Mbrojtja, rezistenca dhe forca gjithmonë janë konsideruar pothuajse ekskluzivisht në terma të dhunës.
Të paktën kur bëhet fjalë për rezistencën ndaj autokratëve veçanërisht mizorë dhe diktatorëve pa skrupuj, ka
pothuajse një pajtim unanim se dhuna mund të mposhtet vetëm me kundërdhunë, se lufta sjell paqe, etj.
Që nga "pika kthese" e shpallur nga kancelari i atëhershëm Olaf Scholz në Bundestag-in gjerman në shkurt 2022, ka
pasur një ngushtim të jashtëzakonshëm të diskursit në argumentet ushtarake – dhe jo vetëm në Gjermani.
Nuk ka më asnjë diskutim nëse forca ushtarake duhet të përdoret fare, por vetëm për sa armë duhet të furnizohen,
për çfarë lloji armësh, kur duhet të ndodhë kjo, etj.
Pacifistët fyehen si "pacifistë të rrëmujshëm" ose tallen si naivë dhe të papërgatitur për botën.
Diplomacia konsiderohet e dytësishme, dhe veprimet pa dhunë diskreditohen.
Kjo shpesh justifikohet me të ashtuquajturin "të drejtën e vetëmbrojtjes" (Neni 51 i Kartës së OKB-së),
të cilën, për shembull, Ukraina ose Izraeli e kanë.
Natyrisht, çdo shtet ka këtë të drejtë.
Megjithatë, vetëmbrojtja duhet të kryhet duke përdorur metodën më efektive.
Shumica e njerëzve duket se e konsiderojnë mbrojtjen ushtarake formën më efektive të mbrojtjes që nga fillimi.
Por a kanë ata me të vërtetë të drejtë? A nuk ka me të vërtetë asnjë alternativë tjetër përveç luftës, dhunës dhe
furnizimeve me armë, siç na bëjnë të besojmë mediat masive – të cilat duket se janë bërë zëdhënëse të përkrahësve ushtarakë?
A duhet që mbrojtja të jetë gjithmonë ushtarake për të qenë efektive?
A ka forma alternative të mbrojtjes civile që janë po aq efektive apo edhe më të suksesshme?
Dhe të cilat, si efekt anësor, parandalojnë shkatërrimin e qyteteve të tëra dhe të zonave të mëdha tokësore dhe
reduktojnë në mënyrë drastike numrin e viktimave njerëzore?
Për një gjë është e sigurt: luftërat shpesh kanë shkaktuar shkatërrim të tmerrshëm dhe derdhje
gjaku pa arritur në të vërtetë qëllimet e synuara.
Erica Chenoweth nga Universiteti Wesleyan në Middleton, SHBA – një eksperte e njohur në çështjet e terrorizmit – dhe kolegia e
saj Maria J. Stephan shqyrtuan të gjitha konfliktet e njohura në mbarë botën midis viteve 1900 dhe 2006 që
përfshinin të drejtën e vetëvendosjes, largimin e udhëheqësve politikë ose dëbimin e fuqive ushtarake pushtuese.
Nga këta, 218 ishin të armatosur dhe 105 ishin paqësorë.
Studimi i saj u botua në vitin 2011 me titullin: "Pse rezistenca civile funksionon. Logjika strategjike e konfliktit paqësor" dhe
tani është gjithashtu i disponueshëm në gjermanisht ("Pse rezistenca civile funksionon –
Logjika strategjike e konfliktit paqësor").
Studimi plotësoi një boshllëk në kërkime duke iu përgjigjur pyetjes nëse rikthimi i territoreve të pushtuara, rezistenca ndaj
okupacionit, diktaturat, regjimet represive dhe rrëzimi i qeverive të papëlqyera janë më të
suksesshme përmes rezistencës paqësore apo dhunshme.
Studimi ishte kështu një arritje pionierësh në nivel ndërkombëtar, duke ekspozuar rezervat e përbashkëta si të papranueshme.
Në fund të fundit, studimi tregoi qartë se format paqësore të rezistencës ishin pothuajse dy herë më të suksesshme se rezistenca
e armatosur – në Evropë, si dhe në Amerikë, Azi dhe Afrikë.
Midis viteve 2000 dhe 2006, veprimet paqësore ishin pesë herë më të suksesshme se kryengritjet e armatosura.
Autorët thonë: "...sidomos në fushatat që synojnë ndryshimin e regjimit ose çlirimin nga okupacioni i
huaj, rezistenca paqësore është qartë superiore" .
Këto gjetje nuk janë hedhur poshtë deri më sot, pasi bazohen në të dhëna të gjera dhe analiza të
thella shkencore. Kjo çoi në rezultate të qarta.
Sipas autorëve të studimit, nuk ka garanci që rezistenca pa dhunë do të çojë në sukses.
Megjithatë, në rastin e veprimeve të dhunshme, shkalla e suksesit ishte ndjeshëm më e ulët, 22 për qind, sesa
në rastin e rezistencës paqësore, e cila pati sukses në më shumë se 50 për qind të rasteve.
Detaj interesant: Edhe format hibride të lëvizjeve që kombinojnë rezistencë paqësore në shkallë të gjerë me krahë të dhunshëm
janë më pak të suksesshme se fushatat plotësisht paqësore.
Përzierja e dhunës me veprime paqësore nuk çon në sukses.
Autorët e studimit e konsideruan një fushatë të suksesshme nëse objektivat e saj arriheshin 100
për qind brenda një viti nga kulmi i aktiviteteve.
Sipas studimit, fushatat e suksesshme paqësore përfshinin Revolucionin Iranian (1977–1979) dhe
Lëvizjen Popullore të Fuqisë në Filipine (1983–1986).
Në vitin 2005, veprimet e qëndrueshme dhe sistematike pa dhunë çuan në përfundimin e okupimit të huaj në Liban .
"Në Timorin Lindor," sipas autorëve, "një lëvizje rezistence paqësore ndihmoi në largimin e suksesshëm të
trupave indoneziane nga Timori Lindor dhe në arritjen e pavarësisë për territorin e aneksuar."
Çfarë do të thotë rezistenca paqësore në praktikë?
Një gamë e gjerë formash veprimi është e mundshme.
Në shembujt që sapo përmendëm, kishte rezistencë paqësore që përfshinte miliona pjesëmarrës në formën e
protestave masive, grevave dhe mosbashkëpunimit të organizuar.
Kjo i privoi sistematikisht armikut nga burimet e tij politike, ekonomike dhe ushtarake të pushtetit.
Kjo u arrit përmes mbështetjes aktive të biznesmenëve, punëtorëve, sindikatave, studentëve, profesionistëve, klerit, të
rinjve, grave, të varfërve, asociacioneve të fermerëve dhe grupeve të tjera, nga bindja dhe burimet e të cilave varrej regjimi.
Kishte veprime krijuese, si mosbindje civile nga punëtorët iranianë në centralet elektrike.
Çdo mbrëmje, ata ndërprisnin energjinë elektrike për dy orë për të ndërprerë lajmet e mbrëmjes të shtetit
dhe për të siguruar mbulesë në errësirë për demonstruesit që po shkelnin orën policore.
Shpesh, veprimet e rezistencës paqësore tërhoqën kaq shumë demonstrues në rrugë, sa policia dhe forcat e
sigurisë së palës kundërshtare nuk kishin as burimet as personelin për të zbatuar ndalimet.
Më në fund të fundit, nuk mund t'i fusësh papritmas dhjetëra mijëra njerëz në burg kur ke vetëm disa qeli të lira.
Për shembull, dhjetëra mijëra njerëz formuan një mur për të ndaluar tanket dhe trupat besnike qeverisë.
Në vend që të sulmonin forcat e sigurisë së regjimit, demonstruesit civilë u ulën përpara tankeve dhe ushtarëve u ofruan
simbole paqësore si lule, çokollata ose limonadë portokalli si përshëndetje – dhe i ftuan ushtarët t'i bashkoheshin opozitës.
Veprimet paqësore ishin gjithashtu të suksesshme në vende ku një përpjekje e dhunshme kishte dështuar vetëm pak vjet
më parë, si në rastin e lëvizjes People Power në Filipine.
Pse fushatat paqësore në fund të fundit kanë një shans shumë më të lartë për sukses?
Autorët e studimit citojnë arsyet e mëposhtme:
1. Fushatat paqësore mund të mobilizojnë shumë më shumë njerëz.
Veprimi mesatar i dhunshëm pati 50,000 pjesëmarrës, ndërsa fushatat paqësore patën mesatarisht 200,000 pjesëmarrës.
Kjo mundësoi ndërmarrjen e veprimeve më të gjera, gjë që rriti kostot e ruajtjes së status quos për regjimin.
Fushat paqësore janë gjithashtu më të hapura ndaj pjesëmarrjes së grave dhe të moshuarve, pasi këto
aktivitete përfshijnë më pak rrezik se rezistenca e dhunshme.
Sipas Erica Chenoweth, nëse arrin një spektër të gjerë të popullsisë, një regjim me vështirësi mund të
ruajë pushtetin e tij me dhjetë për qind pjesëmarrje.
Po, edhe me vetëm pesë për qind pjesëmarrje, do të jetë e vështirë për regjimin.
2. Personat e përfshirë janë më të vështirë për t'u izoluar.
Pjesëmarrësit në fushatat paqësore shpesh përfaqësojnë pjesë shumë të ndryshme të popullsisë, pasi fushatat paqësore
shpesh përfshijnë njerëz me gjini, mosha, fe, etni, ideologji, profesione dhe statuse socio-ekonomike të ndryshme.
Kjo e bën më të vështirë për kundërshtarët të izolojnë pjesëmarrësit dhe të zbatojnë shtypje.
3. Fushatat pa dhunë kanë më shumë mundësi për të zhvilluar taktika dhe ide të reja për shkak të numrit të
tyre më të madh dhe më të larmishëm të pjesëmarrësve.
Sipas studimit, sukseset ishin të pavarura nga nëse regjimi në fjalë ishte autoritar, i fortë apo i
dobët, ose përpiqej të shtypte fushatën me dhunë.
Përparësi të tjera të rezistencës pa dhunë janë:
- kohëzgjatja mesatare shumë më e shkurtër (3 vjet në vend të 9 vjetëve për konfliktet e dhunshme)
- shumë më pak vdekje, lëndime, shkatërrim dhe traumë
- një mundësi shumë më e madhe që demokratizimi i mëvonshëm të triumfojë brenda pesë vjetësh nga konflikti.
Edhe nëse kryengritjet e dhunshme kanë sukses, në afat të gjatë në vend nuk do të ketë kushte demokratike.
Pasojat shpesh janë hakmarrje kundër mbështetësve të regjimit të mëparshëm, injorimi i të drejtave të pakicave, etj.,
me rezultatin që situata në vend pas konflikteve të armatosura shpesh është edhe më represive se më parë.
- Rezistenca paqësore ka një rrezik më të ulët për një luftë civile të mëvonshme, pasi pothuajse gjysma e të
gjitha konflikteve të armatosura të suksesshme çojnë në një konflikt të ri të armatosur brenda 10 vjetësh.
Mendimi se dhuna mund të mposhtet vetëm me kundërdhunë është prandaj i pasaktë.
Ekzistojnë alternativa shumë më të suksesshme se forca ushtarake të cilat, ndryshe nga operacionet ushtarake,
mund të sjellin një paqe të vërtetë, të qëndrueshme, të drejtë dhe demokratike në vendin përkatës.
Ndërkohë, Erica Chenoweth ka vazhduar kërkimet e saj midis viteve 2004 dhe 2019 dhe ka gjetur sa vijon:
Ngritjet paqësore vazhdojnë të jenë më të suksesshme se ato të dhunshme.
Megjithatë, qeveritë janë bërë më të pajisura për t'u përballur me rezistencën paqësore.
Diktatorët dhe regjimet autoritare kanë mësuar të shtypin lëvizjet paqësore.
Lëvizja e rezistencës paqësore përballet me sfidat e mëposhtme në shekullin e 21-të:
- Raportimi neutral pengohet nga censura dhe mbikëqyrja, ndërsa lajmet e rreme përhapen nga regjimet.
- Lëvizjet paqësore me krahë të dhunshëm janë shtuar.
Agjentët provokatorë po përdoren gjithnjë e më shumë për të sjellë dhunë në një lëvizje.
Një agjent provokator është një person që vepron në emër të autoriteteve, si policia, prokuroria publike ose shërbimet
sekrete, për të infiltruar një grup ose organizatë dhe për të nxitur anëtarët e saj të kryejnë akte të paligjshme.
Këto krahë të dhunshëm zvogëlojnë suksesin e një lëvizjeje.
Prandaj: Kini kujdes nga infiltrimi i synuar nga individë të dhunshëm!
- Veprimet dhe mundësitë digjitale janë tepricëvlerësuar.
Edhe pse është e mundur të mobilizosh njerëzit shpejt përmes internetit, kjo zakonisht nuk çon në fushata afatgjata
ku njerëzit duhet të njohin njëri-tjetrin personalisht.
- Shpesh, në planifikimin e fushatave dhe në promovimin e kohezionit brenda një
lëvizjeje investohet shumë pak kohë dhe energji.
Një fushatë rezistence e suksesshme kërkon rrjete të forta grupesh, në të cilat njerëzit njohin mirë
njëri-tjetrin dhe mbështesin njëri-tjetrin kur ndodh shtypja.
Pavarësisht këtyre sfidave, rezistenca pa dhunë vazhdon të jetë më e suksesshme.
Pse rruga paqësore nuk është ndjekur më shpesh deri tani?
Autorët e studimit dyshojnë se kjo i detyrohet mungesës së njohurive mbi natyrën, mundësitë
dhe shanset e suksesit të rezistencës paqësore.
Nuk është çudi që ky studim kryesisht injorohet nga politikanët, mediat dhe akademia.
Më në fund të fundit, fitimet e marra nga luftërat do të rrezikoheshin nëse do të përhapej bindja se
ekzistojnë metoda shumë më efektive se forca e armatosur.
Kjo është sepse modeli i biznesit të industrisë së armëve bazohet në narrativën se
rezistenca e dhunshme është e nevojshme dhe thelbësore.
Përfundim: Duhet të bëhemi të aftë për paqe, jo për luftë!
Pra, ju lutem përhapni lajmin duke ndarë këtë program në rrjetet sociale, për shembull!
Vetëm nëse pranohen gjetjet e këtij studimi, mund të parandalohet një gjakderdhje dhe shkatërrim i mëtejshëm i tmerrshëm, dhe ata
që përfitojnë nga lufta nuk do të jenë më në gjendje të gjenerojnë fitime nga vuajtjet
njerëzore dhe shkatërrimi i vendeve të tëra.
Mos u mbështetni në mediat sociale në internet, por njihuni me njerëz me mendje të ngjashme që mund t'u besoni në jetën reale.
Vetëm së bashku mund të thyhet spirala e dhunës.
Na duhen njerëz që qëndrojnë të bashkuar për paqe dhe udhëheqin me shembull.
Kla.TV është e lumtur të mbështesë rrjetëzimin lokal të njerëzve që duan paqen me ndihmën e
formularit të kontaktit në www.kla.tv/vernetzung.