WEBVTT 00:00.820 --> 00:07.865 Беренче 2G, 3G, 4G, хәзер 5G мобиль технологиясе. 00:07.865 --> 00:17.352 Хәзерге вакытта халыкның күпчелеге антенналардан чыга торган кыска дулкынлы нурланыш сәламәтлеккә зыянлы икәнен белә. 00:17.352 --> 00:23.572 Әмма өйдә без үзебез урнаштырган Wi-Fi яки мәктәпләрдәге Wi-Fi турында ни дияргә, аларга 00:23.572 --> 00:28.544 безнең мәктәп укучылары мәҗбүри рәвештә дучар була? 00:28.544 --> 00:33.840 Швейцариянең Аппенцелл кантонындагы Вольфхальден мәктәбе һәм ата-аналар шурасы бу мәсьәләне 00:33.840 --> 00:37.645 күтәреп, Ролле әфәндене чыгыш ясарга чакырдылар. 00:37.645 --> 00:45.398 Доминик Ролле берничә ел урта мәктәп укытучысы булып эшләде, соңрак төрле иҗади һөнәрләрдә эшләде. 00:45.398 --> 00:52.297 Бүген ул Швейцариядәге иң тулы консультантларны әзерләү программаларының берсен җитәкли. 00:52.297 --> 00:58.426 Бу лекциядә ул Wi-Fi-ның күзәнәкләрне төптән үк ничек зарарлавын күрсәтә. 00:58.426 --> 01:06.906 Бу хәл арыганлыкка, көчсезлеккә һәм авыруга сизгерлекнең артуына китерә. 01:06.906 --> 01:12.742 Бу күңелле һәм файдалы лекцияне тыңлагыз. Бу моңа тора. 01:12.742 --> 01:20.737 Хәерле кич, барыгызга да. Мин бераз игътибарым читкә киткән, ләкин сезнең бу мавыктыргыч темага юл тапканыгызга шатмын. 01:20.737 --> 01:23.471 Электр турында сүз барганда, көчәнеш катнаша. 01:23.471 --> 01:29.998 Һәм мин сезнең өчен әзерләгән слайдлар аша моны җиткерә алырмын дип өметләнәм. 01:29.998 --> 01:34.552 Шулай итеп, мәктәпләрдә Wi-Fi проблемасызмы, әллә шиклеме? 01:34.552 --> 01:40.889 Мин сораштырудан башлыйсым килә, шулай итеп без бүлмәдә кемнәр барлыгын һәм аларның ничек 01:40.889 --> 01:44.547 урнашканлыгын бераз күз алдына китерә алабыз. 01:44.547 --> 01:48.829 Беренче сорау: Wi-Fi куркынычсызмы? 01:48.829 --> 01:53.545 Шулай итеп, әгәр сез риза булсагыз, кул күтәреп күрсәтсәгез рәхмәтле булыр идем. Шулай итеп 01:53.545 --> 01:56.956 без саннар күләме турында күзаллау ала алабыз. 01:56.956 --> 02:03.501 Бу ачык кул ишарәсе булырга мөмкин. Мин кулны күрмим. 02:03.501 --> 02:11.694 Әйе, бер. Бозны эретүгә батырлык күрсәткәнең өчен рәхмәт. 02:11.694 --> 02:16.188 Аннары икенче сорау. Wi-Fi һичшиксез ярый, шулай бит? 02:16.188 --> 02:20.859 Анда кем кулын күтәрер иде? 02:20.859 --> 02:27.915 Әйе, безнең анда ярты кул бар, ике ярым, бу яхшы. 02:27.915 --> 02:32.126 Өченче сорау: Wi-Fi миндә симптомнар тудыра. 02:32.126 --> 02:35.851 Мин кызыксынам. Бу фикерне кемдә бар? 02:35.851 --> 02:42.092 Ох, бу – зур күпчелек. Мин моны шулай дип уйламаган идем. 02:42.092 --> 02:48.680 Дәвам итикме? Өйдә Wi-Fi бар. 02:48.680 --> 02:53.529 Әйе, бу һаман да күпчелек. Яртыдан бераз гына артык. 02:53.529 --> 02:59.339 Һәм соңгы сорау: безнең Wi-Fi төнлә дә эшлиме? 02:59.339 --> 03:07.034 Бу азрак. Шуңа күрә кайбер кешеләр аны сүндерәләр, төнлә кулланмыйлар яки тик кирәк булганда гына кабызалар. 03:07.034 --> 03:14.971 Һәм минемчә, лекциядән соң аны кыскача йомгаклап бирә алсаң, бәлки барысы да ачык булыр. Ярар. 03:14.971 --> 03:23.658 Мин Wi-Fi белән беренче очрашуымны кыскача сөйләп үтәргә телим. Минемчә, ул 2002 елда булган. 03:23.658 --> 03:32.482 Мине электросмог конференциясенә чакырдылар, анда нинди темалар турында сөйләшәчәкләрен генә күрергә. 03:32.482 --> 03:43.330 Мин дә залда утырдым, син хәзерге кебек, һәм үземне көннән-көн начарак хис иттем. Мин моңа күнекмәгәнмен. 03:43.330 --> 03:52.775 Һәм мин әле генә югары ешлыктагы электромагнит пычрануны үлчәү приборын сатып алган идем, һәм ул сумкамда иде. 03:52.775 --> 03:58.900 Аннары мин җайланманы чыгардым. Ул шул түгел иде, ул аның дәвамчысы. 03:58.900 --> 04:12.972 Аннары мин утырган урын янында, өстемдә 10 герц ритмында тибеп торган җайланма барлыгын табып шаккаттым. 04:12.972 --> 04:19.490 Шулай итеп ул пулемёт кебек стаккато атып җибәрде. 04:19.490 --> 04:23.399 Аннары мин уйладым: ярар. Хәзер мин Wi-Fi нәрсә икәнен беләм. Мин аның турында укыдым, 04:23.399 --> 04:25.959 ләкин әле аны үз тәҗрибәмдә сынап карамадым. 04:25.959 --> 04:30.735 Һәм бу электросмог конференциясендә мин моны үзем дә кичердем. 04:30.735 --> 04:37.939 Һәм менә гаҗәп күзәтү. Аннары мин өйгә атладым. 04:37.939 --> 04:45.190 Һәм мине шаккатырганы шул булды: күзләремне йомган саен, дискотекадагы кебек, бер үк стаккато 04:45.190 --> 04:49.270 үрнәктә стробоскоп утларының ялтырап торуын күрдем. 04:49.270 --> 04:53.583 Дадададада, ут кабына да, сүнгә дә тора. 04:53.583 --> 05:06.429 Мием ритмны үз өстенә алды һәм аны ярты сәгатьтән артык кабатлады – мин инде табигатьтә, ачык һавада булсам да. 05:06.429 --> 05:09.866 Бу минем беренче гаҗәп очрашу иде. 05:09.866 --> 05:16.270 Бу җайланмадан чыккан ритм минем мидәге дулкыннарыма үтеп кергән дигәнне аңлата. 05:16.270 --> 05:22.473 Ул вакытта миндә бу яктылык эффектлары беткәнче якынча ярты сәгать вакыт бар иде. 05:22.473 --> 05:31.679 Менә баш мие дулкыннарын үлчәү әле дә мөмкин булыр идеме-юкмы, мин белми идем, чөнки мин мондый үлчәүләр ясамаган идем. 05:31.679 --> 05:39.900 Шулай итеп, Wi-Fi чынлыкта нәрсә икәнен карыйк. Мин һәркемнең моны бер үк дәрәҗәдә аңлавына шикләнәм. 05:39.900 --> 05:47.217 Интернетка тоташтырырга кирәк булган компьютерлар, ноутбуклар, планшетлар һәм смартфоннар 05:47.217 --> 05:51.270 очрагында күп очракта моны Wi-Fi аша башкаралар. 05:51.270 --> 05:57.402 Бу чыбыксыз технология, шуңа күрә безгә бернинди кабель тоташтырырга кирәкми. 05:57.402 --> 06:06.242 Техник прогрессны шәхси кабул итәргә кирәкми. Менә бездә нәкъ шундый хәл. 06:06.242 --> 06:12.625 Ләкин хәзер көннән-көн күбрәк җайланма Wi-Fi белән җиһазландырылган. 06:12.625 --> 06:25.357 Мин 30 елдан артык электромагнит фонын үлчәп, кешеләргә тирә-юньне гармониялерәк һәм электробиологик яктан чыдамлы 06:25.357 --> 06:33.412 итәргә ярдәм иткән саен, сез һич тә көтмәгән әйберләрне таптым. 06:33.412 --> 06:42.134 Шулай итеп, инде йоклай алмаган хатын-кыз күршесендә Wi-Fi бар дип әйтте һәм ул, әлбәттә, аның булырга тиеш, диде. 06:42.134 --> 06:46.445 Ул электромагнит дулкыннарга сизгер, һәм мин гади генә итеп җайланма белән аның 06:46.445 --> 06:49.611 фатиры буйлап үттем. Бу минем эшемнең бер өлеше. 06:49.611 --> 07:02.871 Аннары мин чынлап та күрдем: аның караватының дивары артында үлчәү җайланмасында ул стаккато үрнәктә бик көчле күрсәтелә иде. 07:02.871 --> 07:08.992 Шулай итеп, мин йокы бүлмәсеннән чыгып сорадым: бу нинди бүлмә? 07:08.992 --> 07:11.547 Әйе, бу бары тик склад бүлмәсе генә. 07:11.547 --> 07:19.883 Мин монда сигнал булырга тиеш дип әйттем, һәм анда кечкенә аккумуляторлы тояк соргыч бар иде. 07:19.883 --> 07:28.473 Сымсыз тозаксүрткечнең ни өчен интернетка тоташырга кирәклеген миңа сорама. 07:28.473 --> 07:38.061 Алар моны белми иделәр. Шуңа күрә аны диварның икенче ягында, үзләренең караваты янында зарядкага куйдылар. 07:38.061 --> 07:45.788 Һәм әлбәттә, моны нигездә хатын-кыз сизде; ир-ат исә бу аңа борчу тудырганын азрак әйтте. 07:45.788 --> 07:52.517 Кызганычка каршы, еш кына һәркем дә тигез дәрәҗәдә зыян күрми. Ләкин хатын-кыз инде йоклай алмады. 07:52.517 --> 07:59.314 Миңа шулай ук аскы каттагы күрше проблеманы тудыра дип тоелды. Бу аның аккумуляторлы тозаксүрткече иде. 07:59.314 --> 08:06.892 Кем уйлаган булыр иде, өстәл өчен дә кулланырга мөмкин булган кечкенә аккумуляторлы тоз соргучыда Wi-Fi урнаштырылган дип? 08:06.892 --> 08:11.996 Әгәр дә сез хәзер суыткыч яки кухня техникасы сатып алсагыз, ул гадәттә Wi-Fi белән җиһазландырылган була. 08:11.996 --> 08:16.901 Хәзер хәл шундый дәрәҗәгә җитте ки, суыткычларда сенсорлар урнаштырылган. 08:16.901 --> 08:23.436 Әгәр сөт җитмәсә, аны шунда ук яңадан заказ биреп була. Ул безнең тормышыбызны җиңеләйтү 08:23.436 --> 08:27.704 өчен уйланылган, дип базарда тәкъдим ителә. 08:27.704 --> 08:33.578 Күпчелек өйләрдә принтерлар бар, һәм алар электр челтәренә тоташтырылган булса да, 08:33.578 --> 08:37.309 эчендәге Wi-Fi даими рәвештә радиация бәрә. 08:37.309 --> 08:44.418 Әгәр офис йокы бүлмәсе янында урнашкан булса, ул йокыны боза ала торган тәэсир тудыра. 08:44.418 --> 08:52.866 Төнлә сүндерелмәгән һәм Wi-Fi режимына тиң Bluetooth режимында көчле тавыш чыгара торган 08:52.866 --> 08:58.160 тавыш системалары бөтен фатир буйлап тавыш тарата. 08:58.160 --> 09:13.187 Һәм мин бүген анализлаган уртача фатирда бездә өчтән сигезгә кадәр, кайчакта хәтта ун ике җайланма бар. 09:13.187 --> 09:18.909 Мин үлчәү җайланмам чынлап тынычлык һәм тынлыкка ирешкәнче, бер әйберне икенчесеннән чиратлап өзеп 09:18.909 --> 09:23.158 торырга туры килә, электр челтәреннән дә, батарейкадан да. 09:23.158 --> 09:31.744 Һәм тәҗрибә күрсәтә ки, кешеләр аннары миңа шалтыраталар да: «Әй, бу бик зирәк, безгә моны күрсәткәнең өчен рәхмәт» диләр. 09:31.744 --> 09:40.841 Минем киңәш биргән кешеләрнең күршеләре инде бар – шуларның берсе миңа шалтыратып, барысы да искиткеч дип әйтте, бәхеткә каршы, 09:40.841 --> 09:45.620 мин дә килеп, Wi-Fi күршеләрнең йокы сыйфатын боза дип әйттем. 09:45.620 --> 09:50.603 Чөнки ул моны һәрвакыт күрсәтә, хәзер аңа йокы дарулары кирәкми. Ярар. 09:50.603 --> 09:57.989 Шулай итеп, әлбәттә, сез дару ярдәмендә проблеманы бетерә аласыз. 09:57.989 --> 10:08.160 Әйдәгез, аның ничек тибрәнүен карыйк. Шулай итеп, мин бу стаккатоны күрсәтергә тырышырмын. 10:12.040 --> 10:18.853 Хәзер аны чагыштырмача яхшы ишетергә була. Димәк, бу түшәмдә урнашкан Wi-Fi тоташуы. 10:18.853 --> 10:29.950 Әгәр мин аны хәзер бераз гына күчерсәм, монда рәсемнәр тапшырыла, бу очракта ул сымсыз. 10:29.950 --> 10:34.633 Бу мәгълүмат алмашу. Ул диярлек кар кебек яңгырый. 10:34.633 --> 10:42.211 Ләкин бу тата-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та- 10:42.211 --> 10:42.687 Ләкин бу тата-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та-та 10:42.687 --> 10:47.055 Һәм без ни өчен шулай булуын аңлыйбыз. 10:47.055 --> 10:55.699 Шулай итеп, бездә секундка 10 импульс бар, һәм без моның мәгълүмат алмашудан ачык кына көчлерәк булуын күрәбез. 10:55.699 --> 11:00.488 Һәм менә бу бәрүләр проблемалар тудыра. 11:00.488 --> 11:07.875 Алар якынча 10 герц тирәсендә эшли. Һәм без моның нинди йогынты ясавын күрербез. 11:07.875 --> 11:12.289 Кил, практик мисалга күз салыйк. Укытучы миңа шалтырата. 11:12.289 --> 11:17.190 Син электросмогны үлчисең. Әйе, ярар. Миндә проблема бар. 11:17.190 --> 11:30.701 Сез ике ай элек минем сыйныф бүлмәсенә Wi-Fi урнаштырдыгыз, һәм шуннан бирле мин тыныч кына дәрес бирә алмыйм. 11:30.701 --> 11:35.212 Аннары мин уйладым: ярар, мин килеп чыгам, без аны үлчәп алабыз. 11:35.212 --> 11:39.640 Аннары ул миңа шуның нәтиҗәсен сөйләде. 11:39.640 --> 11:44.852 Мин электросмог турында күп ишеткән идем, ләкин бу укытучы мине чыннан да гаҗәпләндерде. 11:44.852 --> 11:47.680 Ул миңа игътибар җыюда авырлыклары бар дип әйтте. 11:47.680 --> 11:57.174 Ул 20 ел инде укытучы булып эшли, беркайчан да кыенлыклар кичермәде, әмма бу әйбер бүлмәсендә эленеп торганнан бирле ул 11:57.174 --> 12:01.986 дөрес итеп игътибарын туплый алмый һәм һәр кич башы авырта. 12:01.986 --> 12:05.673 Шуңа күрә тән сигнал җибәргәндә без аңа колак салырга тиешбез. 12:05.673 --> 12:11.048 Бу җирдә тагын да җитди проблемалар килеп чыкмасын өчен мөһим. 12:11.048 --> 12:21.356 Ул даими киеренкелектә. Аңа массаж ванналары яки башка берәр нәрсә кирәк, тәне яңадан ял итсен өчен. 12:21.356 --> 12:29.742 Аннары ул миңа әйткән иң гаҗәп нәрсә шул иде: ул шул ике ай эчендә 15 килограмм авырлык җыйган. 12:29.742 --> 12:36.932 Май тукымасы сизгеррәк органнарны изоляцияләүче катлам булып хезмәт итүен аңлау мөһим, бу исә 12:36.932 --> 12:41.300 организмның акыллы рәвештә реакция бирүен аңлата. 12:41.300 --> 12:52.329 Шуңа күрә ул үзен саклау өчен мондый экстремаль хәлдә кинәт шулкадәр күп май җыюын аңларга була. 12:52.329 --> 13:00.154 Ул миңа укучылар белән нәрсә булганын сөйләгәндә, һәм мин әйткәнчә, аның 20 еллык тәҗрибәсе бар, ул мондый уку 13:00.154 --> 13:04.504 киртәләрен беркайчан да бер сыйныфта да кичергәнен әйтте. 13:04.504 --> 13:09.309 Һәм аның бөтен укучылар да бар булган көне бик сирәк була. 13:09.309 --> 13:19.234 Шулай итеп, авыру яллары ешайды, агрессия күпкә артты: тәнәфес чыңлавы яңгырауга ук бәхәсләшү һәм кычкырышу башлана, һәм 13:19.234 --> 13:24.830 ул ничектер үзенең энергиясен инде тотып тора алмавын сизә. 13:24.830 --> 13:33.104 Аннары, агрессиянең артуына өстәп, кинәт кенә кусу да булды. 13:33.104 --> 13:41.507 Аннары мәктәп шурасы әйтте: әйләнә-тирәдә вирус йөрүе мөмкин. Ләкин бик катлаулы очракларда мондый сигнал нерв 13:41.507 --> 13:46.208 системасын шулкадәр какшата ала ки, бала кусканы килә. 13:46.208 --> 13:52.062 Һәм берничә тапкыр бала дәфтәрләрдән бөтенләй баш тарткан. 13:52.062 --> 13:58.265 Һәм әйе, әлбәттә, аны яңадан чистарту өчен күп эш кирәк булды. 13:58.265 --> 14:06.873 Мин шактый аптырап калдым. Бәхеткә күрә, үлчәү чемоданымда алюминий фольга бар иде, шуңа күрә мин аны антенналар тирәсенә 14:06.873 --> 14:12.870 төреп куйдым да, күрсәткечләрнең күпкә яхшырак булуын күрдем. 14:12.870 --> 14:21.046 Икенче көнне мин шул мәктәпнең директорының ачулы телефон шалтыратуын алдым. 14:21.046 --> 14:29.162 Телефоннан сөйләшкәндә мин хәлләрне кире борып, аңа бу укытучыдан һәм бу мәктәп сыйныфыннан 14:29.162 --> 14:32.363 көткәннәре тулысынча җавапсыз булуын әйттем. 14:32.363 --> 14:40.279 Иң кимендә, бу әйберне бүлмәдән чыгарып коридорга күчерергә, аны сыйныф бүлмәләреннән мөмкин кадәр еракка 14:40.279 --> 14:45.412 урнаштырырга кирәк, шулай итеп иң начарын йомшартырга була. 14:45.412 --> 14:55.324 Һәм абсурд нәрсә шунда иде: бәлки монда күрәсездер, бер элемент бар, һәм икенчесе дә бар. 14:55.324 --> 15:01.113 Аларның берсендә антенна бар, аны мин алюминий белән төреп куйдым. 15:01.113 --> 15:04.926 Аның ике Wi-Fi челтәре бар, берсе балалар бүлмәсе өчен. 15:04.926 --> 15:13.723 Аннары мин аңа сорадым: «Чынлап әйт, балалар бакчасына килгән балаларга электрон почталарын тикшерергә кирәкме?» 15:13.723 --> 15:17.625 Яисә алар чынлап та инде онлайнга керәләрме? 15:17.625 --> 15:25.492 Ни өчен син моны чыннан да ярамаган яшь төркеме өчен эшләрсең? 15:25.492 --> 15:35.355 Шулай итеп, бераз бәхәсләштек, ләкин берничә атнадан соң укытучы миңа рәхмәт әйтергә шалтыратты, директор тиз 15:35.355 --> 15:44.234 арада чара күреп, ул әйберләрне мөмкин кадәр еракка күчергән, ул тернәкләнә алсын өчен, диде. 15:44.234 --> 15:47.406 Шулай итеп, без практик тәҗрибәдән шуны өйрәндек. 15:47.406 --> 15:52.390 Әйдәгез, бу цитата нәрсә дигәнен карыйк. 15:52.390 --> 16:02.159 Кешенең кан күзәнәкләре электромагнит кырларына дучар ителгәндә, генетик материалга зыян килүе дәлилләнде. 16:02.159 --> 16:09.511 Рак авыруы куркынычы артканлыгына дәлилләр бар. Бу бары тик баш авыртуы гына түгел, ә рак турында. 16:09.511 --> 16:13.456 Һәм син бу цитатаның кайдан алынганын уйлыйсың? 16:13.456 --> 16:18.320 Swisscom тарафыннан WLANга кагылышлы патент гаризасында. 16:18.320 --> 16:26.257 Бу яхшы билгеле, әмма һаман да аны тоткарлыйлар. Бу чагыштыргысыз җавапсызлык. 16:26.257 --> 16:30.963 Һәм сез бүген кич мондый юнәлештәге башка әйберләрне дә ишетерсез. 16:30.963 --> 16:35.408 Минем хәтеремдә чынлап та уелып калган тагын бер цитата. 16:35.408 --> 16:42.691 Безгә радиацияне көйләүче NIS регламентын шундый итеп формалаштырырга кирәк булды, ки 16:42.691 --> 16:48.083 телекоммуникация компаниясе ирекле рәвештә үсеш ала алсын. 16:48.083 --> 16:55.186 Электросмог күбрәк булган саен кешеләр буталчыкрак була, һәм алар күбрәк мобиль телефоннарын 16:55.186 --> 16:59.406 кулланалар, бу исә, ким дигәндә, элемтә тармагы өчен файдалы. 16:59.406 --> 17:05.242 Шулай итеп, анда сарказмның зур дозасы бар. Һәм ул кем иде? 17:05.242 --> 17:13.799 2004 елда Шаффхаузен S-Bahn делегатлары җыелышында бу элекке федераль советчы Мориц 17:13.799 --> 17:19.653 Леуэнбергер иде. Шуннан бирле берни дә булмады. 17:19.653 --> 17:31.112 Һәм сез белгәнчә, ул соңыннан үз министрлыгын Дорис Лётурдка тапшырды, ул Swisscom белән шулкадәр яхшы мөнәсәбәт урнаштырды 17:31.112 --> 17:37.379 ки, Мориц Леуенбергер ясаган һәр тырышлык аннары юкка чыгарылды. 17:37.379 --> 17:42.309 Шулай итеп, төрле карашлар бар. Моны аңлау мөһим. 17:42.309 --> 17:49.060 Кәртәләрдән тыш уйлыйк. Атом шартлавы. 17:49.060 --> 17:58.596 Без күрәбез, кешеләр бу чараны карасыннар өчен трибуналар урнаштырылган. 17:58.596 --> 18:03.995 Һәм әлбәттә, күзләр өчен билгеле бер куркыныч булуы билгеле иде. 18:03.995 --> 18:13.325 Димәк, сезгә гамма нурланышыннан яки рентген нурларыннан саклый торган махсус күзлекләр кирәк. 18:13.325 --> 18:18.171 Шок дулкыны һәм җылылык дулкынының критик дәрәҗәгә җитүен булдырмас өчен билгеле бер ара кирәклеге 18:18.171 --> 18:21.500 билгеле иде. Боларның барысын да исәпләп була иде. 18:21.500 --> 18:28.399 Ләкин алар бу гамма нурланышы турында уйламаганнар иде. 18:28.399 --> 18:36.804 Һәм гамма нурланышы нәкъ менә организмга яки күзәнәккә проблемалар тудыра, чөнки ул күзәнәк 18:36.804 --> 18:46.620 җепселләренең өзелүенә һәм деградацияләнгә китерергә мөмкин, бу исә яман шешкә әверелергә мөмкин. 18:46.620 --> 18:54.218 Һәм мин бу мисалны китерәм, чөнки без электросмог, бу импульс ешлыклары һәм бу сымсыз технология өчен 18:54.218 --> 18:59.165 кулланылган ешлыклар турында да шулкадәр үк аз беләбез. 18:59.165 --> 19:03.930 Бездә һәрвакыт мондый технология дәрте була, һәм без «вау, бу бик шәп» дип уйлыйбыз. 19:03.930 --> 19:09.454 Әйе, мондый шартлау янында булырга кем теләмәс? Башта кешеләр шулай уйладылар. 19:09.454 --> 19:13.488 Сорау шунда: бу ничек үсүен дәвам итәчәк? 19:13.488 --> 19:19.904 Һәм мин бу мисалны китерәм, чөнки мин REFLEX тикшеренүе турында сөйләшергә телим. 19:19.904 --> 19:28.086 Бу безнең ДНК, ягъни безнең генетик материалыбызның электрон микроскоп белән төшерелгән 19:28.086 --> 19:33.712 сурәте. Ул диярлек күк җисеме кебек күренергә тиеш. 19:33.712 --> 19:46.534 Әгәр аны хәзер гамма нурлары белән нурландырсак, бу 1600 рентген сурәте күләменә тиң – гадәттә беркем дә мондый дозага 19:46.534 --> 19:58.053 дучар булмый – шуннан соң күзәнәк җепселләре өзелүләре ДНКның өзелүенә китерә, һәм ул менә болай күренә. 19:58.053 --> 20:05.751 Бу билгеле иде. Шуңа күрә аны ионлаштыручы нурланыш дип атыйлар. Ионлаштыручы нурланыш куркыныч. 20:05.751 --> 20:18.538 Шуннан соң фән дөньясын шакка калдырган хәл булды: 1600 МГц ешлыкта эшләүче гади мобиль телефоннан, САР кыйммәте килограммга 20:18.538 --> 20:28.024 2 ватка кадәр түгел, ә 1,3 ватка тиң булган шартларда 24 сәгать дәвамында тәэсиргә дучар итү 20:28.024 --> 20:34.166 нәтиҗәсендә шушы рәсем пәйда булды – бу рәсемгә охшаш. 20:34.166 --> 20:42.180 Һәм алар моны ионизацияләүче нурланыш түгел дип әйтәләр, әмма ул генетик материалга зыян китергән. 20:42.180 --> 20:51.006 Аннары берәр җирдә шеш барлыкка килү өчен күпме вакыт кирәк дигән сорау туа. 20:51.006 --> 20:54.845 Буны исбатлаган REFLEX тикшеренүе иде. 20:54.845 --> 21:04.392 Бу аз кыр көчләрендә ул вакытта UMTS дип аталган, хәзер SS3-G дип йөртелүче системаның генотоксик тәэсирен күрсәтте. 21:04.392 --> 21:07.556 Тикшеренү берничә тапкыр расланган. Бу фән. 21:07.556 --> 21:13.505 Әгәр тикшеренүләрне берничә тапкыр раслый алсалар, аларны карап чыгарга кирәк. 21:13.505 --> 21:21.233 Фәнни әхлак бездән моны җентекләп карарга таләп итә. 21:21.233 --> 21:26.885 Нәрсә булды? Һин ышанмассың, ләкин бу чын. 21:26.885 --> 21:36.436 Профессор Лерхл, Германиянең радиацион саклау комиссиясенең элекке рәисе – мин һәрвакыт шулай уйлый идем: радиацион 21:36.436 --> 21:41.819 саклау комиссиясе халыкны радиациядән саклау өчен булды. 21:41.819 --> 21:50.415 Ләкин монда киресенчә булды: радиация сакланды һәм аңа нурланышны дәвам итәргә рөхсәт иттеләр. 21:50.415 --> 21:55.004 Ул тикшеренүчеләргә каршы клевета кампаниясе башлап җибәрде, тикшеренү ялган дип 21:55.004 --> 21:58.110 белдереп һәм аны иң түбән дәрәҗәдәге дип атады. 21:58.110 --> 22:07.691 Аннары ул ярдәмченең бу рефлекс тикшеренүен үткәргән профессорга гашыйк булуын дәгъва итте. 22:07.691 --> 22:11.465 Аннары ул моны матбугатка җибәрде. 22:11.465 --> 22:20.921 Бу фәнни яктан нигезле эш белән бернинди дә бәйләнеше булмаган, ә киресенчә түбән дәрәҗәле һөҗүм. 22:20.921 --> 22:36.140 Һәм бу профессор Лерхлгә гаепләү белдерелүе матбугатта чыгуы өчен еллар үтте. Шулай итеп, бу иң югары дәрәҗәдәге абруйны таптау. 22:36.140 --> 22:44.220 Ләкин кешеләр барыбер моңа ышандылар. Алар әйттеләр: «Әйе, мәхәббәттәге ярдәмче ул, ул тикшеренү нәтиҗәләрен ялганлады». 22:44.220 --> 22:54.313 Һәм хәл чыннан да шулай түгел иде. Бу исбатланды. Ләкин барлык судлар аша үтеп, еллар үтте. Менә шулай эшли. 22:54.313 --> 23:04.684 Әгәр без тагын бер адым алга атлап, күзәнәк эчендә чыннан да нәрсә була алуын һәм ни өчен күзәнәк җепселләре 23:04.684 --> 23:10.535 өзелүләре килеп чыгуын карасак, хәзер без моны да беләбез. 23:10.535 --> 23:15.456 Бу профессор доктор Мартин Паллның тикшеренүләреннән алынган. 23:15.456 --> 23:21.772 Шулай итеп, монда бездә күзәнәк мембранасы бар. Түбән ягы – эчке ягы, өске ягы – тышкы ягы. 23:21.772 --> 23:29.131 Ике уңай зарядлы кальций гади генә кермәскә тиеш. 23:29.131 --> 23:34.454 Мисал өчен, натрий һәм магнийны кертергә кирәк, чөнки алар күзәнәкнең төзелеше өчен мөһим 23:34.454 --> 23:37.994 төзелеш берәмлекләре. Ләкин кальцийны кертмәскә кирәк. 23:37.994 --> 23:44.485 Кальций системага кергәч, проблемалар башлана. Һәм моны Мартин Палл дәлилләде. 23:44.485 --> 23:54.426 Бу супероксид һәм азот оксидын барлыкка китерә, алар аннары кушылып пероксинитрит барлыкка китерә. Бу иң көчле радикал. 23:54.426 --> 24:01.233 Ул шулкадәр көчле ки, гади генә итеп әйткәндә, ул күзәнәкләрдән электроннарны чыгарып 24:01.233 --> 24:05.360 ташлый. Аннары күзәнәкнең бер өлеше таркала. 24:05.360 --> 24:13.168 Һәм ул аннары күзәнәк мембранасында булырга мөмкин. Ул митохондрияләрдә булырга мөмкин. Ул протеиннарны билгели ала. 24:13.168 --> 24:16.876 Бу шулай ук ствол күзәнәкләрендә яки ДНКда да булырга мөмкин. 24:16.876 --> 24:27.985 Шулай итеп, хәтта ионлаштыручы булмаган нурланыш та безнең генетик материалга зыян китерә ала. 24:27.985 --> 24:39.325 Бу ешлык арткан саен цикл кыскара – моңа мин соңрак кире кайтырмын – һәм бездә оксидатив стресс та арта, ягъни бик 24:39.325 --> 24:46.301 куркыныч нитрозатив стресс, ул организмны чыннан да киметә. 24:46.301 --> 24:53.773 Нигә без инде үлем сәбәпләре буенча рак статистикасында 50%ка җиткәнбез? 24:53.773 --> 25:03.212 Мин әйтәм, бу мобиль телефоннарны кулланган халыкның кайбер катламнарында киң таралган. 25:03.212 --> 25:08.672 Бу кайбер җирләрдәге туган халык өчен дөрес түгел, чөнки алар почта бүлекчәсендәге 25:08.672 --> 25:13.254 интернет-станцияне яки шундый берәр нәрсәне куллана алырлар иде. 25:13.254 --> 25:18.808 Нигә монда? Мин әйтәм, бу бары тик карарга телисеңме-юкмы дигән сорау гына. Һәм мин уйлыйм, 25:18.808 --> 25:24.083 без күпкә озаграк карамыйча тора алмаячакбыз. 25:24.083 --> 25:30.833 Зур күләмле кыр сынавы хәзерге вакытта бара. Принципиаль яктан бездә моны булдырмас 25:30.833 --> 25:34.258 өчен федераль агентлыклар яки комиссияләр бар. 25:34.258 --> 25:38.289 Мин хәзер Германиядән мисал китерәм — Радиациядән саклау федераль идарәсе. 25:38.289 --> 25:44.556 Бу безнең миссия белдерүе: барлык радиация мөмкин кадәр түбән дәрәҗәдә тотылырга тиеш. 25:44.556 --> 25:52.768 Аннары шушы BfS башлыкларыннан берсе килеп, бер журналистка болай ди: «5G куркынычларын тикшерергә кирәк, ләкин 25:52.768 --> 25:57.700 моны челтәрне кертү тәмамланганнан соң гына эшләргә кирәк». 25:57.700 --> 26:02.140 Бу кыр сынавы, болар гвинея дуңгызлары. 26:02.140 --> 26:12.007 Без тикшеренү проектларында яңа антенна төренең халыкка тәэсирен күзәтеп барачакбыз. 26:12.007 --> 26:19.810 Сез күзәтелеп һәм өйрәнелеп торган тикшеренү проекты – Радиациядән саклану комиссиясе! 26:19.810 --> 26:26.533 Кызганычка каршы, Швейцариядә дә хәлләр күпкә аерылмый. 26:26.533 --> 26:34.190 Әгәр без хәзер бу мәсьәлә буенча хокукый хәлгә күз салсак, Федератив Конституциядә, мәсәлән, һәркемнең физик һәм 26:34.190 --> 26:38.888 психик бөтенлеккә хокукы бар дип әйтелгән кайбер маддәләр бар. 26:38.888 --> 26:43.153 Кызганычка каршы, бу технология белән хәзер инде болай түгел. 26:43.153 --> 26:49.462 Балалар һәм яшьләр үзләренең бөтенлегенә махсус яклау хокукына ия. 26:49.462 --> 26:58.762 Ни өчен мәктәпләргә һәм балалар бакчаларына Wi-Fi урнаштыру турында сүз бара, ә яшьләргә махсус 26:58.762 --> 27:03.509 яклау күрсәтелергә тиеш? Биредә нәрсәдер туры килми. 27:03.509 --> 27:08.582 Һәм без моның нәрсә аңлатканын бөтенләй белмибез. Федератив Конституция чыннан да 27:08.582 --> 27:13.134 башка барлык әйберләрдән өстен булырга тиеш. 27:13.134 --> 27:18.744 Тикшеренүгә җентекләп карыйк. Бу Карл Хект тарафыннан үткәрелгән. 27:18.744 --> 27:28.901 Без нерв күзәнәген күрәбез. Бу күзәнәк соңыннан койрыгы аша икенче күзәнәккә тоташа. 27:28.901 --> 27:34.563 Һәм сигналны тапшыру өчен изоляция катламы кирәк. 27:34.563 --> 27:41.930 Бу изоляция катламы миелиннан торган Шванн күзәнәкләреннән тора. 27:41.930 --> 27:46.800 Миелин витамин B12 ярдәмендә формалаша. 27:46.800 --> 27:52.858 Бу, дияр идең, веганнарның һәм вегетарианнарның ит ашаучыларга караганда электросмог 27:52.858 --> 27:56.800 белән тагын да авыррак көрәшүенең бер сәбәбе. 27:56.800 --> 28:03.531 Әгәр бездә В12 җитәрлек булса, без яхшы изоляция булдыра алабыз һәм азрак йогынтыланабыз. 28:03.531 --> 28:12.095 Ләкин Карл Хект хәзер ачыклаганча, электромагнит дулкыннар радиациясе, ягъни бу электромагнит кырлары, 28:12.095 --> 28:17.610 акрынлап миелин кабыкларын юк итә һәм нервларны ачык калдыра. 28:17.610 --> 28:25.620 Шулай итеп, ачык булсын өчен, профессор Карл Хекттан цитата: «Радардан, мобиль телефоннардан – шул исәптән 5G һәм 2G, 28:25.620 --> 28:34.202 арадагы барлык диапазоннарны, шулай ук Wi-Fiны да кертеп – чыга торган радиация нервларның изоляциясен әкренләп җимерә ала». 28:34.202 --> 28:38.467 Шулай итеп, нервларың чын мәгънәсендә киеренкелектә була. 28:38.467 --> 28:49.500 Менә ул – Карл Хект. Һәм бу өлкәдә күпме яхшы тикшеренүләрнең тоткарланып торуын белү мөһим. 28:49.500 --> 28:53.585 Мин бит сиңа канун турында әйткән идем. 28:53.585 --> 29:02.760 Чынлыкта бездә моны таркатырга кирәклеген дәлилләүче җитәрлек дәлилләр бар. 29:02.760 --> 29:08.544 Шунда авыр өлеше. Ә ни эшләнә? Алар моны яшерергә тырышалар. 29:08.544 --> 29:12.192 Мин, мәсәлән, моның ничек килеп чыгуын күрермен. 29:12.192 --> 29:17.671 Профессор Карл Хехт элемтә органнары исеменнән төрле тикшеренүләрне өйрәнеп, мобиль 29:17.671 --> 29:21.611 элемтәләр сәламәтлеккә җитди зыян китерүен исбатлады. 29:21.611 --> 29:27.557 Нәрсә булды? Аның эше хакимият подвалында эзсез югалды; аны чыгарырга рөхсәт итмәделәр. 29:27.557 --> 29:30.517 Ул моны белде, ләкин аны ачарга рөхсәт ителмәде. 29:30.517 --> 29:37.317 Яки Америкада Джордж Карло иң зур американ мобиль телефон тикшеренүендә мобиль телефон кулланучылар 29:37.317 --> 29:41.755 арасында шешләр очракларының ачык артуын ачыклаган. 29:41.755 --> 29:47.085 Финансистлар бастыруны тыеп куйдылар. Доктор Карло буйсынмады. Ул эшеннән алынды. 29:47.085 --> 29:54.949 Аның йорты яндырылды – бу яндыру нәтиҗәсе булуы исбатланды – һәм аның абруе тапланды. 29:54.949 --> 30:03.527 Шулай итеп, син чыннан да бөтенләй гаделсез дәрәҗәдә кемгәдер каршы көрәшәсең. 30:03.527 --> 30:11.654 Шулай була аларның артында намуслы һәм әхлакый дөрес караш торган кешеләр белән. Һәм мин сезгә 30:11.654 --> 30:18.118 мондый мисалларны тагын да күп китерә алыр идем. 30:18.118 --> 30:25.354 Проф. д-р В. Росс Адей сүзләре: «Без бик яхшы беләбез ки, импульслы сигналлар кеше организмына импульссыз 30:25.354 --> 30:34.999 сигналларга караганда көчлерәк тәэсир итә. Импульслы микродулкыннар биологик процесслар белән тирәнтен тәэсир итә.» 30:34.999 --> 30:41.991 Менә ул пульс сигналы. Һәм хәзер доктор Карло чынлап та нәрсә ачыклаган. 30:41.991 --> 30:48.306 Әлбәттә, ул бу радиациянең хайваннарга һәм күзәнәкләргә нинди тәэсир ясавын ачыклау өчен 30:48.306 --> 30:53.119 хайваннарда һәм күзәнәк культураларында тәҗрибәләр үткәрде. 30:53.119 --> 30:59.480 Ул объектларны бу импульслы нурланышка дучар итте һәм аннары күзәтте: әйе, ракка әверелә 30:59.480 --> 31:03.200 торган дегенерацияләр чагыштырмача тиз үсә. 31:03.200 --> 31:14.069 Аннары ул бушлыкларны гади генә итеп җирдән алынган атмосфера шау-шуы белән тутыру идеясен уйлап тапты. 31:14.069 --> 31:21.900 Нәтиҗәдә элемтә өзелмәде. Система камил рәвештә эшләвен дәвам итте. 31:21.900 --> 31:33.448 Ләкин шуннан соң аның тычканнары исән калды, ә Петри табаларындагы күзәнәкләр инде шешләр барлыкка китермәде. 31:33.448 --> 31:42.640 Ул чишелешне тапты, без нишләргә мөмкинбез икәнен. Син моны чынлап та истә тотарга тиешсең. 31:42.640 --> 31:53.955 Шуңа күрә аны дискредитацияләделәр. Шуңа күрә аның лабораториясен яндырдылар, өен дә яндырдылар. 31:53.955 --> 31:59.840 Кеше үзеннән-үзе сорарга мөмкин: ни өчен, моның артында нәрсә ята? 31:59.840 --> 32:04.340 Һәм бәлки мин бераз ярдәм итә алам, сиңа этәргеч бирә алам. 32:04.340 --> 32:16.044 Генетик инженериядә геннарны кертү һәм билгеле күзәнәкләрне үзгәртү өчен түбән интенсивлы импульслы микродулкыннар кулланыла. 32:16.044 --> 32:20.845 Сез монда уң якта гадәти папоротникны күрәсез. 32:20.845 --> 32:30.932 Һәм бу папоротникка ут бөҗәгенең гене утыртылды. Шуңа күрә ул балкып торган папоротникка әйләнде. 32:30.932 --> 32:41.115 Бу фәнни яктан бик кызыклы. Бу Лего кисәкләрен яңача тоташтыру кебек. Аның никадәр мәгънәле булуы әле ачыкланырга тиеш. 32:41.115 --> 32:52.530 Ләкин гаҗәеп нәрсә шунда ки, бу импульслар чиратлавы белән безнең организм үзгәрешләргә күбрәк ачык була. 32:52.530 --> 33:07.336 РНК вакциналары йөргән вакытта бу дулкынлану чыннан да көн тәртибендә түгел. Бу чыннан да безгә сакланырга кирәк. 33:07.336 --> 33:10.594 Һәм без аны бары тик үз мохитебездә генә булдырмый кала алабыз. 33:10.594 --> 33:17.535 Без аны мәктәпләрдә һәм балалар бакчаларында гына булдырмый кала алабыз. Шулай итеп, анда да кыенлыклар килеп чыкмасын. 33:17.535 --> 33:28.140 Чит геннар шул рәвешле тизрәк кертелә. Бу лабораториядә кулланыла торган ысул. 33:28.140 --> 33:37.687 Һәм бу миңа Нюрнберг кодексын искә төшерә. Кешеләрдә тәҗрибәләр үткәрү тыела. 33:37.687 --> 33:45.040 Пулслы микродулкыннарның озак вакытлы куркынычсызлыгы тикшерелмәгәнлектән, бу принцип бозыла. 33:45.040 --> 33:50.205 Кешеләрдә тәҗрибәләр үткәрү өчен ирекле ризалык һичшиксез кирәк. 33:50.205 --> 33:56.125 Нюрнберг кодексы Икенче бөтендөнья сугышыннан соң нацистлар үткәргән кебек кешеләр өстендә 33:56.125 --> 34:00.895 тагын да тәҗрибәләр булдырмас өчен бастырылды. 34:00.895 --> 34:11.234 Ләкин кызганычка каршы, хәзер дөнья күләмендә нәкъ менә шулай эшләнә. 34:11.234 --> 34:25.134 Һәм безгә бу системаны аңларга өйрәнү һәм аннары үзебезне тиешенчә сакларга өйрәнү генә кала. Елларны уздыру өчен башка юл юк. 34:25.134 --> 34:35.575 Монда мин сезгә техник яктан аңлау өчен мөһим булган бер нәрсәне әйтергә телим. Бу сигналның фланг кыеклыгы. 34:35.575 --> 34:46.806 Монда бездә бераз авыш бит бар. Шуңа күрә ул диярлек шушы рәвешле таралучы табигый синус дулкынына нигезләнгән. 34:46.806 --> 34:54.855 Шулай итеп, почмак нечкә булган саен сигнал биологик яктан күбрәк яраклы була. 34:54.855 --> 35:00.865 Бу электрон җайланма әкрен эшли һәм аңа күбрәк көч кирәк. Бу сизелде. Алар әйттеләр: 35:00.865 --> 35:04.241 «Ярар, без тәртипнең дәвамлылыгын кыскартабыз». 35:04.241 --> 35:10.240 Шулай итеп, әгәр мин тик кыска, бик кыска импульс кына бирә алсам, миңа күпкә азрак электр энергиясе кирәк булачак. 35:10.240 --> 35:17.913 Бу – бер яктан; әмма шул вакытта кискен ягы барлыкка килә, һәм нәкъ менә ул биологик яктан күпкә 35:17.913 --> 35:23.377 зыянлырак. Һәм ул безнең ДНКны бик тиз боза ала. 35:23.377 --> 35:32.489 Wi-Fi һәм Bluetooth бу диапазонда. Wi-Fi-ны 2,45 ГГцта эшләтү белән 5 ГГцта эшләтү 35:32.489 --> 35:37.740 арасында инде аерма бар. 5 ГГцта ул югарырак. 35:37.740 --> 35:51.016 Һәм Bluetooth сигналлары кайчакта бик кискен кырлы була. Кыр ныграк, ягъни чыгу сызыгы кискенрәк булган саен, бу авыррак була. 35:51.016 --> 36:00.257 Һәм хәзер шуның белән бәйле проблема килеп чыга. Без моны үлчәгәндә иң югары кыйммәт мөһим. 36:00.257 --> 36:02.886 Ләкин без шулай ук уртача кыйммәтне дә исәпләп чыгара алабыз. 36:02.886 --> 36:11.127 Беренче сигналда алар әле дә бер-берсенә чагыштырмача якын, ә икенче сигналда проблема 36:11.127 --> 36:15.913 шунда ки, бик тиз үлчәү җайланмалары кирәк. 36:15.913 --> 36:25.714 5G өчен җитәрлек тизлекле үлчәү җайланмасы әле дә юк. 5G-ны математик яктан карарга кирәк. 36:25.714 --> 36:30.331 Һәм мин сиңа моны кыскача ничек эшләргә икәнен күрсәтермен. 36:30.331 --> 36:39.225 Франция 5G-ның тәэсир көчен билгеләү өчен аны үлчәүне мәҗбүри итте. 36:39.225 --> 36:43.451 Һәм бу кыска импульсларны бернинди үлчәү җайланмасы да ачыклый алмый. 36:43.451 --> 36:58.410 Алар әйттеләр: «Ярар, пульсны туңдырып куябыз, ул үлчәнерлек дәрәҗәдә озак сакланыр». Һәм ул 24 000 ватт иде. 36:58.410 --> 37:09.700 Ләкин бина өчен гаризада бары тик 300 ватт гына күрсәтелгән. Нигә? Чөнки уртача кыйммәте бик түбән. 37:09.700 --> 37:16.323 Шулай итеп, без алдаулы төрүләр дөньясына керәбез. Бу ысулны бүгенге көндә чагыштырмача күп алдаулы 37:16.323 --> 37:21.141 товарларны сату өчен кулланырга мөмкин, дип әйтергә урынлы. 37:21.141 --> 37:24.610 Һәм мин моны бик гади мисал белән күрсәтермен. 37:24.610 --> 37:28.141 Һәркем дә бер тапкыр диварга гвоздь каккан. 37:28.141 --> 37:33.400 Һәм хәзер без сугуларны башкарачакбыз. Менә шушы вакытта молоток эшли. 37:33.400 --> 37:38.855 Шулай итеп, монда ике компонент – басым һәм вакыт – роль уйный. 37:38.855 --> 37:47.679 Әгәр без хәзер монда гвоздьгә тәэсирне үлчәсәк, ул секундның бер өлешендә якынча 800 килограмм тәшкил итә. Шуңа 37:47.679 --> 37:53.160 күрә иң югары күрсәткечне 800 килограмм дип әйтеп була. 37:53.160 --> 38:01.349 Әмма әгәр без хәзер уртача кыйммәтне алып, аерым тибешләр арасындагы паузаларны да уртача исәпкә 38:01.349 --> 38:08.416 кертсәк, ул чакта без максимум 2 килограммга җитәбез. 38:08.416 --> 38:17.871 Шулай итеп, әгәр сез хәзер бәйләнешне күрсәгез һәм үлчәү технологиясенә күз салсагыз – мин сезгә әйттем, без 5G 38:17.871 --> 38:30.243 йогынтысын, мәсәлән, яки хәтта тиз Wi-Fi йогынтысын организмга бары тик иң югары дәрәҗәле җиһазлар ярдәмендә генә үлчәп була. 38:30.243 --> 38:37.522 Һәм минем соравым: тайганда бармакка зыянны нәрсә китерә – пик кыйммәтеме, әллә уртача кыйммәтеме? 38:37.522 --> 38:43.164 Шулай итеп, әгәр дә сез бармагыгызны 2 килограмм авырлык белән бассагыз, ул моңа әһәмият бирми. Әмма 800 38:43.164 --> 38:47.366 килограмм авырлык белән бассагыз, ул бик зәңгәрсу төскә керәчәк. 38:47.366 --> 39:00.151 Һәм күчермә мәгънәдә, электросмог пычрануы мәсьәләсендә дә иң югары күрсәткеч проблема булып тора, уртача күрсәткеч түгел. 39:01.849 --> 39:09.568 Әйдәгез, Федераль парламентка күз салыйк һәм соңгы елларда анда ниләр булганын карыйк. 39:09.568 --> 39:14.227 2016 елның декабрендә Киңәшчеләр палатасы лимитны күтәрүгә «юк» ди. 39:14.227 --> 39:20.765 Һәм чик кыйммәтен арттыру мобиль элемтә сәнәгате өчен мөһим иде, чөнки дөрес исәпләсәләр, 39:20.765 --> 39:25.824 хәзерге чик кыйммәтләре белән 5G мөмкин булмаячак. 39:25.824 --> 39:32.090 Уртача кыйммәт белән бераз алдап җибәрсәгез дә. 39:32.090 --> 39:37.712 2018 елда Лордлар палатасы тагын бер кат ассызыклады: «Юк, чик кыйммәтен арттыру юк». Шуннан соң 39:37.712 --> 39:41.418 аны бераз гына күтәрергә кабат-кабат тырыштылармы? 39:41.418 --> 39:48.246 2020 елның апрелендә Федераль Шура үзе чикләүләрне йомшартырга теләмәвен белдерде. 39:48.246 --> 39:55.176 2020 елның июлендә халыкның 85% чикләүләрне йомшартуны теләмәде. 39:55.176 --> 40:04.154 2021 елның февралендә FOEN беренче чиратта 5Gны мөмкин итү өчен үтәү тәкъдиме чыгарачак. 40:04.154 --> 40:09.851 Һәм ул аннары 2021 елның декабрендә Федераль Шура тарафыннан легальләштереләчәк. 40:09.851 --> 40:19.222 Һәм бу камилләштерелгән уртача исәпләү ысулы аркасында ун тапкыр көчлерәк тапшыру җайланмаларын мөмкин итә. 40:19.222 --> 40:27.982 5G белән бу ике ярымнан ун тапкырга кадәр радиация мөмкин булуын аңлата. 40:27.982 --> 40:31.734 Ярар, хәзер мин бармакка кире кайтып киләм. 40:31.734 --> 40:36.541 Әгәр дә сез бармагыгызны 2 килограмм көч белән бассагыз, ул бераз гына ныгый; ә 20 40:36.541 --> 40:40.081 килограмм көч белән бассагыз, тагын да ныграк була. 40:40.081 --> 40:48.214 Шулай итеп, чынлыкта менә шундый хәл була. Һәм аннары аларга алты минутлык уртача күрсәткечне дә алырга рөхсәт ителә. 40:48.214 --> 40:53.108 Шулай итеп, сез 6 минут үлчәү ясый аласыз, аннары барысы да уртача исәпләнәчәк. 40:53.108 --> 40:57.428 Мин соңрак бу кислота тестына кире кайтырмын. 40:57.428 --> 41:07.745 Бу тырнакны 2 килограмм көч белән эчкә этүне аңлата. Бу һич мөмкин түгел. 41:07.745 --> 41:15.112 Аннары Федераль Шура болай дип билгели: «Бу үзгәреш NIS регламентында билгеләнгән чикләүләрне йомшартмый.» 41:15.112 --> 41:21.780 Шулай итеп, алдан саклау чаралары саклана. Бу дөрес түгел. 41:21.780 --> 41:28.725 Техник һәм биологик яктан караганда, бу тулысынча ялган. 41:32.353 --> 41:36.877 Карл Фридрих фон Вицзеäcker сүзләре монда бик туры килә: 41:36.877 --> 41:42.820 Физик дөнья карашы үз дәгъвәләрендә хаталы түгел, әмма ул тәкъдим иткәннәрдә хаталы. 41:42.820 --> 41:50.944 Ул фән өлкәсендәге хезмәттәшләре турында болай диде: «Барысы да моны белә: син нәрсәдер өйрәнәсең, һәм 41:50.944 --> 41:55.707 бастырыла алмаганны гади генә итеп чыгарып ташлаулар». 41:55.707 --> 42:00.940 Һәм кызганычка каршы, бүгенге көндә фәндә бу гадәти практика булып тора. 42:00.940 --> 42:04.277 Бу хәл, минемчә, Мюнхен янындагы бер немец урта мәктәп укучысын: «Ярар, без үз 42:04.277 --> 42:06.945 тикшеренүебезне үткәрәчәкбез», — дип әйтергә мәҗбүр итте. 42:06.945 --> 42:10.875 Әгәр фән үзен мондый рәвешле бозылырга рөхсәт итсә, без моны үзебез эшләрбез. 42:10.875 --> 42:20.796 Алар кара кыр микроскопын арендага алып, колактан гади генә кан алып, контроль үрнәкләр алдылар. Һәрвакыт шул ук урыннан. 42:20.796 --> 42:26.538 Фән дигәндә, аны һәрвакыт кабатларга мөмкин булырга тиеш, шуңа күрә ачык кагыйдә билгеләргә кирәк. 42:26.538 --> 42:31.846 Һәм алар сорау бирделәр: мобиль телефон шалтыратуы нинди йогынты ясый? 42:35.432 --> 42:41.771 Монда без кара кыр сурәтен күрәбез. Без кызыл кан тромбоцитларын күрәбез, алар чынлыкта 42:41.771 --> 42:46.435 мобиль телефон куллану алдыннан бик ирекле була. 42:46.435 --> 42:54.939 Һәм кыска мобиль телефон сөйләшүеннән соң, бу яшьләрнең каны үзгәрде. 42:54.939 --> 43:00.494 Бары тик ике минутлык мобиль телефоннан шалтырату гына җитте, һәм кан инде үзгәрде. 43:00.494 --> 43:08.426 Һәм гаҗәпләндерерлек ягы шунда иде: мобиль телефонны колагына тотып торган кешенең генә каны түгел, ике 43:08.426 --> 43:15.754 метр ераклыкта торган башка кешенең канын да тикшергәндә, аның да каны ябышкыч булып чыкты. 43:15.754 --> 43:26.571 Шулай итеп, бу хәл гади генә ераклык кына түгел, ә сигнал аркасында канның шушы акча боҗралары рәвешендә җыелуы булган. 43:26.571 --> 43:39.075 Һәм бу булганда бөтен тән туклануы начарлана, һәм көннән-көн тагын да җитди проблемалар арта. 43:39.075 --> 43:45.918 Бу без чынлап та термик чиккә бара алмыйбыз дигән сүз. 43:45.918 --> 43:52.563 Биредә без гадәти чик кыйммәтләренең ничек күрсәтелүен аңлата торган аңлатманы күрәбез. 43:52.563 --> 44:01.590 15 минутлык телефон сөйләшүеннән соң, белүемчә, тән температурасы 2 градустан артык күтәрелмәскә тиеш. 44:01.590 --> 44:06.176 Бу термографик сурәт моны ачык күрсәтә. 44:06.176 --> 44:12.292 Шулай итеп, бөтен җиһазның артык кызуын ачыклау өчен сез чик кыйммәтләренә генә карыйсыз. 44:12.292 --> 44:21.658 Әгәр без хәзер шушы тикшеренүгә, ягъни Яшьләр тикшеренүенә, сул якка кире әйләнеп кайтсак, мобиль телефоннан 44:21.658 --> 44:26.951 шалтырату әле булмаган, шуңа күрә кан әле дә тәртиптә. 44:26.951 --> 44:32.529 Өч минутлык телефон сөйләшүеннән соң, сез бу акча рулоннары белән каласыз. 44:32.529 --> 44:41.300 Һәм бу тик мобиль телефонны колагына тотып торучы кеше өчен генә түгел, ә якындагы башка кешеләр өчен дә. 44:41.300 --> 44:50.114 Тәнне бозарга шундый көчле сигнал кирәкми. Бу уйландыра. 44:50.114 --> 44:54.965 Шуңа күрә 2011 елда Дөнья сәламәтлек саклау оешмасы (WHO) мобиль телефон радиациясен 44:54.965 --> 44:57.762 мөмкин булган канцероген дип классификацияләде. 44:57.762 --> 45:04.899 Бу пестицидлар, ДДТ, хлороформ һәм авыр металллар белән бер үк куркыныч дәрәҗәсе. 45:04.899 --> 45:13.296 Әгәр дә сез сыйныф бүлмәләренә яки мәктәпләргә Wi-Fi урнаштырасыз икән, биология дәресләрендә 45:13.296 --> 45:18.019 аларны DDT яки пестицидлар белән дә эшләтә аласыз. 45:18.019 --> 45:25.581 Бу чагыштырыла ала. Һәм моны мин әйтмим, ә Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы әйтә. Чөнки куркыныч дәрәҗәсе бер үк. 45:25.581 --> 45:30.332 Чикләр нәрсәне саклый? Бу сорау. Киләсе сорау. 45:30.332 --> 45:35.183 Мин моны бик гади рәсем белән күрсәтергә тырыштым. 45:35.183 --> 45:38.548 Ул һәрвакыт бары тик кыска вакытлы авырлык кына. 45:38.548 --> 45:44.782 Шулай итеп, термик тәэсирләрдән соң күзәнәкләр якынча бер-ике градуска кадәр җылынырга мөмкин. 45:44.782 --> 45:49.365 Бу югары температура китерми, шуңа күрә түзеп була. 45:49.365 --> 45:58.037 Ләкин озак вакытлы тәэсир нәрсә эшләвен моңа кертмәгәннәр. 45:58.037 --> 46:04.563 Бу термик булмаган тәэсирләр дип атала. Һәм нәкъ менә алар уңайсызлык тудыра. 46:04.563 --> 46:12.565 Нәкъ менә болар биологик тигезлекне боза. Менә шунда аның проблемасы. 46:12.565 --> 46:19.808 Үлчәү ачыклык бирә; ул процессның мөһим өлеше. Бу чыннан да бик мавыктыргыч. 46:19.808 --> 46:31.427 Шулай итеп, гади үлчәү җайланмаларым белән өй буйлап йөргәндә, бигрәк тә ятакка караганда, күрше бүлмәдә 46:31.427 --> 46:43.067 Wi-Fi маршрутизаторы булса, стена аша квадрат метрга 1000 микроваттка кадәр җиңел генә җитә. 46:43.067 --> 46:46.536 Бу битнең көч тыгызлыгы. 46:46.536 --> 46:53.835 Әгәр без хәзер төзелеш биологларына карасак, алар моның озак вакыт дәвамында зур йөк булуын әйтәләр. 46:53.835 --> 46:58.072 Әйләнә-тирә мохит сәламәтлеге белгечләре белән берлектә алар организм өчен әле дә кабул 46:58.072 --> 47:01.880 ителерлек булганны һәм артык күп булганны тикшерделәр. 47:01.880 --> 47:10.073 Һәм без күрдек ки, квадрат метрга 100 микроваттан артык инде артык. 47:10.073 --> 47:20.100 Шулай итеп, әгәр күршенең офисы балалар бүлмәсенең икенче ягында булса, ул менә ничек күренә. 47:20.100 --> 47:28.251 Закон квадрат метрга 60 000 микроваттка рөхсәт итә. 47:28.251 --> 47:37.142 Әгәр мин бу җайланманы хәзер куллансам , хәзер миндә 1000нән күп. 47:37.142 --> 47:44.902 Бу әле дә шактый йомшак; әгәр мин шунда менсәм, мин күбрәк ачык калыр идем. 47:44.902 --> 47:52.090 Шулай итеп, монда, бу бүлмәдә, без бик тиз арада бер квадрат метрга 100 микроваттан артып китәбез. 47:52.090 --> 48:01.765 Һәм бу, әлбәттә, йокы урыны өчен, ягъни даими яшәү өчен мөһим булган исемлек. 48:01.765 --> 48:08.867 Мин хәзер синең өчен борчылмыйм, шулай ук бу җайланма минем өчен дә борчу тудырмый. 48:08.867 --> 48:12.070 Миндә бераз баш авыртуы бар, ләкин ул үтеп китәр. 48:12.070 --> 48:20.487 Әгәр мин тәнемне һәрвакыт бу тәэсиргә дучар итмәсәм, проблема булмаска тиеш. 48:20.487 --> 48:25.759 Һәм хәзер без сорыйбыз: бу чикләр ничек билгеләнә? 48:25.759 --> 48:37.389 Аннан соң эмиссия чикләре бар, мәсәлән, бу 9 миллионга ия эш урыннарына кагыла. Шуңа күрә аларга моны эшләргә рөхсәт ителә. 48:37.389 --> 48:53.931 Һәм чикләр «ICNIRP» дип аталган Халыкара ионлаштыручы булмаган радиациядән саклау комиссиясе тарафыннан билгеләнә. 49:02.028 --> 49:07.522 Дөнья сәламәтлек саклау оешмасы (WHO) аннары бу мәгълүматны төрле дәүләт хакимият органнарына тапшыра, 49:07.522 --> 49:10.879 алар аны тикшермичә кабул итә шул исәптән судлар да. 49:10.879 --> 49:15.460 Һәм кызыклысы шунда ки, ул шәхси оешма. 49:15.460 --> 49:21.220 Без анда гади генә кереп булмый. Сезне чакырырга тиешләр, һәм әгәр сезнең мобиль телефон индустриясе белән нык 49:21.220 --> 49:29.820 бәйләнешләрегез булса, сезне чакыру ихтималы аеруча югары. Мәсәлән, безнең Швейцариядән хезмәттәшебез Мартин Рёösli кебек. 49:29.820 --> 49:36.300 Һәм бу чикләүләр аннары гади генә кабул ителә. 49:36.300 --> 49:47.332 Чынлыкта ул ралли клубына яки мотор ярышлары клубына охшаш, аларга шәһәр эчендә иң югары тизлек чикләрен 49:47.332 --> 49:53.629 билгеләргә рөхсәт ителә. Бу аның кыскача аңлатмасы. 49:53.629 --> 49:58.434 Шулай итеп, Швейцария чикләре дә ICNIRPка нигезләнгән. 49:58.434 --> 50:02.734 Халыкның потенциалы метрга 5–6 вольт. 50:02.734 --> 50:15.276 Бу безгә квадрат метрга 60 000 микроватт бирә, ә эш станцияләре өчен бу сан квадрат метрга 9 000 000 микроваттка җитә. 50:15.276 --> 50:27.811 Һәм алар моның 5G өчен җитәрлек булмавын ачыклаганнан соң, халык саны өчен бу коэффициентны 15 тапкырга арттырдылар. 50:27.811 --> 50:36.140 Бу бары тик гади арифметика гына. Тикшеренүгә чынлап та карамыйча. 50:36.140 --> 50:43.807 Чынлыкта бу ICNIRP ассоциациясе белән нәкъ менә шул хәл бара. 50:43.807 --> 50:51.631 2000 елда Швейцария Федераль суды чик кыйммәтләрне медицина карашларына нигезләнеп түгел, ә икътисади 50:51.631 --> 50:59.092 ягыннан тотрыклылыкка һәм техник яктан мөмкинлеккә карап билгеләргә кирәклеген әйткән иде. 50:59.092 --> 51:06.869 Шулай итеп, мобиль телефон индустриясенең әйткәннәре Wi-Fi аркасында дүрт бала вакыт узу белән рак 51:06.869 --> 51:13.160 авыруына эләгерме-юкмы дигән сораудан да мөһимрәк. 51:13.160 --> 51:17.191 Һәм Берн административ суды бер адым алга барды. 51:17.191 --> 51:20.558 Халыкның ноль куркынычсызлыкка хокукы юк. 51:20.558 --> 51:26.635 Чикләү кыйммәтләре зыянны акылга сыешлы чикләрдә тоту өчен генә хезмәт итә. 51:26.635 --> 51:31.541 Шулай итеп, синең үз баш авыртуың – акылга ярашлы чик. 51:31.541 --> 51:43.147 Шундый очракларның ничәсе кабул ителә, ә ничәсе кабул ителми — монда билгеләнмәгән. 51:43.147 --> 51:50.054 Һәркем дә моннан интегми икәнен аңлау мөһим. Бу чыннан да бик мөһим. 51:50.054 --> 51:57.343 Медицинада без аны «буфер сыйдырышлыгы» дип атыйбыз. Һәр тән проблеманы буферлый ала. 51:57.343 --> 52:03.157 Мин хәзер электросмогны тамчылар рәвешендә ясыйм. Һәм яхшы конституциягә яки яхшы буфер 52:03.157 --> 52:08.677 сыйдырышлыгына ия булган һәркем моны проблема түгел дип әйтә. 52:08.677 --> 52:13.140 Хәзер минем үлчәү практикам килә, аны мин 30 елдан артык кулланып киләм. 52:13.140 --> 52:18.025 Мин күп кешеләр белән очраштым, алар миңа беркайчан да проблема булмады дип әйттеләр. 52:18.025 --> 52:27.322 Аннары, айдан-айга, мин аны кулымда тота алмыйм, фатирда Wi-Fi-ны түзә алмыйм. Нәрсә булганын белмим. 52:27.322 --> 52:33.479 Медицина ягыннан караганда, аның буферлау сәләте беткән. 52:33.479 --> 52:45.709 Һәм кызыклысы шунда ки, симптомнар бары тик буфер сыйдырышлыгы беткәч яки баррель ташып чыгарга җыенганда гына барлыкка килә. 52:45.709 --> 52:52.571 Мин кешеләргә дүрт A кагыйдәсен кулланып юл күрсәтәм. Беренчесе – сүндерергә дигәнне аңлата. 52:52.571 --> 53:05.220 Wi-Fi челтәре өзлексез тапшыра. Әгәр аны сүндерә алмасалар, ул торак бинада да, мәктәптә дә урынсыз. Бу минем фикерем. 53:05.220 --> 53:14.848 Ара – икенче мәсьәлә. Мин моны укытучы һәм директор белән килештерергә тырыштым: Wi-Fi-ны еракта урнаштырырга кирәк. 53:14.848 --> 53:22.020 Бу бер мөмкинлек, ул бераз җиңеллек бирә. Озак вакыт эчендә бу җитәрлек булырмы – әйтү кыен. 53:22.020 --> 53:27.765 Шилдинг/абсорбинг шуннан соң өченче A була. Менә шунда ул кыйммәткә төшә. 53:27.765 --> 53:37.093 Шулай итеп, йортны каплау тиз арада 50 000 дән 100 000 гә кадәр Швейцария франкы торырга мөмкин. 53:37.093 --> 53:44.993 Әгәр сез тышкы өслеген саклагыч катлам белән буяп, аннары өстенә тагын бер кат буяу сөртеп чыгарсагыз, бөтен эш 53:44.993 --> 53:52.404 профессиональ рәвештә грунтлана. Тәрәзәләрне нинди дә булса ысул белән каплау да бераз акча тота. 53:52.404 --> 54:01.412 Һәм дүртенче A – буфер сыйдырышлыгы сакланып калсын һәм кимемәсен өчен физик каршылыкны ныгыту. Бу мөһим. 54:01.412 --> 54:11.102 Кыскасы, синең өчен без барыбыз да бер тапкыр булса да баланы качелида этеп җибәргәнбез. 54:11.102 --> 54:16.821 Һәм без сиздек: башта зур көч кирәк, әмма аннары хәтта иң кечкенә этәргеч тә җитә. 54:16.821 --> 54:20.480 Һәм нәкъ менә шул электросмог белән була. 54:20.480 --> 54:27.924 Башта бездә көчле йогынты була. Электросезтивлыкка дучар булган һәркемнән ишеттем: алар 54:27.924 --> 54:32.484 озак вакыт көчле антенналарга бик якын булганнар. 54:32.484 --> 54:37.866 Wi-Fi булсынмы, мобиль телефон манаралары булсынмы, яки сезнең үз мобиль телефоныгыз булсынмы. 54:37.866 --> 54:48.139 Әгәр артык көчле сигнал озак вакыт дәвамында булса, бу чит сигнал сезнең организмга сеңдерелә, һәм аннары хәтта 54:48.139 --> 54:54.560 иң кечкенә сигнал да җитә. Җиңел импульс та җитәрлек була. 54:58.280 --> 55:04.567 Бу барысы нинди нәтиҗәләргә ирешә ала... Мин бервакыт электросмог турында китап язган идем. Ул бестселлер 55:04.567 --> 55:07.717 булмады, моны әйтә алам, ләкин ул минем өчен мөһим иде. 55:07.717 --> 55:14.130 Шул вакытта мин тикшеренүләрне, ким дигәндә кыскача формада булса да, аңларга тырыштым 55:14.130 --> 55:17.766 һәм аларның барысын да бер рәсемдә йомгакладым. 55:17.766 --> 55:22.243 Һәм менә шул үтергеч нәрсә: ул һәркемне аларның иң зәгыйфь урыннарында бәрә. 55:22.243 --> 55:27.152 Әгәр һәркемнең баш авыртуы да, шеше дә бер үк булса, ул күптән юкка чыккан булыр иде. 55:27.152 --> 55:37.092 Ләкин һәркемнең зәгыйфь ягы төрлечә булганга, моны фәнни яктан исбатлау җиңел түгел. Кызганычка каршы, хәл шундый. 55:37.092 --> 55:45.888 Һәм сез күрә аласыз: баш авыртуларыннан, акыл блокларыннан, эш нәтиҗәлелегенең кимүеннән, игътибар проблемаларыннан башлап 55:45.888 --> 55:53.465 аллергияләргә кадәр, нейродерматит, мускул тукымалары, тукымаларның кислоталылыгы артуы, күчеп йөрүче авырту, йомшак 55:53.465 --> 56:00.192 тукымалар ревматизмы яки йөрәк-кан тамырлары аритмиясе, инфаркт – мин моны уйлап тапмадым, бу гади генә 56:00.192 --> 56:08.540 йомгаклау, тикшеренүләр күрсәткәнчә, электросмог нәтиҗәсендә барлыкка килгән яки кискенләшкән хәлләр. 56:08.540 --> 56:20.060 Нигә без үз-үзебезгә моны эшлибез? Нигә безнең сәламәтлек иминияте премияләре ел саен шулкадәр кискен арта? 56:20.060 --> 56:24.180 Шуңа күрә мин бу кисешкән бәйләнешкә карау мөһим дип уйлыйм. 56:24.180 --> 56:34.624 Бу эшне «Электросмог-Репорт» өчен эшләгән Изабель Вильке исемле хатын-кыз башкарды, ул 30 ел буе бер тикшеренүдән соң икенчесен 56:34.624 --> 56:42.353 карап чыгып, аңларга тырышты. Биология фәне буенча белгеч буларак, аңа моны башкарырга кирәкле 56:42.353 --> 56:48.115 биологик белем дә бар иде, һәм ул барысын да йомгаклады. 56:48.115 --> 56:56.305 180 табиб һәм галим аның үткәргән бу тикшеренүеннән шулкадәр тәэсирләнделәр. Шуңа күрә бу — гомуми күзәтү тикшеренүе. 56:56.305 --> 57:04.628 Ул үзе тикшеренүләр үткәрмәде, ул тик тикшеренүләрне анализлады һәм бәяләде. 57:04.628 --> 57:08.972 Аннары син аңладың: әйе, син чыннан да моңа җавап бирергә тиешсең. 57:08.972 --> 57:16.420 Һәм шулкадәр күп табиблар аны имзалаганнан соң, алар: «Әй, без моны җентекләп карарга тиешбез», – диләр. 57:16.420 --> 57:21.232 Без моны күз йома гына карап үтә алмыйбыз. 57:21.232 --> 57:34.470 Һәм бу мине мәктәпләрдә яки өйдә Wi-Fi челтәрләрен урнаштырмаска тиеш дигән нәтиҗәгә китерә. 57:34.470 --> 57:36.361 Беренчесе – балаларны яклау. 57:36.361 --> 57:43.329 Монда без күрәбез: биш яшьлек бала сигналны ун яшьлек бала яки өлкән кешегә караганда миенең күпкә 57:43.329 --> 57:49.041 тирәнрәк өлешенә ала. Шуңа күрә без балаларны сакларга тиеш. 57:49.041 --> 57:56.424 Нөктә. Балаларда җылылык үтеп керү тирәнлеге өлкәннәргә караганда сизелерлек зуррак. 57:56.424 --> 58:02.990 Без үз тәҗрибәләребездән баланың нәрсә кичерүен фаразлый алмыйбыз. 58:02.990 --> 58:10.459 Мин бүген ике бала белән сөйләштем һәм аларга ничек икәнен сорадым. Һәм миңа алар моны сизә алулары ачык күренде. 58:10.459 --> 58:21.422 Әмма әгәр беркем дә алардан сорамаса, алар моны үз-үзләрендә генә капларга тырышалар. Сорау шунда: нинди бәягә? 58:21.422 --> 58:29.402 Термик булмаган күзәнәк үзгәреше. Бер галим тычканнарны көн саен 20 минут телефоннан сөйләштергән. 58:29.402 --> 58:34.613 Юк, алар моны үзләре, мөстәкыйль рәвештә эшләмәделәр. 58:34.613 --> 58:43.007 Ләкин алар рөхсәт ителгән чиктән күпкә түбән радиациягә дучар булдылар. 58:43.007 --> 58:51.523 Һәм мие моңа ничек реакция бирде? Ярар, шул барлык кара таплар шешнең башлангычы. 58:53.370 --> 58:59.612 Нигә Wi-Fi юк? Бу, мин күзәткәннәргә нигезләнеп, надпочечник бизе турында. 58:59.612 --> 59:02.925 Һәм, мөгаен, күпләрегез моны хупларсыз. 59:02.925 --> 59:09.655 Wi-Fi хотспотының 10 герц ритмы адренал бизен активлаштыра. 59:09.655 --> 59:16.210 Һәм менә шунда фаталь ягы: башта синдә «вау, миндә күбрәк энергия бар» дигән тәэсир туа. Ниһаять, миндә яңадан энергия бар. 59:16.210 --> 59:21.572 Бу Wi-Fi проблема булмас. Минем энергия күбрәк. Нигә синдә энергия күбрәк? 59:21.572 --> 59:25.345 Чөнки күбрәк адреналин һәм кортизол бүленеп чыга. 59:25.345 --> 59:30.602 Адреналин — чыннан да сезгә көч бирүче көч гормоны. 59:30.602 --> 59:37.656 Әгәр спортзалда киеренкелегеңне чыгара алмасаң, моның иң яхшы ысулы – бәхәсләшү. 59:37.656 --> 59:45.965 Күп мәктәпләр Wi-Fi урнаштырганнан соң агрессия дәрәҗәсе кискен артканын сизделәр: балалар арасында 59:45.965 --> 59:51.588 агрессия күбрәк булды һәм бер-берсен аңлау юкка чыкты. 59:51.588 --> 59:56.842 Тагын сөйләшү юк, эшләр кул көрәше белән хәл ителә. 59:56.842 --> 01:00:02.537 Димәк, бу адреналинга кагыла. 01:00:02.537 --> 01:00:06.115 Аннары мәсьәлә туа: дәвамлылык. 01:00:06.115 --> 01:00:09.013 Һәм Wi-Fiны сатып алганда моны сизмисең. 01:00:09.013 --> 01:00:12.763 Син моны ике-өч, бәлки биш елдан соң гына сизәсең. 01:00:12.763 --> 01:00:21.569 Әгәр бөер өсте бизе даими рәвештә активлаштырылса, ул ахыр чиктә бетәчәк. Һәм нәтиҗәдә арып бетү барлыкка килә. 01:00:21.569 --> 01:00:31.642 Мин әйтер идем, һәм бу 30 еллык күзәтүләргә нигезләнгән: һәркем ахыр чиктә Wi-Fiдан талчыккан булып чыга. 01:00:31.642 --> 01:00:37.392 Шулай итеп, төнлә сүндермәүчеләр, зинһар, моны игътибарга алыгыз. 01:00:37.392 --> 01:00:41.731 Һәм син моны атнадан атнага сизмисең. 01:00:41.731 --> 01:00:48.746 Ләкин озак вакыт эчендә сез адренал бизләрегезне шулкадәр зыянга дучар итәчәксез ки, сез профессиональ ялкынсыну кичерәчәксез. 01:00:48.746 --> 01:00:55.159 Мин бүгенге көндә мобиль телефон һәм Wi-Fi технологияләре аркасында барлыкка килгән профессиональ янү очракларының 01:00:55.159 --> 01:00:59.265 ничә проценты булуын белмим, ләкин ул зур процент булыр. 01:00:59.265 --> 01:01:05.882 Аннары бездә шулай ук бөер өсте бизләрендә кортизол бар, ул организмның таркалуын тизләтә. 01:01:05.882 --> 01:01:13.216 Тәннең таркалуы дигән сүз — аминокислоталарның кайдадыр таркалуы дигәнне аңлата. 01:01:13.216 --> 01:01:22.039 Әгәр ул кан тамыры булса, әйе, кан агып чыгу ихтималы бар. 01:01:22.039 --> 01:01:30.377 Ләкин син моның белән мидә дә дегенерация китереп чыгара аласың. Дегенерация — максат булырга тиешле нәрсә түгел. 01:01:30.377 --> 01:01:38.394 Бу эч тирәсендәге май запаслары турында түгел, ә аннары таркалып бетә торган мөһим матдәләр 01:01:38.394 --> 01:01:43.073 турында. Бу — кортизолның озак вакытлы бурычы. 01:01:43.073 --> 01:01:53.198 Башта кортизол ялкынсынган һәр нәрсәне таркату өчен кулланыла. Ләкин берни дә калмаса да, ул таркатуны дәвам итә. 01:01:55.626 --> 01:02:00.480 Нигә Wi-Fi юк? Бу ми дулкыннары турында. Һәм бу чыннан да бик мөһим. 01:02:00.480 --> 01:02:05.636 Чарага һәм көндәге вакытка карап, мидәге төп ешлыклар үзгәрә. 01:02:05.636 --> 01:02:09.522 Бу электроэнцефалограмма ярдәмендә күреп була. 01:02:09.522 --> 01:02:20.517 Бездә мөһим ми дулкыны бар – ул альфа. Ул 8–12 герц арасында. Бу уяу халәт, ләкин тыныч уяу халәт. 01:02:20.517 --> 01:02:25.915 Барысының да уртасында Wi-Fi җайланмасының 10 герцлы ритмнары урнашкан. 01:02:25.915 --> 01:02:33.383 Бу бета. Бу безнең активлыкка керү вакыты. Мин хәзер активлыкта. Мин хәзер һичшиксез бетада. 01:02:33.383 --> 01:02:41.116 Әгәр мин шулай дәвам итсәм, мин шулай ук гамма халәтенә дә ирешәчәкмен. Моны мидә үлчәп була. 01:02:41.116 --> 01:02:50.765 Әгәр дә сез нәрсәгәдер ышансагыз, 30 герцтан югарыда сез бета дөрегеннән гамма дөрегенә күчәсез. 01:02:50.765 --> 01:02:57.041 Ләкин бу гына җитми. Астында шулай ук тета дулкыннары булырга тиеш. Алар 4тән 7 герцка кадәр. 01:02:57.041 --> 01:03:07.678 Йокы фазасына кергәндә без шунда барабыз. Һәм идеалы — без шулай ук дельта фазасына да төшү. 01:03:07.678 --> 01:03:16.170 Дельта — тирән йокы. Һәм нәкъ менә шушы дельта диапазонында тәннең тернәкләнү процесслары бара. 01:03:16.170 --> 01:03:22.691 Әгәр без хәзер төнлә даими рәвештә янәшәдә 10 герцлы ритм булса, без миебезнең тета һәм 01:03:22.691 --> 01:03:26.211 дельта дулкыннарына керүенә комачаулыйбыз. 01:03:26.211 --> 01:03:34.854 Без тәннең үз-үзен яңартуын һәм эчендә савыгу кичерүен тыябыз. 01:03:34.854 --> 01:03:43.186 Һәм моны мин ике көн элек Diagnose Funk сайтында таптым. Ул мине тулысынча маф итте. 01:03:43.186 --> 01:03:51.299 Ачык планлы офиста эшләгәндә һәм аннан соң, ягъни Wi-Fi һәм, мөгаен, эчке мобиль телефон антеннасы булган 01:03:51.299 --> 01:03:56.424 мохиттә, үз-үзенә баш авырту диагнозы куйган пациент. 01:03:56.424 --> 01:04:05.260 Монда без 10 герцлы ритмны сурәтләдек. Һәм сез ми дулкыннары үрнәкләрендә бу 10 герцлы ритмнарның булуын күрә аласыз. 01:04:05.260 --> 01:04:13.592 Башта ук мин шуны әйткән идем. Минем өчен ул күз алдымда булды: стробскопик ялтырау, ягъни 10 герц. 01:04:13.592 --> 01:04:20.318 Мие бу ешлыкны кабул итә. Һәм ул бу ешлыкны өйрәнә. 01:04:20.318 --> 01:04:31.165 Ләкин мидә нейропластиклык бар. Бу, әгәр без барлык ми дулкыннары үрнәкләрен үтеп чыга алсак, гомер буе өйрәнү дигән сүз. 01:04:31.165 --> 01:04:39.393 Әгәр без хәзер безне шушы альфа ми дулкыннарына мәҗбүр итә торган һәм башка дулкыннарны күмеп куя 01:04:39.393 --> 01:04:45.100 торган җайланма уйлап тапсак, проблема килеп чыгачак. 01:04:45.100 --> 01:04:54.940 Һәм мине шаккатырганы шул булды: монда үлчәү соңгы тәэсирдән соң 30 сәгать үткәч үткәрелгән. 01:04:54.940 --> 01:05:01.547 Минем өчен бу диярлек мөмкин түгел, ул электросәнситив булмаса гына. 01:05:01.547 --> 01:05:08.529 Аннары ул шулай ук Wi-Fi сигналларын тотып ала, нәкъ менә мин тербәлү белән күрсәткән кебек. Әгәр дә син тербәлүне бары тик 01:05:08.529 --> 01:05:13.581 кечкенә бармагың белән генә җибәрсәң, ул тирә-яктагы Wi-Fi сигналларын тотып ала һәм ачык 01:05:13.581 --> 01:05:17.129 планлы офисындагы көчле Wi-Fi сигналын тотып алмый. 01:05:17.129 --> 01:05:19.902 Шулай итеп, ул ритмын югалтмаячак. 01:05:19.902 --> 01:05:30.257 Һәм сез аларның мие дулкыннарының ешлыкларын санаганда, бездә нигездә 10 герц була. Менә шуны Wi-Fi эшләде. 01:05:30.257 --> 01:05:38.727 Ләкин ми бөтен спектрны чагылдырырга тиеш. Әгәр без сәламәт булып калырга теләсәк, безгә бу кирәк. 01:05:38.727 --> 01:05:51.941 Сымсыз локаль челтәр озак вакыт эчендә һәркемгә борчу китерә, димәк, мәсьәлә килеп чыгачак. Бу логик нәтиҗә. 01:05:51.941 --> 01:05:55.370 Нигә Wi-Fi юк? Барысы да табигый ешлык турында. 01:05:55.370 --> 01:06:02.681 Мобиль элемтә булсынмы, Wi-Fi булсынмы, әгәр тышкы ешлык булса, тыгызлашу килеп чыгуы бары тик вакыт, 01:06:02.681 --> 01:06:06.325 сигнал көче һәм антеннага якынлык мәсьәләсе генә. 01:06:06.325 --> 01:06:15.340 Аннары бездә ачык планлы офистагы бу хатын-кызны күрсәткән шундый рәсем бар. Һәм шуннан соң кыенлыклар башлана. 01:06:15.340 --> 01:06:22.939 Һәм хәзер мин рәсми рәвештә сорау бирәм: үз компьютерыгызны яки ноутбугыгызны алып килмәү 01:06:22.939 --> 01:06:29.830 урынлымы? Гади генә әйткәндә, чөнки бу күпкә уңайлырак? 01:06:29.830 --> 01:06:42.481 Биредә төшкәч, тәнегезне яңадан тигезлеккә китерү шактый күп вакыт ала. 01:06:44.656 --> 01:06:54.400 Ярар. Сәламәтлек — ул үз тонусыңны саклау. Һәм үз тонусыңны саклау дигәндә без барыбыз да ми дулкыннарын эшкә җибәрәбез. 01:06:54.400 --> 01:07:00.595 Шуңа күрә мин моны җентекләп аңлатырга кирәк дип уйламыйм. 01:07:00.595 --> 01:07:10.589 Цифрлы деменция, ягъни мобиль телефонга бәйлелек турында күп кенә тикшеренүләр бар. 01:07:10.589 --> 01:07:19.035 Мин күптән түгел планлаштырылган, ләкин балалар мобиль телефоннарын тапшырырга мәҗбүр булгач бик нык 01:07:19.035 --> 01:07:28.220 борчылып киткәнлектән гамәлдән төшерергә туры килгән детокс программасы турында хисап укыдым. 01:07:28.220 --> 01:07:36.160 Бу – бәйлелекнең иң яман чагы. Һәм метадон хәзер җитми. 01:07:36.160 --> 01:07:41.618 Син минем вакыт ягыннан ничек эшләвемне күзәтәсең. Бу шактый яхшы бара. 01:07:41.618 --> 01:07:46.189 Нигә Wi-Fi юк? Бу – Пандора тартмасы. 01:07:46.189 --> 01:07:55.543 Бу мине чыннан да шаккатырды. Google һәм Facebookта эшләүче барлык ата-аналар үзләре үстергән продуктларны балаларына 01:07:55.543 --> 01:08:01.027 кулланырга рөхсәт итмиләр. Шуны гына күз алдына китер. 01:08:01.027 --> 01:08:06.504 Ул әнисе янына килеп: «Миңа да мобиль телефон кирәк», – ди. «Юк, аны әтием эшләде». 01:08:06.504 --> 01:08:09.832 Син аны ала алмыйсың. Ул бик куркыныч. 01:08:09.832 --> 01:08:13.962 Бу кызык. Алар моны ни өчен шулай эшләүләрен беләләр. 01:08:13.962 --> 01:08:20.743 Күп очракта Силикон үзәнендәге балаларга 18 яшенә кадәр мобиль телефон тотарга яки экран каршында 01:08:20.743 --> 01:08:26.747 утырырга рөхсәт ителми. Мин моны соңгы мәкаләдә күрдем. 01:08:26.747 --> 01:08:31.965 Нигә Wi-Fi юк? Кисәтүләргә күз салыйк. 01:08:31.965 --> 01:08:39.535 Бу Telekom-нан, Speedport роутерындагы «Иминлек мәгълүматы һәм мәгълүмат иминлеге» бүлегеннән: 01:08:39.535 --> 01:08:46.217 Сезнең Speedportыгызның, ягъни Wi-Fi маршрутизаторыгызның интеграцияләнгән антенналары радио сигналларын 01:08:46.217 --> 01:08:51.511 тапшыра һәм кабул итә, мәсәлән, сезгә Wi-Fi тәэмин итү өчен. 01:08:51.511 --> 01:09:00.009 Электромагнит кырларына дучар булуны киметү өчен Speedport җайланмагызны йокы бүлмәләре, балалар 01:09:00.009 --> 01:09:05.330 бүлмәләре һәм яшәү бүлмәләре янында урнаштырмагыз. 01:09:05.330 --> 01:09:12.307 Димәк, чынлап та шунда инде син моны үзеңә рөхсәт итә аласың. 01:09:12.307 --> 01:09:18.818 Нигә Wi-Fi юк? Күзәтү, контроль. 01:09:18.818 --> 01:09:26.031 Бу Kla.TV-дан килгән өлеш. Кызганычка каршы, ул бик томанлы. 01:09:26.031 --> 01:09:35.062 Бу — Wi-Fi тапшыру сигналы нигезендә математик исәпләүләр ярдәмендә ачыкланган, бер бүлмәдәге кешеләр. 01:09:35.062 --> 01:09:42.999 WLAN бүлмәне тикшереп, анда нәрсә барлыгын гына түгел, ә бүлмәдә хәрәкәтләнүче 01:09:42.999 --> 01:09:48.668 тәннәрнең хәрәкәтләрен дә күзәтергә мөмкинлек бирә. 01:09:48.668 --> 01:09:57.279 Сез моны укый аласыз һәм аннары компьютер программасы ярдәмендә аны күренерлек итә аласыз. 01:09:57.279 --> 01:10:06.745 Бу без гадәттә телевизорда күргән сурәт түгел, ә компьютер технологияләре ярдәмендә генә булдырылырга тиеш. 01:10:09.120 --> 01:10:12.854 Бу өлеш ике американ университетыннан иде. 01:10:12.854 --> 01:10:24.945 Яңа гына бер немец университеты AI кулланып, бүлмәдәге 200 кешенең урыннарын алыштырды һәм аларның барысын да диярлек 01:10:24.945 --> 01:10:32.645 100% төгәллек белән таныды. Шуны гына күз алдына китерегез. 01:10:41.165 --> 01:10:45.055 Әйе, әлбәттә, моны LEDлар белән дә эшләргә мөмкин. 01:10:45.055 --> 01:10:51.988 Шулай итеп, бездә чагылыш бар, бу чагылган нурланышны компьютер программасы ярдәмендә анализларга мөмкин. 01:10:51.988 --> 01:10:59.644 Ясалма интеллект ярдәмендә аларның бергә йоклавын яки нинди дә булса рәвештә бәхәсләшүен ачык итеп 01:10:59.644 --> 01:11:03.808 ачыкларга мөмкин. Бу Wi-Fi сигналы аша укыла ала. 01:11:03.808 --> 01:11:11.730 Мин бүгенге көндә алар моны һәркемгә карата гамәлгә ашыра дип уйламыйм, ләкин әгәр дә син дәүләт тарафыннан 01:11:11.730 --> 01:11:19.913 аеруча популяр булмаган кешегә әйләнсәң, алар сине контрольдә тоту юлларын эзләү ихтималы шактый югары. 01:11:19.913 --> 01:11:23.060 Һәм ул тиздән яки соңрак киңәйтеләчәк. 01:11:23.060 --> 01:11:28.310 Контроль неврозы чынлыкта шактый озак вакыттан бирле бар. 01:11:28.310 --> 01:11:32.344 Нигә Wi-Fi юк? Чөнки альтернатива бар. 01:11:32.344 --> 01:11:36.352 Һәм иң яхшы альтернативаларның берсе – кабель челтәре. 01:11:36.352 --> 01:11:42.860 Бу бары тик безгә аны чыбыкларга тоташтырырга кирәк дигән сүз. Бу шулкадәр начармы? 01:11:42.860 --> 01:11:48.927 Мин чынлап та моны бала өчен файдалы дип уйлыйм. Бу аңлы гамәл. 01:11:48.927 --> 01:11:56.926 Мин хәзер моны оештырып, дөнья белән элемтәгә керәм. 01:11:56.926 --> 01:12:03.106 Шулай итеп, Ethernet кабельләре дип аталган кабель челтәре иң гади вариант булыр иде. 01:12:03.106 --> 01:12:13.843 Һәм хәзер LiFi технологияләрен дә кулланалар. Бу – чыбыксыз яктылык тоташуы. Аның төрле версияләре бар. 01:12:13.843 --> 01:12:18.449 LEDлылары да бар, ләкин инфракызыллылары да бар. 01:12:18.449 --> 01:12:27.644 Мәсәлән, аны бүлмәдәге лампага урнаштырасың. Һәм җайланмаң янында кабул итү-тапшыру җайланмасы да бар. 01:12:27.644 --> 01:12:34.660 Аннары ул яктылык аша тапшырыла. Бу электромагнит смогы белән гадәттәгечә эш итүдән 01:12:34.660 --> 01:12:40.640 биологик яктан азрак зыянлы булачагына гарантия бар. 01:12:42.225 --> 01:12:51.846 Минемчә, инфракызыл яктылык һичшиксез иң гади вариант. Аны инде заказ биреп була торган компанияләр бар. 01:12:51.846 --> 01:12:57.502 Әйе, башкалар сүндерә. Нигә алар сүндерә? Мин бары тик бер мизгел генә алырмын. 01:12:57.502 --> 01:13:05.105 2007 елда Бавария дәүләт парламенты мәктәпләргә Wi-Fi кулланырга киңәш итмәде. Алар чыбыклы челтәрләрне телиләр. 01:13:05.105 --> 01:13:12.191 Бу чараның максаты — радиация нәтиҗәсендә барлыкка килергә мөмкин сәламәтлек куркынычларын кире кагу. 01:13:12.191 --> 01:13:19.314 Шулай итеп, без моның куркыныч икәнен беләбез. Шуңа күрә без куркынычны бетерергә телибез. Бу чыннан да логик. 01:13:19.314 --> 01:13:24.986 Башкалар сүндерелә, Париж, менә шул 2007 елда булды. 01:13:24.986 --> 01:13:35.961 Алар барлык китапханәләрне Wi-Fi белән җиһазладылар. Аннары хезмәткәрләрнең 40%ы баш авыртуы турында зарланды. 01:13:35.961 --> 01:13:43.586 Һәм алар бу шартларда эшләргә теләмиләр. Аннары Wi-Fi челтәрләре сүнгертелде. 01:13:43.586 --> 01:13:52.993 Аннары тагын да җентеклерәк тикшеренүләр барлыкка килгәнче көтәргә карар кылдылар. Бүген алар ничек кертелгәннәрен мин белмим. 01:13:52.993 --> 01:14:07.384 Хайфа үзе үк бер мисал: Хайфа мэры Йона Яхав шуннан соң әйтте: «Балаларыбыз турында шик туса, инде бернинди шик тә калмый.» 01:14:07.384 --> 01:14:16.977 Әй, бу җөмләне истә тот. Ул бөтен фикер алышуны чыннан да йомгаклый: мәктәпләрдә Wi-Fi булсынмы, юкмы? 01:14:18.769 --> 01:14:30.691 Ә Берн шәһәре нишли? 2017 елда ул барлык 88 мәктәпне Wi-Fi белән җиһазлау өчен 2,5 миллион фунт стерлинг күләмендә кредит алды. 01:14:33.780 --> 01:14:42.219 Мин кызыксынам, кемдә батырлык булыр бу мәктәпләрне тикшереп, 2017 елда Wi-Fi челтәрләре эшли 01:14:42.219 --> 01:14:48.900 башлаганнан бирле нәрсәләр үзгәргәнен ачыкларга? 01:14:48.900 --> 01:14:55.720 Әйе, мин әкренләп ахырга якынлашам. Без ике дөнья арасындагы дөньяда яшибез. 01:14:55.720 --> 01:14:59.755 Һәм сорау шунда: без алга таба ничек үсәргә телибез? 01:14:59.755 --> 01:15:06.607 Табигый эволюция чыннан да хәзергәчә барысын да яхшы эшләде. Һәм хәзер бездә техник ешлыклар һәм ясалма интеллект бар. 01:15:06.607 --> 01:15:16.820 Һәм сорау шунда: Әйе, бу әйберләр безнең барлыгыбызда, биологиябездә нинди үзгәрешләр кертә? 01:15:16.820 --> 01:15:28.802 Цифрлы буын вәкилләре һәм цифрлы деменция – бәйлелек куркынычлары булганда без нәкъ менә моңа очрашабыз. 01:15:28.802 --> 01:15:37.184 Җитәрлек дәрәҗәдә эшләтелмәгән ми сәләтен һәм иҗадилыкны югалта, шуңа күрә ул мөһим. 01:15:37.184 --> 01:15:44.418 Һәм мин ышанам, без үз-үзебездән Җирне киләчәк буыннарга ничек тапшырырга тиешбез дип сорарга тиешбез. 01:15:44.418 --> 01:15:51.638 Америка индеецларының девизы булган: һәр карарны җиде буынга исәпкә алып кабул итәргә кирәк. 01:15:51.638 --> 01:15:56.547 Бу девиз җиде буыннан соң да мәгънәле булачакмы? 01:15:56.547 --> 01:16:03.785 Wi-Fiны шулкадәр рекламалаучыларның кайсылары моны уйлый? 01:16:03.785 --> 01:16:11.793 Мәктәп биналарында Wi-Fi булган шартларда без җиде буынны исән-сау үткәрә алабызмы? 01:16:11.793 --> 01:16:18.667 Бу гадел сорау! Презентация безгә үз позициябезне яңадан карарга этәргеч бирерлек җитәрлек фактлар тәкъдим итте. 01:16:18.667 --> 01:16:24.935 Мәктәпләрдә зур кыенлыкларсыз гамәлгә ашырырга мөмкин булган чишелешләр бар. 01:16:24.935 --> 01:16:33.283 Бу тагын бер сорау тудыра: мәктәпләр балаларның иминлеген финанс мәнфәгатьләреннән өстен куярга әзерме? 01:16:33.283 --> 01:16:38.886 Әти-әниләр һәм укытучылар җирле мәктәп администраторлары һәм мәктәп хакимиятләрен фактлар 01:16:38.886 --> 01:16:41.845 турында хәбәр итәргә һәм чаралар күрергә өнди!