Defentsa, erresistentzia eta indarra beti ia erabat indarkeriari lotuta pentsatu izan dira.
Gutxienez, bereziki krudelen autokratei eta kontzientziarik gabeko diktadoreei aurre egiteko erresistentziari dagokionez, ia
adostasun unibertsala dago indarkeria bakarrik indarkeria-kontra batez gainditu daitekeela, gerra bakea ekartzen duela, eta abar.
2022ko otsailean Alemaniako Bundestag-ean orduko kanziler Olaf Scholz-ek aldarrikatutako "txanketa-puntuaren"
ondoren, gutxienez, diskurtsoa izugarri murriztu da argumentu militarretara – eta ez Alemanian bakarrik.
Ez dago jada eztabaidarik indar militarrak erabili behar ote diren, baizik eta zenbat arma hornitu behar
diren, zein motatakoak, noiz egin behar den eta abar.
Pazifistak "zatar-zatarreko pazifistak" deituta iraintzen dituzte edo naif eta
munduarekiko urrunak direla eta barre egiten diete.
Diplomazia bigarren mailakoa da, eta indarkeriarik gabeko ekintzak diskreditatu egiten dira.
Hau askotan justifikatzen da hain deituriko "autodefentsarako eskubidearen" bidez (NBEko Gutunaren 51. artikulua),
eta, adibidez, Ukrainak edo Israelek eskubide hori dute.
Noski, estatu bakoitzak eskubide hau du.
Hala ere, autodefentsa modu eraginkorrenean egin beharko litzateke.
Jende gehienek hasieratik defentsa militarra defentsa-modurik eraginkorrena dela uste dute.
Baina benetan zuzen al daude? Gerrari, indarkeriari eta arma-hornikuntzei benetan ez al dago alternatiborik,
hedabide masiboek sinestarazi nahi diguten bezala – militarren aldeko bozeramaile bihurtu direla dirudien bezala?
Defentsa beti militarra izan behar al da eraginkorra izateko?
Edo defentsa zibilaren beste modu batzuk daude, berdin-berdin eraginkorrak edo are arrakastatsuagoak?
Eta zeinek, albo-ondorio gisa, hiri osoen eta lurralde zabalen suntsipena saihesten dute eta
giza biktimen kopurua nabarmen murrizten dute?
Gauza bat da ziurra: gerrek askotan suntsipen izugarriak eta odol-jario handiak eragin
dituzte, beren helburuak benetan lortu gabe.
Erica Chenoweth, Middletongo Wesleyan Unibertsitatekoa, AEBetako terrorismo gaietan aditu aitortua denak, bere lankide Maria J.
Stephanekin batera, 1900etik 2006ra bitartean mundu osoan ezagutzen ziren gatazka guztiak aztertu zituzten,
autodeterminazio eskubidea, buruzagi politikoen kargugabetzea edo indar okupatzaile militarrak kanporatzea helburu zituztenak.
Horietatik, 218 armaturik zeuden eta 105 indarkeriarik gabeak.
Bere ikerketa 2011n argitaratu zen "Zergatik funtzionatzen duen erresistentzia zibilak. Indarkeriarik gabeko gatazken
kudeaketaren logika estrategikoa" izenburupean, eta orain alemanez ere eskuragarri dago ("Zibilen
Erresistentziak Zergatik Funtzionatzen Du – Indarkeriarik Gabeko Gatazkaren Logika Estrategikoa").
Ikerketa honek ikerketako hutsune bat bete zuen, okupatutako lurraldeak berreskuratzea, okupazioari aurre egitea, diktadurak,
errepresio-erregimenak eta jende gutxik babestutako gobernuen boterea kentzea indarkeriarik gabeko ala
indarkeriaren bidezko erresistentziaren bidez zein den arrakastatsuagoa galderari erantzunez.
Hori dela eta, ikerketa nazioarteko mailan lorpen aitzindari bat izan zen, ohiko
erreserba guztiak eutsiezina direla agerian utziz.
Azken finean, ikerketak argi erakutsi zuen indarkeriarik gabeko erresistentzia-formek ia bi aldiz arrakasta
handiagoa izan zutela erresistentzia armatuarekin alderatuta – Europan zein Amerikan, Asian eta Afrikan.
2000 eta 2006 bitartean, indarkeriarik gabeko ekintzek bost aldiz gehiago izan zuten arrakasta armatutako altxamenduek baino.
Egileek diote: "...batez ere erregimen-aldaketa edo atzerriko okupaziotik askapena bilatzen duten kanpainetan, indarkeriarik
gabeko erresistentzia argi eta garbi nagusi dela" .
Orain arte ez dira aurkikuntza hauek gezurtatu, datu zabalen eta azterketa zientifiko sakon baten gainean
oinarrituta daudelako. Honek emaitza argiak ekarri zituen.
Ikerketa honen egileen arabera, ez dago inolako bermerik indarkeriarik gabeko erresistentziak arrakasta ekarriko duenik.
Hala ere, ekintza bortitzen kasuan arrakasta-tasa nabarmen txikiagoa izan zen, %22koa, indarkeriarik gabeko erresistentzian
kasuen %50 baino gehiagotan arrakasta izan zenarekin alderatuta.
Xehetasun interesgarria: eskala handiko indarkeriarik gabeko erresistentzia eta indarkeriazko adar batzuk
uztartzen dituzten mugimendu hibridoek ere ez dute indarkeriarik gabeko kanpaina puruek bezain ondo funtzionatzen.
Indarkeria ekintza ez-indarkariekin nahasteak ez du arrakastara eramaten.
Ikerketa honetako egileek kanpaina bat arrakastatzat jo zuten, jardueren gailurraren ondorengo
urtebetean bere helburuak ehuneko ehunean bete bazituen.
Ikerketa honen arabera, indarkeriarik gabeko kanpaina arrakastatsuen artean Irango Iraultza (1977–1979) eta
Filipinetako Herri Botere Mugimendua (1983–1986) zeuden.
2005ean, etengabeko eta sistematiko indarkeriarik gabeko ekintzek Libanoko atzerriko okupazioa amaitu zuten .
"Timor Ekialdean," egileen arabera, "erasoik gabeko erresistentzia-mugimendu batek lagundu zuen
Indonesiako tropak Timor Ekialdetik arrakastaz kanporatzen eta anexionatutako lurraldearentzat independentzia lortzen."
Praktikan, indarkeriarik gabeko erresistentziak zer esan nahi du?
Ekintza-mota ugari pentsa daitezke.
Aurreko adibideetan, milioika parte-hartzaileen inplikazioa izan zuen indarkeriarik gabeko erresistentzia egon zen,
masa protesten, greben eta antolatutako ez-lankidetzaren bidez.
Honek sistematikoki etsaiari bere iturri politiko, ekonomiko eta militarretako boterea kendu zion.
Hau lortu zen negozianteen, langileen, sindikatuen, ikasleen, profesionalen, apaizteen, gazteen, emakumeen, pobreek, nekazarien
elkarteek eta beste talde batzuen babes aktiboari esker, erregimenak haien
obedientzian eta baliabideetan menpe baitzegoen.
Ekintza sortzaileak izan ziren, hala nola zentral elektrikoetako iraniar langileen desobedientzia zibila.
Gauero, bi orduz argindarra mozten zuten estatuaren gaueko albisteak eten eta etxeratze-agindua urratzen
zuten manifestarientzat iluntasun estaldura emateko.
Askotan, indarkeriarik gabeko erresistentzia-ekintzek hainbeste manifestari erakarri zituzten kaleetara, ezen
aurkako aldeko polizia eta segurtasun indarrek ez zuten baliabiderik edo pertsonalik debekuak betearazteko.
Azken finean, ezin dituzu bat-batean hamarka mila pertsona kartzelan sartu,
kartzela-zelda huts batzuk besterik ez dituzunean.
Adibidez, hamarka mila lagunek horma bat osatu zuten gobernuari leial ziren tankeak eta tropak gelditzeko.
Erregimenaren segurtasun indarrak erasotzeko ordez, manifestari zibilek tankeen aurrean eseri ziren eta soldaduei loreak,
txokolateak edo laranja-limonada bezalako sinbolo baketsuak agur gisa eskaini zizkieten – eta
soldaduei oposizioan bat egiteko deia egin zieten.
Indarkeriarik gabeko ekintzek ere arrakasta izan zuten leku batzuetan, non indarkeriazko saiakera bat
urte batzuk lehenago huts egin zuen, adibidez Filipinetako People Power mugimenduaren kasuan.
Zergatik dute azken finean indarkeriarik gabeko kanpainek arrakasta izateko aukera askoz handiagoa?
Ikerketa honen egileek honako arrazoiak aipatzen dituzte:
1. Indarkeriarik gabeko kanpainek jende askoz gehiago mobiliza dezakete.
Ekintza bortitz batek batez beste 50.000 parte-hartzaile izan zituen, bitartean indarkeriarik gabeko
kanpainek batez beste 200.000 parte-hartzaile izan zituzten.
Honek ekintza zabalagoak hartzea ahalbidetu zuen, eta horrek erregimenaren egoera egonkorrari eusteko gastuak handitu zituen.
Indarkeriarik gabeko kanpainek emakumeen eta adinekoen parte-hartzeari ere zabalagoak dira, jarduera horiek
indarkeriazko erresistentziek baino arrisku gutxiago baitituzte.
Erica Chenowethek dioenez, biztanleriaren espektro zabala hartzen bada, erregimen batek zaildu egingo luke
bere boterea mantentzea hamareko parte-hartzearekin.
Bai, parte-hartzea bost ehuneko soilik izanda ere, erregimenarentzat zaila izango da.
2. Parte hartutako pertsonak isolatzea zailagoa da.
Indarkeriarik gabeko kanpainetan parte hartzen dutenek askotan biztanleriaren oso atal desberdinak ordezkatzen dituzte, izan
ere, kanpaina horiek genero, adin, erlijio, etnia, ideologia, lanbide eta egoera
sozioekonomiko desberdinetako pertsonak biltzen dituzte.
Honek zaildu egiten die aurkariei parte-hartzaileak isolatzea eta errepresioa ezartzea.
3. Indarkeriarik gabeko kanpainek aukera gehiago dituzte taktikak eta ideiak berriak garatzeko, parte-hartzaileen
aniztasun handiagoa eta kopuru handiagoa dutelako.
Ikerketaren arabera, arrakastak independentziak ziren aztertutako erregimena autoritarioa, sendoa edo ahula
izateaz edo kanpaina indarkeriaz zapaltzen saiatzeari buruz.
Indarkeriarik gabeko erresistentziaren abantaila gehiago hauek dira:
- batez besteko iraupen askoz laburragoa (3 urte, indarkeriazko gatazken kasuan 9 urte beharrean)
- heriotza, zauri, suntsipen eta trauma askoz gutxiago
- gatazkaren ondorengo bost urteetan demokrazia ezartzea askoz aukera handiagoa du.
Bortizko altxamenduak arrakastatsu izan arren, epe luzera herrialdean ez dira egongo baldintza demokratikorik.
Ondorioak askotan aurreko erregimenaren aldekoen aurkako errepresaliaak, gutxiengoen eskubideen bazterketa eta abar izaten
dira, eta horren ondorioz, gatazka armatuen ondoren herrialdeko egoera askotan lehen baino errepresiboagoa izaten da.
- Indarkeriarik gabeko erresistentziak ondorengo gerra zibilaren arrisku txikiagoa du, izan ere, gatazka
armatuek arrakasta izan dutenean, ia erdiak hamar urteko epean gatazka berri batera eramaten baitute.
Indarkeria bakarrik kontraindarkeriarekin gainditu daitekeela uste izatea, beraz, okerra da.
Indar militarraren alternatiba askoz arrakastatsuagoak daude, eta hauek, operazio militarren aldean, herrialde horretan
benetako, iraunkor, justu eta demokratiko bakea ekar dezakete.
Bitartean, Erica Chenowethek 2004tik 2019ra bitarteko bere ikerketa jarraitu du eta honako hauek aurkitu ditu:
Indarkeriarik gabeko altxamenduak indarkeriazkoak baino arrakastatsuagoak izaten jarraitzen dute.
Hala ere, gobernuak indarkeriarik gabeko erresistentziari aurre egiteko hobeto prestatuta daude.
Diktadoreek eta erregimen autoritarioek indarkeriarik gabeko mugimenduak zapaltzen ikasi dute.
Indarkeriarik gabeko erresistentzia mugimenduak XXI. mendean honako erronka hauek ditu aurrean:
- Txosten neutrala zentsura eta zaintzaren eraginez oztopatuta dago, bitartean erregimenek albiste faltsuak zabaltzen dituzte.
- Indarkeriarik gabeko mugimenduak, hego indarkeratsuak dituztenak, ugaldu egin dira.
Mugimendu batean indarkeria sartzeko, gero eta gehiago erabiltzen dira provokatzaile-agentziak.
Provokatzaile-agentzia pertsona bat da, polizien, fiskaltzaren edo zerbitzu sekretuen bezalako agintarien izenean
jarduten duena, talde edo erakunde batean infiltratzeko eta haren kideak ekintza ilegalak egitera bultzatzeko.
Hego bortitz hauek mugimendu baten arrakasta murrizten dute.
Beraz: kontuz indarkeriazko pertsonen helburu zehatzezko infiltrazioekin!
- Ekintza eta aukera digitalak gehiegi baloratzen dira.
Nahiz eta internet bidez jendea azkar mobilizatu daitekeen, normalean ez da horrek pertsonen arteko elkarrekiko
ezagutza eskatzen duten epe luzeko kanpainetara eramaten.
- Sarritan, kanpainak planifikatzeko eta mugimendu baten kohesioa sustatzeko denbora eta energia gutxiegi inbertitzen dira.
Erresistentzia-kanpaina arrakastatsu batek talde-sare sendoak behar ditu, non pertsonak ondo ezagutzen diren
eta errepresioa gertatzen denean elkar babesten duten.
Erronka hauei aurre eginda ere, indarkeriarik gabeko erresistentzia arrakastatsuagoa izaten jarraitzen du.
Zergatik ez da orain arte bide bakegilea askoz maizago hartu?
Ikerketaren egileek susmatzen dute hau indarkeriarik gabeko erresistentziaren izaera, aukerak eta
arrakasta-aukerei buruzko ezagutza faltagatik dela.
Ez da harritzekoa ikerketa hau politikariek, hedabideek eta akademiak gehienbat baztertzea.
Azken finean, gerretatik lortutako irabaziak arriskuan jarriko lirateke, indar armatuaren aldean askoz
eraginkorragoak diren metodoak daudela ohartzen balira.
Hori defentsa-industriaren negozio-eredua oinarritzen den narrazioaren ondorioz da, narrazio horrek diolako
indarkeriazko erresistentzia beharrezkoa eta funtsezkoa dela.
Ondorioa: Bakea lortzeko gai izan behar gara, ez gerrarako!
Beraz, mesedez, zabaldu berri hau sare sozialetan programa hau partekatuz, adibidez!
Ikerketa honetako ondorioak onartzen badira bakarrik, odol-isuri izugarri gehiago eta suntsiketa handiagoa saihestu daitezke, eta
gerratik irabazi egiten dutenek ezin izango dituzte berriro giza sufrimendutik eta herrialde osoen suntsiketatik irabaziak lortu.
Ez fidatu Interneteko sare sozialetan, baizik eta ezagutu bizitza errealean konfiantza dezakezun pentsamolde bereko pertsonak.
Elkarrekin bakarrik hausten daiteke indarkeriaren espiral.
Bakearen alde batera eusten duten eta eredu izanik gidatzen duten pertsonak behar ditugu.
Kla.TV pozik dago bakezaleen tokiko sarea laguntzen www.kla.tv/vernetzung
helbideko harremanetarako inprimakiari esker.