WEBVTT 00:01.032 --> 00:07.562 Яклау, каршылык һәм көч һәрвакыт диярлек бары тик көч куллану мәгънәсендә генә каралган. 00:07.562 --> 00:14.421 Иң кимендә бигрәк тә явыз автократларга һәм намуссыз диктаторларга каршы тору мәсьәләсендә, көч куллануны 00:14.421 --> 00:22.867 бары тик каршы көч куллану гына җиңә ала, сугыш тынычлык китерә һ.б. дигән фикердә диярлек бертавышлы килешү бар. 00:22.867 --> 00:30.295 2022 елның февралендә Германия Бундестагында ул вакыттагы канцлер Олаф Шольц игълан иткән «борылыш ноктасыннан» соң иң 00:30.295 --> 00:37.812 кимендә сөйләшүләрнең гаять нык хәрби аргументларга тарылуы күзәтелде — һәм бу күренеш Германиядә генә түгел. 00:37.812 --> 00:45.708 Хәрби көчне кулланырга кирәкме-юкмы дигән бәхәс инде юк, хәзер бары тик күпме корал бирергә, нинди төр 00:45.708 --> 00:50.171 корал, кайчан бирергә һ.б. турында гына сөйләшәләр. 00:50.171 --> 00:58.671 Пацифистларны «кара-кура пацифистлар» дип мыскыл итәләр яки наив һәм дөньяны белмәгән дип көләләр. 00:58.671 --> 01:03.578 Дипломатия икенчел, көч кулланмаган гамәлләр дискредитацияләнә. 01:03.578 --> 01:10.593 Бу еш кына «үз-үзеңне яклау хокукы» (БМО Уставының 51-нче маддәсе) дип аталган төшенчә белән 01:10.593 --> 01:16.873 нигезләнә, мәсәлән, Украина яки Израиль моңа хокуклы. 01:16.873 --> 01:20.921 Әлбәттә, һәр дәүләткә бу хокук бирелгән. 01:20.921 --> 01:25.773 Ләкин үз-үзеңне яклау иң нәтиҗәле ысул белән башкарылырга тиеш. 01:25.773 --> 01:33.078 Күпчелек кешеләр башта ук хәрби яклауны иң нәтиҗәле яклау чарасы дип саный кебек. 01:33.078 --> 01:40.654 Ләкин алар чынлап та хаклымы? Массакүләм мәгълүмат чаралары безне ышандырырга теләгәнчә, сугышка, көч куллануга һәм 01:40.654 --> 01:47.464 кораллар җибәрүгә чынлап та альтернатива юкмы – алар, күрәсең, хәрби яклыларның тавышына әйләнгәннәр? 01:47.464 --> 01:52.112 Саклану һәрвакыт нәтиҗәле булсын өчен хәрби булырга тиешме? 01:52.112 --> 01:59.875 Яки шул ук дәрәҗәдә нәтиҗәле яки хәтта тагын да уңышлырак булган башка гражданнар оборонасы формалары бармы? 01:59.875 --> 02:05.201 Һәм алар, ян эффект буларак, бөтен шәһәрләрнең һәм зур җир мәйданнарының җимерелүен 02:05.201 --> 02:09.615 булдырмыйлар һәм кеше югалтулары санын кискен киметәләр? 02:09.615 --> 02:21.429 Бер нәрсә ачык: сугышлар еш кына көтелгән максатларына ирешмичә үк куркыныч җимерелеш һәм кан коелуга китергән. 02:21.429 --> 02:31.011 Эрика Ченовет Миддлтондагы Уэслиан университетыннан, АКШ – террорчылык мәсьәләләре буенча танылган белгеч – хезмәттәше Мария 02:31.011 --> 02:38.429 Й. Стефан белән бергә 1900–2006 елларда дөнья буйлап үз-үзен билгеләү хокукы, сәяси җитәкчеләрне 02:38.429 --> 02:46.872 вазыйфадан алу яки хәрби басып алучы көчләрне чыгару максатыннан барлык билгеле низагларны өйрәнде. 02:46.872 --> 02:51.960 Шуларның 218е кораллы, ә 105е көчсез иде. 02:51.960 --> 02:58.152 Аның тикшеренүе 2011 елда «Нигә гражданлык каршылыгы нәтиҗәле: зорлыксыз конфликтны идарә итүнең стратегик логикасы» исеме 02:58.152 --> 03:02.467 астында басылып чыкты һәм хәзер немец телендә дә бар («Нигә гражданлык каршылыгы эшли 03:02.467 --> 03:04.874 – Көчсез конфликтның стратегик логикасы»). 03:04.874 --> 03:11.658 Бу тикшеренү оккупацияләнгән территорияләрне кире кайтару, оккупациягә каршы тору, диктатуралар, репрессив режимнар һәм 03:11.658 --> 03:18.499 популяр булмаган хөкүмәтләрне төшереп калдыруның тыныч ысуллар беләнме, әллә көчле ысуллар беләнме күбрәк нәтиҗәле булуы 03:18.499 --> 03:22.859 соравына җавап биреп, фәнни тикшеренүләрдәге бушлыкны тутырды. 03:22.859 --> 03:32.505 Шулай итеп, бу тикшеренү халыкара дәрәҗәдә пионерлык казанышы булды, уртак шик-шөбһәләрнең нигезсез булуын ачып салды. 03:32.505 --> 03:42.246 Ниһаять, тикшеренү ачык күрсәтте: Европа, Америка, Азия һәм Африкада кораллы каршылыкка караганда коралсыз 03:42.246 --> 03:48.559 каршылык чаралары якынча ике тапкыр уңышлырак булган. 03:48.559 --> 03:58.119 2000 елдан 2006 елга кадәр тыныч ысуллар белән үткәрелгән гамәлләр кораллы күтәрелешләргә караганда биш тапкыр уңышлырак булган. 03:58.119 --> 04:05.964 Авторлар болай диләр: «…махсус алганда режимны үзгәртүгә яки чит ил басып алуыннан азат итүгә 04:05.964 --> 04:11.568 юнәлгән кампанияләрдә, көчсез каршылык ачык өстен» . 04:11.568 --> 04:19.320 Бу нәтиҗәләр әлегә кадәр кире кагылмаган, чөнки алар киң күләмле мәгълүматка һәм җентекле фәнни 04:19.320 --> 04:24.497 анализга нигезләнгән. Бу ачык нәтиҗәләргә китерде. 04:24.497 --> 04:31.216 Тикшеренү авторлары фикеренчә, көчсез каршылык уңышка ирешүне гарантияләми. 04:31.216 --> 04:38.941 Ләкин көч куллану очрагында уңышка ирешү дәрәҗәсе 22 процентка гына калды, ә көчсез 04:38.941 --> 04:44.937 каршылык очрагында ул 50 проценттан артыграк булды. 04:44.937 --> 04:51.535 Кызыклы факт: зур күләмле тыныч каршылыкны көчле канатлар белән берләштергән гибрид 04:51.535 --> 04:56.384 хәрәкәтләр дә чиста тыныч кампанияләрдән азрак уңышлы. 04:56.384 --> 05:01.380 Көч куллануны көчсез гамәлләр белән берләштерү уңышка китерми. 05:01.380 --> 05:07.016 Тикшеренү авторлары кампанияне активлыкның иң югары ноктасыннан соң бер ел эчендә 05:07.016 --> 05:12.110 максатлары 100 процент үтәлсә уңышлы дип санадылар. 05:12.110 --> 05:21.195 Тикшеренү нәтиҗәләренә караганда, уңышлы көчсез кампанияләргә Иран инкыйлабы (1977–1979) һәм 05:21.195 --> 05:26.484 Филиппин халык көче хәрәкәте (1983–1986) керә. 05:26.484 --> 05:34.939 2005 елда өзлексез һәм системалы рәвештә үткәрелгән тыныч көрәш Ливанда чит ил басып алуын тәмамлады . 05:34.939 --> 05:43.338 «Көнчыгыш Тиморда, авторлар әйтүенчә, көчсез каршылык хәрәкәте Индонезия гаскәрләрен Көнчыгыш Тимордан уңышлы чыгарып җибәрүгә 05:43.338 --> 05:48.673 һәм аннексияләнгән территориянең бәйсезлеген яулауга ярдәм итте.» 05:48.673 --> 05:53.016 Көчсез каршылык гамәлдә ни дигәнне аңлата? 05:53.016 --> 05:55.579 Төрле гамәл формаларының киң спектрын күз алдына китереп була. 05:55.579 --> 06:01.438 Югарыда телгә алынган мисалларда массакүләм протестлар, эш ташлаулар һәм оешкан буйсынмау рәвешендә 06:01.438 --> 06:05.439 миллионлаган кеше катнашындагы көчсез каршылык булды. 06:05.439 --> 06:10.798 Бу дошманны сәяси, икътисади һәм хәрби көч чыганакларыннан системалы рәвештә мәхрүм итте. 06:10.798 --> 06:17.619 Бу эш эшмәкәрләрнең, эшчеләрнең, профсоюзларның, студентларның, һөнәр ияләренең, дин әһелләренең, яшьләрнең, хатын-кызларның, 06:17.619 --> 06:22.530 ярлыларның, фермерлар берлекләренең һәм режимның буйсынучанлыгына һәм ресурсларына таянган 06:22.530 --> 06:26.103 башка төркемнәрнең актив ярдәме белән ирешелде. 06:26.103 --> 06:32.732 Иран энергостанцияләрендә эшләүче эшчеләрнең гражданлык буйсынмау кебек иҗади гамәлләре булды. 06:32.732 --> 06:39.567 Һәр кич алар дәүләт кичке яңалыкларын өзү һәм комендант сәгатен бозган демонстрантларга караңгылык каплавын 06:39.567 --> 06:43.517 тәэмин итү өчен ике сәгатькә электр энергиясен өзеп куялар. 06:43.517 --> 06:48.872 Күп очракта көчсез каршылык чаралары урамнарда шулкадәр күп демонстрантларны җәлеп итте ки, полиция һәм 06:48.872 --> 06:54.728 оппозициянең иминлек көчләре тыюларны үтәү өчен ресурслар яки персонал белән тәэмин ителмәде. 06:54.728 --> 07:01.571 Ниһаять, берничә генә буш төрмә күзәнәге булганда, син кинәт уннарча мең кешене төрмәгә ябып куя алмыйсың. 07:01.571 --> 07:07.681 Мәсәлән, уннарча мең кеше хөкүмәткә тугры танкларны һәм гаскәрләрне туктату өчен дивар кордылар. 07:07.681 --> 07:14.738 Режимның иминлек көчләренә һөҗүм итү урынына, гражданнар демонстрантлары танклар каршында утырып, солдатларны чәчәкләр, 07:14.738 --> 07:23.626 шоколадлар һәм апельсинлы лимонад кебек тыныч символлар белән каршы алдылар – һәм солдатларны оппозициягә кушылырга чакырдылар. 07:23.626 --> 07:29.365 Кыргыйсыз гамәлләр шулай ук берничә ел элек кыргый омтылыш уңышсыз булган урыннарда да уңышка иреште, 07:29.365 --> 07:34.407 мәсәлән, Филиппиннардагы «People Power» хәрәкәте очрагында. 07:34.407 --> 07:40.642 Нигә көчсез кампанияләр ахыр чиктә күпкә югарырак уңышка ирешә? 07:40.642 --> 07:44.140 Тикшеренү авторлары түбәндәге сәбәпләрне китерәләр: 07:44.140 --> 07:49.860 1. Кансыз кампанияләр күпкә күбрәк кешене җәлеп итә ала. 07:49.860 --> 07:58.272 Уртача көч куллану кампаниясендә 50 000 катнашучы булган, ә көчсез кампанияләрдә уртача 200 000 катнашучы булган. 07:58.272 --> 08:05.144 Бу киңрәк чаралар күрү мөмкинлеген тудырды, бу исә режимның хәзерге хәлен саклау чыгымнарын арттырды. 08:05.144 --> 08:11.384 Золымсыз кампанияләр хатын-кызларның һәм өлкәннәрнең катнашуына да күбрәк ачык, чөнки бу чаралар золымлы 08:11.384 --> 08:15.058 каршылык чараларына караганда азрак куркыныч тудыра. 08:15.058 --> 08:24.415 Эрика Ченоваэт әйтүенчә, халыкның киң катламнарына ирешелсә, режим ун процент катнашу белән үз хакимиятен саклап кала алмый. 08:24.415 --> 08:29.081 Әйе, хәтта биш процент кына катнашу булса да, режим өчен авыр булачак. 08:29.081 --> 08:34.615 2. Катнашкан шәхесләрне аеру кыенрак. 08:34.615 --> 08:42.210 Көчсез кампанияләрдә катнашучылар еш кына халыкның бик төрле катламнарын тәкъдим итә, чөнки көчсез 08:42.210 --> 08:51.444 кампанияләрдә төрле җенес, яшь, дин, милләт, идеология, һөнәр һәм социаль-икътисади статуслы кешеләр катнаша. 08:51.444 --> 08:57.360 Бу каршы торучыларга катнашучыларны изоляцияләүне һәм репрессияләрне гамәлгә ашыруны катлауландыра. 08:57.360 --> 09:03.971 3. Көчсез кампанияләр катнашучыларның төрлелеге һәм күбрәк булуы аркасында яңа тактикалар 09:03.971 --> 09:09.329 һәм идеяләр эшләү өчен күбрәк мөмкинлекләргә ия. 09:09.329 --> 09:15.190 Тикшеренү нәтиҗәләренә караганда, уңышлар карала торган режимның авторитар, көчле яки зәгыйфь булуына яки 09:15.190 --> 09:19.316 кампанияне көч белән бастырырга тырышуына карамастан булган. 09:19.316 --> 09:22.645 Көчсез каршылыкның өстәмә өстенлекләре: 09:22.645 --> 09:28.360 - уртача дәвамлылык күпкә кыскарак (кыргый низаглар өчен 9 ел урынына 3 ел) 09:28.360 --> 09:32.752 - күпкә азрак үлемнәр, җәрәхәтләр, җимерелеш һәм травма 09:32.752 --> 09:40.463 - конфликттан соң биш ел эчендә демократияләшүнең өстенлек алу ихтималы күпкә югарырак. 09:40.463 --> 09:46.635 Һәтта көчле күтәрелешләр уңышлы булса да, озак вакыт эчендә илдә демократик шартлар булмаячак. 09:46.635 --> 09:55.255 Нәтиҗәдә еш кына элекке режим яклыларга каршы репрессияләр, азчылык хокукларын таптау һ.б. күренешләр була, һәм кораллы 09:55.255 --> 10:01.080 низаглардан соң илдәге хәл еш кына элеккегедән дә кырысрак була. 10:01.080 --> 10:09.780 - Кансыз каршылык киләсе гражданнар сугышы куркынычын киметә, чөнки уңышлы тәмамланган кораллы низагларның 10:09.780 --> 10:14.775 якынча яртысы 10 ел эчендә яңа кораллы низагка китерә. 10:14.775 --> 10:19.460 Шул сәбәпле, көч куллануны бары тик каршы көч куллану белән генә җиңеп була дигән фикер дөрес түгел. 10:19.460 --> 10:26.582 Һәр илдә хәрби көч куллануга караганда күпкә уңышлырак альтернативалар бар, алар хәрби операцияләрдән аермалы рәвештә 10:26.582 --> 10:31.205 чын, тотрыклы, гадел һәм демократик тынычлыкны китерә ала. 10:31.205 --> 10:38.775 Шул ук вакытта Эрика Ченоваэт 2004 елдан 2019 елга кадәр үз тикшеренүләрен дәвам итте һәм түбәндәгеләрне ачыклады: 10:38.775 --> 10:43.593 Золымсыз күтәрелешләр көчлеләрдән уңышлырак булып кала. 10:43.593 --> 10:48.128 Ләкин хөкүмәтләр көчсез каршылык белән көрәшү өчен яхшырак әзерләнделәр. 10:48.128 --> 10:53.911 Диктаторлар һәм авторитар режимнар тыныч хәрәкәтләрне бастырырга өйрәнделәр. 10:53.911 --> 11:00.160 Җәберсез каршылык хәрәкәте XXI гасырда түбәндәге кыенлыкларга очрый: 11:00.160 --> 11:07.512 - Бәйсез хәбәр итү цензура һәм күзәтү аркасында тоткарлана, ә ялган яңалыклар режимнар тарафыннан таратыла. 11:07.512 --> 11:11.510 - Көч кулланучы канатлы тыныч хәрәкәтләр артты. 11:11.510 --> 11:16.517 Провокаторларны хәрәкәткә көч куллану кертү өчен көннән-көн күбрәк кулланалар. 11:16.517 --> 11:23.886 Провокатор-агент — полиция, гомуми прокурорлык идарәсе яки серле хезмәтләр кебек хакимият органнары исеменнән 11:23.886 --> 11:31.088 эшләп, төркемгә яки оешмага үтеп кереп, аның әгъзаларын законсыз гамәлләр кылырга өндәүче кеше. 11:31.088 --> 11:35.279 Бу каты канатлар хәрәкәтнең уңышын киметә. 11:35.279 --> 11:40.416 Шуңа күрә: Көч кулланучы шәхесләрнең максатчан рәвештә үтеп керүеннән сакланыгыз! 11:40.416 --> 11:43.830 - Санлы гамәлләр һәм мөмкинлекләр артык бәяләнә. 11:43.830 --> 11:49.371 Интернет аша кешеләрне тиз арада җыю мөмкин булса да, бу гадәттә кешеләрнең бер-берсен шәхсән белүе 11:49.371 --> 11:52.576 таләп ителгән озак вакытлы кампанияләргә китерми. 11:52.576 --> 11:59.861 - Күп очракта кампанияләрне планлаштыруга һәм хәрәкәт эчендә бердәмлекне ныгытуга бик аз вакыт һәм көч сарыф ителә. 11:59.861 --> 12:05.723 Уңышлы каршылык кампаниясе өчен кешеләр бер-берсен яхшы белгән һәм репрессия вакытында 12:05.723 --> 12:10.447 бер-берсенә ярдәм иткән төркемнәрнең нык челтәре кирәк. 12:10.447 --> 12:15.938 Бу кыенлыкларга карамастан, көчсез каршылык әле дә уңышлырак булып кала. 12:15.938 --> 12:20.442 Нигә хәзергәчә зорлыксыз юл күпкә ешрак сайланмаган? 12:20.442 --> 12:25.342 Тикшеренү авторлары моның тыныч каршылыкның табигате, мөмкинлекләре һәм уңышка ирешү шанслары 12:25.342 --> 12:28.234 турында белем җитмәүдән килеп чыккан дип шикләнә. 12:28.234 --> 12:33.468 Бу тикшеренү сәясәтчеләр, матбугат чаралары һәм фәнни даирәләр тарафыннан күбесенчә игътибарсыз калуы гаҗәп түгел. 12:33.468 --> 12:43.226 Ниһаять, кораллы көчтән күпкә нәтиҗәлерәк ысуллар бар дигән аңлау урын алса, сугышлардан алынган табыш куркыныч астында калачак. 12:43.226 --> 12:51.570 Бу корал сәнәгатенең бизнес-моделе көчле каршылык күрсәтү кирәк һәм мөһим дигән сюжетка нигезләнүе аркасында. 12:51.570 --> 12:56.601 Йомгак: Без сугыш түгел, тынычлыкка сәләтле булырга тиеш! 12:56.601 --> 13:03.512 Шулай итеп, мәсәлән, бу программаны социаль челтәрләрдә уртаклашып, сүзне таратыгыз! 13:03.512 --> 13:11.168 Әгәр бу тикшеренү нәтиҗәләре кабул ителсә генә, тагын да куркыныч кан коелуны һәм җимерелүне булдырмак мөмкин, һәм 13:11.168 --> 13:19.445 сугыштан табыш алучылар кешеләрнең газабы һәм бөтен илләрнең җимерелүеннән табыш алу мөмкинлеген югалтачак. 13:19.445 --> 13:28.748 Интернеттагы социаль челтәрләргә ышанмагыз, ә чын тормышта ышанычлы, фикердәш кешеләр белән танышыгыз. 13:28.748 --> 13:32.171 Бары тик бергә генә көч куллану спирален ватарга мөмкин. 13:32.171 --> 13:38.392 Безгә тынычлык өчен бердәм торучы һәм үрнәк күрсәтеп җитәкчелек итүче кешеләр кирәк. 13:38.392 --> 13:45.671 Kla.TV тынычлык сөюче кешеләрнең җирле аралашуын www.kla.tv/vernetzung сайтындагы 13:45.671 --> 13:49.445 элемтә формасы ярдәмендә шатланып хуплый.