорабымда алюминий фольга бар еді,

127
00:14:05,177 --> 00:14:12,870
сондықтан оны антенналардың айналасына орап,
көрсеткіштердің әлдеқайда жақсарғанын көрдім.

128
00:14:12,870 --> 00:14:21,046
Келесі күні мен сол мектептің
директорынан ашулы телефон қоңырауын қабылдадым.

129
00:14:21,046 --> 00:14:29,081
Телефон арқылы сөйлескен кезде мен ойын tersine
бұрып, ол осы мұғалімнен және осы мектеп сыныбынан

130
00:14:29,081 --> 00:14:32,363
күткені мүлде жауапкершілікке жатпайтынын айттым.

131
00:14:32,363 --> 00:14:39,827
Ең болмағанда, бұл затты бөлмеден шығарып, дәлізге,
сынып бөлмелерінен мүмкіндігінше алысырақ

132
00:14:39,827 --> 00:14:45,412
орналастыру керек, сонда ең жаманының әсерін бәсеңдете алады.

133
00:14:45,412 --> 00:14:55,324
Ал абсурдтысы сол еді, бәлкім мұнда көре
аласыз, бір элемент бар және екіншісі бар.

134
00:14:55,324 --> 00:15:01,113
Олардың біреуінде антенна бар, оны мен алюминиймен орадым.

135
00:15:01,113 --> 00:15:04,926
Оның екі Wi-Fi желісі бар, біреуі бала бөлмесіне арналған.

136
00:15:04,926 --> 00:15:13,723
Содан кейін мен одан шыншыл айтшы, балабақшаға келгенде қай
балабақша балалары электрондық пошталарын тексеруі керек?

137
00:15:13,723 --> 00:15:17,625
Немесе олар шынымен де интернетке кіріп қойды ма?

138
00:15:17,625 --> 00:15:25,492
Неге сіз мұны шынымен де орынды емес жас тобы үшін істейсіз?

139
00:15:25,492 --> 00:15:34,920
Сонда біраз дау-дамай болды, бірақ бірнеше аптадан кейін мұғалім
маған алғыс айту үшін қоңырау шалып, директор дереу

140
00:15:34,920 --> 00:15:44,234
әрекет етіп, сол заттарды оның жанынан мүмкіндігінше
алыс жерге әкеткенін айтты, сонда ол қалпына келе алады.

141
00:15:44,234 --> 00:15:47,406
Міне, біз практикалық тәжірибеден осыны үйрендік.

142
00:15:47,406 --> 00:15:52,390
Кел, осы дәйексөздің не айтып тұрғанын көрейік.

143
00:15:52,390 --> 00:16:02,159
Адамның қан жасушаларын электромагниттік өрістерге
ұшыратқанда генетикалық материалға зақым келгені дәлелденді.

144
00:16:02,159 --> 00:16:09,511
Рак қаупінің артқанына дәлелдер бар. Бұл
тек бас ауруы туралы ғана емес, рак туралы.

145
00:16:09,511 --> 00:16:13,456
Ал сіз бұл дәйексөздің қайдан алынғанын қалай ойлайсыз?

146
00:16:13,456 --> 00:16:18,320
Swisscom компаниясының WLAN-ға қатысты патент өтінімінде.

147
00:16:18,320 --> 00:16:26,257
Бұл жақсы белгілі, бірақ әлі күнге дейін іліп қойылып
жатыр. Бұл салыстыруға келмейтін жауапкершіліксіздік.

148
00:16:26,257 --> 00:16:30,963
Ал бүгін кешке осыған ұқсас басқа да нәрселерді естисіз.

149
00:16:30,963 --> 00:16:35,408
Тағы бір маған қатты әсер еткен дәйексөз.

150
00:16:35,408 --> 00:16:43,662
Бізге радиациялық реттеуді қамтитын NIS
регламентін телекоммуникациялық компанияның еркін дамуына

151
00:16:43,662 --> 00:16:48,083
мүмкіндік беретіндей етіп әзірлеу талап етілді.

152
00:16:48,083 --> 00:16:55,879
Электросмог неғұрлым көп болса, адамдар соғұрлым
шатасады және ұялы телефондарын соғұрлым көп пайдаланады,

153
00:16:55,879 --> 00:16:59,406
бұл кем дегенде телекоммуникация саласы үшін пайдалы.

154
00:16:59,406 --> 00:17:05,242
Сондықтан онда сарказмның үлкен дозасы бар. Ал ол кім еді?

155
00:17:05,242 --> 00:17:13,458
2004 жылы Шаффхаузен S-Bahn делегаттарының
жиналысында бұрынғы федералдық кеңесші Мориц

156
00:17:13,458 --> 00:17:19,653
Леуэнбергер осылай айтты. Содан бері ештеңе болған жоқ.

157
00:17:19,653 --> 00:17:31,238
Және сіз білетіндей, ол кейін өз министрлігін Дорис Лётурдаға
тапсырды, ол Swisscom-пен соншалықты жақсы тіл табысты, сондықтан

158
00:17:31,238 --> 00:17:37,379
Мориц Леуенбергердің жасаған барлық әрекеттері кейіннен жойылды.

159
00:17:37,379 --> 00:17:42,309
Сондықтан әртүрлі көзқарастар бар. Мұны түсіну маңызды.

160
00:17:42,309 --> 00:17:49,060
Шеңберден тыс ойланайық. Атомдық жарылыс.

161
00:17:49,060 --> 00:17:58,596
Көріп тұрғанымыздай, адамдарға осы
шараны тамашалау үшін трибуналар орнатылған.

162
00:17:58,596 --> 00:18:03,995
Әрине, көздерге белгілі бір қауіп бар екені белгілі болды.

163
00:18:03,995 --> 00:18:13,325
Сондықтан гамма сәулелері мен рентген
сәулелерінен қорғайтын арнайы көзілдірік қажет.

164
00:18:13,325 --> 00:18:18,014
Шок толқыны мен жылу толқынының критикалық
деңгейге жетпеуі үшін белгілі бір қашықтық қажет

165
00:18:18,014 --> 00:18:21,500
екені белгілі болды. Бұның бәрін есептеуге болатын.

166
00:18:21,500 --> 00:18:28,399
Бірақ олар ойламаған нәрсе – осы гамма сәулеленуі еді.

167
00:18:28,399 --> 00:18:39,334
Ал гамма сәулеленуі дәл денеге немесе жасушаға зиян
келтіреді, себебі ол жасушалық жіпшектердің үзілуіне және

168
00:18:39,334 --> 00:18:46,620
дегенерацияға әкелуі мүмкін, бұл қатерлі ісікке айналуы ықтимал.

169
00:18:46,620 --> 00:18:54,323
Мен осы мысалды келтіремін, себебі біз электросмог,
осы импульстік жиіліктер және осы сымсыз технологияда

170
00:18:54,323 --> 00:18:59,165
қолданылатын жиіліктер туралы да дәл сондай аз білеміз.

171
00:18:59,165 --> 00:19:03,930
Бізде технологияға деген әрдайым мания
бар және «уау, керемет» деп ойлаймыз.

172
00:19:03,930 --> 00:19:09,454
Иә, ондай жарылысқа жақын болғысы келмейтін
адам бар ма? Бастапқыда адамдар дәл осылай ойлады.

173
00:19:09,454 --> 00:19:13,488
Сұрақ мынада: бұл әрі қарай қалай дамиды?

174
00:19:13,488 --> 00:19:19,904
Мен осы мысалды келтіріп отырмын, себебі
мен REFLEX зерттеуі туралы айтқым келеді.

175
00:19:19,904 --> 00:19:27,728
Бұл біздің ДНҚ-мыздың, яғни генетикалық
материалымыздың электронды микроскоппен

176
00:19:27,728 --> 00:19:33,712
түсірілген суреті. Ол дерлік аспан денесіне ұқсайды.

177
00:19:33,712 --> 00:19:45,888
Егер оны қазір гамма-сәулелермен сәулелендірсек, бұл 1 600
рентгендік суретке тең – мұндай дозаға адам

178
00:19:45,888 --> 00:19:58,053
әдетте ешқашан ұшырамайды – онда жасуша тізбегі
үзіліп, ДНҚ бөлініп кетеді, және ол осылай көрінеді.

179
00:19:58,053 --> 00:20:05,751
Бұл белгілі болды. Сондықтан оны иондаушы
сәулелену деп атайды. Иондаушы сәулелену қауіпті.

180
00:20:05,751 --> 00:20:20,084
Содан кейін ғылым үшін таңқаларлық жайт болды: 1600 МГц жиілікте
жұмыс істейтін және килограммға 2 ватттық ең жоғары

181
00:20:20,084 --> 00:20:34,166
SAR мәніне емес, килограммға 1,3 ватттық SAR мәніне 24
сағат бойы әсер еткенде осыған ұқсас сурет пайда болды.

182
00:20:34,166 --> 00:20:42,180
Олар оны иондандыратын сәуле емес дейді,
бірақ ол генетикалық материалға зиян келтірген.

183
00:20:42,180 --> 00:20:51,006
Ал содан кейін сұрақ туындайды: қайда да
бір ісік пайда болуы үшін қанша уақыт кетеді?

184
00:20:51,006 --> 00:20:54,845
Оны дәлелдеген зерттеу – REFLEX зерттеуі болды.

185
00:20:54,845 --> 00:21:04,392
Бұл төмен өріс күші жағдайында сол кезде UMTS, қазір
SS3-G деп аталатын жүйенің генотоксикалық әсерін көрсетті.

186
00:21:04,392 --> 00:21:07,556
Зерттеу бірнеше рет расталды. Бұл – ғылым.

187
00:21:07,556 --> 00:21:13,505
Егер зерттеулер бірнеше рет расталса,
онда оларға назар аударуыңыз керек.

188
00:21:13,505 --> 00:21:21,233
Ғылыми этика бізден мұны мұқият қарап шығуды талап етеді.

189
00:21:21,233 --> 00:21:26,885
Не болды? Сізге сенгіңіз келмейді, бірақ бұл рас.

190
00:21:26,885 --> 00:21:34,240
Профессор Лерхл, Германияның радиологиялық қорғау жөніндегі
комиссиясының бұрынғы төрағасы – мен әрқашан

191
00:21:34,240 --> 00:21:41,819
радиологиялық қорғау жөніндегі комиссия халықты
радиациядан қорғау үшін құрылған деп ойлайтынмын.

192
00:21:41,819 --> 00:21:50,415
Бірақ мұнда болған жағдай керісінше болды, яғни радиация
қорғалып, оның сәуле шығаруын жалғастыруына рұқсат етілді.

193
00:21:50,415 --> 00:21:58,110
Ол зерттеушілерге қарсы қаралау науқанын бастап,
зерттеу жалған және ең төменгі деңгейде деп мәлімдеді.

194
00:21:58,110 --> 00:22:07,691
Содан кейін ол ассистенттің осы рефлекс
зерттеуін жүргізген профессорға ғашық болғанын айтты.

195
00:22:07,691 --> 00:22:11,465
Содан кейін ол оны баспасөзге жариялауға рұқсат етті.

196
00:22:11,465 --> 00:22:20,921
Яғни ғылыми тұрғыдан сенімді жұмысқа еш
қатысы жоқ, керісінше, жай ғана төменгі соққы.

197
00:22:20,921 --> 00:22:30,310
Ал бұл профессор Лерхльге айып тағылғаны
туралы ақпарат БАҚ-қа шыққанға дейін бірнеше

198
00:22:30,310 --> 00:22:36,140
жыл өтті. Яғни, ең жоғары дәрежедегі даңғара.

199
00:22:36,140 --> 00:22:44,220
Бірақ адамдар соған қарамастан сенді. Олар: «Иә,
ғашық көмекші зерттеу нәтижелерін жалған жасады», – деді.

200
00:22:44,220 --> 00:22:54,313
Шын мәнінде жағдай солай болған жоқ. Бұл дәлелденді. Бірақ
барлық соттардан өтіп, жылдар кетті. Міне, осылай жұмыс істейді.

201
00:22:54,313 --> 00:23:04,747
Ал егер біз тағы бір қадам алға жылжып, жасушаның
ішінде нақты не болатынын және неге жасушалық жіпшектердің

202
00:23:04,747 --> 00:23:10,535
үзілулері орын алатынын қарастырсақ, енді оны да білеміз.

203
00:23:10,535 --> 00:23:15,456
Бұл профессор доктор Мартин Паллдың зерттеуінен алынды.

204
00:23:15,456 --> 00:23:21,772
Міне, мұнда жасуша мембранасы бар. Төменгі
жағы – ішкі жағы, жоғарғы жағы – сыртқы жағы.

205
00:23:21,772 --> 00:23:29,131
Екі оң зарядталған кальцийдің мүлдем кірмеуі тиіс.

206
00:23:29,131 --> 00:23:37,994
Мысалы, натрий мен магний жасушаның маңызды құрылыс блоктары
болғандықтан оларды жіберу керек. Ал кальцийді жібермеу керек.

207
00:23:37,994 --> 00:23:44,485
Кальций жүйеге енгенде мәселелер
басталады. Міне, дәл осыны Мартин Палл дәлелдеді.

208
00:23:44,485 --> 00:23:54,426
Бұл супероксид пен азот оксидін түзеді, олар кейін
бірігіп пероксинитритті құрайды. Бұл ең күшті радикал.

209
00:23:54,426 --> 00:24:05,360
Ол соншалықты күшті, тіпті жай ғана жасушалардан электрондарды
ұшырып жібереді. Содан кейін жасушаның бір бөлігі ыдырайды.

210
00:24:05,360 --> 00:24:13,168
Және ол кейін жасуша мембранасында болуы мүмкін. Ол
митохондрияда болуы мүмкін. Ол ақуыздарды анықтай алады.

211
00:24:13,168 --> 00:24:16,876
Бұл сондай-ақ стволды жасушаларда немесе ДНҚ-да болуы мүмкін.

212
00:24:16,876 --> 00:24:27,985
Сондықтан тіпті ионданбайтын сәулелену біздің
генетикалық материалымызға зиян келтіруі мүмкін.

213
00:24:27,985 --> 00:24:37,311
Бұл жиілік неғұрлым жоғары болса, цикл соғұрлым қысқа болады –
мен кейін оған қайта ораламын – және оксидативті

214
00:24:37,311 --> 00:24:46,301
стресс, яғни өте қауіпті нитрозативті стресс
те соғұрлым күшейеді, ол ағзаны қатты әлсіретеді.

215
00:24:46,301 --> 00:24:53,773
Неліктен өлім себептері бойынша қатерлі ісік
көрсеткішімізде қазірдің өзінде 50%-ға жетті?

216
00:24:53,773 --> 00:25:03,212
Яғни, бұл ұялы телефон қолданатын
халықтың кейбір топтары арасында кең тараған.

217
00:25:03,212 --> 00:25:13,254
Пошта бөлімшесіндегі интернет-терминалды немесе осындай бір
нәрсені пайдалана алатын жердегі түпкі халық үшін бұл олай емес.

218
00:25:13,254 --> 00:25:18,541
Неге мұнда? Менің айтпағым – тек қарағың келе
ме, жоқ па деген сұрақ қана. Ал біз енді

219
00:25:18,541 --> 00:25:24,083
көпке дейін көз жұма қарай алмаймыз деп ойлаймын.

220
00:25:24,083 --> 00:25:31,121
Қазіргі уақытта ауқымды дала сынақтары
жүргізіліп жатыр. Принцип бойынша, бізді бұдан қорғайтын

221
00:25:31,121 --> 00:25:34,258
федералдық агенттіктер немесе комиссиялар бар.

222
00:25:34,258 --> 00:25:38,289
Енді мен Германиядан мысал келтіремін –
Радиациялық қорғау федералдық басқармасы.

223
00:25:38,289 --> 00:25:44,556
Бұл біздің миссиямыз: барлық
радиация мүмкіндігінше төмен болуы тиіс.

224
00:25:44,556 --> 00:25:52,737
Содан кейін осы BfS-тің бір басшысы журналистке:
«5G қауіптерін зерттеу қажет, бірақ оны тек желі

225
00:25:52,737 --> 00:25:57,700
іске қосылғаннан кейін ғана жүргізу керек», – дейді.

226
00:25:57,700 --> 00:26:02,140
Бұл дала сынағы, бұлар гвинея шошқалары.

227
00:26:02,140 --> 00:26:12,007
Зерттеу жобаларында біз жаңа антенна түрінің
халықтың сәулеленуіне әсерін бақылаймыз және қадағалаймыз.

228
00:26:12,007 --> 00:26:20,016
Сіз – бақыланып, қадағаланып жатқан зерттеу
жобасысыз – Радиациялық қорғау комиссиясы!

229
00:26:20,016 --> 00:26:26,533
Өкінішке орай, Швейцарияда жағдай онша өзгеше емес.

230
00:26:26,533 --> 00:26:34,554
Енді осы тұрғыдан құқықтық жағдайға назар аударсақ, Федералдық
Конституцияда, мысалы, әркімнің физикалық және психикалық

231
00:26:34,554 --> 00:26:38,888
тұтастығына құқығы бар деп көрсетілген бірнеше баптар бар.

232
00:26:38,888 --> 00:26:43,153
Өкінішке орай, бұл технологияда бұлай емес.

233
00:26:43,153 --> 00:26:49,462
Балалар мен жас адамдар өздерінің
тұтастығын арнайы қорғауға құқылы.

234
00:26:49,462 --> 00:26:58,654
Жас адамдарға ерекше қорғау көрсетілуі тиіс
болса, мектептер мен балабақшаларға Wi-Fi орнату

235
00:26:58,654 --> 00:27:03,509
идеясы неге пайда болды? Мұнда бір нәрсе үйлеспейді.

236
00:27:03,509 --> 00:27:13,134
Ал біз оның не екенін мүлде түсінбейміз. Федералдық
Конституция шын мәнінде бәрінен жоғары тұруы тиіс.

237
00:27:13,134 --> 00:27:18,744
Зерттеуді жақынырақ қарастырайық. Бұл Карл Хектің жұмысы.

238
00:27:18,744 --> 00:27:28,901
Біз жүйке жасушасын көріп тұрмыз. Бұл
жасуша құйрығы арқылы басқа жасушаға қосылады.

239
00:27:28,901 --> 00:27:34,563
Сигналды жіберу үшін оқшаулау қабаты қажет.

240
00:27:34,563 --> 00:27:41,930
Бұл оқшаулаушы қабат миелиннен
тұратын Шванн жасушаларынан құралған.

241
00:27:41,930 --> 00:27:46,800
Миелин B12 дәруменімен қалыптасады.

242
00:27:46,800 --> 00:27:53,073
Бұл, айтуға болады, вегандар мен
вегетарианшылардың ет жейтіндерге қарағанда электросмогпен

243
00:27:53,073 --> 00:27:56,800
күресуі одан да қиынырақ болатын бір себебі.

244
00:27:56,800 --> 00:28:03,531
Егер бізде В12 витамині жеткілікті болса,
біз жақсы оқшаулау жасап, аз әсерленеміз.

245
00:28:03,531 --> 00:28:12,683
Бірақ Карл Хект қазір анықтағаны – электромагниттік
сәулелену, яғни радиожиілікті электромагниттік өрістер миелин

246
00:28:12,683 --> 00:28:17,610
қаптамаларын біртіндеп бұзып, жүйкелерді ашық қалдырады.

247
00:28:17,610 --> 00:28:26,189
Анық болу үшін профессор Карл Хекттің дәйексөзі: «Радардан, ұялы
телефондардан – соның ішінде 5G мен 2G және олардың

248
00:28:26,189 --> 00:28:34,202
арасындағы барлық, соның ішінде Wi-Fi-ден шығатын
сәулелену жүйкелердің оқшаулағышын біртіндеп бұза алады».

249
00:28:34,202 --> 00:28:38,467
Онда жүйкелерің шын мәнінде шиеленісіп тұрады.

250
00:28:38,467 --> 00:28:49,500
Міне, Карл Хехт. Және осы салада қаншама
сапалы зерттеулердің тежеліп жатқанын білу маңызды.

251
00:28:49,500 --> 00:28:53,585
Мен айтқым келгені, мен саған заң туралы айттым.

252
00:28:53,585 --> 00:29:02,760
Шындығында, оны бұзу қажет екеніне жеткілікті дәлелдер бар.

253
00:29:02,760 --> 00:29:08,544
Міне, осы қиын бөлігі. Сонымен не істеліп
жатыр? Олар оны жасыруға тырысып жатыр.

254
00:29:08,544 --> 00:29:12,192
Мысалы, содан кейін оның қалай болатынын көремін.

255
00:29:12,192 --> 00:29:17,928
Профессор Карл Хехт телекоммуникация органының тапсырысы
бойынша бірнеше зерттеулерді қарап шығып, ұялы телефон

256
00:29:17,928 --> 00:29:21,611
сәулеленуінің ауыр денсаулық мәселелерін тудыратынын дәлелдеді.

257
00:29:21,611 --> 00:29:27,557
Не болды? Оның жұмысы билік органдарының жертөлесінде
із-түссіз жоғалып кетті; оны жариялауға рұқсат бермеді.

258
00:29:27,557 --> 00:29:30,517
Ол білді, бірақ оны ашып айтуға рұқсат етілмеді.

259
00:29:30,517 --> 00:29:37,092
Ал Америкада Джордж Карло ең ірі американдық ұялы
телефон зерттеуінде ұялы телефон пайдаланушылар

260
00:29:37,092 --> 00:29:41,755
арасында ісіктердің саны айтарлықтай артқанын анықтады.

261
00:29:41,755 --> 00:29:47,085
Қаржыландырушылар жариялауға тыйым салды.
Доктор Карло бағынбады. Ол жұмысынан айырылды.

262
00:29:47,085 --> 00:29:54,949
Оның үйі өртетілді – бұл өртті әдейі қою
екені дәлелденді – және оның абыройы түсірілді.

263
00:29:54,949 --> 00:30:03,527
Сондықтан сіз шын мәнінде мүлде әділетсіз
деңгейде біреумен күресуге мәжбүр боласыз.

264
00:30:03,527 --> 00:30:11,506
Міне, осылай болады ар-ожданды және этикалық,
дұрыс көзқарасқа ие адамдарға. Және мен сізге

265
00:30:11,506 --> 00:30:18,118
осындай тағы да көптеген мысалдар келтіре аламын.

266
00:30:18,118 --> 00:30:25,983
Проф. д-р В. Росс Адейдің сөзі: «Біз импульстік сигналдардың
адамға импульссіз сигналдарға қарағанда әлдеқайда

267
00:30:25,983 --> 00:30:34,999
күшті әсер ететінін жақсы білеміз. Импульстік
микротолқындар биологиялық процестерге терең араласады.»

268
00:30:34,999 --> 00:30:41,991
Міне, бұл – импульстік сигнал. Ал енді Карло
доктордың шын мәнінде нені анықтағанын көрейік.

269
00:30:41,991 --> 00:30:49,095
Әрине, ол жануарлармен және жасушалық
культуралармен тәжірибелер жүргізді, осы сәуленің жануарлар

270
00:30:49,095 --> 00:30:53,119
мен жасушаларға қандай әсер ететінін көру үшін.

271
00:30:53,119 --> 00:30:59,505
Ол заттарды осы импульстік сәулеленуге
ұшыратты да, ракқа айналатын дегенерациялардың

272
00:30:59,505 --> 00:31:03,200
салыстырмалы түрде тез дамитынын байқады.

273
00:31:03,200 --> 00:31:14,069
Содан кейін ол олқылықтарды жай ғана жерден
алынған атмосфералық шумен толтыру идеясын ойлап тапты.

274
00:31:14,069 --> 00:31:21,900
Нәтижесінде байланыс үзілген жоқ.
Жүйе мінсіз жұмысын жалғастырды.

275
00:31:21,900 --> 00:31:33,448
Бірақ сол кезде оның тышқандары тірі қалды, ал
Петри табақшаларындағы жасушалар енді ісік түзбеді.

276
00:31:33,448 --> 00:31:42,640
Ол шешімді тапты, біз не істей
алатынымызды анықтады. Оны шынымен де ескеруің керек.

277
00:31:42,640 --> 00:31:53,955
Сондықтан оны беделін түсірді. Сондықтан
оның зертханасы өртеліп, үйі де өртелді.

278
00:31:53,955 --> 00:31:59,840
Адам өз-өзіне: «Неліктен? Оның
артында не жатыр?» деп сұрауы әбден орынды.

279
00:31:59,840 --> 00:32:04,340
Және бәлкім мен сәл көмектесіп, саған қолдау көрсете аламын.

280
00:32:04,340 --> 00:32:11,592
Генетикалық инженерияда гендерді енгізу және
белгілі жасушаларды модификациялау үшін төмен

281
00:32:11,592 --> 00:32:16,044
қарқынды импульстік микротолқындар қолданылады.

282
00:32:16,044 --> 00:32:20,845
Мұнда оң жақта көріп тұрғаныңыз – қарапайым папоротник.

283
00:32:20,845 --> 00:32:30,932
Ал жарқылдақ жәндіктің гені осы папоротникке
енгізілді. Сондықтан ол жанып тұрған папоротникке айналды.

284
00:32:30,932 --> 00:32:41,115
Бұл ғылыми тұрғыдан қызықты. Бұл Легоны жаңаша құрастыруға
ұқсайды. Оның қаншалықты қисынды екені сұрақ тудырады.

285
00:32:41,115 --> 00:32:52,530
Бірақ таңғаларлық жайт, осы импульстер тізбегі арқылы
біздің организміміз өзгерістерге анағұрлым ашық болады.

286
00:32:52,530 --> 00:33:07,336
РНҚ вакциналары айналымда жүрген кезде бұл толқу шын мәнінде
күн тәртібіне жатпайды. Бұл бізге шын мәнінде аулақ болған жөн.

287
00:33:07,336 --> 00:33:10,594
Ал біз оны тек өз ортамызда ғана болдырмай аламыз.

288
00:33:10,594 --> 00:33:17,535
Біз оны тек мектептер мен балабақшаларда ғана болдырмай
аламыз. Сондықтан онда да қиындықтар туындамауы үшін.

289
00:33:17,535 --> 00:33:28,140
Өйткені шетелдік гендер сол кезде тезірек
енгізіледі. Бұл зертханада қолданылатын әдіс.

290
00:33:28,140 --> 00:33:37,687
Бұл маған Нюрнберг кодексін еске түсіреді.
Адамдарға тәжірибе жүргізуге тыйым салынады.

291
00:33:37,687 --> 00:33:45,040
Импульстік микротолқындардың ұзақ мерзімді
қауіпсіздігі зерттелмегендіктен, бұл қағида бұзылады.

292
00:33:45,040 --> 00:33:50,205
Адамдарға жүргізілетін тәжірибелер
үшін ерікті келісім міндетті түрде қажет.

293
00:33:50,205 --> 00:33:55,262
Нюрнберг кодексі Екінші дүниежүзілік соғыстан
кейін нацистер жүргізгендей адам

294
00:33:55,262 --> 00:34:00,895
тәжірибелерінің қайталануын болдырмау мақсатында жарияланды.

295
00:34:00,895 --> 00:34:11,234
Бірақ өкінішке орай, дәл қазір бүкіл әлемде осылай жасалып жатыр.

296
00:34:11,234 --> 00:34:25,134
Бізге осы жүйені түсінуді үйреніп, содан кейін өзін дұрыс
қорғауды меңгеруіміз керек. Жылдар бойы өтудің басқа жолы жоқ.

297
00:34:25,134 --> 00:34:35,575
Мен сізге мұнда техникалық тұрғыдан түсіну үшін маңызды бір
нәрсені айтқым келеді. Бұл сигналдың бүйірлік тікбұрыштылығы.

298
00:34:35,575 --> 00:34:46,806
Мұнда бізде сәл тік бүйір бар. Сондықтан ол дерлік
осылайша таралатын табиғи синус толқынына негізделген.

299
00:34:46,806 --> 00:34:54,855
Сондықтан бұрыш неғұрлым жұмсақ болса,
сигнал соғұрлым биологиялық үйлесімді болады.

300
00:34:54,855 --> 00:35:00,889
Бұл электрондық құрылғы баяу жұмыс істейді және
оған көбірек қуат қажет. Бұл байқалды. Олар:

301
00:35:00,889 --> 00:35:04,241
«Жарайды, тізбектің ұзақтығын қысқартамыз», – деді.

302
00:35:04,241 --> 00:35:10,240
Сонымен, егер мен тек қысқа, өте қысқа импульсті бере
алсам, маған әлдеқайда аз электр қуаты қажет болады.

303
00:35:10,240 --> 00:35:17,863
Бұл – бір жағынан; бірақ сонда тік бүйір пайда
болады, және дәл сол биологиялық тұрғыдан әлдеқайда

304
00:35:17,863 --> 00:35:23,377
зиянды. Ал ол біздің ДНҚ-мызды өте тез бұза алады.

305
00:35:23,377 --> 00:35:37,740
Wi-Fi пен Bluetooth осы диапазонда. Wi-Fi-ді 2,45 ГГц-те және 5
ГГц-те қолдану арасындағы айырмашылық бар. 5 ГГц-те ол жоғарырақ.

306
00:35:37,740 --> 00:35:46,048
Ал Bluetooth сигналдарының кейде өте тік жиегі
болады. Жиегі неғұрлым тік, яғни шығыс сигналы

307
00:35:46,048 --> 00:35:51,016
неғұрлым өткір болса, бұл соғұрлым қиындайды.

308
00:35:51,016 --> 00:36:00,257
Ал енді осыған байланысты мәселе
туындайды. Оны өлшегенде маңыздысы – ең жоғары мән.

309
00:36:00,257 --> 00:36:02,886
Алайда, біз орташа мәнді де есептей аламыз.

310
00:36:02,886 --> 00:36:11,104
Алғашқы сигналда олар әлі де бір-біріне
салыстырмалы түрде жақын орналасады, ал екінші сигналда

311
00:36:11,104 --> 00:36:15,913
мәселе мынада: өте жылдам өлшеу аспаптары қажет.

312
00:36:15,913 --> 00:36:25,714
5G үшін жеткілікті жылдамдықтағы өлшеу құралы әлі
жоқ. 5G-ні математикалық тұрғыдан қарастыру керек.

313
00:36:25,714 --> 00:36:30,331
Және мен саған оны қалай жасау керектігін қысқаша көрсетемін.

314
00:36:30,331 --> 00:36:39,225
Франция 5G-нің әсер күшін анықтау үшін оны өлшеуді міндеттеді.

315
00:36:39,225 --> 00:36:43,451
Ал бұл қысқа импульстерді ешқандай өлшеу аспабы анықтай алмайды.

316
00:36:43,451 --> 00:36:58,410
Олар: «Жарайды, онда импульс өлшенуі үшін жеткілікті ұзақ
уақыт бойы мұздатылады», – деді. Ал ол 24 000 ватт болды.

317
00:36:58,410 --> 00:37:09,700
Бірақ ғимаратқа өтінімде тек 300 ватт
көрсетілген. Неге? Өйткені орташа мән өте төмен.

318
00:37:09,700 --> 00:37:16,447
Міне, осылайша біз алдамшы қаптамалар әлеміне енеміз.
Бүгінгі күні бұл әдісті салыстырмалы түрде көп мөлшердегі

319
00:37:16,447 --> 00:37:21,141
алдамшы тауарларды сату үшін қолдануға болатынын айту әділетті.

320
00:37:21,141 --> 00:37:24,610
Мен мұны өте қарапайым мысалмен көрсетемін.

321
00:37:24,610 --> 00:37:28,141
Әркім бір кездері қабырғаға шеге қағып көрген.

322
00:37:28,141 --> 00:37:33,400
Ал енді біз соққыларды жасаймыз.
Міне, балға соққысы іске қосылды.

323
00:37:33,400 --> 00:37:38,855
Сондықтан мұнда рөлге енетін екі
құрамдас бөлік – қысым мен уақыт.

324
00:37:38,855 --> 00:37:47,600
Ал егер біз қазір мұнда шегеге әсер еткен күшті өлшесек,
ол секундтың бөлшегінде шамамен 800 килограмм болады.

325
00:37:47,600 --> 00:37:53,160
Сондықтан ең жоғары мән 800 килограмм деп айтуға болады.

326
00:37:53,160 --> 00:38:01,392
Бірақ егер біз енді орташа мәнді алып, жеке
соққылар арасындағы үзілістерді де есепке алсақ,

327
00:38:01,392 --> 00:38:08,416
онда максималды салмақ 2 килограммға дейін жетеді.

328
00:38:08,416 --> 00:38:18,787
Сонымен, егер сіз қазір байланысты түсініп, өлшеу технологиясына
назар аударсаңыз – мен сізге айттым, біз тек ең

329
00:38:18,787 --> 00:38:30,243
озық жабдықты пайдаланып қана, мысалы, 5G және тіпті
жылдам Wi-Fi желілерінің денеге әсерін өлшей аламыз.

330
00:38:30,243 --> 00:38:37,522
Менің сұрағым: сырғып бара жатқанда бас саусақтың ауытқуын
есептеу үшін шыңдық мәні ме, әлде орташа мәні ме қолданылады?

331
00:38:37,522 --> 00:38:43,634
Ендеше, егер саусағыңа 2 килограмм күш
түсірсең, саусағыңа бәрібір. Ал 800 килограмм

332
00:38:43,634 --> 00:38:47,366
күш түсірсең, ол қатты көк түске боялады.

333
00:38:47,366 --> 00:39:00,151
Ал бейнелі мағынада, электросмог ластануына келгенде,
мұнда да ең жоғары мән, орташа мән емес, мәселе екені айқын.

334
00:39:01,849 --> 00:39:09,568
Федералдық парламентке және соңғы жылдары онда
не болып жатқанына бір көз жүгіртіп көрейік.

335
00:39:09,568 --> 00:39:14,227
2016 жылғы желтоқсанда Кеңесшілер
палатасы лимитті көтеруге «жоқ» деді.

336
00:39:14,227 --> 00:39:20,733
Ал шекті мәннің бұл өсуі ұялы байланыс саласы үшін
маңызды болды, себебі егер олар дұрыс есептеген болса,

337
00:39:20,733 --> 00:39:25,824
ағымдағы шекті мәндермен 5G енді мүмкін болмайтынын түсінді.

338
00:39:25,824 --> 00:39:32,090
Тіпті орташа мәнмен сәл алдап қойсаңыз да.

339
00:39:32,090 --> 00:39:37,777
2018 жылы Лордтар палатасы тағы да: «Жоқ,
шекті мәнді арттырмау керек» деді. Содан кейін оны

340
00:39:37,777 --> 00:39:41,418
сәл ғана көтеруге талай рет әрекет жасалды ма?

341
00:39:41,418 --> 00:39:48,246
2020 жылдың сәуір айында Федералдық кеңес өзі
шектеулерді жеңілдетуге ниеті жоқ екенін мәлімдеді.

342
00:39:48,246 --> 00:39:55,176
2020 жылдың шілде айында халықтың
85%-ы шектеулерді жеңілдетуді қаламады.

343
00:39:55,176 --> 00:40:04,154
2021 жылдың ақпан айында FOEN 5G-ді іске асыруға мүмкіндік
беру үшін орындауды міндеттеу жөніндегі ұсыныс шығарады.

344
00:40:04,154 --> 00:40:09,851
Және ол кейін 2021 жылғы желтоқсанда
Федералдық Кеңес тарапынан заңдастырылады.

345
00:40:09,851 --> 00:40:19,222
Және бұл күрделендірілген орташа есептеу арқасында он
есе қуатты жібергіштерді іске асыруға мүмкіндік береді.

346
00:40:19,222 --> 00:40:27,982
5G-мен бұл радиацияның екі жарымтан он
есеге дейін артуы мүмкін екенін білдіреді.

347
00:40:27,982 --> 00:40:31,734
Жарайды, енді мен қайтадан бас саусағыма оралып келемін.

348
00:40:31,734 --> 00:40:36,470
Егер бас бармағыңызға 2 килограмм күшпен
бассаңыз, ол сәл ғана мықты болады; ал 20

349
00:40:36,470 --> 00:40:40,081
килограмм күшпен бассаңыз, ол әлдеқайда мықты болады.

350
00:40:40,081 --> 00:40:48,214
Міне, шын мәнінде осылай болады. Содан кейін оларға 6
минуттық орташа көрсеткішті де алуға рұқсат етіледі.

351
00:40:48,214 --> 00:40:53,108
Сондықтан сіз 6 минут бойы өлшеп, содан
кейін бәрі орташа есеппен шығарылады.

352
00:40:53,108 --> 00:40:57,428
Мен осы қышқыл сынағына кейінірек қайта ораламын.

353
00:40:57,428 --> 00:41:07,745
Бұл тырнақты 2 килограмм күшпен итеріп
кіргізгенмен тең болар еді. Бұл, әрине, мүмкін емес.

354
00:41:07,745 --> 00:41:15,112
Содан кейін Федералдық кеңес былай деп пікір білдірді: «Бұл
түзету NIS регламентінде белгіленген шектеулерді жеңілдетпейді.»

355
00:41:15,112 --> 00:41:21,780
Осылайша алдын алу мақсатындағы
денсаулықты қорғау сақталады. Бұл рас емес.

356
00:41:21,780 --> 00:41:28,725
Техникалық және биологиялық тұрғыдан алғанда, бұл толық өтірік.

357
00:41:32,353 --> 00:41:36,877
Карл Фридрих фон Вицзекердің мына дәйексөзі мұнда өте орынды:

358
00:41:36,877 --> 00:41:42,820
Физикалық әлемге деген көзқарас өз
тұжырымдарында қате емес, бірақ ұсынатында қате.

359
00:41:42,820 --> 00:41:50,777
Ол ғылымдағы әріптестері туралы былай деді:
«Барлығы біледі, сен бір нәрсені зерттейсің де,

360
00:41:50,777 --> 00:41:55,707
жариялай алмайтын нәрсені жай ғана алып тастайсың».

361
00:41:55,707 --> 00:42:00,940
Өкінішке орай, бүгінгі ғылымда бұл жиі кездесетін тәжірибе.

362
00:42:00,940 --> 00:42:06,945
Бұл, меніңше, Мюнхен маңындағы бір неміс орта мектебінің оқушысын:
«Жарайды, біз өз зерттеуімізді жүргіземіз» деуге мәжбүр етті.

363
00:42:06,945 --> 00:42:10,875
Егер ғылым өзін осылайша сыбайлас жемқорлыққа
ұрындыра берсе, онда біз оны өзіміз жасаймыз.

364
00:42:10,875 --> 00:42:20,796
Олар қара далалық микроскопты жалға алып, кейінгі үлгілерді
алу үшін құлақтан қан алуды жалғастырды. Әрқашан бірдей жерден.

365
00:42:20,796 --> 00:42:26,538
Ғылым дегеніміз – оны әрдайым қайталай алу
қажет, сондықтан анық ережені орнату керек.

366
00:42:26,538 --> 00:42:31,846
Олар сұрақ қойды: ұялы телефон қоңырауының қандай әсері бар?

367
00:42:35,432 --> 00:42:41,641
Мұнда біз қараңғы дала кескінін көріп отырмыз. Біз
қызыл қан тромбоциттерін көріп отырмыз, олар шын

368
00:42:41,641 --> 00:42:46,435
мәнінде ұялы телефонды пайдаланбас бұрын өте еркін болған.

369
00:42:46,435 --> 00:42:54,939
Және қысқа ұялы телефон әңгімесінен
кейін осы жастардың қаны өзгерді.

370
00:42:54,939 --> 00:43:00,494
Тек екі минуттық телефон
қоңырауынан кейін қан мүлде өзгеше болды.

371
00:43:00,494 --> 00:43:10,468
Таңғалатын жайт, тек телефонды құлағына
ұстаған адамның қаны ғана емес, екі метр қашықтықта

372
00:43:10,468 --> 00:43:15,754
тұрған басқа адамның қаны да қою болып шықты.

373
00:43:15,754 --> 00:43:26,571
Сондықтан бұл тек қашықтық қана емес, қанның осы
ақша орамаларын түзуіне себеп болған сигнал еді.

374
00:43:26,571 --> 00:43:39,075
Ал бұл болғанда бүкіл денеміз нашар қоректенеді
және барған сайын күрделі проблемалар пайда болады.

375
00:43:39,075 --> 00:43:45,918
Бұл біз шынымен термиялық шекке бара алмайтынымызды білдіреді.

376
00:43:45,918 --> 00:43:52,563
Мұнда біз әдеттегі шекті мәндердің
қалай көрсетілгенін түсіндірмесін көреміз.

377
00:43:52,563 --> 00:44:01,590
15 минуттық телефон әңгімесінен кейін, менің білуімше,
дене температурасы 2 градустан артық көтерілмеуі керек.

378
00:44:01,590 --> 00:44:06,176
Бұл термографиялық сурет мұны айқын көрсетеді.

379
00:44:06,176 --> 00:44:12,292
Сондықтан жүйенің бүкіл бөлігінің қызып
кеткенін анықтау үшін шекті мәндерге ғана қарайсыз.

380
00:44:12,292 --> 00:44:20,832
Ал егер біз қазір осы зерттеуге, яғни «Жастар
зерттеуіне» оралсақ, сол жақ жағында ұялы

381
00:44:20,832 --> 00:44:26,951
телефонмен қоңырау әлі болмағандықтан, қан әлі де жақсы.

382
00:44:26,951 --> 00:44:32,529
Ал үш минуттық телефон қоңырауынан
кейін қолыңда осы ақша орамдары қалады.

383
00:44:32,529 --> 00:44:41,300
Және бұл тек ұялы телефонын құлағына ұстап тұрған адамға
ғана емес, сонымен бірге жанындағы басқа адамдарға да қатысты.

384
00:44:41,300 --> 00:44:50,114
Денені бұзу үшін осындай күшті
сигнал қажет емес. Бұл ойландырады.

385
00:44:50,114 --> 00:44:57,762
Сондықтан 2011 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
ұялы телефон сәулеленуін мүмкін канцероген ретінде жіктеді.

386
00:44:57,762 --> 00:45:04,899
Бұл пестицидтер, ДДТ, хлороформ және
ауыр металдар сияқты қауіп деңгейі.

387
00:45:04,899 --> 00:45:13,541
Сондықтан егер сынып бөлмелеріне немесе мектептерге
Wi-Fi орнатсаңыз, биология сабақтарында оларды DDT немесе

388
00:45:13,541 --> 00:45:18,019
пестицидтермен жұмыс істеткеніңіз де артық болмас еді.

389
00:45:18,019 --> 00:45:25,581
Бұл салыстырмалы. Мен емес, Дүниежүзілік денсаулық сақтау
ұйымы (ДДҰ) осылай дейді. Өйткені қауіп деңгейі бірдей.

390
00:45:25,581 --> 00:45:30,332
Шектер нені қорғайды? Міне, сұрақ. Келесі сұрақ.

391
00:45:30,332 --> 00:45:35,183
Мен мұны өте қарапайым суретпен көрсетуге тырыстым.

392
00:45:35,183 --> 00:45:38,548
Бұл әрдайым тек қысқа мерзімді ауыртпалық қана.

393
00:45:38,548 --> 00:45:44,782
Сондықтан термиялық әсерлерден кейін
ұяшықтар шамамен бір-екі градусқа дейін қызады.

394
00:45:44,782 --> 00:45:49,365
Бұл қатты қызу тудырмайды. Сондықтан оны көтере аласыз.

395
00:45:49,365 --> 00:45:58,037
Бірақ ұзақ мерзімді әсердің нені қамтитыны оған кірмейді.

396
00:45:58,037 --> 00:46:04,563
Оларды термиялық емес әсерлер деп атайды.
Және дәл осы әсерлер жайсыздық тудырады.

397
00:46:04,563 --> 00:46:12,565
Дәл осылар биологиялық тепе-теңдікті бұзады. Міне, мәселе осыда.

398
00:46:12,565 --> 00:46:19,808
Өлшеу айқындықты қамтамасыз етеді; бұл
процестің маңызды бөлігі. Бұл шынымен де қызықты.

399
00:46:19,808 --> 00:46:31,357
Сондықтан мен қарапайым өлшеу аспаптарымен үйді аралап, әсіресе
төсектердің жанынан өткенде, көрші бөлмеде

400
00:46:31,357 --> 00:46:43,067
Wi-Fi маршрутизаторы тұрса, қабырға арқылы бір
шаршы метрге 1000 микроваттқа дейін оңай жетеді.

401
00:46:43,067 --> 00:46:46,536
Бұл осы беттегі магнит ағыны тығыздығы.

402
00:46:46,536 --> 00:46:53,835
Егер біз қазіргі құрылыс биологтарына қарасақ, олар
бұл ұзақ уақыт бойы аса ауыр жүк болғанын айтады.

403
00:46:53,835 --> 00:47:01,880
Қоршаған ортаның денсаулығы саласының мамандарымен бірге олар
ағзаға әлі де қабылданатын мөлшер мен тым көп мөлшерді зерттеді.

404
00:47:01,880 --> 00:47:10,073
Және біз бір шаршы метрге 100 микроваттан
артық мөлшердің өзі тым көп екенін көрдік.

405
00:47:10,073 --> 00:47:20,100
Сонымен, егер көршінің кеңсесі балалар
бөлмесінің екінші жағында орналасса, ол осылай көрінеді.

406
00:47:20,100 --> 00:47:28,251
Заң шаршы метрге 60 000 микроваттқа дейін рұқсат етеді.

407
00:47:28,251 --> 00:47:37,142
Егер мен осы құрылғыны қазір қолдансам ,
менде қазір 1000-нан әлдеқайда артық бар.

408
00:47:37,142 --> 00:47:44,902
Бұл әлі де салыстырмалы түрде жұмсақ; егер мен сол
жерге көтерілсем, ашық әсерге көбірек ұшырар едім.

409
00:47:44,902 --> 00:47:52,090
Сонымен, осы бөлмеде біз өте тез бір
шаршы метрге 100 микроваттан асамыз.

410
00:47:52,090 --> 00:48:01,765
Ал бұл, әрине, төсек орны, яғни
тұрақты тұруға арналған маңызды тізім.

411
00:48:01,765 --> 00:48:08,867
Мен қазір сіз туралы еш алаңдамаймын,
сондай-ақ бұл құрылғыға өзім де еш алаңдамаймын.

412
00:48:08,867 --> 00:48:12,070
Менде жеңіл бас ауруы болуы мүмкін, бірақ ол өтеді.

413
00:48:12,070 --> 00:48:20,487
Егер мен денемді үнемі осы әсерге
ұшыратпасам, онда ешқандай проблема болмауы керек.

414
00:48:20,487 --> 00:48:25,759
Ал енді біз сұраймыз: бұл шектер қалай анықталады?

415
00:48:25,759 --> 00:48:37,389
Содан кейін эмиссияға шектеулер бар, мысалы, онда 9 миллион
жұмыс орны бар. Сондықтан оларға мұны істеуге рұқсат етіледі.

416
00:48:37,389 --> 00:48:53,931
Ал шекті мәндер «ICNIRP» (Халықаралық ионданбайтын сәулеленуден
қорғау комиссиясы) деп аталатын ұйыммен белгіленеді.

417
00:49:02,028 --> 00:49:07,574
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) өз кезегінде
бұл ақпаратты әртүрлі үкіметтік органдарға жібереді,

418
00:49:07,574 --> 00:49:10,879
олар оны тексермей қабылдайды соның ішінде соттар да.

419
00:49:10,879 --> 00:49:15,460
Ал қызығы сол, бұл жекеменшік қауымдастық.

420
00:49:15,460 --> 00:49:21,971
Біз жай ғана сонда кіре алмаймыз. Сізді шақыруы тиіс, әрі ұялы
телефон индустриясымен тығыз байланысыңыз болса,

421
00:49:21,971 --> 00:49:29,820
шақырылу ықтималдығыңыз әлдеқайда жоғары.
Мысалы, біздің швейцариялық әріптесіміз Мартин Рёösli.

422
00:49:29,820 --> 00:49:36,300
Ал бұл шектеулер кейіннен жай ғана қабылданады.

423
00:49:36,300 --> 00:49:47,116
Шындығында, бұл қала ішінде ең жоғары жылдамдық
шегін белгілеуге рұқсат етілген ралли клубына немесе

424
00:49:47,116 --> 00:49:53,629
автожарыс клубына ұқсайды. Бұл оның қысқаша нұсқасы.

425
00:49:53,629 --> 00:49:58,434
Сонымен, Швейцариядағы шектеулер де ICNIRP-ке негізделген.

426
00:49:58,434 --> 00:50:02,734
Халық 5–6 вольт/метр кернеуге ие.

427
00:50:02,734 --> 00:50:15,276
Бұл бізге шаршы метрге 60 000 микроватт береді, ал жұмыс
станциялары үшін шаршы метрге 9 000 000 микроватт береді.

428
00:50:15,276 --> 00:50:27,811
Және олар кейін бұл 5G үшін жеткіліксіз екенін анықтап,
халық санына арналған коэффициентті 15 есеге арттырды.

429
00:50:27,811 --> 00:50:36,140
Бұл жай ғана қарапайым арифметика. Зерттеуге шынымен үңілмей-ақ.

430
00:50:36,140 --> 00:50:43,807
Міне, осы ICNIRP қауымдастығында
шын мәнінде болып жатқан нәрсе осы.

431
00:50:43,807 --> 00:50:53,023
2000 жылы Швейцария Федералдық соты шекті мәнді
медициналық тұрғыдан емес, экономикалық тиімділік пен

432
00:50:53,023 --> 00:50:59,092
техникалық мүмкіндіктер негізінде белгілеу керектігін айтқан.

433
00:50:59,092 --> 00:51:06,769
Сонымен, ұялы телефон индустриясының айтуынша,
Wi-Fi салдарынан төрт баланың уақыт өте қатерлі

434
00:51:06,769 --> 00:51:13,160
ісікке шалдығу-шалдығуы мәселесінен де маңыздырақ.

435
00:51:13,160 --> 00:51:17,191
Ал Берннің әкімшілік соты бір қадам алға барды.

436
00:51:17,191 --> 00:51:20,558
Халықтың нөлдік тәуекелге құқығы жоқ.

437
00:51:20,558 --> 00:51:26,635
Шектеу мәндері тек зиянды ақылға
қонымды шектерде ұстау үшін қызмет етеді.

438
00:51:26,635 --> 00:51:31,541
Сондықтан өз басыңыздың ауыруы – орынды шек.

439
00:51:31,541 --> 00:51:43,147
Сонда қанша қатерлі ісік жағдайы қабылданатын
немесе қабылданбайтын екені мұнда көрсетілмеген.

440
00:51:43,147 --> 00:51:50,054
Барлық адамдар мұны бастан кешпейтінін
түсіну маңызды. Бұл шынымен де өте маңызды.

441
00:51:50,054 --> 00:51:57,343
Медицинада біз оны буферлік сыйымдылық деп
атаймыз. Әрбір ағза мәселені буферлей алады.

442
00:51:57,343 --> 00:52:04,062
Мен қазір электросмогды тамшылар түрінде шығарамын.
Және жақсы денсаулыққа немесе жоғары буферлік сыйымдылыққа

443
00:52:04,062 --> 00:52:08,677
ие кез келген адам бұл ешқандай проблема емес дейді.

444
00:52:08,677 --> 00:52:13,140
Енді мен 30 жылдан астам уақыт бойы
қолданатын өлшеу тәжірибемді ұсынамын.

445
00:52:13,140 --> 00:52:18,025
Мен көптеген адамдармен кездестім, олар
маған менде ешқашан проблема болмағанын айтты.

446
00:52:18,025 --> 00:52:23,389
Содан кейін бір айдан келесі айға қарай мен
оны қолымда ұстай алмай қалдым, пәтердегі

447
00:52:23,389 --> 00:52:27,322
Wi-Fi-ге шыдай алмай қалдым. Не болғанын білмеймін.

448
00:52:27,322 --> 00:52:33,479
Медициналық тұрғыдан алғанда,
оның буферлік сыйымдылығы таусылған.

449
00:52:33,479 --> 00:52:45,709
Қызығы сол, белгілер тек буфер сыйымдылығы таусылғанда
немесе құбыр толып кетуге жақындағанда ғана пайда болады.

450
00:52:45,709 --> 00:52:52,571
Мен адамдарға 4 A ережесін қолдана отырып нұсқау
беремін. Біріншісі «Жібермеу» дегенді білдіреді.

451
00:52:52,571 --> 00:52:59,588
Wi-Fi желісі үздіксіз таратады. Егер оны
өшіру мүмкін болмаса, ол тұрғын үй ғимаратында

452
00:52:59,588 --> 00:53:05,220
немесе мектепте болмауы тиіс. Бұл менің пікірім.

453
00:53:05,220 --> 00:53:14,848
Қашықтық – екінші мәселе. Мен осы мұғалім мен
директорға Wi-Fi-ді алысырақ орналастыруды ұсындым.

454
00:53:14,848 --> 00:53:22,020
Бұл бір мүмкіндік, ол біраз жеңілдік әкеледі.
Ұзақ мерзімде бұл жеткілікті бола ма, айту қиын.

455
00:53:22,020 --> 00:53:27,765
Қорғау/сіңіру содан кейін үшінші A болып
табылады. Міне, дәл осы жерде ол қымбаттап кетеді.

456
00:53:27,765 --> 00:53:37,093
Сондықтан үйді қорғау шығындары тез арада 50
000-нан 100 000 швейцария франкіна дейін жетуі мүмкін.

457
00:53:37,093 --> 00:53:44,639
Содан кейін сыртқы бетін қорғаныш қабатымен бояп, одан кейін
басқа түстің тағы бір қабатын жағып шықсаңыз, бүкіл

458
00:53:44,639 --> 00:53:52,404
конструкция кәсіби түрде грундирленеді. Терезелерді
қандай да бір тәсілмен қорғау да біраз шығын талап етеді.

459
00:53:52,404 --> 00:53:57,651
Ал төртінші A – буферлік сыйымдылықтың
сақталуын және азаймайтынын қамтамасыз ету үшін

460
00:53:57,651 --> 00:54:01,412
физикалық төзімділікті арттыру. Бұл маңызды.

461
00:54:01,412 --> 00:54:11,102
Қысқаша айтқанда, сіз үшін біз бәріміз де
бір кездері баланы тербелгішке итердік.

462
00:54:11,102 --> 00:54:16,821
Ал біз байқағанымыз – басында көп күш қажет,
бірақ кейін тіпті ең кішкентай серпін де жеткілікті.

463
00:54:16,821 --> 00:54:20,480
Ал дәл осылай электросмогпен болады.

464
00:54:20,480 --> 00:54:28,153
Бастапқыда біз күшті сәулеленуге ұшыраймыз.
Электросезімталдыққа шалдыққан барлық адамдардан естігенім: олар

465
00:54:28,153 --> 00:54:32,484
тым ұзақ уақыт бойы күшті антенналарға тым жақын болған.

466
00:54:32,484 --> 00:54:37,866
Wi-Fi болсын, ұялы телефон мұнаралары
болсын немесе сіздің өз ұялы телефоныңыз болсын.

467
00:54:37,866 --> 00:54:46,392
Егер сигнал тым ұзақ уақыт бойы тым күшті болса, бұл бөтен сигнал
сіздің организміңізге сіңіп қалады да, кейін

468
00:54:46,392 --> 00:54:54,560
тіпті ең кішкентай сигнал да жеткілікті
болады. Содан кейін әлсіз импульс жеткілікті болады.

469
00:54:58,280 --> 00:55:04,486
Осының бәрі неге жете алады... Бір кездері мен
электросмог туралы кітап жазғанмын. Ол бестселлер болған

470
00:55:04,486 --> 00:55:07,717
жоқ, осыны айта аламын, бірақ ол мен үшін маңызды болды.

471
00:55:07,717 --> 00:55:17,766
Сол кезде мен зерттеулерді, кем дегенде қысқаша түрде,
түсінуге тырыстым және олардың барлығын бір суретке жинақтадым.

472
00:55:17,766 --> 00:55:22,243
Міне, ең қауіптісі сол. Ол әркімнің әлсіз тұсына тиіп жатады.

473
00:55:22,243 --> 00:55:27,152
Егер барлығының басы ауырса немесе бәрінде бірдей
ісік болса, ол көптен бұрын жойылған болар еді.

474
00:55:27,152 --> 00:55:37,092
Бірақ әркімнің әлсіз тұсы әртүрлі болғандықтан, оны ғылыми
тұрғыдан дәлелдеу оңай емес. Өкінішке орай, жағдай осындай.

475
00:55:37,092 --> 00:55:45,641
Және сіз бас ауруларынан, ойлық тосқауылдардан, өнімділіктің
төмендеуінен, зейін қоюдағы қиындықтардан бастап аллергияларға

476
00:55:45,641 --> 00:55:52,986
дейін, нейродерматит, бұлшықет тіндері, тіндердің қышқылдық
деңгейінің жоғарылауы, көшпелі ауырсыну, жұмсақ тіндердің

477
00:55:52,986 --> 00:55:59,829
ревматизмі немесе жүрек-қан тамырлары аритмиясы, инфаркт – мен
бұны ойдан шығарған жоқпын, бұл электросмогтың

478
00:55:59,829 --> 00:56:08,540
әсерінен туындағаны немесе айтарлықтай күшейгені
зерттеулермен дәлелденген жайттардың қысқаша қорытындысы ғана.

479
00:56:08,540 --> 00:56:20,060
Неге біз өзімізге осылай жасап жатырмыз? Неге біздің медициналық
сақтандыру жарналарымыз жыл сайын соншалықты қатты өседі?

480
00:56:20,060 --> 00:56:24,180
Сондықтан мен бұл өзара
байланысты қарастыру маңызды деп ойлаймын.

481
00:56:24,180 --> 00:56:33,546
Бұл жұмысты Elektrosmog-Report басылымында жұмыс істеген Изабель
Вильке есімді әйел атқарды, ол 30 жыл бойы бір зерттеуден екінші

482
00:56:33,546 --> 00:56:42,331
зерттеуге қарап, түсінуге тырысты. Биология мамандығы бойынша
дипломы бар биолог ретінде ол бұл жұмысты жүргізуге қажетті

483
00:56:42,331 --> 00:56:48,115
биологиялық біліміне ие болып, барлық нәтижелерді қорытындылады.

484
00:56:48,115 --> 00:56:56,305
180 дәрігер мен ғалым оның жүргізген зерттеуіне қатты
әсерленді. Сондықтан бұл шолу зерттеу болып табылады.

485
00:56:56,305 --> 00:57:04,628
Ол зерттеуді өзі жүргізген жоқ, ол
тек зерттеулерді талдап, бағалады.

486
00:57:04,628 --> 00:57:08,972
Содан кейін сен түсіндің: иә, шын
мәнінде оған жауап беруің керек.

487
00:57:08,972 --> 00:57:16,420
Ал көптеген дәрігерлер оны қол қойған кезде олар:
«Ей, біз мұны мұқият қарауымыз керек», – дейді.

488
00:57:16,420 --> 00:57:21,232
Біз жай ғана көзімізді жұмып, оны елемей қоя алмаймыз.

489
00:57:21,232 --> 00:57:34,470
Ал бұл менің Wi-Fi желілерін мектептерде немесе үйде
орнатпау керектігі туралы айтқым келген себепке әкеледі.

490
00:57:34,470 --> 00:57:36,361
Біріншісі – балаларды қорғау.

491
00:57:36,361 --> 00:57:44,106
Мұнда біз бес жастағы баланың миының он жастағы балаға немесе
ересек адамға қарағанда сигналды әлдеқайда терең қабылдайтынын

492
00:57:44,106 --> 00:57:49,041
көріп отырмыз. Сондықтан біз балаларды қорғауымыз керек.

493
00:57:49,041 --> 00:57:56,424
Нүкте. Жылудың ену тереңдігі балаларда
ересектерге қарағанда айтарлықтай жоғары.

494
00:57:56,424 --> 00:58:02,990
Біз өз тәжірибемізге сүйене отырып, баланың
не бастан кешіп жатқанын анықтай алмаймыз.

495
00:58:02,990 --> 00:58:10,459
Мен бүгін екі баламен сөйлесіп, олардың қалай
екендерін сұрадым. Және бұл оларға анық сезілді.

496
00:58:10,459 --> 00:58:21,422
Бірақ ешкім олардан сұрамаса, олар бұл кемшілікті
өздері-ақ толтыруға тырысады. Сұрақ мынада: қандай бағамен?

497
00:58:21,422 --> 00:58:29,402
Термиялық емес жасушалық өзгеріс. Бір ғалым
тышқандарды күн сайын 20 минут телефонмен сөйлестірді.

498
00:58:29,402 --> 00:58:34,613
Жоқ, олар оны өздері, тәуелсіз түрде жасамады.

499
00:58:34,613 --> 00:58:43,007
Бірақ олар рұқсат етілген шектен
әлдеқайда төмен радиацияға ұшыраған.

500
00:58:43,007 --> 00:58:51,523
Ал ми бұл жағдайға қалай жауап берді?
Жарайды, сол барлық қара дақтар ісіктің бастамасы.

501
00:58:53,370 --> 00:58:59,612
Неге Wi-Fi жоқ? Бұл менің
байқағаным бойынша бүйрек үсті безі туралы.

502
00:58:59,612 --> 00:59:02,925
Және, бәлкім, көпшілігіңіз оны қолдай аласыздар.

503
00:59:02,925 --> 00:59:09,655
Wi-Fi хотспотынан шығатын 10 герцтік
ырғақ бүйрекүсті безін белсендіреді.

504
00:59:09,655 --> 00:59:16,210
Ал ең қауіптісі мынада: алдымен сізде «уау, менің энергиям
көбейді» деген әсер туады. Ақыры қайтадан энергияға ие болдым.

505
00:59:16,210 --> 00:59:21,572
Бұл Wi-Fi проблема тудырмайды. Менде көбірек
энергия бар. Сенде неге көбірек энергия бар?

506
00:59:21,572 --> 00:59:25,345
Өйткені адреналин мен кортизол көбірек бөлінеді.

507
00:59:25,345 --> 00:59:30,602
Адреналин – шын мәнінде сізге күш беретін қуат гормоны.

508
00:59:30,602 --> 00:59:37,656
Егер жаттығу залында энергияңды бір жерге шығара
алмасаң, оны дауласу арқылы босату – ең жақсы тәсіл.

509
00:59:37,656 --> 00:59:45,757
Көптеген мектептер Wi-Fi орнатқаннан кейін
агрессия деңгейі күрт өскенін байқады: балалар

510
00:59:45,757 --> 00:59:51,588
арасында агрессия көбейіп, бір-бірін түсіну жойылды.

511
00:59:51,588 --> 00:59:56,842
Енді талқылау жоқ, бәрі жұдырықпен шешіледі.

512
00:59:56,842 --> 01:00:02,537
Сонымен бұл адреналинге қатысты.

513
01:00:02,537 --> 01:00:06,115
Ал сосын мәселе туындайды: ұзақтығы.

514
01:00:06,115 --> 01:00:09,013
Ал Wi-Fi-ды сатып алғанда мұны байқамайсың.

515
01:00:09,013 --> 01:00:12,763
Сіз екі-үш, мүмкін бес жылдан кейін байқайсыз.

516
01:00:12,763 --> 01:00:21,569
Егер бүйрек үсті безі үнемі белсенді болса, ол
ақырында сарқылады. Содан кейін шаршау пайда болады.

517
01:00:21,569 --> 01:00:31,642
Мен айтамын, және бұл 30 жылдық бақылауға
негізделген, Wi-Fi-ден барлығы ақыры шаршап бітеді.

518
01:00:31,642 --> 01:00:37,392
Сонымен, түнде өшірмейтіндер, мұны ескеріңіздер.

519
01:00:37,392 --> 01:00:41,731
Және сен оны бір аптадан екінші аптаға дейін байқамайсың.

520
01:00:41,731 --> 01:00:48,746
Бірақ ұзақ мерзімде сіз бүйрек үсті бездеріңізді соншалықты
зақымдайсыз, соның нәтижесінде күйіп-қалуды бастан кешіресіз.

521
01:00:48,746 --> 01:00:54,750
Мен бүгінгі күйзелістердің қанша пайызы ұялы
телефон мен Wi-Fi технологиясына байланысты

522
01:00:54,750 --> 01:00:59,265
екенін білмеймін, бірақ ол жоғары пайыз болары анық.

523
01:00:59,265 --> 01:01:05,882
Сонымен қатар бүйрек үсті бездерінде
организмнің ыдырауын жеделдететін кортизол бар.

524
01:01:05,882 --> 01:01:13,216
Дененің ыдырауы дегеніміз
аминқышқылдарының бір жерде ыдырап жатқанын білдіреді.

525
01:01:13,216 --> 01:01:22,039
Егер бұл қан тамыры болса, иә, онда қан ағып кетуі айқын.

526
01:01:22,039 --> 01:01:30,377
Бірақ онымен сіз мидың дегенерациясын да тудыруыңыз
мүмкін. Дегенерация – мақсат болуға тиіс нәрсе емес.

527
01:01:30,377 --> 01:01:43,073
Бұл іш маңындағы май қоры туралы емес, керісінше кейін ыдырайтын
маңызды заттар туралы. Бұл – кортизолдың ұзақ мерзімді міндеті.

528
01:01:43,073 --> 01:01:48,817
Алдымен кортизол қабынған кез келген
нәрсені ыдырату үшін қолданылады. Бірақ ештеңе

529
01:01:48,817 --> 01:01:53,198
қалмағаннан кейін де ол ыдырауды жалғастырады.

530
01:01:55,626 --> 01:02:00,480
Неге Wi-Fi жоқ? Бұл бәрі ми толқындары
туралы. Және бұл шынымен де маңызды.

531
01:02:00,480 --> 01:02:05,636
Әрекет пен тәулік уақытына
байланысты мидың негізгі жиіліктері өзгереді.

532
01:02:05,636 --> 01:02:09,522
Бұл электроэнцефалограмма арқылы бейнелеуге болады.

533
01:02:09,522 --> 01:02:20,517
Бізде маңызды ми толқыны бар – альфа. Ол 8 мен 12
герц аралығында. Бұл ояу күй, бірақ босаңсыған ояу күй.

534
01:02:20,517 --> 01:02:25,915
Барлығының дәл ортасында Wi-Fi
құрылғысынан шыққан 10 герцтік ырғақтар бар.

535
01:02:25,915 --> 01:02:33,383
Бұл бета. Бұл – біз іс-әрекетке кірісетін кез. Мен
қазір іс-әрекеттемін. Мен қазір сөзсіз бетадамын.

536
01:02:33,383 --> 01:02:41,116
Егер мен осылай жалғастырсам, мен де
гамма күйіне жетемін. Бұл мида өлшенеді.

537
01:02:41,116 --> 01:02:50,765
Егер сіз бір нәрсеге сенімді болсаңыз, онда 30 герцтен
жоғары жиілікте бета толқындарынан гамма толқындарына өтесіз.

538
01:02:50,765 --> 01:02:57,041
Бірақ бұл жалғыз ғана нәрсе емес. Сонымен қатар астында
тета толқындары болуы керек. Олар 4-тен 7 герцке дейін.

539
01:02:57,041 --> 01:03:07,678
Ұйқы фазасына кіргенде біз дәл сол жерге барамыз. Ал
ең идеалы – біз сондай-ақ дельта фазасына да түсуіміз.

540
01:03:07,678 --> 01:03:16,170
Дельта – терең ұйқы. Және дәл осы дельта
диапазонында ағзаның қалпына келу процестері жүреді.

541
01:03:16,170 --> 01:03:26,211
Егер біз қазір түнде үнемі жанымызда 10 герцтік ырғақ болса,
біз мидың тета мен дельта толқындарына өтуіне кедергі жасаймыз.

542
01:03:26,211 --> 01:03:34,854
Біз дененің өзін-өзі қалпына келтіруіне, өз
ішінде сауығуын сезінуіне кедергі жасаймыз.

543
01:03:34,854 --> 01:03:43,186
Ал бұл мен екі күн бұрын Diagnose Funk
сайтында тапқан нәрсе. Ол мені мүлдем қызықтырды.

544
01:03:43,186 --> 01:03:51,400
Ашық жоспарлы кеңседе жұмыс істеу кезінде және кейін бас
ауруының өзін-өзі диагноз қойған науқас, яғни Wi-Fi желісі

545
01:03:51,400 --> 01:03:56,424
және, мүмкін, бөлме ішіндегі ұялы телефон антеннасы бар.

546
01:03:56,424 --> 01:04:05,260
Мұнда біз 10 герцтік ырғақты бейнеледік. Және сіз ми толқындарының
үлгілерінде осы 10 герцтік ырғақтардың бар екенін көре аласыз.

547
01:04:05,260 --> 01:04:13,592
Міне, мен басында да осылай айттым. Мен үшін ол осы
стробскопиялық жыпылықтау, яғни 10 герц жиілікте көзімде болды.

548
01:04:13,592 --> 01:04:20,318
Ми бұл жиілікті қабылдайды. Және ол осы жиілікті үйренеді.

549
01:04:20,318 --> 01:04:27,356
Дегенмен, мида нейропластикалық қасиет бар.
Бұл мидың барлық толқындық үлгілерінен өтуге

550
01:04:27,356 --> 01:04:31,165
мүмкіндік берсе, өмір бойы оқуды білдіреді.

551
01:04:31,165 --> 01:04:39,021
Ал егер біз енді осы альфа ми толқындарына
мәжбүрлеп енгізіп, басқа толқындарды басып озатын

552
01:04:39,021 --> 01:04:45,100
құрылғыны орнатсақ, онда міндетті түрде мәселе туындайды.

553
01:04:45,100 --> 01:04:54,940
Мені таңғалдырғаны – өлшеу мұнда соңғы
экспозициядан кейін 30 сағат өткен соң жасалған.

554
01:04:54,940 --> 01:05:01,547
Мен үшін бұл дерлік мүмкін емес,
егер ол электросезімтал болмаған болса.

555
01:05:01,547 --> 01:05:09,193
Содан кейін ол Wi-Fi сигналдарын да қабылдайды, мен тербелгішпен
көрсеткенімдей. Егер тербелгішті тек кішкентай саусағыңмен

556
01:05:09,193 --> 01:05:17,129
жіберсең, ол айналадағы Wi-Fi сигналдарын қабылдап, ашық
жоспарлы кеңседегі күшті Wi-Fi сигналын қабылдауды тоқтатады.

557
01:05:17,129 --> 01:05:19,902
Содан кейін ол ырғағын жоғалтпайды.

558
01:05:19,902 --> 01:05:30,257
Ал олардың ми толқындарының жиіліктерін тізгенде,
негізінен 10 герц шығады. Міне, дәл осылай Wi-Fi де істеді.

559
01:05:30,257 --> 01:05:38,727
Бірақ ми бүкіл спектрді көрсетуі керек. Егер
біз сау болып қалғымыз келсе, бұл бізге қажет.

560
01:05:38,727 --> 01:05:51,941
WLAN – бұл ұзақ мерзімде барлығына күйзеліс әкелетін нәрсе,
яғни мәселе міндетті түрде туындайды. Бұл – логикалық салдар.

561
01:05:51,941 --> 01:05:55,370
Неге Wi-Fi жоқ? Бәрі табиғи жиілікке байланысты.

562
01:05:55,370 --> 01:06:02,171
Мобильді байланыс па, Wi-Fi ме, егер сыртқы
жиілік болса, кедергінің пайда болуы тек

563
01:06:02,171 --> 01:06:06,325
уақыт, қуаты мен антеннаға жақындығына байланысты.

564
01:06:06,325 --> 01:06:15,340
Ал содан кейін бізде ашық жоспарлы кеңседегі осы
әйелдің суреті бар. Міне, сол кезде қиындықтар басталады.

565
01:06:15,340 --> 01:06:22,880
Ал енді мен ресми түрде сұраймын: өз
компьютеріңізді немесе ноутбугіңізді әкелмеу

566
01:06:22,880 --> 01:06:29,830
қаншалықты орынды? Тек практикалық болғандықтан ба?

567
01:06:29,830 --> 01:06:42,481
Мұнда келгеннен кейін денеңізді
қайта теңестіру үшін біраз уақыт қажет.

568
01:06:44,656 --> 01:06:54,400
Жарайды. Денсаулық – бұл өз тонусыңызды сақтау. Ал өз тонусыңызды
сақтау дегеніміз – біз бәріміз ми толқындарымызды іске қосамыз.

569
01:06:54,400 --> 01:07:00,595
Сондықтан мен бұл туралы егжей-тегжейге
тереңдеп кірудің қажеті жоқ деп ойлаймын.

570
01:07:00,595 --> 01:07:10,589
Цифрлық деменция, яғни ұялы телефонға
тәуелділік туралы көптеген зерттеулер бар.

571
01:07:10,589 --> 01:07:21,170
Жақында мен жоспарланған, бірақ балалар ұялы телефондарын
тапсыруға мәжбүр болғанда қатты күйзеліске түскендіктен

572
01:07:21,170 --> 01:07:28,220
тоқтатуға тура келген детокс бағдарламасы туралы есеп оқыдым.

573
01:07:28,220 --> 01:07:36,160
Бұл тәуелділіктің ең жоғары деңгейі. Ал метадон енді жеткіліксіз.

574
01:07:36,160 --> 01:07:41,618
Сен менің уақытты қалай пайдаланатынымды
бақылап отырсың. Бұл өте жақсы жүріп жатыр.

575
01:07:41,618 --> 01:07:46,189
Неге Wi-Fi жоқ? Бұл – Пандораның қорабы.

576
01:07:46,189 --> 01:07:53,284
Бұл мені шын мәнінде таң қалдырды. Google мен Facebook-та жұмыс
істейтін барлық ата-аналар өздері

577
01:07:53,284 --> 01:08:01,027
әзірлеген өнімдерді өз балаларына пайдалануға
рұқсат бермейді. Оны ғана елестетіп көріңіз.

578
01:08:01,027 --> 01:08:06,504
Ұлы анасына келіп: «Мен де ұялы телефон
алғым келеді», – дейді. – Жоқ, оны әкең алған.

579
01:08:06,504 --> 01:08:09,832
Сен оны ала алмайсың. Бұл тым қауіпті.

580
01:08:09,832 --> 01:08:13,962
Бұл қызық. Олар неге солай істейтіндерін біледі.

581
01:08:13,962 --> 01:08:20,940
Көптеген жағдайларда Силикон алқабындағы балаларға 18
жасқа дейін ұялы телефон ұстауға немесе экран алдында

582
01:08:20,940 --> 01:08:26,747
отыруға рұқсат етілмейді. Мен оны соңғы мақалада көрдім.

583
01:08:26,747 --> 01:08:31,965
Неге Wi-Fi жоқ? Ескертулерге көз жүгіртейік.

584
01:08:31,965 --> 01:08:39,535
Бұл Telekom-нен, Speedport маршрутизаторының «Қауіпсіздік
туралы ақпарат және деректердің қауіпсіздігі» тарауынан алынды:

585
01:08:39,535 --> 01:08:46,244
Сіздің Speedport-ыңыздың, яғни Wi-Fi
маршрутизаторыңыздың біріктірілген антенналары радиосигналдарды

586
01:08:46,244 --> 01:08:51,511
жібереді және қабылдайды, мысалы, сізге Wi-Fi ұсыну үшін.

587
01:08:51,511 --> 01:08:59,921
Электромагниттік өрістерге ұшырауды азайту үшін
Speedport құрылғысын жатын бөлмелерге, балалар бөлмелеріне

588
01:08:59,921 --> 01:09:05,330
және қонақ бөлмелерге жақын орналастырудан аулақ болыңыз.

589
01:09:05,330 --> 01:09:12,307
Сондықтан ол шынында да сол жерде, енді
өзіңе солай істеуге рұқсат бере аласың.

590
01:09:12,307 --> 01:09:18,818
Неге Wi-Fi жоқ? Бақылау, басқару.

591
01:09:18,818 --> 01:09:26,031
Бұл Kla.TV-ден келген үлес. Өкінішке орай, ол өте бұлыңғыр.

592
01:09:26,031 --> 01:09:35,062
Бұл бөлмедегі адамдар – Wi-Fi-дің тарату
сигналы негізінде математикалық жолмен анықталғандар.

593
01:09:35,062 --> 01:09:43,658
WLAN бөлмені сканерлеп, ішінде не бар екенін көруге
ғана емес, сонымен қатар бөлмеде қозғалып жүрген

594
01:09:43,658 --> 01:09:48,668
денелердің қозғалысын бақылауға да мүмкіндік береді.

595
01:09:48,668 --> 01:09:57,279
Сіз мұны оқып, содан кейін компьютер
бағдарламасы арқылы көрінетін етіп жасай аласыз.

596
01:09:57,279 --> 01:10:06,745
Бұл теледидардан көріп үйренгендей сурет емес, оны
компьютерлік технологияларды пайдаланып жасау қажет.

597
01:10:09,120 --> 01:10:12,854
Бұл үлес екі америкалық университеттен келді.

598
01:10:12,854 --> 01:10:25,048
Жақында ғана бір неміс университеті бөлмедегі 200
адамды AI арқылы орналастырып, олардың барлығын дерлік

599
01:10:25,048 --> 01:10:32,645
100% дәлдікпен анықтай алды. Оны елестетіп көріңіз.

600
01:10:41,165 --> 01:10:45,055
Иә, әрине, оны LED-термен де жасауға болады.

601
01:10:45,055 --> 01:10:51,988
Сондықтан бізде шағылыс бар, яғни шағылған
сәулелену, оны компьютер бағдарламасы арқылы талдауға болады.

602
01:10:51,988 --> 01:10:59,620
Жасанды интеллекттің көмегімен олардың бірге
ұйықтап жатқанын немесе бір түрлі дауласып жатқанын анық

603
01:10:59,620 --> 01:11:03,808
анықтауға болады. Бұл Wi-Fi сигналы арқылы оқылады.

604
01:11:03,808 --> 01:11:11,769
Мен олардың әлі барлық жерде осылай әрекет етіп жатқанына
сенбеймін, бірақ егер сіз мемлекет тарапынан аса

605
01:11:11,769 --> 01:11:19,913
танымал емес адамға айналсаңыз, онда олар сізді
бақылаудың жолдарын іздеуге әлдеқайда ықтимал болады.

606
01:11:19,913 --> 01:11:23,060
Және ерте ме, кеш пе, бұл кеңейтіледі.

607
01:11:23,060 --> 01:11:28,310
Бақылау неврозы шын мәнінде өте ұзақ уақыттан бері бар.

608
01:11:28,310 --> 01:11:32,344
Неге Wi-Fi жоқ? Өйткені баламалар бар.

609
01:11:32,344 --> 01:11:36,352
Ал ең жақсы баламалардың бірі – кабельдік желі.

610
01:11:36,352 --> 01:11:42,860
Бұл тек оны сыммен қосуымыз керек
дегенді білдіреді. Бұл соншалықты жаман ба?

611
01:11:42,860 --> 01:11:48,927
Менің ойымша, бұл тіпті балаға да пайдалы. Бұл саналы әрекет.

612
01:11:48,927 --> 01:11:56,926
Мен қазір мұны орнату арқылы әлеммен байланыс орнатып жатырмын.

613
01:11:56,926 --> 01:12:03,106
Сонымен, Ethernet кабельдері деп аталатын
кабельдік желі ең қарапайым нұсқа болар еді.

614
01:12:03,106 --> 01:12:13,843
Ал қазір LiFi технологиясын қолданатын жүйелер де бар.
Бұл – сымсыз жарық байланысы. Оның әртүрлі нұсқалары бар.

615
01:12:13,843 --> 01:12:18,449
LED-жарықдиодтылары бар, бірақ инфрақызыл жарықдиодтылары да бар.

616
01:12:18,449 --> 01:12:27,644
Мысалы, оны бөлмедегі шамда орналастыра аласыз. Ал
құрылғыңыздың жанында қабылдағыш-таратқыш та бар.

617
01:12:27,644 --> 01:12:35,531
Содан кейін ол жарық арқылы тасымалданады. Бұл электромагниттік
ластанумен әдетте жасайтынымызға қарағанда биологиялық

618
01:12:35,531 --> 01:12:40,640
тұрғыдан әлдеқайда зиянсыз болатыны кепілдендірілген.

619
01:12:42,225 --> 01:12:51,846
Менің ойымша, инфрақызыл сәуле – ең қарапайым нұсқа.
Оны қазірдің өзінде тапсырыс бере алатын компаниялар бар.

620
01:12:51,846 --> 01:12:57,502
Иә, басқалар өшіріп қояды. Неге олар
өшіріп қояды? Мен тек бір сәтке ғана аламын.

621
01:12:57,502 --> 01:13:05,105
2007 жылы Бавария штаты парламенті мектептерге Wi-Fi
қолдануға қарсы кеңес берді. Олар сымды желілерді қалайды.

622
01:13:05,105 --> 01:13:09,518
Бұл шараның негізгі мақсаты – радиациядан
туындауы мүмкін кез келген денсаулыққа

623
01:13:09,518 --> 01:13:12,191
қауіп төндіретін қауіп-қатерлерді жоққа шығару.

624
01:13:12,191 --> 01:13:19,314
Сонымен, біз оның қауіпті екенін білеміз. Сондықтан
біз қауіпті жоюды қалаймыз. Бұл шын мәнінде логикалық.

625
01:13:19,314 --> 01:13:24,986
Басқалары өшіп қалады, Париж, дәл осылай 2007 жылы болды.

626
01:13:24,986 --> 01:13:35,961
Олар барлық кітапханаларды Wi-Fi-мен жабдықтады.
Содан кейін қызметкерлердің 40%-ы бас ауруына шағымданды.

627
01:13:35,961 --> 01:13:43,586
Және олар осы жағдайларда жұмыс істегісі
келмейді. Содан кейін Wi-Fi желілері өшірілді.

628
01:13:43,586 --> 01:13:52,993
Содан кейін жан-жақты зерттеулер қолжетімді болғанша күтуге
шешім қабылданды. Қазір олар қалай ескерілетінін білмеймін.

629
01:13:52,993 --> 01:14:01,772
Хайфа, өзі мысал: Хайфа қаласының мэрі Йона
Яхав былай деді: «Балаларымызға қатысты

630
01:14:01,772 --> 01:14:07,384
күмән туындаса, енді ешқандай күмән қалмайды.»

631
01:14:07,384 --> 01:14:16,977
Ей, осы сөйлемді есте сақта. Бұл бүкіл талқылауды нақты
қорытындылайды: мектептерде Wi-Fi болсын ба, болмасын ба?

632
01:14:18,769 --> 01:14:24,974
Ал Берн қаласы не істеп жатыр? 2017 жылы ол
барлық 88 мектепті Wi-Fi желісімен

633
01:14:24,974 --> 01:14:30,691
жабдықтау үшін 2,5 миллион фунт стерлинг несие алды.

634
01:14:33,780 --> 01:14:42,015
Мен осы мектептерді тексеріп, 2017 жылы
Wi-Fi желілері қосылғаннан бері не өзгергенін

635
01:14:42,015 --> 01:14:48,900
анықтауға батылы кімде болатынын білгім келеді.

636
01:14:48,900 --> 01:14:55,720
Иә, мен біртіндеп аяқталуға жақындап келемін. Біз миымыз
екі әлемнің арасында орналасқан әлемде өмір сүріп жатырмыз.

637
01:14:55,720 --> 01:14:59,755
Ал сұрақ – біз әрі қарай қалай дамығымыз келетіні.

638
01:14:59,755 --> 01:15:06,607
Табиғи эволюция осы уақытқа дейін бәрін жақсы жасады. Ал
қазір бізде техникалық жиіліктер мен жасанды интеллект бар.

639
01:15:06,607 --> 01:15:16,820
Ал сұрақ мынада: Иә, осы нәрселер біздің
болмысымызда, биологиямызда қандай өзгерістер енгізеді?

640
01:15:16,820 --> 01:15:28,802
Цифрлық туғандар мен цифрлық деменция – тәуелділік
қаупі осындай болғанда біз дәл осыған тап боламыз.

641
01:15:28,802 --> 01:15:37,184
Жеткілікті жүктемесіз қалған ми сыйымдылығы мен
шығармашылығын жоғалтады, сондықтан бұл маңызды.

642
01:15:37,184 --> 01:15:44,418
Мен болашақ ұрпаққа Жерді қалай тапсыруымыз
керек екенін өзімізге сұрауымыз керек деп ойлаймын.

643
01:15:44,418 --> 01:15:56,547
Туған америкалықтардың ұраны: әрбір шешімді жеті ұрпақ бойына
ойластыру керек. Бұл ұран жеті ұрпақтан кейін де мағынасы бар ма?

644
01:15:56,547 --> 01:16:03,785
Wi-Fi-ді соншалықты насихаттайтын
адамдардың қайсысы бұны ойлайды?

645
01:16:03,785 --> 01:16:11,793
Мектеп ғимараттарында Wi-Fi болса, біз жеті
ұрпақ бойы тіршілігімізді сақтай аламыз ба?

646
01:16:11,793 --> 01:16:18,667
Бұл орынды сұрақ! Презентация ұстанымымызды қайта
қарастыруға итермелейтін жеткілікті фактілерді ұсынды.

647
01:16:18,667 --> 01:16:24,935
Мектептерде ешқандай айтарлықтай
қиындықсыз енгізуге болатын шешімдер бар.

648
01:16:24,935 --> 01:16:33,283
Бұл тағы бір сұрақ туғызады: мектептер балалардың
әл-ауқатын қаржылық мүдделерден жоғары қоюға дайын ба?

649
01:16:33,283 --> 01:16:38,870
Ата-аналар мен мұғалімдерге жергілікті мектеп
әкімшілігі мен мектеп билігіне фактілер туралы

650
01:16:38,870 --> 01:16:41,845
хабарлап, әрекет етуге ынталандыруға шақырылады!

