1
00:00:00,000 --> 00:00:01,032


2
00:00:01,032 --> 00:00:07,562
Defans, rezistans ak fòs te toujou
konsidere prèske sèlman an tèm vyolans.

3
00:00:07,562 --> 00:00:17,074
Omwen lè li rive rezistans kont otokrat ki patikilyèman san pitye
ak diktatè san konsyans, gen prèske yon akò inanim ke vyolans

4
00:00:17,074 --> 00:00:22,867
ka sèlman simonte pa kont-vyolans, ke lagè pote lapè, elatriye.

5
00:00:22,867 --> 00:00:30,314
Depi dènye moman an, depi "pwen vire" Chanselye Olaf Scholz te
pwoklame nan Bundestag Alman an nan mwa Fevriye

6
00:00:30,314 --> 00:00:37,812
2022, diskou a vin pi etwat anpil pou l konsantre
sèlman sou agiman militè – e se pa sèlman an Almay.

7
00:00:37,812 --> 00:00:45,760
Pa gen okenn diskisyon ankò sou si fòs militè ta dwe
itilize ditou, men sèlman sou konbyen zam ki ta dwe

8
00:00:45,760 --> 00:00:50,171
founi, ki kalite zam, kilè sa ta dwe fèt, elatriye.

9
00:00:50,171 --> 00:00:58,671
Yo ensilte pasifis yo kòm "pasifis rans" oswa
yo fè blag sou yo kòm naif e ki pa konnen lavi.

10
00:00:58,671 --> 00:01:03,578
Diplomasi se segondè, yo diskredite aksyon ki pa vyolan.

11
00:01:03,578 --> 00:01:10,790
Sa souvan jistifye pa sa yo rele "dwa pou
defann tèt ou" (Atik 51 nan Charta Nasyonzini an),

12
00:01:10,790 --> 00:01:16,873
ke, pa egzanp, Ikrèn oswa Izrayèl gen dwa pou sa.

13
00:01:16,873 --> 00:01:20,921
Natirèlman, chak eta gen dwa sa a.

14
00:01:20,921 --> 00:01:25,773
Sepandan, defans pèsonèl ta dwe fèt ak metòd ki pi efikas la.

15
00:01:25,773 --> 00:01:33,078
Pifò moun sanble konsidere defans militè kòm
fòm defans ki pi efikas depi nan kòmansman.

16
00:01:33,078 --> 00:01:42,451
Men èske yo vrèman gen rezon? Èske pa gen okenn altènativ
pou lagè, vyolans ak livrezon zam, jan medya mas yo ta fè nou

17
00:01:42,451 --> 00:01:47,464
kwè – ki sanble vin tounen bouch moun ki defann militè yo?

18
00:01:47,464 --> 00:01:52,112
Èske defans dwe toujou militè pou li efikas?

19
00:01:52,112 --> 00:01:59,875
Oswa èske gen lòt fòm defans sivil ki
jis osi efikas oswa menm ki pi reyisi?

20
00:01:59,875 --> 00:02:09,615
E ki, kòm yon efè segondè, anpeche destriksyon tout vil
ak gwo zòn tè epi redwi drastikman kantite viktim imen yo?

21
00:02:09,615 --> 00:02:21,429
Youn nan bagay ki sèten: lagè souvan lakoz destriksyon terib
ak anpil san koule san yo pa reyalize objektif yo te vize.

22
00:02:21,429 --> 00:02:31,105
Erica Chenoweth ki soti nan Inivèsite Wesleyan nan Middleton,
Etazini – yon ekspè rekonèt sou kesyon teworis – ansanm ak kolèg

23
00:02:31,105 --> 00:02:39,246
li Maria J. Stephan, te egzamine tout konfli ki te konnen atravè
lemond ant 1900 ak 2006 ki te gen rapò ak

24
00:02:39,246 --> 00:02:46,872
dwa pou oto-detèminasyon, ranvèsman lidè
politik oswa depòtasyon pouvwa militè okipan yo.

25
00:02:46,872 --> 00:02:51,960
Nan mitan yo, 218 te ame e 105 pa t vyolan.

26
00:02:51,960 --> 00:02:58,416
Etid li a te pibliye an 2011 sou tit: "Poukisa Rezistans Sivil
Fonksyone. Lojik Estratejik Konfli Nonvyolan" epi

27
00:02:58,416 --> 00:03:04,874
kounye a li disponib tou an Alman ("Poukisa Rezistans
Sivil Fonksyone – Lojik Estratejik Konfli Nonvyolan").

28
00:03:04,874 --> 00:03:13,650
Etid la ranpli yon vid nan rechèch la lè li reponn kesyon sou si
rekipere teritwa okipe yo, rezistans kont okipasyon, diktati,

29
00:03:13,650 --> 00:03:22,859
rejim repwesif ak ranvèsman gouvènman ki pa popilè yo gen
plis chans reyisi atravè rezistans pasif oswa rezistans vyolan.

30
00:03:22,859 --> 00:03:32,505
Etid la te konsa yon reyalizasyon pyonye nan nivo
entènasyonal, ki te demontre rezèv komen yo pa t ka kenbe.

31
00:03:32,505 --> 00:03:41,539
Finalman, etid la te klèman demontre ke fòm rezistans
ki pa vyolan yo te prèske de fwa plis siksè pase

32
00:03:41,539 --> 00:03:48,559
rezistans ame – nan Ewòp osi byen ke nan Amerik, Azi ak Lafrik.

33
00:03:48,559 --> 00:03:58,119
Ant 2000 ak 2006, aksyon san vyolans yo te
senk fwa plis siksè pase soulèvman ame yo.

34
00:03:58,119 --> 00:04:06,093
Otè yo deklare: "...sitou nan kanpay ki vize
chanjman rejim oswa liberasyon anba okipasyon

35
00:04:06,093 --> 00:04:11,568
etranje, rezistans san vyolans klèman siperyè" .

36
00:04:11,568 --> 00:04:18,913
Jiskaprezan, yo poko demanti rezilta sa yo,
paske yo baze sou anpil done ak analiz

37
00:04:18,913 --> 00:04:24,497
syantifik apwofondi. Sa te mennen nan rezilta klè.

38
00:04:24,497 --> 00:04:31,216
Dapre otè etid la, pa gen okenn garanti ke
rezistans san vyolans ap mennen nan siksè.

39
00:04:31,216 --> 00:04:39,519
Sepandan, nan ka aksyon vyolan yo, pousantaj siksè a te
siyifikativman pi ba, 22 pousan, pase nan ka rezistans ki

40
00:04:39,519 --> 00:04:44,937
pa vyolan an, ki te reyisi nan plis pase 50 pousan ka yo.

41
00:04:44,937 --> 00:04:52,124
Detay enteresan: Menm fòm ibrid mouvman ki
konbine rezistans masiv san vyolans ak zèl vyolan yo

42
00:04:52,124 --> 00:04:56,384
mwens reyisi pase kanpay ki totalman san vyolans.

43
00:04:56,384 --> 00:05:01,380
Melanje vyolans ak aksyon ki pa vyolan pa mennen nan siksè.

44
00:05:01,380 --> 00:05:12,110
Otè etid la te konsidere yon kanpay kòm yon siksè si objektif
li yo te reyalize 100 pousan nan yon ane apre pik aktivite yo.

45
00:05:12,110 --> 00:05:21,062
Dapre etid la, kanpay ki pa vyolan ki te
reyisi yo enkli Revolisyon Iranyen an (1977–1979)

46
00:05:21,062 --> 00:05:26,484
ak Mouvman People Power Filipin an (1983–1986).

47
00:05:26,484 --> 00:05:34,939
Nan lane 2005, aksyon non-vyolan ki te pèsistan e
sistematik te mete fen nan okipasyon etranje nan Liban .

48
00:05:34,939 --> 00:05:43,156
"Nan Timò Lès," dapre otè yo, "yon mouvman rezistans san
vyolans te ede retire twoup Endonezyen yo avèk siksè nan

49
00:05:43,156 --> 00:05:48,673
Timò Lès epi reyalize endepandans pou teritwa ki te aneksé a."

50
00:05:48,673 --> 00:05:53,016
Ki sa rezistans san vyolans vle di an pratik?

51
00:05:53,016 --> 00:05:55,579
Yon pakèt fòm aksyon ka imajine.

52
00:05:55,579 --> 00:06:01,556
Nan egzanp ki sot mansyone yo, te gen rezistans san
vyolans ki te enplike dè milyon patisipan sou fòm

53
00:06:01,556 --> 00:06:05,439
manifestasyon an mas, grèv ak dezobeyisans òganize.

54
00:06:05,439 --> 00:06:10,798
Sa te sistematikman retire nan men lènmi an
sous pouvwa politik, ekonomik ak militè li yo.

55
00:06:10,798 --> 00:06:18,610
Sa te reyalize atravè sipò aktif moun biznis, travayè, sendika,
etidyan, pwofesyonèl, klerje, jèn, fanm, pòv,

56
00:06:18,610 --> 00:06:26,103
asosyasyon kiltivatè ak lòt gwoup sou kiyès
rejim nan te depann pou obeyisans ak resous yo.

57
00:06:26,103 --> 00:06:32,732
Te gen aksyon kreyatif, tankou dezobeyisans
sivil pa travayè Iranyen nan estasyon elektrisite.

58
00:06:32,732 --> 00:06:39,752
Chak swa, yo koupe kouran an pandan de èdtan pou
entèwonp nouvèl leta aswè a epi pou bay manifestan yo

59
00:06:39,752 --> 00:06:43,517
kouvèti nan fènwa a, paske yo t ap vyole kouvrefe a.

60
00:06:43,517 --> 00:06:50,516
Souvan, aksyon rezistans san vyolans yo te enplike tèlman anpil
manifestan nan lari yo ke lapolis ak fòs sekirite opozisyon

61
00:06:50,516 --> 00:06:54,728
an pa t gen resous ni pèsonèl pou aplike entèdiksyon yo.

62
00:06:54,728 --> 00:07:01,571
Apre tout, ou pa ka toudenkou mete dizèn de milye
moun nan prizon lè ou gen sèlman kèk selil prizon vid.

63
00:07:01,571 --> 00:07:07,681
Pa egzanp, dizèn de milye moun te fòme yon miray pou
anpeche tank ak twoup ki te fidèl ak gouvènman an.

64
00:07:07,681 --> 00:07:15,360
Olye pou atake fòs sekirite rejim nan, manifestan sivil yo chita
devan tank yo epi prezante sòlda yo senbòl lapè tankou

65
00:07:15,360 --> 00:07:23,626
flè, chokola oswa limonad zoranj kòm yon salitasyon –
epi yo mande sòlda yo pou yo rantre nan opozisyon an.

66
00:07:23,626 --> 00:07:29,643
Aksyon ki pa vyolan yo te reyisi tou nan kote kote
yon tantativ vyolan te echwe jis kèk ane anvan,

67
00:07:29,643 --> 00:07:34,407
tankou nan ka mouvman People Power nan Filipin yo.

68
00:07:34,407 --> 00:07:40,642
Poukisa kanpay ki pa vyolan yo
finalman gen anpil plis chans pou reyisi?

69
00:07:40,642 --> 00:07:44,140
Otè etid la site rezon sa yo:

70
00:07:44,140 --> 00:07:49,860
1. Kanpay ki pa vyolan ka mobilize anpil plis moun.

71
00:07:49,860 --> 00:07:58,272
Aksyon vyolan mwayèn nan te gen 50,000 patisipan, pandan
kanpay ki pa vyolan yo te gen yon mwayèn 200,000 patisipan.

72
00:07:58,272 --> 00:08:05,144
Sa te pèmèt pran mezi ki pi laj, sa ki te ogmante
depans pou rejim nan kenbe sitiyasyon an jan li te ye.

73
00:08:05,144 --> 00:08:15,058
Kanpay ki pa vyolan yo pi ouvè tou pou patisipasyon fanm ak moun
aje, paske aktivite sa yo gen mwens risk pase rezistans vyolan.

74
00:08:15,058 --> 00:08:21,148
Dapre Erica Chenoweth, si yo rive touche yon
gran espèk nan popilasyon an, yon rejim ap prèske

75
00:08:21,148 --> 00:08:24,415
pa ka kenbe pouvwa li ak dis pousan patisipasyon.

76
00:08:24,415 --> 00:08:29,081
Wi, menm ak sèlman senk pousan
patisipasyon, sa pral difisil pou rejim nan.

77
00:08:29,081 --> 00:08:34,615
2. Moun ki enplike yo pi difisil pou izole.

78
00:08:34,615 --> 00:08:42,824
Patisipan nan kanpay ki pa vyolan souvan reprezante divès seksyon
nan popilasyon an, paske kanpay sa yo souvan

79
00:08:42,824 --> 00:08:51,444
enplike moun ki gen diferan sèks, laj, relijyon,
etnisite, ideyoloji, pwofesyon ak estati sosyo-ekonomik.

80
00:08:51,444 --> 00:08:57,360
Sa fè li pi difisil pou opozan yo
izole patisipan yo epi aplike represyon.

81
00:08:57,360 --> 00:09:09,329
3. Kanpay ki pa vyolan yo gen plis opòtinite pou devlope nouvo
taktik ak ide akoz patisipan yo ki plis divèsifye e ki pi anpil.

82
00:09:09,329 --> 00:09:15,369
Dapre etid la, siksè yo te endepandan de si
rejim nan kesyon an te otoritè, fò oswa fèb,

83
00:09:15,369 --> 00:09:19,316
oswa si li te eseye repwime kanpay la vyolans.

84
00:09:19,316 --> 00:09:22,645
Lòt avantaj rezistans san vyolans yo se:

85
00:09:22,645 --> 00:09:28,360
- dire mwayèn ki pi kout la (3 zan
olye de 9 zan pou konfli vyolan)

86
00:09:28,360 --> 00:09:32,752
- anpil mwens lanmò, blesi, destriksyon ak chòk

87
00:09:32,752 --> 00:09:40,463
- gen yon chans ki pi wo anpil pou demokratizasyon
ki vin apre a reyisi nan senk ane apre konfli a.

88
00:09:40,463 --> 00:09:46,635
Menm si soulèvman vyolan yo reyisi, pap
genyen kondisyon demokratik nan peyi a alontèm.

89
00:09:46,635 --> 00:09:55,520
Konsekans yo souvan se reprizal kont sipòtè ansyen rejim nan,
mepri dwa minorite yo, elatriye, sa ki fè sitiyasyon an nan peyi

90
00:09:55,520 --> 00:10:01,080
a apre konfli ame yo souvan vin menm plis repwesif pase anvan.

91
00:10:01,080 --> 00:10:09,833
- Rezistans san vyolans pote yon risk ki pi ba pou yon
lagè sivil ki vin apre, paske prèske mwatye nan tout konfli

92
00:10:09,833 --> 00:10:14,775
ame ki reyisi mennen nan yon nouvo konfli ame nan 10 ane.

93
00:10:14,775 --> 00:10:19,460
Opinyon ki di ke vyolans ka sèlman
simonte ak kont-vyolans se pa kòrèk.

94
00:10:19,460 --> 00:10:26,512
Gen anpil lòt altènativ ki pi efikas pase fòs militè
ki, kontrèman ak operasyon militè, ka pote yon lapè

95
00:10:26,512 --> 00:10:31,205
ki reyèl, dirab, jis e demokratik nan peyi konsène a.

96
00:10:31,205 --> 00:10:38,775
Pandan se tan, Erica Chenoweth te kontinye rechèch
li ant 2004 ak 2019 e li te jwenn sa ki annapre yo:

97
00:10:38,775 --> 00:10:43,593
Revòlt san vyolans yo kontinye gen
plis siksè pase sa ki vyolan yo.

98
00:10:43,593 --> 00:10:48,128
Sepandan, gouvènman yo vin pi byen
ekipe pou jere rezistans san vyolans.

99
00:10:48,128 --> 00:10:53,911
Diktatè ak rejim otoritè yo aprann
kijan pou yo repwime mouvman ki pa vyolan.

100
00:10:53,911 --> 00:11:00,160
Mouvman rezistans san vyolans lan ap
fè fas ak defi sa yo nan 21yèm syèk la:

101
00:11:00,160 --> 00:11:07,512
- Rapò netral la anpeche pa sansi ak
siveyans, pandan rejim yo ap gaye fo nouvèl.

102
00:11:07,512 --> 00:11:11,510
- Mouvman ki pa vyolan ki gen zèl vyolan ogmante.

103
00:11:11,510 --> 00:11:16,517
Yo ap itilize ajan pwovokatè yo pi plis an
plis pou ankouraje vyolans nan yon mouvman.

104
00:11:16,517 --> 00:11:25,588
Yon ajan pwovokatè se yon moun ki aji pou otorite tankou lapolis,
biwo pwokirè piblik la oswa sèvis sekrè yo pou enfiltre yon

105
00:11:25,588 --> 00:11:31,088
gwoup oswa yon òganizasyon epi pouse manm li yo komèt zak ilegal.

106
00:11:31,088 --> 00:11:35,279
Zèl vyolan sa yo diminye siksè yon mouvman.

107
00:11:35,279 --> 00:11:40,416
Kidonk: Fè atansyon ak enfiltrasyon sib pa moun vyolan!

108
00:11:40,416 --> 00:11:43,830
- Aksyon dijital ak opòtinite yo twò sipèstime.

109
00:11:43,830 --> 00:11:49,122
Malgre li posib pou mobilize moun rapidman
atravè entènèt la, sa pa souvan mennen nan kanpay

110
00:11:49,122 --> 00:11:52,576
alontèm kote moun bezwen konnen youn lòt pèsonèlman.

111
00:11:52,576 --> 00:11:59,861
- Souvan, yo envesti twò piti tan ak enèji nan
planifye kanpay ak ankouraje koezyon nan yon mouvman.

112
00:11:59,861 --> 00:12:10,447
Yon kanpay rezistans ki reyisi mande rezo solid gwoup kote moun
yo byen konnen youn lòt epi sipòte youn lòt lè gen represyon.

113
00:12:10,447 --> 00:12:15,938
Malgre defi sa yo, rezistans san vyolans kontinye pi siksè.

114
00:12:15,938 --> 00:12:20,442
Poukisa yo pa pran chemen ki pa vyolan an pi souvan jiskaprezan?

115
00:12:20,442 --> 00:12:28,234
Otè etid la sispèk ke sa a se akòz yon mank konesans sou
nati, posiblite ak chans pou reyisi rezistans san vyolans.

116
00:12:28,234 --> 00:12:33,468
Pa etone ke etid sa a plis pase tout bagay
neglije pa politisyen, medya yo ak akademi an.

117
00:12:33,468 --> 00:12:43,226
Apre tout, pwofi yo fè nan lagè yo ta an danje si
moun ta reyalize gen metòd ki pi efikas pase fòs ame.

118
00:12:43,226 --> 00:12:51,570
Sa a se paske modèl biznis endistri zam nan baze
sou naratif ki di rezistans vyolan nesesè e esansyèl.

119
00:12:51,570 --> 00:12:56,601
Konklizyon: Nou dwe vin kapab pou lapè, pa pou lagè!

120
00:12:56,601 --> 00:13:03,512
Kidonk, tanpri gaye nouvèl la lè w pataje
pwogram sa a sou rezo sosyal yo, pa egzanp!

121
00:13:03,512 --> 00:13:11,769
Se sèlman si rezilta etid sa a aksepte, n ap kapab anpeche plis
gwo senyen san ak destriksyon, epi moun k ap

122
00:13:11,769 --> 00:13:19,445
fè pwofi sou lagè pap kapab fè pwofi ankò
sou soufrans moun ak destriksyon peyi antye.

123
00:13:19,445 --> 00:13:28,748
Pa konte sou medya sosyal sou entènèt, men pito rankontre
moun ki gen menm panse ou ka fè konfyans nan lavi reyèl.

124
00:13:28,748 --> 00:13:32,171
Se sèlman ansanm nou ka kase spirèl vyolans lan.

125
00:13:32,171 --> 00:13:38,392
Nou bezwen moun ki kanpe ini pou lapè epi ki mennen pa egzanp.

126
00:13:38,392 --> 00:13:49,445
Kla.TV kontan sipòte rezo lokal moun ki renmen lapè
yo avèk èd fòm kontak ki sou www.kla.tv/vernetzung.