Pertahanan, perlawanan, lan kekuwatan tansah dianggep meh mung saka segi kekerasan.
Paling ora nalika ngrembug perlawanan marang para autokrat sing kejem banget lan para diktator sing ora duwe welas asih, meh
kabèh sarujuk manawa kekerasan mung bisa diatasi nganggo kekerasan balasan, manawa perang nggawa tentrem, lan sapituruté.
Wiwit paling anyar sawisé "titik balik" sing diumumaké déning Kanselir wektu kuwi, Olaf Scholz, ing Bundestag Jerman
ing Februari 2022, wis ana nyempit sing gedhé banget ing wacana marang argumentasi militer – lan ora mung ing Jerman.
Saiki ora ana maneh diskusi apa kekuwatan militer kudu digunakake utawa ora, nanging mung babagan pinten
senjata sing kudu disedhiyakake, jinis senjata apa, kapan iki kudu kelakon, lan sapiturute.
Para penganut pasifisme dihina minangka "penganut pasifisme kumel" utawa diguyoni minangka naif lan ora paham urip donya.
Diplomasi iku nomer loro, tumindak tanpa kekerasan dianggep ora kredibel.
Iki asring dibenerake kanthi sing diarani "hak mbela diri" (Pasal 51 Piagam PBB), sing,
umpama, Ukraina utawa Israel nduwé hak kuwi.
Mesthi wae, saben negara nduwèni hak iki.
Nanging, pembelaan diri kudu ditindakake nganggo cara sing paling efektif.
Kebanyakan wong kayane nganggep pertahanan militer minangka wujud pertahanan sing paling efektif wiwit wiwitan.
Nanging apa pancen bener? Apa pancen ora ana alternatif liya kajaba perang, kekerasan, lan pangiriman senjata, kaya
sing dikarepake media massa supaya kita pracaya – sing kayane wis dadi juru bicara para pendukung militer?
Apa pertahanan mesthi kudu militer supaya efektif?
Utawa apa ana wujud pertahanan sipil alternatif sing padha efektif utawa malah luwih sukses?
Lan sing, minangka efek samping, nyegah karusakan kutha-kutha sakabehe lan wilayah daratan sing amba,
lan sacara drastis nyuda jumlah korban jiwa manungsa?
Siji bab sing mesthi: perang asring nyebabake karusakan sing nggegirisi lan getihen tanpa pancen nggayuh tujuane.
Erica Chenoweth saka Wesleyan University ing Middleton, Amerika Serikat – sawijining ahli sing diakoni babagan masalah terorisme
– bebarengan karo kanca kerjane Maria J. Stephan, nliti kabèh konflik sing dikenal ing saindenging jagad antara taun 1900 lan
2006 sing nyakup hak nentokaké nasibe dhéwé, nyopot pamimpin politik saka jabatane, utawa ngusir kekuwatan militer pendudukan.
Saka iki, 218 wong bersenjata lan 105 wong ora kekerasan.
Panlitèné diterbitaké ing taun 2011 kanthi judhul: "Napa Perlawanan Sipil Efektif. Logika Strategis Konflik Tanpa
Kekerasan" lan saiki uga kasedhiya ing basa Jerman ("Kenapa Perlawanan Sipil Berfungsi –
Logika Strategis Konflik Tanpa Kekerasan").
Panliten iki ngisi kekosongan ing riset kanthi mangsuli pitakon apa mbalekake maneh wilayah sing diduduki, perlawanan marang
pendudukan, rezim diktator, rezim represif, lan pangulingan pamaréntahan sing ora populer luwih sukses liwat
perlawanan tanpa kekerasan utawa perlawanan kekerasan.
Panliten iki mula dadi prestasi pionir ing tingkat internasional, mbukak yèn keraguan umum iku ora bisa ditampa.
Akhire, panaliten kasebut kanthi cetha nuduhake yen wujud perlawanan tanpa kekerasan meh kaping pindho
luwih sukses tinimbang perlawanan bersenjata – ing Eropah uga ing Amerika, Asia, lan Afrika.
Antara taun 2000 lan 2006, tumindak tanpa kekerasan limang kaping luwih sukses tinimbang pemberontakan bersenjata.
Para panulis nyatakake: "...utamane ing kampanye sing ngupaya owah-owahan rezim utawa kamardikan saka pendudukan
manca, perlawanan tanpa kekerasan pancen luwih unggul" .
Asil panemuan iki durung ana sing mbantah nganti saiki, amarga adhedhasar data sing jembar lan
analisis ilmiah sing tliti. Iki ngasilake asil sing cetha.
Miturut para panulis panaliten, ora ana jaminan yèn perlawanan tanpa kekerasan bakal ngasilaké kasil.
Nanging, ing kasus tumindak kekerasan, tingkat kasuksesané sacara signifikan luwih murah, mung 22 persen,
tinimbang ing kasus perlawanan tanpa kekerasan, sing kasil ing luwih saka 50 persen kasus.
Rincian menarik: sanajan wujud hibrida saka gerakan sing nggabungake perlawanan tanpa kekerasan skala
gedhe karo sayap kekerasan kurang sukses tinimbang kampanye sing murni tanpa kekerasan.
Nggabungake kekerasan karo tumindak tanpa kekerasan ora bakal ngasilake kasil.
Para panulis panaliten nganggep sawijining kampanye kasil yen tujuane kacapai 100
persen sajrone setaun sawisé puncak kegiyatan.
Miturut panaliten, kampanye tanpa kekerasan sing sukses kalebu Revolusi Iran (1977–1979)
lan Gerakan People Power Filipina (1983–1986).
Ing taun 2005, tumindak tanpa kekerasan sing terus-terusan lan sistematis ngakhiri pendudukan manca ing Libanon .
"Ing Timor Wétan," miturut para panulis, "gerakan perlawanan tanpa kekerasan mbantu kanthi sukses ngusir pasukan Indonesia saka
Timor Wétan lan nggayuh kamardikan kanggo wilayah sing aneksasi."
Apa tegese perlawanan tanpa kekerasan ing praktik?
Macem-macem bentuk tumindak bisa dibayangake.
Ing conto-conto sing barusan kasebut, ana perlawanan tanpa kekerasan sing melibatake yuta-yuta peserta ing wangun
protes masal, mogok kerja, lan ora kerjasama sing terorganisir.
Iki kanthi sistematis nyegah mungsuh saka sumber daya politik, ekonomi, lan militer.
Iki kasil digayuh liwat dhukungan aktif saka para pebisnis, buruh, serikat buruh, mahasiswa, profesional, rohaniawan, para
mudha, wanita, wong mlarat, asosiasi petani, lan klompok-klompok liyane sing patuh lan nyedhiyakake sumber daya kanggo rezim.
Ana tumindak kreatif, kaya ta pembangkangan sipil déning buruh Iran ing stasiun pembangkit listrik.
Saben bengi, padha mateni listrik rong jam kanggo ngganggu warta bengi negara lan maringi pepeteng
kanggo para demonstran sing nglanggar jam malam.
Asring, tumindak perlawanan tanpa kekerasan melibatake akèh demonstran ing dalan nganti polisi lan pasukan
keamanan saka pihak mungsuh ora duwe sumber daya utawa personel kanggo ngetrapake larangan.
Lha, kowe ora bisa ujug-ujug nahan puluhan ewu wong ing panjara nalika kowe mung duwe sawetara sel panjara kosong.
Contone, puluhan ewu wong mbentuk tembok kanggo nyegah tank lan pasukan sing setya marang pamarentah.
Tinimbang nyerang pasukan keamanan rezim, para demonstran sipil lungguh ing ngarep tank lan maringi para prajurit simbol
tentrem kaya kembang, coklat, utawa es lemon jeruk minangka salam – lan ngajak para prajurit gabung karo oposisi.
Tumindak tanpa kekerasan uga kasil ing panggonan-panggonan sing upaya kekerasan wis gagal mung sawetara taun
kepungkur, kaya ing kasus gerakan People Power Filipina.
Napa kampanye tanpa kekerasan pungkasane nduwé kasempatan sukses sing luwih dhuwur?
Para panulis panaliten nyebutake alesan-alesan ing ngisor iki:
1. Kampanye tanpa kekerasan bisa nggerakake luwih akeh wong.
Rata-rata tumindak kekerasan nduwèni 50.000 peserta, déné kampanye tanpa kekerasan nduwèni rata-rata 200.000 peserta.
Iki ngidini tumindak sing luwih jembar bisa ditindakake, sing nambah biaya kanggo njaga kahanan sing ana kanggo rezim.
Kampanye tanpa kekerasan uga luwih mbukak kanggo partisipasi wanita lan wong tuwa, amarga kegiyatan iki ngemot
risiko sing luwih sithik tinimbang perlawanan kekerasan.
Miturut Erica Chenoweth, yen spektrum wiyar saka populasi bisa digayuh, rezim meh ora bisa njaga
kekuasaane yen sepuluh persen saka populasi melu.
Ya, sanajan mung limang persen sing melu, bakal angel kanggo rezim.
2. Wong-wong sing melu luwih angel dipisahake.
Para peserta ing kampanye tanpa kekerasan asring makili bagean-bagean populasi sing manéka warna, amarga kampanye tanpa
kekerasan asring nglibataké wong-wong saka jinis kelamin, umur, agama, etnisitas, ideologi,
pakaryan, lan status sosial-ekonomi sing béda-béda.
Iki ndadekake luwih angel kanggo para mungsuh misahake peserta lan ngetrapake penindasan.
3. Kampanye tanpa kekerasan nduwèni luwih akèh kasempatan kanggo ngembangaké taktik lan gagasan anyar
amarga partisipané sing manéka warna lan luwih akèh.
Miturut panaliten, kasil-kasil kasebut ora gumantung marang apa rezim sing dimaksud otoriter, kuwat utawa
ringkih, utawa nyoba nindhes kampanye kanthi kekerasan.
Kauntungan luwih saka perlawanan tanpa kekerasan yaiku:
- suwene rata-rata sing luwih cekak (3 taun tinimbang 9 taun kanggo konflik kekerasan)
- luwih sithik pati, tatu, karusakan lan trauma
- kasempatan sing luwih dhuwur banget manawa demokratisasi sabanjure bakal menang sajrone limang taun sawisé konflik.
Sanajan pemberontakan kekerasan kasil, isih ora bakal ana kahanan demokratis ing negara ing jangka panjang.
Akibaté asring ana pembalasan marang para pendukung rezim lawas, nglirwakake hak-hak minoritas, lan sapituruté,
saéngga kahanan ing nagara sawisé konflik bersenjata asring malah luwih represif tinimbang sadurungé.
- Perlawanan tanpa kekerasan nduwèni risiko luwih cilik kanggo perang sipil sabanjuré, amarga meh separo
saka kabèh konflik bersenjata sing sukses nyebabaké konflik bersenjata anyar sajrone 10 taun.
Pamanggih manawa kekerasan mung bisa diatasi nganggo kekerasan balasan mula iku salah.
Ana akèh alternatif sing luwih sukses tinimbang kekuwatan militer, sing béda karo operasi militer, bisa nggawa katentreman
sejati, langgeng, adil, lan demokratis ing nagara sing dimaksud.
Sajrone wektu sing padha, Erica Chenoweth wis nerusake panalitené saka taun 2004 nganti 2019 lan nemokaké ing ngisor iki:
Pemberontakan tanpa kekerasan terus luwih sukses tinimbang sing nganggo kekerasan.
Nanging, pamaréntah-pamaréntah saiki wis luwih siap ngadhepi perlawanan tanpa kekerasan.
Para diktator lan rezim otoriter wis sinau nyekel gerakan tanpa kekerasan.
Gerakan perlawanan tanpa kekerasan ngadhepi tantangan-tantangan ing ngisor iki ing abad kaping 21:
- Pelaporan netral dihambat dening sensor lan pengawasan, nalika kabar palsu disebarake dening rezim.
- Gerakan non-kekerasan sing nduwèni sayap kekerasan saya tambah.
Para agen provokator saya tambah asring digunakake kanggo nggawa kekerasan menyang sawijining gerakan.
Agent provocateur iku wong sing tumindak atas jeneng panguwasa kaya polisi, kantor jaksa umum, utawa dinas
rahasia kanggo nyusup menyang klompok utawa organisasi lan ngajak anggotané nindakake tumindak ilegal.
Sayap-sayap kasar iki nyuda kasuksesan saka sawijining gerakan.
Mula saka iku: Ati-ati marang infiltrasi sing ditujokake dening wong-wong kasar!
- Tindakan lan kasempatan digital kakehan dianggep.
Sanajan bisa nglumpukaké wong kanthi cepet liwat internet, iki biasané ora nuntun marang kampanye jangka panjang, sing
mbutuhaké wong-wong padha kenal siji lan sijiné sacara pribadi.
- Asring, wektu lan energi sing diinvestasikake kanggo ngrancang kampanye lan nguwatake
kohesi ing sawijining gerakan isih kurang.
Kampanye perlawanan sing sukses mbutuhake jaringan kelompok sing kuwat ing ngendi wong-wong padha kenal siji lan sijine kanthi
apik lan padha ndhukung siji lan sijine nalika ana penindasan.
Sanajan ana tantangan iki, perlawanan tanpa kekerasan isih luwih sukses.
Napa dalan tanpa kekerasan durung luwih kerep dipilih nganti saiki?
Para panliti nyangka menawa iki amarga kurangé kawruh babagan sipat, kamungkinan, lan
kasempatan kasil saka perlawanan tanpa kekerasan.
Ora kaget panaliten iki umume diabaikan dening para politikus, media, lan akademisi.
Sawise kabèh, bathi sing dipikolehi saka perang bakal kaancam yèn wong-wong padha nyadari yèn ana cara
sing luwih efektif tinimbang kekuwatan bersenjata.
Iki amarga model bisnis industri senjata adhedhasar narasi manawa perlawanan kekerasan iku perlu lan penting.
Kesimpulan: Kita kudu bisa nggayuh katentreman, dudu perang!
Mula, tulung nyebarake kabar iki kanthi nuduhake program iki ing media sosial, umpama!
Mung yen asil panaliten iki ditampa, pembantaian getih sing nggegirisi lan karusakan luwih lanjut bisa dicegah, lan wong-wong
sing entuk bathi saka perang ora bakal bisa maneh ngasilake bathi saka sangsara manungsa lan karusakan negara-negara sakabehe.
Aja gumantung marang media sosial ing internet, nanging kenalna karo wong-wong sing padha
pamikiran lan bisa dipercaya ing urip nyata.
Mung bebarengan bisa mecah spiral kekerasan.
Kita butuh wong-wong sing guyub rukun kanggo tentrem lan mimpin kanthi tuladha.
Kla.TV seneng ndhukung jejaring lokal wong-wong sing tresna marang tentrem kanthi
bantuan formulir kontak ing www.kla.tv/vernetzung.