Одбраната, отпорот и силата секогаш се сметале речиси исклучиво во контекст на насилство.
Барем кога станува збор за отпор против особено безмилосни автократи и безскрупулозни диктатори, постои речиси
едногласно согласување дека насилството може да се надмине само со контранасилство, дека војната носи мир итн.
Од најново време, по "пресвртната точка" прогласена од тогашниот канцелар Олаф Шолц во германскиот Бундестаг во
февруари 2022 година, дојде до огромно стеснување на дискурсот на воени аргументи – и тоа не само во Германија.
Веќе нема дискусија за тоа дали воопшто треба да се користи воена сила, туку само за тоа колку оружје треба да се
испорача, каков тип оружје, кога тоа треба да се случи итн.
Пацифистите се навредуваат како "цигански пацифисти" или се исмејуваат како наивни и непрактични.
Дипломатијата се смета за секундарна, а ненасилните дејства се дискредитирани.
Ова често се оправдува со таканареченото "право на самоодбрана" (член 51 од Повелбата на
ОН), кое, на пример, Украина или Израел го имаат.
Секако, секоја држава го има ова право.
Сепак, самоодбраната треба да се спроведе со најефикасен метод.
Повеќето луѓе изгледа дека од самиот почеток ја сметаат воената одбрана за најефикасен облик на одбрана.
Но дали навистина се во право? Дали навистина нема алтернативи на војната, насилството и испораките на оружје, како што
би сакале да ни наметнат масовните медиуми – кои изгледа дека станаа гласноговорници на воените застапници?
Дали одбраната секогаш мора да биде воена за да биде ефикасна?
Или постојат алтернативни форми на цивилна одбрана кои се подеднакво ефикасни или дури и поуспешни?
И кои, како споредбена последица, спречуваат уништување на цели градови и големи површини земјиште
и драстично го намалуваат бројот на човечки жртви?
Едно е сигурно: војните често предизвикувале ужасно уништување и пролевање крв без
навистина да ги постигнат своите зацртани цели.
Ерика Ченовает од Универзитетот Веслијан во Мидлтон, САД – призната експертка за прашања на тероризам – и нејзината колешка
Марија Ј. Стефан ги испитаа сите познати конфликти низ светот од 1900 до 2006 година кои се однесуваа на правото
на самоопределување, отстранување на политички лидери или протерување на воени окупаторски сили.
Од нив, 218 беа вооружени, а 105 беа ненасилни.
Нејзината студија беше објавена во 2011 година под наслов: "Зошто граѓанскиот отпор функционира. Стратешката логика на ненасилниот
конфликт" и сега е достапна и на германски јазик ("Зошто граѓанскиот отпор функционира –
Стратешката логика на ненасилниот конфликт").
Студијата пополни празнина во истражувањата со тоа што одговори на прашањето дали повторното заземање на окупираните територии,
отпорот кон окупацијата, диктатурите, репресивните режими и соборувањето на непопуларните влади
се поуспешни преку ненасилен или насилен отпор.
Студијата беше, така, пионерско достигнување на меѓународно ниво, разобличувајќи ги заедничките резерви како неосновани.
Конечно, студијата јасно покажа дека ненасилните форми на отпор биле речиси двојно поуспешни од вооружениот
отпор – во Европа, како и во Америка, Азија и Африка.
Помеѓу 2000 и 2006 година, ненасилни акции беа пет пати поуспешни од вооружени востанија.
Авторите наведуваат: "...особено во кампањи кои се стремат кон промена на режимот или ослободување од
странска окупација, ненасилниот отпор е јасно супериорен" .
Овие наоди до денес не се побиени, бидејќи се засноваат на обемни податоци и темелна
научна анализа. Ова доведе до јасни резултати.
Според авторите на студијата, нема гаранција дека ненасилниот отпор ќе доведе до успех.
Сепак, во случај на насилни дејства, стапката на успех беше значително пониска, 22 проценти, отколку во случајот со
ненасилен отпор, кој беше успешен во над 50 проценти од случаите.
Интересен детаљ: Дури и хибридните форми на движења, кои комбинираат масовна ненасилна отпор со насилни
крила, се помалку успешни од чисто ненасилните кампањи.
Комбинирањето на насилство со ненасилни дејства не води кон успех.
Авторите на студијата ја сметаа кампањата за успешна ако нејзините цели беа остварени 100
проценти во рок од една година од врвот на активностите.
Според студијата, успешните ненасилни кампањи вклучуваа Иранската револуција (1977–1979) и
Филипинското движење на народната моќ (1983–1986).
Во 2005 година, упорна и систематска ненасилна акција стави крај на странската окупација во Либан .
"Во Источен Тимор", според авторите, "не-насилното движење на отпорот помогна успешно да се отстранат
индонезиските трупи од Источен Тимор и да се постигне независност за анектираната територија."
Што значи ненасилното отпор во пракса?
Можно е да се замисли широк спектар на форми на дејствување.
Во примерите што штотуку беа спомнати, имаше ненасилно отпор со милиони учесници во форма на масовни
протести, штрајкови и организирано непотчинување.
Ова систематски го лиши непријателот од неговите политички, економски и воени извори на моќ.
Ова беше постигнато преку активната поддршка на бизнисмени, работници, синдикати, студенти, професионалци, свештенство,
млади луѓе, жени, сиромашни, земјоделски здруженија и други групи на чија послушност и ресурси режимот зависеше.
Имаше креативни акции, како граѓанска непослушност од ирански работници во електрани.
Секое вечер, тие го исклучуваа струјниот напојување за два часа за да ги прекинат државните вечерни вести и
да им обезбедат покритие во темнината на демонстрантите кои го прекршуваа полицискиот час.
Често, акциите на ненасилен отпор привлекуваа толку многу демонстранти на улиците што полицијата и
безбедносните сили на спротивната страна немаа ресурси или персонал за спроведување на забраните.
На крајот на краиштата, не можеш одеднаш да ставиш десетици илјади луѓе во затвор кога имаш само неколку празни затворски ќелии.
На пример, десетици илјади луѓе формираа ѕид за да ги запрат тенковите и војниците лојални на владата.
Наместо да ги напаѓаат безбедносните сили на режимот, цивилните демонстранти седнаа пред тенковите и им подарија на војниците
мирни симболи како цвеќиња, чоколади или портокалова лимонада како поздрав – и ги
повикаа војниците да се приклучат кон опозицијата.
Ненасилните акции исто така беа успешни на места каде насилен обид пропадна само неколку години порано,
како во случајот со движењето People Power на Филипините.
Зошто ненасилните кампањи на крајот имаат многу поголема шанса за успех?
Авторите на студијата ги наведуваат следниве причини:
1. Ненасилни кампањи можат да мобилизираат многу повеќе луѓе.
Просечното насилство имаше 50.000 учесници, додека ненасилните кампањи имаа просечно 200.000 учесници.
Ова овозможи да се преземат пошироки мерки, што ги зголеми трошоците за одржување на статус кво за режимот.
Ненасилните кампањи се исто така поотворени за учество на жени и постари лица, бидејќи овие
активности вклучуваат помал ризик отколку насилниот отпор.
Според Ерика Ченовает, ако се опфати широк спектар од населението, режимот едвај може да ја
задржи својата власт со десет проценти учество.
Да, дури и со само пет проценти учество, ќе биде тешко за режимот.
2. Потешко е да се изолираат вклучените лица.
Учесниците во ненасилни кампањи често претставуваат многу различни делови од населението, бидејќи ненасилните кампањи често
вклучуваат луѓе од различни полови, возрасти, религии, етнички припадности, идеологии, професии и социо-економски статуси.
Ова го отежнува за противниците да ги изолираат учесниците и да спроведат репресија.
3. Ненасилните кампањи имаат повеќе можности да развијат нови тактики и идеи поради нивниот разновиден и поголем број учесници.
Според студијата, успесите беа независни од тоа дали режимот во прашање беше авторитарен, силен или
слаб, или се обиде да ја потисне кампањата со сила.
Дополнителни предности на ненасилната отпор се:
- многу пократкото просечно траење (3 години наместо 9 години за насилни конфликти)
- многу помалку смртни случаи, повреди, разурнување и траума
- многу поголема веројатност дека понатамошната демократизација ќе преовладее во рок од пет години од конфликтот.
Дури и ако насилните востанија успеат, сепак нема да има демократски услови во земјата на долг рок.
Последиците често се одмазди против приврзаниците на поранешниот режим, игнорирање на правата на малцинствата
итн., со што ситуацијата во земјата по вооружените конфликти често е уште порепресивна отколку порано.
- Ненасилното отпор носи помал ризик од последователна граѓанска војна, бидејќи речиси половина од сите успешни вооружени
конфликти водат до нов вооружен конфликт во рок од 10 години.
Ставот дека насилството може да се надмине само со спротивно насилство е затоа погрешен.
Постојат многу поуспешни алтернативи на воената сила кои, за разлика од воените операции, можат да донесат вистински, траен,
праведен и демократски мир во земјата за која станува збор.
Во меѓувреме, Ерика Ченовет ја продолжи својата истражувачка работа помеѓу 2004 и 2019 година и ги откри следниве наоди:
Ненасилните востанија продолжуваат да бидат поуспешни од насилните.
Сепак, владите станаа подобро опремени да се справат со ненасилното отпор.
Диктаторите и авторитарните режими научија да ги потиснуваат ненасилни движења.
Ненасилниот покрет на отпор се соочува со следниве предизвици во 21-от век:
- Нейтралното известување е попречено од цензура и надзор, додека лажните вести се шират од режимите.
- Ненасилните движења со насилни крила се зголемија.
Провокатори сè почесто се користат за внесување насилство во движењето.
Агент-провокатор е лице кое дејствува во име на властите, како што се полицијата, јавното обвинителство или тајните
служби, за да се инфилтрира во група или организација и да ги поттикне нејзините членови да извршат незаконски дејствија.
Овие насилни крила го намалуваат успехот на движењето.
Затоа: Внимавајте на насочена инфилтрација од насилни лица!
- Дигиталните акции и можности се преценети.
Иако е можно брзо да се мобилизираат луѓето преку интернет, тоа обично не води до долгорочни
кампањи каде што луѓето треба да се познаваат лично.
- Често се вложува премалку време и енергија во планирање на кампањи и промовирање на кохезијата во рамките на движењето.
Успешната кампања на отпор бара силни мрежи на групи во кои луѓето добро се познаваат и
си даваат поддршка кога ќе настане репресија.
И покрај овие предизвици, ненасилната отпорност продолжува да биде поуспешна.
Зошто ненасилната патека досега не е применета многу почесто?
Авторите на студијата претпоставуваат дека ова се должи на недостаток на знаење за природата,
можностите и шансите за успех на ненасилниот отпор.
Не е ни чудо што оваа студија најчесто е игнорирана од политичарите, медиумите и академијата.
На крајот на краиштата, профитите стекнати од војните би биле загрозени ако се прифати дека
постојат многу поефикасни методи од вооружената сила.
Ова е затоа што деловниот модел на воената индустрија се заснова на наративот дека насилниот отпор е неопходен и суштински.
Заклучок: Мораме да станеме способни за мир, а не за војна!
Затоа, ве молиме, раширете го зборот споделувајќи ја оваа програма на социјалните мрежи, на пример!
Само ако се прифатат наодите од оваа студија, може да се спречи понатамошно страшно крвопролевање и разурнување, и оние кои
профитираат од војната повеќе нема да можат да остваруваат профит од човечкото страдање и разурнувањето на цели земји.
Не се потпирајте на социјалните мрежи на интернет, туку запознајте истомисленици на кои можете да им верувате во реалниот живот.
Само заедно може да се прекине спиралата на насилството.
Ни требаат луѓе кои се обединети за мир и водат со пример.
Kla.TV со задоволство ја поддржува локалната мрежа на љубителите на мирот со помош на
формуларот за контакт на www.kla.tv/vernetzung.