WEBVTT

00:01.032 --> 00:07.562
Tshireletso, kganetso le matla esale di nahannwa
hoo e ka bang ka ho feletseng ka tsela ya dikgoka.

00:07.562 --> 00:14.744
Bonyane ha ho tluoa tabeng ea khanyetso khahlanong le babusi ba
sehlōhō ka ho khetheha le ba khelohileng, ho batla ho na

00:14.744 --> 00:22.867
le tumellano e feletseng ea hore pefo e ka hlōloa feela ka
pefo e e khahlanong, hore ntoa e tlisa khotso, joalo-joalo.

00:22.867 --> 00:30.103
Ho tloha ha ho phatlalalitsoe "phetolo ea maemo" ke eo e neng e
le Tona-kholo Olaf Scholz ka hare ho Bundestag ea Jeremane

00:30.103 --> 00:37.812
ka Hlakola 2022, ho bile le phokotseho e kholo ea lipuisano
ho isa lipuisanong tsa sesole feela – eseng Jeremane feela.

00:37.812 --> 00:44.078
Ha ho sa na puisano e mabapi le hore na matla a sesole a lokela
ho sebediswa, empa e se e le feela mabapi le hore

00:44.078 --> 00:50.171
na ho lokela ho fumanngwa dibetsa tse kae, ke
mofuta ofe wa dibetsa, nako e lokelang ho etsahala, jj.

00:50.171 --> 00:54.847
Bathati ba khotso ba hlefiswa ka ho bitswa
"mathati a khotso a bo-sethoto" kapa ba somelwa e le

00:54.847 --> 00:58.671
ba sa tsotelleng le ba sa tsebeng tsa lefatshe.

00:58.671 --> 01:03.578
Dipuisano di nkuwa e le tsa bobedi, mme
diketso tse se nang pefo ha di hlomphewe.

01:03.578 --> 01:09.378
Hangata sena se a hlalosoa ka seo ho thoeng ke "tokelo ea ho
itšireletsa" (Karolo ea 51 ea Molao oa

01:09.378 --> 01:16.873
Motheo oa Machaba a Kopaneng), eo, mohlala,
Ukraine kapa Israel li nang le tokelo ea eona.

01:16.873 --> 01:20.921
Ka tlhaho, naha e 'ngoe le e 'ngoe e na le tokelo ena.

01:20.921 --> 01:25.773
Leha ho le jwalo, boitshireletso bo lokela ho
etswa ka mokgwa o sebetsang ka ho fetisisa.

01:25.773 --> 01:33.078
Batho ba bangata ba bonahala ba nka tshireletso ya sesole e le
mofuta o sebetsang ka ho fetisisa wa tshireletso ho tloha qalong.

01:33.078 --> 01:40.619
Empa na ba nepile kannete? Na ha ho na mekhoa e meng kannete ntle
le ntoa, pefo le phano ea libetsa, joalokaha mecha

01:40.619 --> 01:47.464
ea phatlalatso e ka re etsa hore re lumele – e
bonahalang e se e fetohile molomo oa babuelli ba sesole?

01:47.464 --> 01:52.112
Na tshireletso e tlameha ho ba ya sesole kamehla hore e atlehe?

01:52.112 --> 01:59.875
Kapa na ho na le mekhoa e meng ea tšireletso ea sechaba
e atlehang ka ho tšoana kapa e atlehileng le ho feta?

01:59.875 --> 02:05.886
Mme e le ditlamorao, di thibela tshenyo ya
metse eohle le dibaka tse kgolo tsa naha, mme di

02:05.886 --> 02:09.615
fokotsa haholo palo ya bafu le ba lemetseng?

02:09.615 --> 02:16.828
Hobane ntho e le 'ngoe e tiile: lintoa hangata
li bakile timetso e tšabehang le tšollo ea mali

02:16.828 --> 02:21.429
ntle le ho fihlela lipheo tsa tsona tse reriloeng.

02:21.429 --> 02:29.472
Erica Chenoweth ho tsoa Univesithing ea Wesleyan e Middleton, USA
– setsebi se tsebahalang litabeng tsa bokhukhuni – le

02:29.472 --> 02:37.921
mosebetsi-'moho le eena Maria J. Stephan ba hlahlobile likhohlano
tsohle tse tsejoang lefatšeng ka bophara pakeng tsa 1900 le

02:37.921 --> 02:46.872
2006 tse neng li ama tokelo ea boipuso, ho tlosa baetapele ba
lipolotiki kapa ho leleka mebuso ea sesole e hapileng naha.

02:46.872 --> 02:51.960
Ho tsena, ba 218 ba ne ba
hlometse mme ba 105 ba ne ba se na pefo.

02:51.960 --> 02:57.129
Phuputso ea hae e phatlalalitsoe ka 2011 tlas'a sehlooho se reng:
"Lebaka leo ka lona khanyetso ea baahi e sebetsang. Mohlala o

02:57.129 --> 03:02.095
bohlale oa tsamaiso ea likhohlano tse se nang pefo" 'me joale
e fumaneha hape ka Sejeremane ("Lebaka leo ka lona Khanyetso

03:02.095 --> 03:04.874
ea Baahi e Sebetsang – Mabaka a Maqiti a Ntwa e se Nang Pefo")

03:04.874 --> 03:12.809
Phuputso ena e tlatsitse sekheo liphuputsong ka ho araba potso ea
hore na ho boelanya libaka tse hapuoeng, khanyetso khahlanong le

03:12.809 --> 03:18.303
kameho, mebuso ea bohatelli, mebuso e hatellang le
ho ketola mebuso e sa ratoeng ho atleha

03:18.303 --> 03:22.859
haholoanyane ka khanyetso e se nang pefo kapa e nang le pefo.

03:22.859 --> 03:28.453
Ka hona, phuputso ena e bile katleho e ka
sehloohong boemong ba machaba, e senola hore

03:28.453 --> 03:32.505
lipelaelo tse tloaelehileng ha li na motheo.

03:32.505 --> 03:40.434
Qetellong, phuputso e bontšitse ka ho hlaka hore mefuta ea
khanyetso e se nang pefo e atlehile hoo e ka

03:40.434 --> 03:48.559
bang habeli ho feta khanyetso e hlometseng
– Europe hammoho le Amerika, Asia le Afrika.

03:48.559 --> 03:58.119
Pakeng tsa 2000 le 2006, liketso tse se nang pefo li bile le
katleho ka makhetlo a mahlano ho feta mekhubu e hlometseng.

03:58.119 --> 04:05.852
Bangodi ba bolela: "...haholoholo mats'olong a batlang
phetoho ya puso kapa tokoloho ho tswa tlasa kameho ya

04:05.852 --> 04:11.568
basele, khanyetso e se nang pefo e hlakile hore e phahametse" .

04:11.568 --> 04:19.100
Diphuputso tsena ha di eso hanyetswe ho fihlela jwale,
kaha di thehilwe hodima datha e batsi le tshekatsheko e

04:19.100 --> 04:24.497
tebileng ya saense. Sena se lebisitse diphethong tse hlakileng.

04:24.497 --> 04:31.216
Ho ya ka bangodi ba phuputso, ha ho na tiisetso
ya hore kganyetso e se nang dikgoka e tla atleha.

04:31.216 --> 04:37.905
Leha ho le jwalo, tabeng ya diketso tsa pefo, sekgahla sa katleho
se ne se le tlase haholo ho diphesente tse 22, ha

04:37.905 --> 04:44.937
ho bapiswa le boitshokelo bo se nang pefo, bo
ileng ba atleha ho feta diphesente tse 50 tsa dinyeoe.

04:44.937 --> 04:52.270
Ntlha e khahlang: Le mefuta e tsoakaneng ea mekhatlo e kopanyang
khanyetso e se nang pefo e pharaletseng le mapheo a pefo, ha e

04:52.270 --> 04:56.384
atlehe hakaalo ho feta matšolo a se nang pefo ka ho feletseng.

04:56.384 --> 05:01.380
Ho kopanya pefo le liketso tse se nang pefo ha ho tlise katleho.

05:01.380 --> 05:07.355
Bangoli ba phuputso ba nkile letsholo le atlehile haeba
maikemisetso a lona a fihletswe ka botlalo (100%) ka hara

05:07.355 --> 05:12.110
selemo se le seng ho tloha nakong ya sehlohlolo sa mesebetsi.

05:12.110 --> 05:21.289
Ho ya ka phuputso, matsholo a atlehileng a se nang
dikgoka a ne a kenyeletsa Phetohelo ya Iran (1977–1979) le

05:21.289 --> 05:26.484
Mokgatlo wa Matla a Batho wa Philippines (1983–1986).

05:26.484 --> 05:31.610
Ka 2005, ketso e sa kgaotseng le e
hlophisitsweng ya ho se be le dikgoka e ile ya fedisa

05:31.610 --> 05:34.939
kgaso ya naha ya Lebanon ke dinaha tse ding .

05:34.939 --> 05:41.107
"Timoro Botjhabela," ho ya ka bangodi, "mokgatlo wa
boitshireletso o se nang dikgoka o thusitse ho tlosa ka

05:41.107 --> 05:48.673
katleho masole a Indonesia naheng ya Timoro Botjhabela le
ho fihlella boipuso bakeng sa naha eo e neng e hapilwe."

05:48.673 --> 05:53.016
Khanyetso e se nang pefo e bolela'ng ha e sebetsa?

05:53.016 --> 05:55.579
Mefuta e mengata e fapaneng ea liketso e ka nahanoa.

05:55.579 --> 06:00.373
Mehlaleng e sa tsoa boleloa, ho bile le khanyetso e se nang pefo
e neng e kenyelelitse batho ba limilione ka

06:00.373 --> 06:05.439
mokhoa oa boipelaetso ba sechaba, litlhōlo tsa
mosebetsi le ho se sebelisane ho hlophisitsoeng.

06:05.439 --> 06:10.798
Sena se ile sa amoha sera mehloli ea sona ea matla ea
lipolotiki, moruo le sesole ka mokhoa o hlophisitsoeng.

06:10.798 --> 06:17.628
Sena se fihletsoe ka tšehetso e mafolofolo ea bo-rakhoebo,
basebetsi, mekhatlo ea basebetsi, baithuti, litsebi, baruti,

06:17.628 --> 06:26.103
bacha, basali, mafutsana, mekhatlo ea lihoai le lihlopha tse ling
tseo puso e neng e itšetlehile ka kutlo le lisebelisoa tsa tsona.

06:26.103 --> 06:32.732
Ho bile le liketso tsa boqapi, tse kang ho se mamele
molao ka basebetsi ba Iran liteisheneng tsa motlakase.

06:32.732 --> 06:39.824
Mantsiboea 'ohle, ba ne ba kuta motlakase lihora tse peli ho
sitisa litaba tsa mantsiboea tsa naha le ho fa baipelaetsi

06:39.824 --> 06:43.517
ba neng ba tlola taelo ea ho se tsamaee monyetla oa lefifi.

06:43.517 --> 06:48.704
Hangata, liketso tsa khanyetso e se nang pefo li ne li hohela
baipelaetsi ba bangata haholo literateng hoo mapolesa le

06:48.704 --> 06:54.728
mabotho a ts'ireletso a bohanyetsi a neng a se na
lisebelisoa kapa basebetsi ba lekaneng ho phethahatsa lithibelo.

06:54.728 --> 06:58.515
Etsoe, o ke ke wa kenya batho ba dikete tse
mashome teronkong ka tshohanyetso ha o na

06:58.515 --> 07:01.571
le disele tse mmalwa feela tse se nang batho.

07:01.571 --> 07:07.681
Ka mohlala, batho ba dikete tse mashome ba ile ba etsa
lebota ho thibela ditanka le masole a tshepahalang ho mmuso.

07:07.681 --> 07:14.837
Sebakeng sa ho hlasela mabotho a ts'ireletso a puso, baipelaetsi
ba baahi ba ile ba lula fatše ka pel'a litanka mme ba fa masole

07:14.837 --> 07:19.701
matšoao a khotso joalo ka lipalesa,
lichokolete kapa lero la lamunu e le tumediso – mme

07:19.701 --> 07:23.626
ba kopa masole hore a ikopanye le bohanyetsi.

07:23.626 --> 07:28.663
Liketso tse se nang pefo le tsona li atlehile libakeng tseo teko
ea pefo e neng e hlolehile ho tsona lilemong

07:28.663 --> 07:34.407
tse seng kae feela tse fetileng, joalo ka
tabeng ea mokhatlo oa Philippine People Power.

07:34.407 --> 07:40.642
Hobaneng matsholo a se nang pefo qetellong a
na le monyetla o moholo haholo wa katleho?

07:40.642 --> 07:44.140
Bangodi ba phuputso ba qotsa mabaka a latelang:

07:44.140 --> 07:49.860
1. Matšolo a se nang pefo a ka bokella batho ba bangata haholo.

07:49.860 --> 07:55.071
Ketso e tloaelehileng ea pefo e bile le
bankakarolo ba 50,000, ha matšolo a se nang pefo a

07:55.071 --> 07:58.272
bile le karolelano ea bankakarolo ba 200,000.

07:58.272 --> 08:02.267
Sena se ile sa nolofalletsa hore ho nkuoe mehato e
pharaletseng, e leng se ileng sa eketsa litšenyehelo

08:02.267 --> 08:05.144
tsa ho boloka boemo bo neng bo le teng bakeng sa 'muso.

08:05.144 --> 08:11.442
Liphahletso tse se nang pefo li boetse li bulehetse ho
nka karolo ha basali le maqheku haholoanyane, kaha mesebetsi

08:11.442 --> 08:15.058
ena e na le kotsi e fokolang ho feta khanyetso e mabifi.

08:15.058 --> 08:21.218
Ho ya ka Erica Chenoweth, haeba ho fihlellwa dikarolo tse
ngata tsa setjhaba, mmuso o ka sokola ho boloka matla a ona

08:21.218 --> 08:24.415
haeba karolo ya leshome lekgolong ya setjhaba e nka karolo.

08:24.415 --> 08:29.081
E, leha ho na le karolo ea liperesente tse
hlano feela, ho tla ba thata bakeng sa 'muso.

08:29.081 --> 08:34.615
2. Batho ba amehang ba thata ho ba arola.

08:34.615 --> 08:40.912
Bankakarolo mats'olong a se nang pefo hangata ba emela likarolo
tse fapaneng haholo tsa sechaba, kaha mats'olo a se nang pefo

08:40.912 --> 08:46.000
hangata a kenyelletsa batho ba bong bo fapaneng, lilemo tse
fapaneng, litumelo tse fapaneng, merabe e

08:46.000 --> 08:51.444
fapaneng, mehopolo e fapaneng, mesebetsi e
fapaneng, le maemo a fapaneng a moruo le sechaba.

08:51.444 --> 08:57.360
Sena se etsa hore ho be thata haholoanyane hore
bahanyetsi ba kgaotse bankakarolo le ho qobella kgatello.

08:57.360 --> 09:04.019
3. Matšolo a se nang pefo a na le menyetla e mengata
ea ho nts'etsapele maqheka le mehopolo e mecha ka

09:04.019 --> 09:09.329
lebaka la ho fapana le bongata ba bankakarolo ba 'ona.

09:09.329 --> 09:15.278
Ho ya ka phuputso, katleho e ne e sa itshetleha ka hore na
mmuso o buuwang ka ona e ne e le wa bohatelli, o matla

09:15.278 --> 09:19.316
kapa o fokolang, kapa o lekile ho hatella letsholo ka dikgoka.

09:19.316 --> 09:22.645
Melemo e meng ea khanyetso e se nang pefo ke:

09:22.645 --> 09:28.360
- nako e ka karolelano e kgutshwane haholo (dilemo tse 3
ho ena le dilemo tse 9 bakeng sa dikgohlano tse mabifi)

09:28.360 --> 09:32.752
- mafu, likotsi, timetso le mahlomola a fokolang haholo

09:32.752 --> 09:40.463
- monyetla o moholo haholo oa hore demokrasi e latelang e
tla atleha nakong ea lilemo tse hlano ka mor'a khohlano.

09:40.463 --> 09:46.635
Le ha meketekete e mabifi e ka atleha, maemo a
demokrasi a ntse a ke ke a ba teng naheng ka nako e telele.

09:46.635 --> 09:53.328
Mephetho hangata ke boiphetetso kgahlanong le batšehetsi ba mmuso
o fetileng, ho se hlomphe ditokelo tsa dihlopha tse

09:53.328 --> 10:01.080
nyenyane, jj., ka lebaka leo, boemo naheng kamora dintwa
tsa dibetsa hangata bo ba bo hatellang le ho feta ba pele.

10:01.080 --> 10:08.129
- Khanyetso e se nang pefo e na le kotsi e tlase ea ntoa ea lehae
e latelang, kaha hoo e ka bang halofo ea

10:08.129 --> 10:14.775
lintoa tsohle tse atlehileng tsa lihlomo e baka
ntoa e ncha ea lihlomo ka hare ho lilemo tse 10.

10:14.775 --> 10:19.460
Ka hona, pono ea hore pefo e ka hlōloa feela
ka pefo e khahlanong le eona, e fosahetse.

10:19.460 --> 10:26.196
Ho na le mekgwa e meng e atlehileng haholo ho feta
tshebediso ya mabotho, e ka tlisang kgotso ya nnete, e

10:26.196 --> 10:31.205
tswellang, e hlokang leeme le ya demokerasi naheng e amehang.

10:31.205 --> 10:38.775
Ka nako eo, Erica Chenoweth o tswetse pele ka dipatlisiso
tsa hae pakeng tsa 2004 le 2019 mme a fumana tse latelang:

10:38.775 --> 10:43.593
Mekhahlelo e se nang pefo e ntse e
tsoela pele ho atleha ho feta e nang le pefo.

10:43.593 --> 10:48.128
Leha ho le jwalo, mebuso e se e lokisitse
hantle ho sebetsana le kganyetso e se nang dikgoka.

10:48.128 --> 10:53.911
Bodikteta le mebuso ya kgatello ba ithutile
ho hatella mekgatlo e sa sebediseng dikgoka.

10:53.911 --> 11:00.160
Mokgatlo wa boitshupo bo se nang dikgoka o tobane le
diphephetso tse latelang lekgolong la bo21 la dilemo:

11:00.160 --> 11:04.106
- Tlaleho e sa nkeng lehlakore e sitisoa ke
thibelo ea litaba le tlhokomelo e sa

11:04.106 --> 11:07.512
fellang, ha litaba tsa bohata li hasoa ke mebuso.

11:07.512 --> 11:11.510
- Mekgatlo e se nang dikgoka e nang
le mapheo a dikgoka e eketsehile.

11:11.510 --> 11:16.517
Ho ntse ho eketseha tšebeliso ea
baqholotsi ho tlisa pefo mokhatlong.

11:16.517 --> 11:22.960
Motho ea khelosang ke motho ea sebetsang molemong oa ba boholong
joalo ka mapolesa, ofisi ea mochochisi oa sechaba kapa

11:22.960 --> 11:27.670
litšebeletso tsa sephiri, ho kena ka sekhukhu
sehlopheng kapa mokhatlong le ho qholotsa

11:27.670 --> 11:31.088
litho tsa sona ho etsa liketso tse seng molaong.

11:31.088 --> 11:35.279
Mafofa ana a mabifi a fokotsa katleho ya mokgatlo.

11:35.279 --> 11:40.416
Ka hona: Hlokomelang keno e
lebisitsoeng e etsoang ke batho ba mabifi!

11:40.416 --> 11:43.830
- Liketso le menyetla ea dijithale li
nkoa li le bohlokoa ho feta tekano.

11:43.830 --> 11:49.371
Leha ho kgonahala ho bokella batho kapele ka
inthanete, sena hangata ha se bake matsholo a nako e

11:49.371 --> 11:52.576
telele moo batho ba hlokang ho tsebana ka botho.

11:52.576 --> 11:59.861
- Hangata, ho nehelanwa nako le matla a fokolang haholo moralong
wa matsholo le ho kgothalletsa bonngwe ka hara mokgatlo.

11:59.861 --> 12:06.182
Letsholo le atlehileng la kganetso le hloka
marangrang a matla a dihlopha moo batho ba tsebanang

12:06.182 --> 12:10.447
hantle mme ba tshehetsana ha ho ka ba le kgatello.

12:10.447 --> 12:15.938
Ho sa tsotellehe liqholotso tsena, khanyetso e se
nang pefo e ntse e tsoela pele ho atleha haholoanyane.

12:15.938 --> 12:20.442
Hobaneng tsela e se nang pefo e sa ka
ya sebediswa haholo ho fihlela jwale?

12:20.442 --> 12:25.364
Bangoli ba phuputso ba belaela hore sena se bakoa
ke khaello ea tsebo mabapi le sebopeho, menyetla

12:25.364 --> 12:28.234
le menyetla ea katleho ea khanyetso e se nang pefo.

12:28.234 --> 12:31.497
Ha ho makatse hore ebe phuputso ena e
hlokomolohuoa haholo ke boradipolotiki, mecha ea

12:31.497 --> 12:33.468
phatlalatso le litsebi tsa thuto e phahameng.

12:33.468 --> 12:39.181
Etsoe, phaello e fumanoang ntoeng e ka bewa
kotsing haeba ho ka elellwa hore ho na le

12:39.181 --> 12:43.226
mekgwa e sebetsang haholo ho feta matla a sebetsa.

12:43.226 --> 12:47.949
Sena ke hobane mokgwa wa kgwebo wa indasteri
ya dibetsa o thehilwe hodima pale ya hore

12:47.949 --> 12:51.570
kganyetso e mabifi e a hlokeha ebile e bohlokwa.

12:51.570 --> 12:56.601
Qetello: Re tlameha ho ba matla a khotso, eseng a ntoa!

12:56.601 --> 13:03.512
Kahoo ka kopo phatlalatsang lentswe ka ho
arolelana lenaneo lena mecheng ya setjhaba, mohlala!

13:03.512 --> 13:11.093
Ke feela ha diphuputso tsa phuputso ena di amohelwa moo ho ka
thibelwang tshelo e nngwe e mpe ya madi le tshenyo, mme ba

13:11.093 --> 13:19.445
ruang molemo ntweng ba ke ke ba hlola ba fumana phaello
ho tswa mahlomoleng a batho le tshenyong ya dinaha kaofela.

13:19.445 --> 13:25.177
Se itšetlehe ka mecha ea litaba ea sechaba
inthaneteng, empa tseba batho ba nang le maikutlo a

13:25.177 --> 13:28.748
tšoanang bao u ka ba tšepang bophelong ba sebele.

13:28.748 --> 13:32.171
Ke ka kopanelo feela moo moqhaka oa pefo o ka robehang.

13:32.171 --> 13:38.392
Re hloka batho ba emang ba kopane bakeng
sa khotso le ho etella pele ka mohlala.

13:38.392 --> 13:45.610
Kla.TV e thabela ho tshehetsa kgokahano ya lehae
ya batho ba ratang kgotso ka thuso ya foromo ya

13:45.610 --> 13:49.445
ho ikopanya e fumanehang ho www.kla.tv/vernetzung.
