1
00:00:00,000 --> 00:00:00,820


2
00:00:00,820 --> 00:00:07,865
Беренче 2G, 3G, 4G, хәзер 5G мобиль технологиясе.

3
00:00:07,865 --> 00:00:17,352
Хәзерге вакытта халыкның күпчелеге антенналардан чыга
торган кыска дулкынлы нурланыш сәламәтлеккә зыянлы икәнен белә.

4
00:00:17,352 --> 00:00:23,572
Әмма өйдә без үзебез урнаштырган Wi-Fi яки
мәктәпләрдәге Wi-Fi турында ни дияргә, аларга

5
00:00:23,572 --> 00:00:28,544
безнең мәктәп укучылары мәҗбүри рәвештә дучар була?

6
00:00:28,544 --> 00:00:33,840
Швейцариянең Аппенцелл кантонындагы
Вольфхальден мәктәбе һәм ата-аналар шурасы бу мәсьәләне

7
00:00:33,840 --> 00:00:37,645
күтәреп, Ролле әфәндене чыгыш ясарга чакырдылар.

8
00:00:37,645 --> 00:00:45,398
Доминик Ролле берничә ел урта мәктәп укытучысы
булып эшләде, соңрак төрле иҗади һөнәрләрдә эшләде.

9
00:00:45,398 --> 00:00:52,297
Бүген ул Швейцариядәге иң тулы
консультантларны әзерләү программаларының берсен җитәкли.

10
00:00:52,297 --> 00:00:58,426
Бу лекциядә ул Wi-Fi-ның күзәнәкләрне
төптән үк ничек зарарлавын күрсәтә.

11
00:00:58,426 --> 00:01:06,906
Бу хәл арыганлыкка, көчсезлеккә һәм
авыруга сизгерлекнең артуына китерә.

12
00:01:06,906 --> 00:01:12,742
Бу күңелле һәм файдалы лекцияне тыңлагыз. Бу моңа тора.

13
00:01:12,742 --> 00:01:20,737
Хәерле кич, барыгызга да. Мин бераз игътибарым читкә киткән,
ләкин сезнең бу мавыктыргыч темага юл тапканыгызга шатмын.

14
00:01:20,737 --> 00:01:23,471
Электр турында сүз барганда, көчәнеш катнаша.

15
00:01:23,471 --> 00:01:29,998
Һәм мин сезнең өчен әзерләгән слайдлар
аша моны җиткерә алырмын дип өметләнәм.

16
00:01:29,998 --> 00:01:34,552
Шулай итеп, мәктәпләрдә Wi-Fi проблемасызмы, әллә шиклеме?

17
00:01:34,552 --> 00:01:40,889
Мин сораштырудан башлыйсым килә, шулай итеп
без бүлмәдә кемнәр барлыгын һәм аларның ничек

18
00:01:40,889 --> 00:01:44,547
урнашканлыгын бераз күз алдына китерә алабыз.

19
00:01:44,547 --> 00:01:48,829
Беренче сорау: Wi-Fi куркынычсызмы?

20
00:01:48,829 --> 00:01:53,545
Шулай итеп, әгәр сез риза булсагыз, кул
күтәреп күрсәтсәгез рәхмәтле булыр идем. Шулай итеп

21
00:01:53,545 --> 00:01:56,956
без саннар күләме турында күзаллау ала алабыз.

22
00:01:56,956 --> 00:02:03,501
Бу ачык кул ишарәсе булырга мөмкин. Мин кулны күрмим.

23
00:02:03,501 --> 00:02:11,694
Әйе, бер. Бозны эретүгә батырлык күрсәткәнең өчен рәхмәт.

24
00:02:11,694 --> 00:02:16,188
Аннары икенче сорау. Wi-Fi һичшиксез ярый, шулай бит?

25
00:02:16,188 --> 00:02:20,859
Анда кем кулын күтәрер иде?

26
00:02:20,859 --> 00:02:27,915
Әйе, безнең анда ярты кул бар, ике ярым, бу яхшы.

27
00:02:27,915 --> 00:02:32,126
Өченче сорау: Wi-Fi миндә симптомнар тудыра.

28
00:02:32,126 --> 00:02:35,851
Мин кызыксынам. Бу фикерне кемдә бар?

29
00:02:35,851 --> 00:02:42,092
Ох, бу – зур күпчелек. Мин моны шулай дип уйламаган идем.

30
00:02:42,092 --> 00:02:48,680
Дәвам итикме? Өйдә Wi-Fi бар.

31
00:02:48,680 --> 00:02:53,529
Әйе, бу һаман да күпчелек. Яртыдан бераз гына артык.

32
00:02:53,529 --> 00:02:59,339
Һәм соңгы сорау: безнең Wi-Fi төнлә дә эшлиме?

33
00:02:59,339 --> 00:03:07,034
Бу азрак. Шуңа күрә кайбер кешеләр аны сүндерәләр,
төнлә кулланмыйлар яки тик кирәк булганда гына кабызалар.

34
00:03:07,034 --> 00:03:14,971
Һәм минемчә, лекциядән соң аны кыскача
йомгаклап бирә алсаң, бәлки барысы да ачык булыр. Ярар.

35
00:03:14,971 --> 00:03:23,658
Мин Wi-Fi белән беренче очрашуымны кыскача
сөйләп үтәргә телим. Минемчә, ул 2002 елда булган.

36
00:03:23,658 --> 00:03:32,482
Мине электросмог конференциясенә чакырдылар, анда
нинди темалар турында сөйләшәчәкләрен генә күрергә.

37
00:03:32,482 --> 00:03:43,330
Мин дә залда утырдым, син хәзерге кебек, һәм үземне
көннән-көн начарак хис иттем. Мин моңа күнекмәгәнмен.

38
00:03:43,330 --> 00:03:52,775
Һәм мин әле генә югары ешлыктагы электромагнит
пычрануны үлчәү приборын сатып алган идем, һәм ул сумкамда иде.

39
00:03:52,775 --> 00:03:58,900
Аннары мин җайланманы чыгардым. Ул
шул түгел иде, ул аның дәвамчысы.

40
00:03:58,900 --> 00:04:12,972
Аннары мин утырган урын янында, өстемдә 10 герц
ритмында тибеп торган җайланма барлыгын табып шаккаттым.

41
00:04:12,972 --> 00:04:19,490
Шулай итеп ул пулемёт кебек стаккато атып җибәрде.

42
00:04:19,490 --> 00:04:23,399
Аннары мин уйладым: ярар. Хәзер мин Wi-Fi
нәрсә икәнен беләм. Мин аның турында укыдым,

43
00:04:23,399 --> 00:04:25,959
ләкин әле аны үз тәҗрибәмдә сынап карамадым.

44
00:04:25,959 --> 00:04:30,735
Һәм бу электросмог конференциясендә мин моны үзем дә кичердем.

45
00:04:30,735 --> 00:04:37,939
Һәм менә гаҗәп күзәтү. Аннары мин өйгә атладым.

46
00:04:37,939 --> 00:04:45,190
Һәм мине шаккатырганы шул булды: күзләремне
йомган саен, дискотекадагы кебек, бер үк стаккато

47
00:04:45,190 --> 00:04:49,270
үрнәктә стробоскоп утларының ялтырап торуын күрдем.

48
00:04:49,270 --> 00:04:53,583
Дадададада, ут кабына да, сүнгә дә тора.

49
00:04:53,583 --> 00:05:06,429
Мием ритмны үз өстенә алды һәм аны ярты сәгатьтән артык
кабатлады – мин инде табигатьтә, ачык һавада булсам да.

50
00:05:06,429 --> 00:05:09,866
Бу минем беренче гаҗәп очрашу иде.

51
00:05:09,866 --> 00:05:16,270
Бу җайланмадан чыккан ритм минем мидәге
дулкыннарыма үтеп кергән дигәнне аңлата.

52
00:05:16,270 --> 00:05:22,473
Ул вакытта миндә бу яктылык эффектлары
беткәнче якынча ярты сәгать вакыт бар иде.

53
00:05:22,473 --> 00:05:31,679
Менә баш мие дулкыннарын үлчәү әле дә мөмкин булыр идеме-юкмы,
мин белми идем, чөнки мин мондый үлчәүләр ясамаган идем.

54
00:05:31,679 --> 00:05:39,900
Шулай итеп, Wi-Fi чынлыкта нәрсә икәнен карыйк. Мин
һәркемнең моны бер үк дәрәҗәдә аңлавына шикләнәм.

55
00:05:39,900 --> 00:05:47,217
Интернетка тоташтырырга кирәк булган
компьютерлар, ноутбуклар, планшетлар һәм смартфоннар

56
00:05:47,217 --> 00:05:51,270
очрагында күп очракта моны Wi-Fi аша башкаралар.

57
00:05:51,270 --> 00:05:57,402
Бу чыбыксыз технология, шуңа күрә безгә
бернинди кабель тоташтырырга кирәкми.

58
00:05:57,402 --> 00:06:06,242
Техник прогрессны шәхси кабул итәргә
кирәкми. Менә бездә нәкъ шундый хәл.

59
00:06:06,242 --> 00:06:12,625
Ләкин хәзер көннән-көн күбрәк
җайланма Wi-Fi белән җиһазландырылган.

60
00:06:12,625 --> 00:06:25,357
Мин 30 елдан артык электромагнит фонын үлчәп, кешеләргә
тирә-юньне гармониялерәк һәм электробиологик яктан чыдамлы

61
00:06:25,357 --> 00:06:33,412
итәргә ярдәм иткән саен, сез һич тә көтмәгән әйберләрне таптым.

62
00:06:33,412 --> 00:06:42,134
Шулай итеп, инде йоклай алмаган хатын-кыз күршесендә
Wi-Fi бар дип әйтте һәм ул, әлбәттә, аның булырга тиеш, диде.

63
00:06:42,134 --> 00:06:46,445
Ул электромагнит дулкыннарга сизгер, һәм
мин гади генә итеп җайланма белән аның

64
00:06:46,445 --> 00:06:49,611
фатиры буйлап үттем. Бу минем эшемнең бер өлеше.

65
00:06:49,611 --> 00:07:02,871
Аннары мин чынлап та күрдем: аның караватының дивары артында
үлчәү җайланмасында ул стаккато үрнәктә бик көчле күрсәтелә иде.

66
00:07:02,871 --> 00:07:08,992
Шулай итеп, мин йокы бүлмәсеннән чыгып сорадым: бу нинди бүлмә?

67
00:07:08,992 --> 00:07:11,547
Әйе, бу бары тик склад бүлмәсе генә.

68
00:07:11,547 --> 00:07:19,883
Мин монда сигнал булырга тиеш дип әйттем, һәм
анда кечкенә аккумуляторлы тояк соргыч бар иде.

69
00:07:19,883 --> 00:07:28,473
Сымсыз тозаксүрткечнең ни өчен
интернетка тоташырга кирәклеген миңа сорама.

70
00:07:28,473 --> 00:07:38,061
Алар моны белми иделәр. Шуңа күрә аны диварның икенче
ягында, үзләренең караваты янында зарядкага куйдылар.

71
00:07:38,061 --> 00:07:45,788
Һәм әлбәттә, моны нигездә хатын-кыз сизде;
ир-ат исә бу аңа борчу тудырганын азрак әйтте.

72
00:07:45,788 --> 00:07:52,517
Кызганычка каршы, еш кына һәркем дә тигез
дәрәҗәдә зыян күрми. Ләкин хатын-кыз инде йоклай алмады.

73
00:07:52,517 --> 00:07:59,314
Миңа шулай ук аскы каттагы күрше проблеманы тудыра
дип тоелды. Бу аның аккумуляторлы тозаксүрткече иде.

74
00:07:59,314 --> 00:08:06,892
Кем уйлаган булыр иде, өстәл өчен дә кулланырга мөмкин булган
кечкенә аккумуляторлы тоз соргучыда Wi-Fi урнаштырылган дип?

75
00:08:06,892 --> 00:08:11,996
Әгәр дә сез хәзер суыткыч яки кухня техникасы сатып
алсагыз, ул гадәттә Wi-Fi белән җиһазландырылган була.

76
00:08:11,996 --> 00:08:16,901
Хәзер хәл шундый дәрәҗәгә җитте ки,
суыткычларда сенсорлар урнаштырылган.

77
00:08:16,901 --> 00:08:23,436
Әгәр сөт җитмәсә, аны шунда ук яңадан заказ
биреп була. Ул безнең тормышыбызны җиңеләйтү

78
00:08:23,436 --> 00:08:27,704
өчен уйланылган, дип базарда тәкъдим ителә.

79
00:08:27,704 --> 00:08:33,578
Күпчелек өйләрдә принтерлар бар, һәм алар
электр челтәренә тоташтырылган булса да,

80
00:08:33,578 --> 00:08:37,309
эчендәге Wi-Fi даими рәвештә радиация бәрә.

81
00:08:37,309 --> 00:08:44,418
Әгәр офис йокы бүлмәсе янында урнашкан
булса, ул йокыны боза ала торган тәэсир тудыра.

82
00:08:44,418 --> 00:08:52,866
Төнлә сүндерелмәгән һәм Wi-Fi режимына тиң
Bluetooth режимында көчле тавыш чыгара торган

83
00:08:52,866 --> 00:08:58,160
тавыш системалары бөтен фатир буйлап тавыш тарата.

84
00:08:58,160 --> 00:09:13,187
Һәм мин бүген анализлаган уртача фатирда бездә өчтән
сигезгә кадәр, кайчакта хәтта ун ике җайланма бар.

85
00:09:13,187 --> 00:09:18,909
Мин үлчәү җайланмам чынлап тынычлык һәм тынлыкка
ирешкәнче, бер әйберне икенчесеннән чиратлап өзеп

86
00:09:18,909 --> 00:09:23,158
торырга туры килә, электр челтәреннән дә, батарейкадан да.

87
00:09:23,158 --> 00:09:31,744
Һәм тәҗрибә күрсәтә ки, кешеләр аннары миңа шалтыраталар да:
«Әй, бу бик зирәк, безгә моны күрсәткәнең өчен рәхмәт» диләр.

88
00:09:31,744 --> 00:09:40,841
Минем киңәш биргән кешеләрнең күршеләре инде бар – шуларның берсе
миңа шалтыратып, барысы да искиткеч дип әйтте, бәхеткә каршы,

89
00:09:40,841 --> 00:09:45,620
мин дә килеп, Wi-Fi күршеләрнең йокы сыйфатын боза дип әйттем.

90
00:09:45,620 --> 00:09:50,603
Чөнки ул моны һәрвакыт күрсәтә,
хәзер аңа йокы дарулары кирәкми. Ярар.

91
00:09:50,603 --> 00:09:57,989
Шулай итеп, әлбәттә, сез дару ярдәмендә проблеманы бетерә аласыз.

92
00:09:57,989 --> 00:10:08,160
Әйдәгез, аның ничек тибрәнүен карыйк. Шулай
итеп, мин бу стаккатоны күрсәтергә тырышырмын.

93
00:10:12,040 --> 00:10:18,853
Хәзер аны чагыштырмача яхшы ишетергә була.
Димәк, бу түшәмдә урнашкан Wi-Fi тоташуы.

94
00:10:18,853 --> 00:10:29,950
Әгәр мин аны хәзер бераз гына күчерсәм,
монда рәсемнәр тапшырыла, бу очракта ул сымсыз.

95
00:10:29,950 --> 00:10:34,633
Бу мәгълүмат алмашу. Ул диярлек кар кебек яңгырый.

96
00:10:34,633 --> 00:10:42,211
Ләкин бу
тата-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-

97
00:10:42,211 --> 00:10:42,687
Ләкин бу тата-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та

98
00:10:42,687 --> 00:10:47,055
Һәм без ни өчен шулай булуын аңлыйбыз.

99
00:10:47,055 --> 00:10:55,699
Шулай итеп, бездә секундка 10 импульс бар, һәм без моның
мәгълүмат алмашудан ачык кына көчлерәк булуын күрәбез.

100
00:10:55,699 --> 00:11:00,488
Һәм менә бу бәрүләр проблемалар тудыра.

101
00:11:00,488 --> 00:11:07,875
Алар якынча 10 герц тирәсендә эшли. Һәм
без моның нинди йогынты ясавын күрербез.

102
00:11:07,875 --> 00:11:12,289
Кил, практик мисалга күз салыйк. Укытучы миңа шалтырата.

103
00:11:12,289 --> 00:11:17,190
Син электросмогны үлчисең. Әйе, ярар. Миндә проблема бар.

104
00:11:17,190 --> 00:11:30,701
Сез ике ай элек минем сыйныф бүлмәсенә Wi-Fi урнаштырдыгыз,
һәм шуннан бирле мин тыныч кына дәрес бирә алмыйм.

105
00:11:30,701 --> 00:11:35,212
Аннары мин уйладым: ярар, мин килеп чыгам, без аны үлчәп алабыз.

106
00:11:35,212 --> 00:11:39,640
Аннары ул миңа шуның нәтиҗәсен сөйләде.

107
00:11:39,640 --> 00:11:44,852
Мин электросмог турында күп ишеткән идем,
ләкин бу укытучы мине чыннан да гаҗәпләндерде.

108
00:11:44,852 --> 00:11:47,680
Ул миңа игътибар җыюда авырлыклары бар дип әйтте.

109
00:11:47,680 --> 00:11:57,174
Ул 20 ел инде укытучы булып эшли, беркайчан да кыенлыклар
кичермәде, әмма бу әйбер бүлмәсендә эленеп торганнан бирле ул

110
00:11:57,174 --> 00:12:01,986
дөрес итеп игътибарын туплый алмый һәм һәр кич башы авырта.

111
00:12:01,986 --> 00:12:05,673
Шуңа күрә тән сигнал җибәргәндә без аңа колак салырга тиешбез.

112
00:12:05,673 --> 00:12:11,048
Бу җирдә тагын да җитди проблемалар килеп чыкмасын өчен мөһим.

113
00:12:11,048 --> 00:12:21,356
Ул даими киеренкелектә. Аңа массаж ванналары яки
башка берәр нәрсә кирәк, тәне яңадан ял итсен өчен.

114
00:12:21,356 --> 00:12:29,742
Аннары ул миңа әйткән иң гаҗәп нәрсә шул иде: ул
шул ике ай эчендә 15 килограмм авырлык җыйган.

115
00:12:29,742 --> 00:12:36,932
Май тукымасы сизгеррәк органнарны изоляцияләүче
катлам булып хезмәт итүен аңлау мөһим, бу исә

116
00:12:36,932 --> 00:12:41,300
организмның акыллы рәвештә реакция бирүен аңлата.

117
00:12:41,300 --> 00:12:52,329
Шуңа күрә ул үзен саклау өчен мондый экстремаль
хәлдә кинәт шулкадәр күп май җыюын аңларга була.

118
00:12:52,329 --> 00:13:00,154
Ул миңа укучылар белән нәрсә булганын сөйләгәндә, һәм
мин әйткәнчә, аның 20 еллык тәҗрибәсе бар, ул мондый уку

119
00:13:00,154 --> 00:13:04,504
киртәләрен беркайчан да бер сыйныфта да кичергәнен әйтте.

120
00:13:04,504 --> 00:13:09,309
Һәм аның бөтен укучылар да бар булган көне бик сирәк була.

121
00:13:09,309 --> 00:13:19,234
Шулай итеп, авыру яллары ешайды, агрессия күпкә артты: тәнәфес
чыңлавы яңгырауга ук бәхәсләшү һәм кычкырышу башлана, һәм

122
00:13:19,234 --> 00:13:24,830
ул ничектер үзенең энергиясен инде тотып тора алмавын сизә.

123
00:13:24,830 --> 00:13:33,104
Аннары, агрессиянең артуына өстәп, кинәт кенә кусу да булды.

124
00:13:33,104 --> 00:13:41,507
Аннары мәктәп шурасы әйтте: әйләнә-тирәдә вирус йөрүе
мөмкин. Ләкин бик катлаулы очракларда мондый сигнал нерв

125
00:13:41,507 --> 00:13:46,208
системасын шулкадәр какшата ала ки, бала кусканы килә.

126
00:13:46,208 --> 00:13:52,062
Һәм берничә тапкыр бала дәфтәрләрдән бөтенләй баш тарткан.

127
00:13:52,062 --> 00:13:58,265
Һәм әйе, әлбәттә, аны яңадан чистарту өчен күп эш кирәк булды.

128
00:13:58,265 --> 00:14:06,873
Мин шактый аптырап калдым. Бәхеткә күрә, үлчәү чемоданымда
алюминий фольга бар иде, шуңа күрә мин аны антенналар тирәсенә

129
00:14:06,873 --> 00:14:12,870
төреп куйдым да, күрсәткечләрнең күпкә яхшырак булуын күрдем.

130
00:14:12,870 --> 00:14:21,046
Икенче көнне мин шул мәктәпнең
директорының ачулы телефон шалтыратуын алдым.

131
00:14:21,046 --> 00:14:29,162
Телефоннан сөйләшкәндә мин хәлләрне кире
борып, аңа бу укытучыдан һәм бу мәктәп сыйныфыннан

132
00:14:29,162 --> 00:14:32,363
көткәннәре тулысынча җавапсыз булуын әйттем.

133
00:14:32,363 --> 00:14:40,279
Иң кимендә, бу әйберне бүлмәдән чыгарып коридорга
күчерергә, аны сыйныф бүлмәләреннән мөмкин кадәр еракка

134
00:14:40,279 --> 00:14:45,412
урнаштырырга кирәк, шулай итеп иң начарын йомшартырга була.

135
00:14:45,412 --> 00:14:55,324
Һәм абсурд нәрсә шунда иде: бәлки монда
күрәсездер, бер элемент бар, һәм икенчесе дә бар.

136
00:14:55,324 --> 00:15:01,113
Аларның берсендә антенна бар, аны
мин алюминий белән төреп куйдым.

137
00:15:01,113 --> 00:15:04,926
Аның ике Wi-Fi челтәре бар, берсе балалар бүлмәсе өчен.

138
00:15:04,926 --> 00:15:13,723
Аннары мин аңа сорадым: «Чынлап әйт, балалар бакчасына
килгән балаларга электрон почталарын тикшерергә кирәкме?»

139
00:15:13,723 --> 00:15:17,625
Яисә алар чынлап та инде онлайнга керәләрме?

140
00:15:17,625 --> 00:15:25,492
Ни өчен син моны чыннан да ярамаган яшь төркеме өчен эшләрсең?

141
00:15:25,492 --> 00:15:35,355
Шулай итеп, бераз бәхәсләштек, ләкин берничә атнадан соң укытучы
миңа рәхмәт әйтергә шалтыратты, директор тиз

142
00:15:35,355 --> 00:15:44,234
арада чара күреп, ул әйберләрне мөмкин кадәр
еракка күчергән, ул тернәкләнә алсын өчен, диде.

143
00:15:44,234 --> 00:15:47,406
Шулай итеп, без практик тәҗрибәдән шуны өйрәндек.

144
00:15:47,406 --> 00:15:52,390
Әйдәгез, бу цитата нәрсә дигәнен карыйк.

145
00:15:52,390 --> 00:16:02,159
Кешенең кан күзәнәкләре электромагнит кырларына дучар
ителгәндә, генетик материалга зыян килүе дәлилләнде.

146
00:16:02,159 --> 00:16:09,511
Рак авыруы куркынычы артканлыгына дәлилләр бар.
Бу бары тик баш авыртуы гына түгел, ә рак турында.

147
00:16:09,511 --> 00:16:13,456
Һәм син бу цитатаның кайдан алынганын уйлыйсың?

148
00:16:13,456 --> 00:16:18,320
Swisscom тарафыннан WLANга кагылышлы патент гаризасында.

149
00:16:18,320 --> 00:16:26,257
Бу яхшы билгеле, әмма һаман да аны
тоткарлыйлар. Бу чагыштыргысыз җавапсызлык.

150
00:16:26,257 --> 00:16:30,963
Һәм сез бүген кич мондый
юнәлештәге башка әйберләрне дә ишетерсез.

151
00:16:30,963 --> 00:16:35,408
Минем хәтеремдә чынлап та уелып калган тагын бер цитата.

152
00:16:35,408 --> 00:16:42,691
Безгә радиацияне көйләүче NIS регламентын шундый
итеп формалаштырырга кирәк булды, ки

153
00:16:42,691 --> 00:16:48,083
телекоммуникация компаниясе ирекле рәвештә үсеш ала алсын.

154
00:16:48,083 --> 00:16:55,186
Электросмог күбрәк булган саен кешеләр буталчыкрак
була, һәм алар күбрәк мобиль телефоннарын

155
00:16:55,186 --> 00:16:59,406
кулланалар, бу исә, ким дигәндә, элемтә тармагы өчен файдалы.

156
00:16:59,406 --> 00:17:05,242
Шулай итеп, анда сарказмның зур дозасы бар. Һәм ул кем иде?

157
00:17:05,242 --> 00:17:13,799
2004 елда Шаффхаузен S-Bahn делегатлары
җыелышында бу элекке федераль советчы Мориц

158
00:17:13,799 --> 00:17:19,653
Леуэнбергер иде. Шуннан бирле берни дә булмады.

159
00:17:19,653 --> 00:17:31,112
Һәм сез белгәнчә, ул соңыннан үз министрлыгын Дорис Лётурдка
тапшырды, ул Swisscom белән шулкадәр яхшы мөнәсәбәт урнаштырды

160
00:17:31,112 --> 00:17:37,379
ки, Мориц Леуенбергер ясаган һәр тырышлык аннары юкка чыгарылды.

161
00:17:37,379 --> 00:17:42,309
Шулай итеп, төрле карашлар бар. Моны аңлау мөһим.

162
00:17:42,309 --> 00:17:49,060
Кәртәләрдән тыш уйлыйк. Атом шартлавы.

163
00:17:49,060 --> 00:17:58,596
Без күрәбез, кешеләр бу чараны
карасыннар өчен трибуналар урнаштырылган.

164
00:17:58,596 --> 00:18:03,995
Һәм әлбәттә, күзләр өчен билгеле бер куркыныч булуы билгеле иде.

165
00:18:03,995 --> 00:18:13,325
Димәк, сезгә гамма нурланышыннан яки рентген
нурларыннан саклый торган махсус күзлекләр кирәк.

166
00:18:13,325 --> 00:18:18,171
Шок дулкыны һәм җылылык дулкынының критик дәрәҗәгә
җитүен булдырмас өчен билгеле бер ара кирәклеге

167
00:18:18,171 --> 00:18:21,500
билгеле иде. Боларның барысын да исәпләп була иде.

168
00:18:21,500 --> 00:18:28,399
Ләкин алар бу гамма нурланышы турында уйламаганнар иде.

169
00:18:28,399 --> 00:18:36,804
Һәм гамма нурланышы нәкъ менә организмга яки күзәнәккә
проблемалар тудыра, чөнки ул күзәнәк

170
00:18:36,804 --> 00:18:46,620
җепселләренең өзелүенә һәм деградацияләнгә китерергә
мөмкин, бу исә яман шешкә әверелергә мөмкин.

171
00:18:46,620 --> 00:18:54,218
Һәм мин бу мисалны китерәм, чөнки без электросмог,
бу импульс ешлыклары һәм бу сымсыз технология өчен

172
00:18:54,218 --> 00:18:59,165
кулланылган ешлыклар турында да шулкадәр үк аз беләбез.

173
00:18:59,165 --> 00:19:03,930
Бездә һәрвакыт мондый технология дәрте
була, һәм без «вау, бу бик шәп» дип уйлыйбыз.

174
00:19:03,930 --> 00:19:09,454
Әйе, мондый шартлау янында булырга кем
теләмәс? Башта кешеләр шулай уйладылар.

175
00:19:09,454 --> 00:19:13,488
Сорау шунда: бу ничек үсүен дәвам итәчәк?

176
00:19:13,488 --> 00:19:19,904
Һәм мин бу мисалны китерәм, чөнки мин
REFLEX тикшеренүе турында сөйләшергә телим.

177
00:19:19,904 --> 00:19:28,086
Бу безнең ДНК, ягъни безнең генетик
материалыбызның электрон микроскоп белән төшерелгән

178
00:19:28,086 --> 00:19:33,712
сурәте. Ул диярлек күк җисеме кебек күренергә тиеш.

179
00:19:33,712 --> 00:19:46,534
Әгәр аны хәзер гамма нурлары белән нурландырсак, бу 1600 рентген
сурәте күләменә тиң – гадәттә беркем дә мондый дозага

180
00:19:46,534 --> 00:19:58,053
дучар булмый – шуннан соң күзәнәк җепселләре
өзелүләре ДНКның өзелүенә китерә, һәм ул менә болай күренә.

181
00:19:58,053 --> 00:20:05,751
Бу билгеле иде. Шуңа күрә аны ионлаштыручы
нурланыш дип атыйлар. Ионлаштыручы нурланыш куркыныч.

182
00:20:05,751 --> 00:20:18,538
Шуннан соң фән дөньясын шакка калдырган хәл булды: 1600 МГц
ешлыкта эшләүче гади мобиль телефоннан, САР кыйммәте килограммга

183
00:20:18,538 --> 00:20:28,024
2 ватка кадәр түгел, ә 1,3 ватка тиң булган
шартларда 24 сәгать дәвамында тәэсиргә дучар итү

184
00:20:28,024 --> 00:20:34,166
нәтиҗәсендә шушы рәсем пәйда булды – бу рәсемгә охшаш.

185
00:20:34,166 --> 00:20:42,180
Һәм алар моны ионизацияләүче нурланыш түгел дип
әйтәләр, әмма ул генетик материалга зыян китергән.

186
00:20:42,180 --> 00:20:51,006
Аннары берәр җирдә шеш барлыкка килү
өчен күпме вакыт кирәк дигән сорау туа.

187
00:20:51,006 --> 00:20:54,845
Буны исбатлаган REFLEX тикшеренүе иде.

188
00:20:54,845 --> 00:21:04,392
Бу аз кыр көчләрендә ул вакытта UMTS дип аталган, хәзер
SS3-G дип йөртелүче системаның генотоксик тәэсирен күрсәтте.

189
00:21:04,392 --> 00:21:07,556
Тикшеренү берничә тапкыр расланган. Бу фән.

190
00:21:07,556 --> 00:21:13,505
Әгәр тикшеренүләрне берничә тапкыр
раслый алсалар, аларны карап чыгарга кирәк.

191
00:21:13,505 --> 00:21:21,233
Фәнни әхлак бездән моны җентекләп карарга таләп итә.

192
00:21:21,233 --> 00:21:26,885
Нәрсә булды? Һин ышанмассың, ләкин бу чын.

193
00:21:26,885 --> 00:21:36,436
Профессор Лерхл, Германиянең радиацион саклау комиссиясенең
элекке рәисе – мин һәрвакыт шулай уйлый идем: радиацион

194
00:21:36,436 --> 00:21:41,819
саклау комиссиясе халыкны радиациядән саклау өчен булды.

195
00:21:41,819 --> 00:21:50,415
Ләкин монда киресенчә булды: радиация сакланды
һәм аңа нурланышны дәвам итәргә рөхсәт иттеләр.

196
00:21:50,415 --> 00:21:55,004
Ул тикшеренүчеләргә каршы клевета
кампаниясе башлап җибәрде, тикшеренү ялган дип

197
00:21:55,004 --> 00:21:58,110
белдереп һәм аны иң түбән дәрәҗәдәге дип атады.

198
00:21:58,110 --> 00:22:07,691
Аннары ул ярдәмченең бу рефлекс тикшеренүен
үткәргән профессорга гашыйк булуын дәгъва итте.

199
00:22:07,691 --> 00:22:11,465
Аннары ул моны матбугатка җибәрде.

200
00:22:11,465 --> 00:22:20,921
Бу фәнни яктан нигезле эш белән бернинди дә
бәйләнеше булмаган, ә киресенчә түбән дәрәҗәле һөҗүм.

201
00:22:20,921 --> 00:22:36,140
Һәм бу профессор Лерхлгә гаепләү белдерелүе матбугатта чыгуы өчен
еллар үтте. Шулай итеп, бу иң югары дәрәҗәдәге абруйны таптау.

202
00:22:36,140 --> 00:22:44,220
Ләкин кешеләр барыбер моңа ышандылар. Алар әйттеләр: «Әйе,
мәхәббәттәге ярдәмче ул, ул тикшеренү нәтиҗәләрен ялганлады».

203
00:22:44,220 --> 00:22:54,313
Һәм хәл чыннан да шулай түгел иде. Бу исбатланды.
Ләкин барлык судлар аша үтеп, еллар үтте. Менә шулай эшли.

204
00:22:54,313 --> 00:23:04,684
Әгәр без тагын бер адым алга атлап, күзәнәк эчендә
чыннан да нәрсә була алуын һәм ни өчен күзәнәк җепселләре

205
00:23:04,684 --> 00:23:10,535
өзелүләре килеп чыгуын карасак, хәзер без моны да беләбез.

206
00:23:10,535 --> 00:23:15,456
Бу профессор доктор Мартин Паллның тикшеренүләреннән алынган.

207
00:23:15,456 --> 00:23:21,772
Шулай итеп, монда бездә күзәнәк мембранасы
бар. Түбән ягы – эчке ягы, өске ягы – тышкы ягы.

208
00:23:21,772 --> 00:23:29,131
Ике уңай зарядлы кальций гади генә кермәскә тиеш.

209
00:23:29,131 --> 00:23:34,454
Мисал өчен, натрий һәм магнийны кертергә кирәк,
чөнки алар күзәнәкнең төзелеше өчен мөһим

210
00:23:34,454 --> 00:23:37,994
төзелеш берәмлекләре. Ләкин кальцийны кертмәскә кирәк.

211
00:23:37,994 --> 00:23:44,485
Кальций системага кергәч, проблемалар
башлана. Һәм моны Мартин Палл дәлилләде.

212
00:23:44,485 --> 00:23:54,426
Бу супероксид һәм азот оксидын барлыкка китерә, алар аннары
кушылып пероксинитрит барлыкка китерә. Бу иң көчле радикал.

213
00:23:54,426 --> 00:24:01,233
Ул шулкадәр көчле ки, гади генә итеп
әйткәндә, ул күзәнәкләрдән электроннарны чыгарып

214
00:24:01,233 --> 00:24:05,360
ташлый. Аннары күзәнәкнең бер өлеше таркала.

215
00:24:05,360 --> 00:24:13,168
Һәм ул аннары күзәнәк мембранасында булырга мөмкин. Ул
митохондрияләрдә булырга мөмкин. Ул протеиннарны билгели ала.

216
00:24:13,168 --> 00:24:16,876
Бу шулай ук ствол күзәнәкләрендә яки ДНКда да булырга мөмкин.

217
00:24:16,876 --> 00:24:27,985
Шулай итеп, хәтта ионлаштыручы булмаган
нурланыш та безнең генетик материалга зыян китерә ала.

218
00:24:27,985 --> 00:24:39,325
Бу ешлык арткан саен цикл кыскара – моңа мин соңрак кире
кайтырмын – һәм бездә оксидатив стресс та арта, ягъни бик

219
00:24:39,325 --> 00:24:46,301
куркыныч нитрозатив стресс, ул организмны чыннан да киметә.

220
00:24:46,301 --> 00:24:53,773
Нигә без инде үлем сәбәпләре буенча
рак статистикасында 50%ка җиткәнбез?

221
00:24:53,773 --> 00:25:03,212
Мин әйтәм, бу мобиль телефоннарны кулланган
халыкның кайбер катламнарында киң таралган.

222
00:25:03,212 --> 00:25:08,672
Бу кайбер җирләрдәге туган халык өчен дөрес
түгел, чөнки алар почта бүлекчәсендәге

223
00:25:08,672 --> 00:25:13,254
интернет-станцияне яки шундый берәр нәрсәне куллана алырлар иде.

224
00:25:13,254 --> 00:25:18,808
Нигә монда? Мин әйтәм, бу бары тик карарга
телисеңме-юкмы дигән сорау гына. Һәм мин уйлыйм,

225
00:25:18,808 --> 00:25:24,083
без күпкә озаграк карамыйча тора алмаячакбыз.

226
00:25:24,083 --> 00:25:30,833
Зур күләмле кыр сынавы хәзерге вакытта
бара. Принципиаль яктан бездә моны булдырмас

227
00:25:30,833 --> 00:25:34,258
өчен федераль агентлыклар яки комиссияләр бар.

228
00:25:34,258 --> 00:25:38,289
Мин хәзер Германиядән мисал китерәм —
Радиациядән саклау федераль идарәсе.

229
00:25:38,289 --> 00:25:44,556
Бу безнең миссия белдерүе: барлык радиация
мөмкин кадәр түбән дәрәҗәдә тотылырга тиеш.

230
00:25:44,556 --> 00:25:52,768
Аннары шушы BfS башлыкларыннан берсе килеп, бер
журналистка болай ди: «5G куркынычларын тикшерергә кирәк, ләкин

231
00:25:52,768 --> 00:25:57,700
моны челтәрне кертү тәмамланганнан соң гына эшләргә кирәк».

232
00:25:57,700 --> 00:26:02,140
Бу кыр сынавы, болар гвинея дуңгызлары.

233
00:26:02,140 --> 00:26:12,007
Без тикшеренү проектларында яңа антенна
төренең халыкка тәэсирен күзәтеп барачакбыз.

234
00:26:12,007 --> 00:26:19,810
Сез күзәтелеп һәм өйрәнелеп торган тикшеренү
проекты – Радиациядән саклану комиссиясе!

235
00:26:19,810 --> 00:26:26,533
Кызганычка каршы, Швейцариядә дә хәлләр күпкә аерылмый.

236
00:26:26,533 --> 00:26:34,190
Әгәр без хәзер бу мәсьәлә буенча хокукый хәлгә күз салсак,
Федератив Конституциядә, мәсәлән, һәркемнең физик һәм

237
00:26:34,190 --> 00:26:38,888
психик бөтенлеккә хокукы бар дип әйтелгән кайбер маддәләр бар.

238
00:26:38,888 --> 00:26:43,153
Кызганычка каршы, бу технология белән хәзер инде болай түгел.

239
00:26:43,153 --> 00:26:49,462
Балалар һәм яшьләр үзләренең
бөтенлегенә махсус яклау хокукына ия.

240
00:26:49,462 --> 00:26:58,762
Ни өчен мәктәпләргә һәм балалар бакчаларына Wi-Fi
урнаштыру турында сүз бара, ә яшьләргә махсус

241
00:26:58,762 --> 00:27:03,509
яклау күрсәтелергә тиеш? Биредә нәрсәдер туры килми.

242
00:27:03,509 --> 00:27:08,582
Һәм без моның нәрсә аңлатканын бөтенләй
белмибез. Федератив Конституция чыннан да

243
00:27:08,582 --> 00:27:13,134
башка барлык әйберләрдән өстен булырга тиеш.

244
00:27:13,134 --> 00:27:18,744
Тикшеренүгә җентекләп карыйк. Бу Карл Хект тарафыннан үткәрелгән.

245
00:27:18,744 --> 00:27:28,901
Без нерв күзәнәген күрәбез. Бу күзәнәк
соңыннан койрыгы аша икенче күзәнәккә тоташа.

246
00:27:28,901 --> 00:27:34,563
Һәм сигналны тапшыру өчен изоляция катламы кирәк.

247
00:27:34,563 --> 00:27:41,930
Бу изоляция катламы миелиннан торган Шванн күзәнәкләреннән тора.

248
00:27:41,930 --> 00:27:46,800
Миелин витамин B12 ярдәмендә формалаша.

249
00:27:46,800 --> 00:27:52,858
Бу, дияр идең, веганнарның һәм
вегетарианнарның ит ашаучыларга караганда электросмог

250
00:27:52,858 --> 00:27:56,800
белән тагын да авыррак көрәшүенең бер сәбәбе.

251
00:27:56,800 --> 00:28:03,531
Әгәр бездә В12 җитәрлек булса, без яхшы
изоляция булдыра алабыз һәм азрак йогынтыланабыз.

252
00:28:03,531 --> 00:28:12,095
Ләкин Карл Хект хәзер ачыклаганча, электромагнит
дулкыннар радиациясе, ягъни бу электромагнит кырлары,

253
00:28:12,095 --> 00:28:17,610
акрынлап миелин кабыкларын юк итә һәм нервларны ачык калдыра.

254
00:28:17,610 --> 00:28:25,620
Шулай итеп, ачык булсын өчен, профессор Карл Хекттан цитата:
«Радардан, мобиль телефоннардан – шул исәптән 5G һәм 2G,

255
00:28:25,620 --> 00:28:34,202
арадагы барлык диапазоннарны, шулай ук Wi-Fiны да кертеп – чыга
торган радиация нервларның изоляциясен әкренләп җимерә ала».

256
00:28:34,202 --> 00:28:38,467
Шулай итеп, нервларың чын мәгънәсендә киеренкелектә була.

257
00:28:38,467 --> 00:28:49,500
Менә ул – Карл Хект. Һәм бу өлкәдә күпме яхшы
тикшеренүләрнең тоткарланып торуын белү мөһим.

258
00:28:49,500 --> 00:28:53,585
Мин бит сиңа канун турында әйткән идем.

259
00:28:53,585 --> 00:29:02,760
Чынлыкта бездә моны таркатырга
кирәклеген дәлилләүче җитәрлек дәлилләр бар.

260
00:29:02,760 --> 00:29:08,544
Шунда авыр өлеше. Ә ни эшләнә? Алар моны яшерергә тырышалар.

261
00:29:08,544 --> 00:29:12,192
Мин, мәсәлән, моның ничек килеп чыгуын күрермен.

262
00:29:12,192 --> 00:29:17,671
Профессор Карл Хехт элемтә органнары исеменнән
төрле тикшеренүләрне өйрәнеп, мобиль

263
00:29:17,671 --> 00:29:21,611
элемтәләр сәламәтлеккә җитди зыян китерүен исбатлады.

264
00:29:21,611 --> 00:29:27,557
Нәрсә булды? Аның эше хакимият подвалында
эзсез югалды; аны чыгарырга рөхсәт итмәделәр.

265
00:29:27,557 --> 00:29:30,517
Ул моны белде, ләкин аны ачарга рөхсәт ителмәде.

266
00:29:30,517 --> 00:29:37,317
Яки Америкада Джордж Карло иң зур американ мобиль
телефон тикшеренүендә мобиль телефон кулланучылар

267
00:29:37,317 --> 00:29:41,755
арасында шешләр очракларының ачык артуын ачыклаган.

268
00:29:41,755 --> 00:29:47,085
Финансистлар бастыруны тыеп куйдылар.
Доктор Карло буйсынмады. Ул эшеннән алынды.

269
00:29:47,085 --> 00:29:54,949
Аның йорты яндырылды – бу яндыру нәтиҗәсе
булуы исбатланды – һәм аның абруе тапланды.

270
00:29:54,949 --> 00:30:03,527
Шулай итеп, син чыннан да бөтенләй
гаделсез дәрәҗәдә кемгәдер каршы көрәшәсең.

271
00:30:03,527 --> 00:30:11,654
Шулай була аларның артында намуслы һәм әхлакый
дөрес караш торган кешеләр белән. Һәм мин сезгә

272
00:30:11,654 --> 00:30:18,118
мондый мисалларны тагын да күп китерә алыр идем.

273
00:30:18,118 --> 00:30:25,354
Проф. д-р В. Росс Адей сүзләре: «Без бик яхшы беләбез ки,
импульслы сигналлар кеше организмына импульссыз

274
00:30:25,354 --> 00:30:34,999
сигналларга караганда көчлерәк тәэсир итә. Импульслы
микродулкыннар биологик процесслар белән тирәнтен тәэсир итә.»

275
00:30:34,999 --> 00:30:41,991
Менә ул пульс сигналы. Һәм хәзер
доктор Карло чынлап та нәрсә ачыклаган.

276
00:30:41,991 --> 00:30:48,306
Әлбәттә, ул бу радиациянең хайваннарга һәм
күзәнәкләргә нинди тәэсир ясавын ачыклау өчен

277
00:30:48,306 --> 00:30:53,119
хайваннарда һәм күзәнәк культураларында тәҗрибәләр үткәрде.

278
00:30:53,119 --> 00:30:59,480
Ул объектларны бу импульслы нурланышка дучар
итте һәм аннары күзәтте: әйе, ракка әверелә

279
00:30:59,480 --> 00:31:03,200
торган дегенерацияләр чагыштырмача тиз үсә.

280
00:31:03,200 --> 00:31:14,069
Аннары ул бушлыкларны гади генә итеп җирдән алынган
атмосфера шау-шуы белән тутыру идеясен уйлап тапты.

281
00:31:14,069 --> 00:31:21,900
Нәтиҗәдә элемтә өзелмәде. Система
камил рәвештә эшләвен дәвам итте.

282
00:31:21,900 --> 00:31:33,448
Ләкин шуннан соң аның тычканнары исән калды, ә Петри
табаларындагы күзәнәкләр инде шешләр барлыкка китермәде.

283
00:31:33,448 --> 00:31:42,640
Ул чишелешне тапты, без нишләргә мөмкинбез
икәнен. Син моны чынлап та истә тотарга тиешсең.

284
00:31:42,640 --> 00:31:53,955
Шуңа күрә аны дискредитацияләделәр. Шуңа күрә
аның лабораториясен яндырдылар, өен дә яндырдылар.

285
00:31:53,955 --> 00:31:59,840
Кеше үзеннән-үзе сорарга мөмкин:
ни өчен, моның артында нәрсә ята?

286
00:31:59,840 --> 00:32:04,340
Һәм бәлки мин бераз ярдәм итә алам, сиңа этәргеч бирә алам.

287
00:32:04,340 --> 00:32:16,044
Генетик инженериядә геннарны кертү һәм билгеле күзәнәкләрне
үзгәртү өчен түбән интенсивлы импульслы микродулкыннар кулланыла.

288
00:32:16,044 --> 00:32:20,845
Сез монда уң якта гадәти папоротникны күрәсез.

289
00:32:20,845 --> 00:32:30,932
Һәм бу папоротникка ут бөҗәгенең гене утыртылды.
Шуңа күрә ул балкып торган папоротникка әйләнде.

290
00:32:30,932 --> 00:32:41,115
Бу фәнни яктан бик кызыклы. Бу Лего кисәкләрен яңача тоташтыру
кебек. Аның никадәр мәгънәле булуы әле ачыкланырга тиеш.

291
00:32:41,115 --> 00:32:52,530
Ләкин гаҗәеп нәрсә шунда ки, бу импульслар чиратлавы
белән безнең организм үзгәрешләргә күбрәк ачык була.

292
00:32:52,530 --> 00:33:07,336
РНК вакциналары йөргән вакытта бу дулкынлану чыннан да
көн тәртибендә түгел. Бу чыннан да безгә сакланырга кирәк.

293
00:33:07,336 --> 00:33:10,594
Һәм без аны бары тик үз мохитебездә генә булдырмый кала алабыз.

294
00:33:10,594 --> 00:33:17,535
Без аны мәктәпләрдә һәм балалар бакчаларында гына булдырмый
кала алабыз. Шулай итеп, анда да кыенлыклар килеп чыкмасын.

295
00:33:17,535 --> 00:33:28,140
Чит геннар шул рәвешле тизрәк кертелә.
Бу лабораториядә кулланыла торган ысул.

296
00:33:28,140 --> 00:33:37,687
Һәм бу миңа Нюрнберг кодексын искә
төшерә. Кешеләрдә тәҗрибәләр үткәрү тыела.

297
00:33:37,687 --> 00:33:45,040
Пулслы микродулкыннарның озак вакытлы
куркынычсызлыгы тикшерелмәгәнлектән, бу принцип бозыла.

298
00:33:45,040 --> 00:33:50,205
Кешеләрдә тәҗрибәләр үткәрү өчен ирекле ризалык һичшиксез кирәк.

299
00:33:50,205 --> 00:33:56,125
Нюрнберг кодексы Икенче бөтендөнья сугышыннан
соң нацистлар үткәргән кебек кешеләр өстендә

300
00:33:56,125 --> 00:34:00,895
тагын да тәҗрибәләр булдырмас өчен бастырылды.

301
00:34:00,895 --> 00:34:11,234
Ләкин кызганычка каршы, хәзер дөнья
күләмендә нәкъ менә шулай эшләнә.

302
00:34:11,234 --> 00:34:25,134
Һәм безгә бу системаны аңларга өйрәнү һәм аннары үзебезне тиешенчә
сакларга өйрәнү генә кала. Елларны уздыру өчен башка юл юк.

303
00:34:25,134 --> 00:34:35,575
Монда мин сезгә техник яктан аңлау өчен мөһим булган
бер нәрсәне әйтергә телим. Бу сигналның фланг кыеклыгы.

304
00:34:35,575 --> 00:34:46,806
Монда бездә бераз авыш бит бар. Шуңа күрә ул диярлек
шушы рәвешле таралучы табигый синус дулкынына нигезләнгән.

305
00:34:46,806 --> 00:34:54,855
Шулай итеп, почмак нечкә булган саен
сигнал биологик яктан күбрәк яраклы була.

306
00:34:54,855 --> 00:35:00,865
Бу электрон җайланма әкрен эшли һәм аңа
күбрәк көч кирәк. Бу сизелде. Алар әйттеләр:

307
00:35:00,865 --> 00:35:04,241
«Ярар, без тәртипнең дәвамлылыгын кыскартабыз».

308
00:35:04,241 --> 00:35:10,240
Шулай итеп, әгәр мин тик кыска, бик кыска импульс кына
бирә алсам, миңа күпкә азрак электр энергиясе кирәк булачак.

309
00:35:10,240 --> 00:35:17,913
Бу – бер яктан; әмма шул вакытта кискен ягы
барлыкка килә, һәм нәкъ менә ул биологик яктан күпкә

310
00:35:17,913 --> 00:35:23,377
зыянлырак. Һәм ул безнең ДНКны бик тиз боза ала.

311
00:35:23,377 --> 00:35:32,489
Wi-Fi һәм Bluetooth бу диапазонда. Wi-Fi-ны
2,45 ГГцта эшләтү белән 5 ГГцта эшләтү

312
00:35:32,489 --> 00:35:37,740
арасында инде аерма бар. 5 ГГцта ул югарырак.

313
00:35:37,740 --> 00:35:51,016
Һәм Bluetooth сигналлары кайчакта бик кискен кырлы була. Кыр
ныграк, ягъни чыгу сызыгы кискенрәк булган саен, бу авыррак була.

314
00:35:51,016 --> 00:36:00,257
Һәм хәзер шуның белән бәйле проблема килеп
чыга. Без моны үлчәгәндә иң югары кыйммәт мөһим.

315
00:36:00,257 --> 00:36:02,886
Ләкин без шулай ук уртача кыйммәтне дә исәпләп чыгара алабыз.

316
00:36:02,886 --> 00:36:11,127
Беренче сигналда алар әле дә бер-берсенә
чагыштырмача якын, ә икенче сигналда проблема

317
00:36:11,127 --> 00:36:15,913
шунда ки, бик тиз үлчәү җайланмалары кирәк.

318
00:36:15,913 --> 00:36:25,714
5G өчен җитәрлек тизлекле үлчәү җайланмасы
әле дә юк. 5G-ны математик яктан карарга кирәк.

319
00:36:25,714 --> 00:36:30,331
Һәм мин сиңа моны кыскача ничек эшләргә икәнен күрсәтермен.

320
00:36:30,331 --> 00:36:39,225
Франция 5G-ның тәэсир көчен
билгеләү өчен аны үлчәүне мәҗбүри итте.

321
00:36:39,225 --> 00:36:43,451
Һәм бу кыска импульсларны бернинди
үлчәү җайланмасы да ачыклый алмый.

322
00:36:43,451 --> 00:36:58,410
Алар әйттеләр: «Ярар, пульсны туңдырып куябыз, ул
үлчәнерлек дәрәҗәдә озак сакланыр». Һәм ул 24 000 ватт иде.

323
00:36:58,410 --> 00:37:09,700
Ләкин бина өчен гаризада бары тик 300 ватт гына
күрсәтелгән. Нигә? Чөнки уртача кыйммәте бик түбән.

324
00:37:09,700 --> 00:37:16,323
Шулай итеп, без алдаулы төрүләр дөньясына керәбез. Бу
ысулны бүгенге көндә чагыштырмача күп алдаулы

325
00:37:16,323 --> 00:37:21,141
товарларны сату өчен кулланырга мөмкин, дип әйтергә урынлы.

326
00:37:21,141 --> 00:37:24,610
Һәм мин моны бик гади мисал белән күрсәтермен.

327
00:37:24,610 --> 00:37:28,141
Һәркем дә бер тапкыр диварга гвоздь каккан.

328
00:37:28,141 --> 00:37:33,400
Һәм хәзер без сугуларны
башкарачакбыз. Менә шушы вакытта молоток эшли.

329
00:37:33,400 --> 00:37:38,855
Шулай итеп, монда ике компонент – басым һәм вакыт – роль уйный.

330
00:37:38,855 --> 00:37:47,679
Әгәр без хәзер монда гвоздьгә тәэсирне үлчәсәк, ул
секундның бер өлешендә якынча 800 килограмм тәшкил итә. Шуңа

331
00:37:47,679 --> 00:37:53,160
күрә иң югары күрсәткечне 800 килограмм дип әйтеп була.

332
00:37:53,160 --> 00:38:01,349
Әмма әгәр без хәзер уртача кыйммәтне алып, аерым
тибешләр арасындагы паузаларны да уртача исәпкә

333
00:38:01,349 --> 00:38:08,416
кертсәк, ул чакта без максимум 2 килограммга җитәбез.

334
00:38:08,416 --> 00:38:17,871
Шулай итеп, әгәр сез хәзер бәйләнешне күрсәгез һәм үлчәү
технологиясенә күз салсагыз – мин сезгә әйттем, без 5G

335
00:38:17,871 --> 00:38:30,243
йогынтысын, мәсәлән, яки хәтта тиз Wi-Fi йогынтысын организмга
бары тик иң югары дәрәҗәле җиһазлар ярдәмендә генә үлчәп була.

336
00:38:30,243 --> 00:38:37,522
Һәм минем соравым: тайганда бармакка зыянны нәрсә
китерә – пик кыйммәтеме, әллә уртача кыйммәтеме?

337
00:38:37,522 --> 00:38:43,164
Шулай итеп, әгәр дә сез бармагыгызны 2 килограмм авырлык
белән бассагыз, ул моңа әһәмият бирми. Әмма 800

338
00:38:43,164 --> 00:38:47,366
килограмм авырлык белән бассагыз, ул бик зәңгәрсу төскә керәчәк.

339
00:38:47,366 --> 00:39:00,151
Һәм күчермә мәгънәдә, электросмог пычрануы мәсьәләсендә дә иң
югары күрсәткеч проблема булып тора, уртача күрсәткеч түгел.

340
00:39:01,849 --> 00:39:09,568
Әйдәгез, Федераль парламентка күз салыйк
һәм соңгы елларда анда ниләр булганын карыйк.

341
00:39:09,568 --> 00:39:14,227
2016 елның декабрендә Киңәшчеләр
палатасы лимитны күтәрүгә «юк» ди.

342
00:39:14,227 --> 00:39:20,765
Һәм чик кыйммәтен арттыру мобиль элемтә
сәнәгате өчен мөһим иде, чөнки дөрес исәпләсәләр,

343
00:39:20,765 --> 00:39:25,824
хәзерге чик кыйммәтләре белән 5G мөмкин булмаячак.

344
00:39:25,824 --> 00:39:32,090
Уртача кыйммәт белән бераз алдап җибәрсәгез дә.

345
00:39:32,090 --> 00:39:37,712
2018 елда Лордлар палатасы тагын бер кат
ассызыклады: «Юк, чик кыйммәтен арттыру юк». Шуннан соң

346
00:39:37,712 --> 00:39:41,418
аны бераз гына күтәрергә кабат-кабат тырыштылармы?

347
00:39:41,418 --> 00:39:48,246
2020 елның апрелендә Федераль Шура үзе
чикләүләрне йомшартырга теләмәвен белдерде.

348
00:39:48,246 --> 00:39:55,176
2020 елның июлендә халыкның 85% чикләүләрне йомшартуны теләмәде.

349
00:39:55,176 --> 00:40:04,154
2021 елның февралендә FOEN беренче чиратта
5Gны мөмкин итү өчен үтәү тәкъдиме чыгарачак.

350
00:40:04,154 --> 00:40:09,851
Һәм ул аннары 2021 елның декабрендә
Федераль Шура тарафыннан легальләштереләчәк.

351
00:40:09,851 --> 00:40:19,222
Һәм бу камилләштерелгән уртача исәпләү ысулы аркасында
ун тапкыр көчлерәк тапшыру җайланмаларын мөмкин итә.

352
00:40:19,222 --> 00:40:27,982
5G белән бу ике ярымнан ун тапкырга
кадәр радиация мөмкин булуын аңлата.

353
00:40:27,982 --> 00:40:31,734
Ярар, хәзер мин бармакка кире кайтып киләм.

354
00:40:31,734 --> 00:40:36,541
Әгәр дә сез бармагыгызны 2 килограмм көч
белән бассагыз, ул бераз гына ныгый; ә 20

355
00:40:36,541 --> 00:40:40,081
килограмм көч белән бассагыз, тагын да ныграк була.

356
00:40:40,081 --> 00:40:48,214
Шулай итеп, чынлыкта менә шундый хәл була. Һәм аннары
аларга алты минутлык уртача күрсәткечне дә алырга рөхсәт ителә.

357
00:40:48,214 --> 00:40:53,108
Шулай итеп, сез 6 минут үлчәү ясый
аласыз, аннары барысы да уртача исәпләнәчәк.

358
00:40:53,108 --> 00:40:57,428
Мин соңрак бу кислота тестына кире кайтырмын.

359
00:40:57,428 --> 00:41:07,745
Бу тырнакны 2 килограмм көч белән
эчкә этүне аңлата. Бу һич мөмкин түгел.

360
00:41:07,745 --> 00:41:15,112
Аннары Федераль Шура болай дип билгели: «Бу үзгәреш
NIS регламентында билгеләнгән чикләүләрне йомшартмый.»

361
00:41:15,112 --> 00:41:21,780
Шулай итеп, алдан саклау чаралары саклана. Бу дөрес түгел.

362
00:41:21,780 --> 00:41:28,725
Техник һәм биологик яктан караганда, бу тулысынча ялган.

363
00:41:32,353 --> 00:41:36,877
Карл Фридрих фон Вицзеäcker сүзләре монда бик туры килә:

364
00:41:36,877 --> 00:41:42,820
Физик дөнья карашы үз дәгъвәләрендә хаталы
түгел, әмма ул тәкъдим иткәннәрдә хаталы.

365
00:41:42,820 --> 00:41:50,944
Ул фән өлкәсендәге хезмәттәшләре турында болай диде:
«Барысы да моны белә: син нәрсәдер өйрәнәсең, һәм

366
00:41:50,944 --> 00:41:55,707
бастырыла алмаганны гади генә итеп чыгарып ташлаулар».

367
00:41:55,707 --> 00:42:00,940
Һәм кызганычка каршы, бүгенге көндә
фәндә бу гадәти практика булып тора.

368
00:42:00,940 --> 00:42:04,277
Бу хәл, минемчә, Мюнхен янындагы бер немец
урта мәктәп укучысын: «Ярар, без үз

369
00:42:04,277 --> 00:42:06,945
тикшеренүебезне үткәрәчәкбез», — дип әйтергә мәҗбүр итте.

370
00:42:06,945 --> 00:42:10,875
Әгәр фән үзен мондый рәвешле бозылырга
рөхсәт итсә, без моны үзебез эшләрбез.

371
00:42:10,875 --> 00:42:20,796
Алар кара кыр микроскопын арендага алып, колактан гади генә
кан алып, контроль үрнәкләр алдылар. Һәрвакыт шул ук урыннан.

372
00:42:20,796 --> 00:42:26,538
Фән дигәндә, аны һәрвакыт кабатларга мөмкин
булырга тиеш, шуңа күрә ачык кагыйдә билгеләргә кирәк.

373
00:42:26,538 --> 00:42:31,846
Һәм алар сорау бирделәр: мобиль
телефон шалтыратуы нинди йогынты ясый?

374
00:42:35,432 --> 00:42:41,771
Монда без кара кыр сурәтен күрәбез. Без кызыл
кан тромбоцитларын күрәбез, алар чынлыкта

375
00:42:41,771 --> 00:42:46,435
мобиль телефон куллану алдыннан бик ирекле була.

376
00:42:46,435 --> 00:42:54,939
Һәм кыска мобиль телефон
сөйләшүеннән соң, бу яшьләрнең каны үзгәрде.

377
00:42:54,939 --> 00:43:00,494
Бары тик ике минутлык мобиль телефоннан
шалтырату гына җитте, һәм кан инде үзгәрде.

378
00:43:00,494 --> 00:43:08,426
Һәм гаҗәпләндерерлек ягы шунда иде: мобиль телефонны колагына
тотып торган кешенең генә каны түгел, ике

379
00:43:08,426 --> 00:43:15,754
метр ераклыкта торган башка кешенең канын да
тикшергәндә, аның да каны ябышкыч булып чыкты.

380
00:43:15,754 --> 00:43:26,571
Шулай итеп, бу хәл гади генә ераклык кына түгел, ә сигнал
аркасында канның шушы акча боҗралары рәвешендә җыелуы булган.

381
00:43:26,571 --> 00:43:39,075
Һәм бу булганда бөтен тән туклануы начарлана,
һәм көннән-көн тагын да җитди проблемалар арта.

382
00:43:39,075 --> 00:43:45,918
Бу без чынлап та термик чиккә бара алмыйбыз дигән сүз.

383
00:43:45,918 --> 00:43:52,563
Биредә без гадәти чик кыйммәтләренең ничек
күрсәтелүен аңлата торган аңлатманы күрәбез.

384
00:43:52,563 --> 00:44:01,590
15 минутлык телефон сөйләшүеннән соң, белүемчә, тән
температурасы 2 градустан артык күтәрелмәскә тиеш.

385
00:44:01,590 --> 00:44:06,176
Бу термографик сурәт моны ачык күрсәтә.

386
00:44:06,176 --> 00:44:12,292
Шулай итеп, бөтен җиһазның артык кызуын
ачыклау өчен сез чик кыйммәтләренә генә карыйсыз.

387
00:44:12,292 --> 00:44:21,658
Әгәр без хәзер шушы тикшеренүгә, ягъни Яшьләр
тикшеренүенә, сул якка кире әйләнеп кайтсак, мобиль телефоннан

388
00:44:21,658 --> 00:44:26,951
шалтырату әле булмаган, шуңа күрә кан әле дә тәртиптә.

389
00:44:26,951 --> 00:44:32,529
Өч минутлык телефон сөйләшүеннән соң,
сез бу акча рулоннары белән каласыз.

390
00:44:32,529 --> 00:44:41,300
Һәм бу тик мобиль телефонны колагына тотып торучы
кеше өчен генә түгел, ә якындагы башка кешеләр өчен дә.

391
00:44:41,300 --> 00:44:50,114
Тәнне бозарга шундый көчле сигнал кирәкми. Бу уйландыра.

392
00:44:50,114 --> 00:44:54,965
Шуңа күрә 2011 елда Дөнья сәламәтлек саклау
оешмасы (WHO) мобиль телефон радиациясен

393
00:44:54,965 --> 00:44:57,762
мөмкин булган канцероген дип классификацияләде.

394
00:44:57,762 --> 00:45:04,899
Бу пестицидлар, ДДТ, хлороформ һәм авыр
металллар белән бер үк куркыныч дәрәҗәсе.

395
00:45:04,899 --> 00:45:13,296
Әгәр дә сез сыйныф бүлмәләренә яки мәктәпләргә
Wi-Fi урнаштырасыз икән, биология дәресләрендә

396
00:45:13,296 --> 00:45:18,019
аларны DDT яки пестицидлар белән дә эшләтә аласыз.

397
00:45:18,019 --> 00:45:25,581
Бу чагыштырыла ала. Һәм моны мин әйтмим, ә Бөтендөнья
сәламәтлек саклау оешмасы әйтә. Чөнки куркыныч дәрәҗәсе бер үк.

398
00:45:25,581 --> 00:45:30,332
Чикләр нәрсәне саклый? Бу сорау. Киләсе сорау.

399
00:45:30,332 --> 00:45:35,183
Мин моны бик гади рәсем белән күрсәтергә тырыштым.

400
00:45:35,183 --> 00:45:38,548
Ул һәрвакыт бары тик кыска вакытлы авырлык кына.

401
00:45:38,548 --> 00:45:44,782
Шулай итеп, термик тәэсирләрдән соң күзәнәкләр
якынча бер-ике градуска кадәр җылынырга мөмкин.

402
00:45:44,782 --> 00:45:49,365
Бу югары температура китерми, шуңа күрә түзеп була.

403
00:45:49,365 --> 00:45:58,037
Ләкин озак вакытлы тәэсир нәрсә эшләвен моңа кертмәгәннәр.

404
00:45:58,037 --> 00:46:04,563
Бу термик булмаган тәэсирләр дип атала.
Һәм нәкъ менә алар уңайсызлык тудыра.

405
00:46:04,563 --> 00:46:12,565
Нәкъ менә болар биологик тигезлекне
боза. Менә шунда аның проблемасы.

406
00:46:12,565 --> 00:46:19,808
Үлчәү ачыклык бирә; ул процессның
мөһим өлеше. Бу чыннан да бик мавыктыргыч.

407
00:46:19,808 --> 00:46:31,427
Шулай итеп, гади үлчәү җайланмаларым белән өй буйлап йөргәндә,
бигрәк тә ятакка караганда, күрше бүлмәдә

408
00:46:31,427 --> 00:46:43,067
Wi-Fi маршрутизаторы булса, стена аша квадрат
метрга 1000 микроваттка кадәр җиңел генә җитә.

409
00:46:43,067 --> 00:46:46,536
Бу битнең көч тыгызлыгы.

410
00:46:46,536 --> 00:46:53,835
Әгәр без хәзер төзелеш биологларына карасак, алар
моның озак вакыт дәвамында зур йөк булуын әйтәләр.

411
00:46:53,835 --> 00:46:58,072
Әйләнә-тирә мохит сәламәтлеге белгечләре белән
берлектә алар организм өчен әле дә кабул

412
00:46:58,072 --> 00:47:01,880
ителерлек булганны һәм артык күп булганны тикшерделәр.

413
00:47:01,880 --> 00:47:10,073
Һәм без күрдек ки, квадрат метрга
100 микроваттан артык инде артык.

414
00:47:10,073 --> 00:47:20,100
Шулай итеп, әгәр күршенең офисы балалар
бүлмәсенең икенче ягында булса, ул менә ничек күренә.

415
00:47:20,100 --> 00:47:28,251
Закон квадрат метрга 60 000 микроваттка рөхсәт итә.

416
00:47:28,251 --> 00:47:37,142
Әгәр мин бу җайланманы хәзер куллансам , хәзер миндә 1000нән күп.

417
00:47:37,142 --> 00:47:44,902
Бу әле дә шактый йомшак; әгәр мин
шунда менсәм, мин күбрәк ачык калыр идем.

418
00:47:44,902 --> 00:47:52,090
Шулай итеп, монда, бу бүлмәдә, без бик тиз арада
бер квадрат метрга 100 микроваттан артып китәбез.

419
00:47:52,090 --> 00:48:01,765
Һәм бу, әлбәттә, йокы урыны өчен, ягъни
даими яшәү өчен мөһим булган исемлек.

420
00:48:01,765 --> 00:48:08,867
Мин хәзер синең өчен борчылмыйм, шулай ук
бу җайланма минем өчен дә борчу тудырмый.

421
00:48:08,867 --> 00:48:12,070
Миндә бераз баш авыртуы бар, ләкин ул үтеп китәр.

422
00:48:12,070 --> 00:48:20,487
Әгәр мин тәнемне һәрвакыт бу тәэсиргә
дучар итмәсәм, проблема булмаска тиеш.

423
00:48:20,487 --> 00:48:25,759
Һәм хәзер без сорыйбыз: бу чикләр ничек билгеләнә?

424
00:48:25,759 --> 00:48:37,389
Аннан соң эмиссия чикләре бар, мәсәлән, бу 9 миллионга ия эш
урыннарына кагыла. Шуңа күрә аларга моны эшләргә рөхсәт ителә.

425
00:48:37,389 --> 00:48:53,931
Һәм чикләр «ICNIRP» дип аталган Халыкара ионлаштыручы
булмаган радиациядән саклау комиссиясе тарафыннан билгеләнә.

426
00:49:02,028 --> 00:49:07,522
Дөнья сәламәтлек саклау оешмасы (WHO) аннары бу
мәгълүматны төрле дәүләт хакимият органнарына тапшыра,

427
00:49:07,522 --> 00:49:10,879
алар аны тикшермичә кабул итә шул исәптән судлар да.

428
00:49:10,879 --> 00:49:15,460
Һәм кызыклысы шунда ки, ул шәхси оешма.

429
00:49:15,460 --> 00:49:21,220
Без анда гади генә кереп булмый. Сезне чакырырга тиешләр, һәм
әгәр сезнең мобиль телефон индустриясе белән нык

430
00:49:21,220 --> 00:49:29,820
бәйләнешләрегез булса, сезне чакыру ихтималы аеруча югары.
Мәсәлән, безнең Швейцариядән хезмәттәшебез Мартин Рёösli кебек.

431
00:49:29,820 --> 00:49:36,300
Һәм бу чикләүләр аннары гади генә кабул ителә.

432
00:49:36,300 --> 00:49:47,332
Чынлыкта ул ралли клубына яки мотор ярышлары клубына
охшаш, аларга шәһәр эчендә иң югары тизлек чикләрен

433
00:49:47,332 --> 00:49:53,629
билгеләргә рөхсәт ителә. Бу аның кыскача аңлатмасы.

434
00:49:53,629 --> 00:49:58,434
Шулай итеп, Швейцария чикләре дә ICNIRPка нигезләнгән.

435
00:49:58,434 --> 00:50:02,734
Халыкның потенциалы метрга 5–6 вольт.

436
00:50:02,734 --> 00:50:15,276
Бу безгә квадрат метрга 60 000 микроватт бирә, ә эш станцияләре
өчен бу сан квадрат метрга 9 000 000 микроваттка җитә.

437
00:50:15,276 --> 00:50:27,811
Һәм алар моның 5G өчен җитәрлек булмавын ачыклаганнан соң,
халык саны өчен бу коэффициентны 15 тапкырга арттырдылар.

438
00:50:27,811 --> 00:50:36,140
Бу бары тик гади арифметика гына.
Тикшеренүгә чынлап та карамыйча.

439
00:50:36,140 --> 00:50:43,807
Чынлыкта бу ICNIRP ассоциациясе белән нәкъ менә шул хәл бара.

440
00:50:43,807 --> 00:50:51,631
2000 елда Швейцария Федераль суды чик кыйммәтләрне медицина
карашларына нигезләнеп түгел, ә икътисади

441
00:50:51,631 --> 00:50:59,092
ягыннан тотрыклылыкка һәм техник яктан
мөмкинлеккә карап билгеләргә кирәклеген әйткән иде.

442
00:50:59,092 --> 00:51:06,869
Шулай итеп, мобиль телефон индустриясенең
әйткәннәре Wi-Fi аркасында дүрт бала вакыт узу белән рак

443
00:51:06,869 --> 00:51:13,160
авыруына эләгерме-юкмы дигән сораудан да мөһимрәк.

444
00:51:13,160 --> 00:51:17,191
Һәм Берн административ суды бер адым алга барды.

445
00:51:17,191 --> 00:51:20,558
Халыкның ноль куркынычсызлыкка хокукы юк.

446
00:51:20,558 --> 00:51:26,635
Чикләү кыйммәтләре зыянны акылга
сыешлы чикләрдә тоту өчен генә хезмәт итә.

447
00:51:26,635 --> 00:51:31,541
Шулай итеп, синең үз баш авыртуың – акылга ярашлы чик.

448
00:51:31,541 --> 00:51:43,147
Шундый очракларның ничәсе кабул ителә, ә
ничәсе кабул ителми — монда билгеләнмәгән.

449
00:51:43,147 --> 00:51:50,054
Һәркем дә моннан интегми икәнен
аңлау мөһим. Бу чыннан да бик мөһим.

450
00:51:50,054 --> 00:51:57,343
Медицинада без аны «буфер сыйдырышлыгы» дип
атыйбыз. Һәр тән проблеманы буферлый ала.

451
00:51:57,343 --> 00:52:03,157
Мин хәзер электросмогны тамчылар рәвешендә ясыйм.
Һәм яхшы конституциягә яки яхшы буфер

452
00:52:03,157 --> 00:52:08,677
сыйдырышлыгына ия булган һәркем моны проблема түгел дип әйтә.

453
00:52:08,677 --> 00:52:13,140
Хәзер минем үлчәү практикам килә,
аны мин 30 елдан артык кулланып киләм.

454
00:52:13,140 --> 00:52:18,025
Мин күп кешеләр белән очраштым, алар миңа
беркайчан да проблема булмады дип әйттеләр.

455
00:52:18,025 --> 00:52:27,322
Аннары, айдан-айга, мин аны кулымда тота алмыйм,
фатирда Wi-Fi-ны түзә алмыйм. Нәрсә булганын белмим.

456
00:52:27,322 --> 00:52:33,479
Медицина ягыннан караганда, аның буферлау сәләте беткән.

457
00:52:33,479 --> 00:52:45,709
Һәм кызыклысы шунда ки, симптомнар бары тик буфер сыйдырышлыгы
беткәч яки баррель ташып чыгарга җыенганда гына барлыкка килә.

458
00:52:45,709 --> 00:52:52,571
Мин кешеләргә дүрт A кагыйдәсен кулланып юл
күрсәтәм. Беренчесе – сүндерергә дигәнне аңлата.

459
00:52:52,571 --> 00:53:05,220
Wi-Fi челтәре өзлексез тапшыра. Әгәр аны сүндерә алмасалар,
ул торак бинада да, мәктәптә дә урынсыз. Бу минем фикерем.

460
00:53:05,220 --> 00:53:14,848
Ара – икенче мәсьәлә. Мин моны укытучы һәм директор белән
килештерергә тырыштым: Wi-Fi-ны еракта урнаштырырга кирәк.

461
00:53:14,848 --> 00:53:22,020
Бу бер мөмкинлек, ул бераз җиңеллек бирә. Озак
вакыт эчендә бу җитәрлек булырмы – әйтү кыен.

462
00:53:22,020 --> 00:53:27,765
Шилдинг/абсорбинг шуннан соң өченче A
була. Менә шунда ул кыйммәткә төшә.

463
00:53:27,765 --> 00:53:37,093
Шулай итеп, йортны каплау тиз арада 50 000 дән
100 000 гә кадәр Швейцария франкы торырга мөмкин.

464
00:53:37,093 --> 00:53:44,993
Әгәр сез тышкы өслеген саклагыч катлам белән буяп, аннары өстенә
тагын бер кат буяу сөртеп чыгарсагыз, бөтен эш

465
00:53:44,993 --> 00:53:52,404
профессиональ рәвештә грунтлана. Тәрәзәләрне
нинди дә булса ысул белән каплау да бераз акча тота.

466
00:53:52,404 --> 00:54:01,412
Һәм дүртенче A – буфер сыйдырышлыгы сакланып калсын
һәм кимемәсен өчен физик каршылыкны ныгыту. Бу мөһим.

467
00:54:01,412 --> 00:54:11,102
Кыскасы, синең өчен без барыбыз да бер
тапкыр булса да баланы качелида этеп җибәргәнбез.

468
00:54:11,102 --> 00:54:16,821
Һәм без сиздек: башта зур көч кирәк, әмма
аннары хәтта иң кечкенә этәргеч тә җитә.

469
00:54:16,821 --> 00:54:20,480
Һәм нәкъ менә шул электросмог белән була.

470
00:54:20,480 --> 00:54:27,924
Башта бездә көчле йогынты була.
Электросезтивлыкка дучар булган һәркемнән ишеттем: алар

471
00:54:27,924 --> 00:54:32,484
озак вакыт көчле антенналарга бик якын булганнар.

472
00:54:32,484 --> 00:54:37,866
Wi-Fi булсынмы, мобиль телефон манаралары
булсынмы, яки сезнең үз мобиль телефоныгыз булсынмы.

473
00:54:37,866 --> 00:54:48,139
Әгәр артык көчле сигнал озак вакыт дәвамында булса, бу
чит сигнал сезнең организмга сеңдерелә, һәм аннары хәтта

474
00:54:48,139 --> 00:54:54,560
иң кечкенә сигнал да җитә. Җиңел импульс та җитәрлек була.

475
00:54:58,280 --> 00:55:04,567
Бу барысы нинди нәтиҗәләргә ирешә ала... Мин бервакыт
электросмог турында китап язган идем. Ул бестселлер

476
00:55:04,567 --> 00:55:07,717
булмады, моны әйтә алам, ләкин ул минем өчен мөһим иде.

477
00:55:07,717 --> 00:55:14,130
Шул вакытта мин тикшеренүләрне, ким дигәндә
кыскача формада булса да, аңларга тырыштым

478
00:55:14,130 --> 00:55:17,766
һәм аларның барысын да бер рәсемдә йомгакладым.

479
00:55:17,766 --> 00:55:22,243
Һәм менә шул үтергеч нәрсә: ул
һәркемне аларның иң зәгыйфь урыннарында бәрә.

480
00:55:22,243 --> 00:55:27,152
Әгәр һәркемнең баш авыртуы да, шеше дә бер
үк булса, ул күптән юкка чыккан булыр иде.

481
00:55:27,152 --> 00:55:37,092
Ләкин һәркемнең зәгыйфь ягы төрлечә булганга, моны фәнни
яктан исбатлау җиңел түгел. Кызганычка каршы, хәл шундый.

482
00:55:37,092 --> 00:55:45,888
Һәм сез күрә аласыз: баш авыртуларыннан, акыл блокларыннан, эш
нәтиҗәлелегенең кимүеннән, игътибар проблемаларыннан башлап

483
00:55:45,888 --> 00:55:53,465
аллергияләргә кадәр, нейродерматит, мускул тукымалары,
тукымаларның кислоталылыгы артуы, күчеп йөрүче авырту, йомшак

484
00:55:53,465 --> 00:56:00,192
тукымалар ревматизмы яки йөрәк-кан тамырлары аритмиясе, инфаркт –
мин моны уйлап тапмадым, бу гади генә

485
00:56:00,192 --> 00:56:08,540
йомгаклау, тикшеренүләр күрсәткәнчә, электросмог
нәтиҗәсендә барлыкка килгән яки кискенләшкән хәлләр.

486
00:56:08,540 --> 00:56:20,060
Нигә без үз-үзебезгә моны эшлибез? Нигә безнең
сәламәтлек иминияте премияләре ел саен шулкадәр кискен арта?

487
00:56:20,060 --> 00:56:24,180
Шуңа күрә мин бу кисешкән бәйләнешкә карау мөһим дип уйлыйм.

488
00:56:24,180 --> 00:56:34,624
Бу эшне «Электросмог-Репорт» өчен эшләгән Изабель Вильке исемле
хатын-кыз башкарды, ул 30 ел буе бер тикшеренүдән соң икенчесен

489
00:56:34,624 --> 00:56:42,353
карап чыгып, аңларга тырышты. Биология фәне буенча
белгеч буларак, аңа моны башкарырга кирәкле

490
00:56:42,353 --> 00:56:48,115
биологик белем дә бар иде, һәм ул барысын да йомгаклады.

491
00:56:48,115 --> 00:56:56,305
180 табиб һәм галим аның үткәргән бу тикшеренүеннән шулкадәр
тәэсирләнделәр. Шуңа күрә бу — гомуми күзәтү тикшеренүе.

492
00:56:56,305 --> 00:57:04,628
Ул үзе тикшеренүләр үткәрмәде, ул тик
тикшеренүләрне анализлады һәм бәяләде.

493
00:57:04,628 --> 00:57:08,972
Аннары син аңладың: әйе, син
чыннан да моңа җавап бирергә тиешсең.

494
00:57:08,972 --> 00:57:16,420
Һәм шулкадәр күп табиблар аны имзалаганнан соң,
алар: «Әй, без моны җентекләп карарга тиешбез», – диләр.

495
00:57:16,420 --> 00:57:21,232
Без моны күз йома гына карап үтә алмыйбыз.

496
00:57:21,232 --> 00:57:34,470
Һәм бу мине мәктәпләрдә яки өйдә Wi-Fi
челтәрләрен урнаштырмаска тиеш дигән нәтиҗәгә китерә.

497
00:57:34,470 --> 00:57:36,361
Беренчесе – балаларны яклау.

498
00:57:36,361 --> 00:57:43,329
Монда без күрәбез: биш яшьлек бала сигналны ун яшьлек
бала яки өлкән кешегә караганда миенең күпкә

499
00:57:43,329 --> 00:57:49,041
тирәнрәк өлешенә ала. Шуңа күрә без балаларны сакларга тиеш.

500
00:57:49,041 --> 00:57:56,424
Нөктә. Балаларда җылылык үтеп керү
тирәнлеге өлкәннәргә караганда сизелерлек зуррак.

501
00:57:56,424 --> 00:58:02,990
Без үз тәҗрибәләребездән баланың
нәрсә кичерүен фаразлый алмыйбыз.

502
00:58:02,990 --> 00:58:10,459
Мин бүген ике бала белән сөйләштем һәм аларга ничек
икәнен сорадым. Һәм миңа алар моны сизә алулары ачык күренде.

503
00:58:10,459 --> 00:58:21,422
Әмма әгәр беркем дә алардан сорамаса, алар моны
үз-үзләрендә генә капларга тырышалар. Сорау шунда: нинди бәягә?

504
00:58:21,422 --> 00:58:29,402
Термик булмаган күзәнәк үзгәреше. Бер галим
тычканнарны көн саен 20 минут телефоннан сөйләштергән.

505
00:58:29,402 --> 00:58:34,613
Юк, алар моны үзләре, мөстәкыйль рәвештә эшләмәделәр.

506
00:58:34,613 --> 00:58:43,007
Ләкин алар рөхсәт ителгән чиктән
күпкә түбән радиациягә дучар булдылар.

507
00:58:43,007 --> 00:58:51,523
Һәм мие моңа ничек реакция бирде? Ярар,
шул барлык кара таплар шешнең башлангычы.

508
00:58:53,370 --> 00:58:59,612
Нигә Wi-Fi юк? Бу, мин күзәткәннәргә
нигезләнеп, надпочечник бизе турында.

509
00:58:59,612 --> 00:59:02,925
Һәм, мөгаен, күпләрегез моны хупларсыз.

510
00:59:02,925 --> 00:59:09,655
Wi-Fi хотспотының 10 герц ритмы адренал бизен активлаштыра.

511
00:59:09,655 --> 00:59:16,210
Һәм менә шунда фаталь ягы: башта синдә «вау, миндә күбрәк энергия
бар» дигән тәэсир туа. Ниһаять, миндә яңадан энергия бар.

512
00:59:16,210 --> 00:59:21,572
Бу Wi-Fi проблема булмас. Минем
энергия күбрәк. Нигә синдә энергия күбрәк?

513
00:59:21,572 --> 00:59:25,345
Чөнки күбрәк адреналин һәм кортизол бүленеп чыга.

514
00:59:25,345 --> 00:59:30,602
Адреналин — чыннан да сезгә көч бирүче көч гормоны.

515
00:59:30,602 --> 00:59:37,656
Әгәр спортзалда киеренкелегеңне чыгара
алмасаң, моның иң яхшы ысулы – бәхәсләшү.

516
00:59:37,656 --> 00:59:45,965
Күп мәктәпләр Wi-Fi урнаштырганнан соң агрессия
дәрәҗәсе кискен артканын сизделәр: балалар арасында

517
00:59:45,965 --> 00:59:51,588
агрессия күбрәк булды һәм бер-берсен аңлау юкка чыкты.

518
00:59:51,588 --> 00:59:56,842
Тагын сөйләшү юк, эшләр кул көрәше белән хәл ителә.

519
00:59:56,842 --> 01:00:02,537
Димәк, бу адреналинга кагыла.

520
01:00:02,537 --> 01:00:06,115
Аннары мәсьәлә туа: дәвамлылык.

521
01:00:06,115 --> 01:00:09,013
Һәм Wi-Fiны сатып алганда моны сизмисең.

522
01:00:09,013 --> 01:00:12,763
Син моны ике-өч, бәлки биш елдан соң гына сизәсең.

523
01:00:12,763 --> 01:00:21,569
Әгәр бөер өсте бизе даими рәвештә активлаштырылса, ул
ахыр чиктә бетәчәк. Һәм нәтиҗәдә арып бетү барлыкка килә.

524
01:00:21,569 --> 01:00:31,642
Мин әйтер идем, һәм бу 30 еллык күзәтүләргә
нигезләнгән: һәркем ахыр чиктә Wi-Fiдан талчыккан булып чыга.

525
01:00:31,642 --> 01:00:37,392
Шулай итеп, төнлә сүндермәүчеләр, зинһар, моны игътибарга алыгыз.

526
01:00:37,392 --> 01:00:41,731
Һәм син моны атнадан атнага сизмисең.

527
01:00:41,731 --> 01:00:48,746
Ләкин озак вакыт эчендә сез адренал бизләрегезне шулкадәр зыянга
дучар итәчәксез ки, сез профессиональ ялкынсыну кичерәчәксез.

528
01:00:48,746 --> 01:00:55,159
Мин бүгенге көндә мобиль телефон һәм Wi-Fi технологияләре
аркасында барлыкка килгән профессиональ янү очракларының

529
01:00:55,159 --> 01:00:59,265
ничә проценты булуын белмим, ләкин ул зур процент булыр.

530
01:00:59,265 --> 01:01:05,882
Аннары бездә шулай ук бөер өсте бизләрендә
кортизол бар, ул организмның таркалуын тизләтә.

531
01:01:05,882 --> 01:01:13,216
Тәннең таркалуы дигән сүз —
аминокислоталарның кайдадыр таркалуы дигәнне аңлата.

532
01:01:13,216 --> 01:01:22,039
Әгәр ул кан тамыры булса, әйе, кан агып чыгу ихтималы бар.

533
01:01:22,039 --> 01:01:30,377
Ләкин син моның белән мидә дә дегенерация китереп чыгара
аласың. Дегенерация — максат булырга тиешле нәрсә түгел.

534
01:01:30,377 --> 01:01:38,394
Бу эч тирәсендәге май запаслары турында түгел,
ә аннары таркалып бетә торган мөһим матдәләр

535
01:01:38,394 --> 01:01:43,073
турында. Бу — кортизолның озак вакытлы бурычы.

536
01:01:43,073 --> 01:01:53,198
Башта кортизол ялкынсынган һәр нәрсәне таркату өчен
кулланыла. Ләкин берни дә калмаса да, ул таркатуны дәвам итә.

537
01:01:55,626 --> 01:02:00,480
Нигә Wi-Fi юк? Бу ми дулкыннары
турында. Һәм бу чыннан да бик мөһим.

538
01:02:00,480 --> 01:02:05,636
Чарага һәм көндәге вакытка карап, мидәге төп ешлыклар үзгәрә.

539
01:02:05,636 --> 01:02:09,522
Бу электроэнцефалограмма ярдәмендә күреп була.

540
01:02:09,522 --> 01:02:20,517
Бездә мөһим ми дулкыны бар – ул альфа. Ул 8–12
герц арасында. Бу уяу халәт, ләкин тыныч уяу халәт.

541
01:02:20,517 --> 01:02:25,915
Барысының да уртасында Wi-Fi
җайланмасының 10 герцлы ритмнары урнашкан.

542
01:02:25,915 --> 01:02:33,383
Бу бета. Бу безнең активлыкка керү вакыты. Мин
хәзер активлыкта. Мин хәзер һичшиксез бетада.

543
01:02:33,383 --> 01:02:41,116
Әгәр мин шулай дәвам итсәм, мин шулай ук гамма
халәтенә дә ирешәчәкмен. Моны мидә үлчәп була.

544
01:02:41,116 --> 01:02:50,765
Әгәр дә сез нәрсәгәдер ышансагыз, 30 герцтан
югарыда сез бета дөрегеннән гамма дөрегенә күчәсез.

545
01:02:50,765 --> 01:02:57,041
Ләкин бу гына җитми. Астында шулай ук тета
дулкыннары булырга тиеш. Алар 4тән 7 герцка кадәр.

546
01:02:57,041 --> 01:03:07,678
Йокы фазасына кергәндә без шунда барабыз. Һәм
идеалы — без шулай ук дельта фазасына да төшү.

547
01:03:07,678 --> 01:03:16,170
Дельта — тирән йокы. Һәм нәкъ менә шушы дельта
диапазонында тәннең тернәкләнү процесслары бара.

548
01:03:16,170 --> 01:03:22,691
Әгәр без хәзер төнлә даими рәвештә янәшәдә
10 герцлы ритм булса, без миебезнең тета һәм

549
01:03:22,691 --> 01:03:26,211
дельта дулкыннарына керүенә комачаулыйбыз.

550
01:03:26,211 --> 01:03:34,854
Без тәннең үз-үзен яңартуын һәм эчендә савыгу кичерүен тыябыз.

551
01:03:34,854 --> 01:03:43,186
Һәм моны мин ике көн элек Diagnose Funk
сайтында таптым. Ул мине тулысынча маф итте.

552
01:03:43,186 --> 01:03:51,299
Ачык планлы офиста эшләгәндә һәм аннан соң, ягъни
Wi-Fi һәм, мөгаен, эчке мобиль телефон антеннасы булган

553
01:03:51,299 --> 01:03:56,424
мохиттә, үз-үзенә баш авырту диагнозы куйган пациент.

554
01:03:56,424 --> 01:04:05,260
Монда без 10 герцлы ритмны сурәтләдек. Һәм сез ми дулкыннары
үрнәкләрендә бу 10 герцлы ритмнарның булуын күрә аласыз.

555
01:04:05,260 --> 01:04:13,592
Башта ук мин шуны әйткән идем. Минем өчен ул күз
алдымда булды: стробскопик ялтырау, ягъни 10 герц.

556
01:04:13,592 --> 01:04:20,318
Мие бу ешлыкны кабул итә. Һәм ул бу ешлыкны өйрәнә.

557
01:04:20,318 --> 01:04:31,165
Ләкин мидә нейропластиклык бар. Бу, әгәр без барлык ми дулкыннары
үрнәкләрен үтеп чыга алсак, гомер буе өйрәнү дигән сүз.

558
01:04:31,165 --> 01:04:39,393
Әгәр без хәзер безне шушы альфа ми дулкыннарына
мәҗбүр итә торган һәм башка дулкыннарны күмеп куя

559
01:04:39,393 --> 01:04:45,100
торган җайланма уйлап тапсак, проблема килеп чыгачак.

560
01:04:45,100 --> 01:04:54,940
Һәм мине шаккатырганы шул булды: монда үлчәү
соңгы тәэсирдән соң 30 сәгать үткәч үткәрелгән.

561
01:04:54,940 --> 01:05:01,547
Минем өчен бу диярлек мөмкин
түгел, ул электросәнситив булмаса гына.

562
01:05:01,547 --> 01:05:08,529
Аннары ул шулай ук Wi-Fi сигналларын тотып ала, нәкъ менә мин
тербәлү белән күрсәткән кебек. Әгәр дә син тербәлүне бары тик

563
01:05:08,529 --> 01:05:13,581
кечкенә бармагың белән генә җибәрсәң, ул
тирә-яктагы Wi-Fi сигналларын тотып ала һәм ачык

564
01:05:13,581 --> 01:05:17,129
планлы офисындагы көчле Wi-Fi сигналын тотып алмый.

565
01:05:17,129 --> 01:05:19,902
Шулай итеп, ул ритмын югалтмаячак.

566
01:05:19,902 --> 01:05:30,257
Һәм сез аларның мие дулкыннарының ешлыкларын
санаганда, бездә нигездә 10 герц була. Менә шуны Wi-Fi эшләде.

567
01:05:30,257 --> 01:05:38,727
Ләкин ми бөтен спектрны чагылдырырга тиеш. Әгәр
без сәламәт булып калырга теләсәк, безгә бу кирәк.

568
01:05:38,727 --> 01:05:51,941
Сымсыз локаль челтәр озак вакыт эчендә һәркемгә борчу
китерә, димәк, мәсьәлә килеп чыгачак. Бу логик нәтиҗә.

569
01:05:51,941 --> 01:05:55,370
Нигә Wi-Fi юк? Барысы да табигый ешлык турында.

570
01:05:55,370 --> 01:06:02,681
Мобиль элемтә булсынмы, Wi-Fi булсынмы, әгәр тышкы
ешлык булса, тыгызлашу килеп чыгуы бары тик вакыт,

571
01:06:02,681 --> 01:06:06,325
сигнал көче һәм антеннага якынлык мәсьәләсе генә.

572
01:06:06,325 --> 01:06:15,340
Аннары бездә ачык планлы офистагы бу хатын-кызны
күрсәткән шундый рәсем бар. Һәм шуннан соң кыенлыклар башлана.

573
01:06:15,340 --> 01:06:22,939
Һәм хәзер мин рәсми рәвештә сорау бирәм: үз
компьютерыгызны яки ноутбугыгызны алып килмәү

574
01:06:22,939 --> 01:06:29,830
урынлымы? Гади генә әйткәндә, чөнки бу күпкә уңайлырак?

575
01:06:29,830 --> 01:06:42,481
Биредә төшкәч, тәнегезне яңадан
тигезлеккә китерү шактый күп вакыт ала.

576
01:06:44,656 --> 01:06:54,400
Ярар. Сәламәтлек — ул үз тонусыңны саклау. Һәм үз тонусыңны
саклау дигәндә без барыбыз да ми дулкыннарын эшкә җибәрәбез.

577
01:06:54,400 --> 01:07:00,595
Шуңа күрә мин моны җентекләп аңлатырга кирәк дип уйламыйм.

578
01:07:00,595 --> 01:07:10,589
Цифрлы деменция, ягъни мобиль телефонга
бәйлелек турында күп кенә тикшеренүләр бар.

579
01:07:10,589 --> 01:07:19,035
Мин күптән түгел планлаштырылган, ләкин балалар мобиль
телефоннарын тапшырырга мәҗбүр булгач бик нык

580
01:07:19,035 --> 01:07:28,220
борчылып киткәнлектән гамәлдән төшерергә туры
килгән детокс программасы турында хисап укыдым.

581
01:07:28,220 --> 01:07:36,160
Бу – бәйлелекнең иң яман чагы. Һәм метадон хәзер җитми.

582
01:07:36,160 --> 01:07:41,618
Син минем вакыт ягыннан ничек
эшләвемне күзәтәсең. Бу шактый яхшы бара.

583
01:07:41,618 --> 01:07:46,189
Нигә Wi-Fi юк? Бу – Пандора тартмасы.

584
01:07:46,189 --> 01:07:55,543
Бу мине чыннан да шаккатырды. Google һәм Facebookта эшләүче
барлык ата-аналар үзләре үстергән продуктларны балаларына

585
01:07:55,543 --> 01:08:01,027
кулланырга рөхсәт итмиләр. Шуны гына күз алдына китер.

586
01:08:01,027 --> 01:08:06,504
Ул әнисе янына килеп: «Миңа да мобиль
телефон кирәк», – ди. «Юк, аны әтием эшләде».

587
01:08:06,504 --> 01:08:09,832
Син аны ала алмыйсың. Ул бик куркыныч.

588
01:08:09,832 --> 01:08:13,962
Бу кызык. Алар моны ни өчен шулай эшләүләрен беләләр.

589
01:08:13,962 --> 01:08:20,743
Күп очракта Силикон үзәнендәге балаларга 18 яшенә
кадәр мобиль телефон тотарга яки экран каршында

590
01:08:20,743 --> 01:08:26,747
утырырга рөхсәт ителми. Мин моны соңгы мәкаләдә күрдем.

591
01:08:26,747 --> 01:08:31,965
Нигә Wi-Fi юк? Кисәтүләргә күз салыйк.

592
01:08:31,965 --> 01:08:39,535
Бу Telekom-нан, Speedport роутерындагы «Иминлек
мәгълүматы һәм мәгълүмат иминлеге» бүлегеннән:

593
01:08:39,535 --> 01:08:46,217
Сезнең Speedportыгызның, ягъни Wi-Fi маршрутизаторыгызның
интеграцияләнгән антенналары радио сигналларын

594
01:08:46,217 --> 01:08:51,511
тапшыра һәм кабул итә, мәсәлән, сезгә Wi-Fi тәэмин итү өчен.

595
01:08:51,511 --> 01:09:00,009
Электромагнит кырларына дучар булуны киметү өчен
Speedport җайланмагызны йокы бүлмәләре, балалар

596
01:09:00,009 --> 01:09:05,330
бүлмәләре һәм яшәү бүлмәләре янында урнаштырмагыз.

597
01:09:05,330 --> 01:09:12,307
Димәк, чынлап та шунда инде син моны үзеңә рөхсәт итә аласың.

598
01:09:12,307 --> 01:09:18,818
Нигә Wi-Fi юк? Күзәтү, контроль.

599
01:09:18,818 --> 01:09:26,031
Бу Kla.TV-дан килгән өлеш. Кызганычка каршы, ул бик томанлы.

600
01:09:26,031 --> 01:09:35,062
Бу — Wi-Fi тапшыру сигналы нигезендә математик
исәпләүләр ярдәмендә ачыкланган, бер бүлмәдәге кешеләр.

601
01:09:35,062 --> 01:09:42,999
WLAN бүлмәне тикшереп, анда нәрсә барлыгын
гына түгел, ә бүлмәдә хәрәкәтләнүче

602
01:09:42,999 --> 01:09:48,668
тәннәрнең хәрәкәтләрен дә күзәтергә мөмкинлек бирә.

603
01:09:48,668 --> 01:09:57,279
Сез моны укый аласыз һәм аннары компьютер
программасы ярдәмендә аны күренерлек итә аласыз.

604
01:09:57,279 --> 01:10:06,745
Бу без гадәттә телевизорда күргән сурәт түгел, ә
компьютер технологияләре ярдәмендә генә булдырылырга тиеш.

605
01:10:09,120 --> 01:10:12,854
Бу өлеш ике американ университетыннан иде.

606
01:10:12,854 --> 01:10:24,945
Яңа гына бер немец университеты AI кулланып, бүлмәдәге 200
кешенең урыннарын алыштырды һәм аларның барысын да диярлек

607
01:10:24,945 --> 01:10:32,645
100% төгәллек белән таныды. Шуны гына күз алдына китерегез.

608
01:10:41,165 --> 01:10:45,055
Әйе, әлбәттә, моны LEDлар белән дә эшләргә мөмкин.

609
01:10:45,055 --> 01:10:51,988
Шулай итеп, бездә чагылыш бар, бу чагылган нурланышны
компьютер программасы ярдәмендә анализларга мөмкин.

610
01:10:51,988 --> 01:10:59,644
Ясалма интеллект ярдәмендә аларның бергә йоклавын
яки нинди дә булса рәвештә бәхәсләшүен ачык итеп

611
01:10:59,644 --> 01:11:03,808
ачыкларга мөмкин. Бу Wi-Fi сигналы аша укыла ала.

612
01:11:03,808 --> 01:11:11,730
Мин бүгенге көндә алар моны һәркемгә карата гамәлгә ашыра дип
уйламыйм, ләкин әгәр дә син дәүләт тарафыннан

613
01:11:11,730 --> 01:11:19,913
аеруча популяр булмаган кешегә әйләнсәң, алар сине
контрольдә тоту юлларын эзләү ихтималы шактый югары.

614
01:11:19,913 --> 01:11:23,060
Һәм ул тиздән яки соңрак киңәйтеләчәк.

615
01:11:23,060 --> 01:11:28,310
Контроль неврозы чынлыкта шактый озак вакыттан бирле бар.

616
01:11:28,310 --> 01:11:32,344
Нигә Wi-Fi юк? Чөнки альтернатива бар.

617
01:11:32,344 --> 01:11:36,352
Һәм иң яхшы альтернативаларның берсе – кабель челтәре.

618
01:11:36,352 --> 01:11:42,860
Бу бары тик безгә аны чыбыкларга
тоташтырырга кирәк дигән сүз. Бу шулкадәр начармы?

619
01:11:42,860 --> 01:11:48,927
Мин чынлап та моны бала өчен файдалы дип уйлыйм. Бу аңлы гамәл.

620
01:11:48,927 --> 01:11:56,926
Мин хәзер моны оештырып, дөнья белән элемтәгә керәм.

621
01:11:56,926 --> 01:12:03,106
Шулай итеп, Ethernet кабельләре дип аталган
кабель челтәре иң гади вариант булыр иде.

622
01:12:03,106 --> 01:12:13,843
Һәм хәзер LiFi технологияләрен дә кулланалар. Бу –
чыбыксыз яктылык тоташуы. Аның төрле версияләре бар.

623
01:12:13,843 --> 01:12:18,449
LEDлылары да бар, ләкин инфракызыллылары да бар.

624
01:12:18,449 --> 01:12:27,644
Мәсәлән, аны бүлмәдәге лампага урнаштырасың. Һәм
җайланмаң янында кабул итү-тапшыру җайланмасы да бар.

625
01:12:27,644 --> 01:12:34,660
Аннары ул яктылык аша тапшырыла. Бу
электромагнит смогы белән гадәттәгечә эш итүдән

626
01:12:34,660 --> 01:12:40,640
биологик яктан азрак зыянлы булачагына гарантия бар.

627
01:12:42,225 --> 01:12:51,846
Минемчә, инфракызыл яктылык һичшиксез иң гади
вариант. Аны инде заказ биреп була торган компанияләр бар.

628
01:12:51,846 --> 01:12:57,502
Әйе, башкалар сүндерә. Нигә алар
сүндерә? Мин бары тик бер мизгел генә алырмын.

629
01:12:57,502 --> 01:13:05,105
2007 елда Бавария дәүләт парламенты мәктәпләргә Wi-Fi
кулланырга киңәш итмәде. Алар чыбыклы челтәрләрне телиләр.

630
01:13:05,105 --> 01:13:12,191
Бу чараның максаты — радиация нәтиҗәсендә барлыкка
килергә мөмкин сәламәтлек куркынычларын кире кагу.

631
01:13:12,191 --> 01:13:19,314
Шулай итеп, без моның куркыныч икәнен беләбез. Шуңа
күрә без куркынычны бетерергә телибез. Бу чыннан да логик.

632
01:13:19,314 --> 01:13:24,986
Башкалар сүндерелә, Париж, менә шул 2007 елда булды.

633
01:13:24,986 --> 01:13:35,961
Алар барлык китапханәләрне Wi-Fi белән җиһазладылар.
Аннары хезмәткәрләрнең 40%ы баш авыртуы турында зарланды.

634
01:13:35,961 --> 01:13:43,586
Һәм алар бу шартларда эшләргә
теләмиләр. Аннары Wi-Fi челтәрләре сүнгертелде.

635
01:13:43,586 --> 01:13:52,993
Аннары тагын да җентеклерәк тикшеренүләр барлыкка килгәнче көтәргә
карар кылдылар. Бүген алар ничек кертелгәннәрен мин белмим.

636
01:13:52,993 --> 01:14:07,384
Хайфа үзе үк бер мисал: Хайфа мэры Йона Яхав шуннан соң әйтте:
«Балаларыбыз турында шик туса, инде бернинди шик тә калмый.»

637
01:14:07,384 --> 01:14:16,977
Әй, бу җөмләне истә тот. Ул бөтен фикер алышуны
чыннан да йомгаклый: мәктәпләрдә Wi-Fi булсынмы, юкмы?

638
01:14:18,769 --> 01:14:30,691
Ә Берн шәһәре нишли? 2017 елда ул барлык 88 мәктәпне Wi-Fi белән
җиһазлау өчен 2,5 миллион фунт стерлинг күләмендә кредит алды.

639
01:14:33,780 --> 01:14:42,219
Мин кызыксынам, кемдә батырлык булыр бу
мәктәпләрне тикшереп, 2017 елда Wi-Fi челтәрләре эшли

640
01:14:42,219 --> 01:14:48,900
башлаганнан бирле нәрсәләр үзгәргәнен ачыкларга?

641
01:14:48,900 --> 01:14:55,720
Әйе, мин әкренләп ахырга якынлашам.
Без ике дөнья арасындагы дөньяда яшибез.

642
01:14:55,720 --> 01:14:59,755
Һәм сорау шунда: без алга таба ничек үсәргә телибез?

643
01:14:59,755 --> 01:15:06,607
Табигый эволюция чыннан да хәзергәчә барысын да яхшы эшләде.
Һәм хәзер бездә техник ешлыклар һәм ясалма интеллект бар.

644
01:15:06,607 --> 01:15:16,820
Һәм сорау шунда: Әйе, бу әйберләр безнең
барлыгыбызда, биологиябездә нинди үзгәрешләр кертә?

645
01:15:16,820 --> 01:15:28,802
Цифрлы буын вәкилләре һәм цифрлы деменция – бәйлелек
куркынычлары булганда без нәкъ менә моңа очрашабыз.

646
01:15:28,802 --> 01:15:37,184
Җитәрлек дәрәҗәдә эшләтелмәгән ми сәләтен
һәм иҗадилыкны югалта, шуңа күрә ул мөһим.

647
01:15:37,184 --> 01:15:44,418
Һәм мин ышанам, без үз-үзебездән Җирне киләчәк
буыннарга ничек тапшырырга тиешбез дип сорарга тиешбез.

648
01:15:44,418 --> 01:15:51,638
Америка индеецларының девизы булган: һәр
карарны җиде буынга исәпкә алып кабул итәргә кирәк.

649
01:15:51,638 --> 01:15:56,547
Бу девиз җиде буыннан соң да мәгънәле булачакмы?

650
01:15:56,547 --> 01:16:03,785
Wi-Fiны шулкадәр рекламалаучыларның кайсылары моны уйлый?

651
01:16:03,785 --> 01:16:11,793
Мәктәп биналарында Wi-Fi булган шартларда
без җиде буынны исән-сау үткәрә алабызмы?

652
01:16:11,793 --> 01:16:18,667
Бу гадел сорау! Презентация безгә үз позициябезне яңадан
карарга этәргеч бирерлек җитәрлек фактлар тәкъдим итте.

653
01:16:18,667 --> 01:16:24,935
Мәктәпләрдә зур кыенлыкларсыз гамәлгә
ашырырга мөмкин булган чишелешләр бар.

654
01:16:24,935 --> 01:16:33,283
Бу тагын бер сорау тудыра: мәктәпләр балаларның
иминлеген финанс мәнфәгатьләреннән өстен куярга әзерме?

655
01:16:33,283 --> 01:16:38,886
Әти-әниләр һәм укытучылар җирле мәктәп
администраторлары һәм мәктәп хакимиятләрен фактлар

656
01:16:38,886 --> 01:16:41,845
турында хәбәр итәргә һәм чаралар күрергә өнди!