WEBVTT

00:01.032 --> 00:07.562
Ukuzikhusela, ukumelana kunye namandla bekusoloko
kucatshangelwa phantse kuphela ngokwentetho yobundlobongela.

00:07.562 --> 00:14.139
Ubuncinci xa kuziwa ekuchaseni iingqonyela ezikhohlakeleyo
ngokukodwa kunye neendunankulu ezingazenzisayo, phantse kukho

00:14.139 --> 00:18.743
isivumelwano esipheleleyo sokuba ubundlobongela
bunokoyiswa kuphela ngobundlobongela

00:18.743 --> 00:22.867
obuphendulayo, nokuba imfazwe izisa uxolo, njalo njalo.

00:22.867 --> 00:28.883
Ubuncinci ukusukela "kwisiganeko esitshintsha izinto"
esabhengezwa nguNtshatsheli wamaxesha othile, u-Olaf Scholz,

00:28.883 --> 00:33.896
kwiBhunga laseJamani (iBundestag) ngoFebruwari 2022,
kubekho ukuncipha okukhulu kwengxoxo ukuya

00:33.896 --> 00:37.812
kwiingxoxo zemfazwe kuphela – kwaye kungekuphela nje eJamani.

00:37.812 --> 00:44.030
Akusekho ngxoxo malunga nokuba umkhosi kufuneka usetyenziswe na,
kodwa ngoku ingxoxo imalunga nokuba zingaphi

00:44.030 --> 00:50.171
izixhobo ekufuneka zinikezelwe, loluphi uhlobo
lwezixhobo, oku kufanele kwenzeke nini, njalo njalo.

00:50.171 --> 00:54.749
Abaxolisi bayahlaziswa ngokubizwa ngokuba
'ngabaxolisi abangamashwankike' okanye bayahlekiswa

00:54.749 --> 00:58.671
ngokuthi abakwaziyo nto kwaye abaqondi ihlabathi.

00:58.671 --> 01:03.578
Udibaniso luthathwa njengolungaphaya, kwaye
izenzo ezingenabundlobongela azixatyiswanga.

01:03.578 --> 01:10.575
Oku kudla ngokuthethelelwa ngoko kubizwa ngokuba
'lilungelo lokuzikhusela' (iSihloko 51 soMgaqo-siseko we-UN),

01:10.575 --> 01:16.873
elithi, umzekelo, i-Ukraine okanye i-Israel zibe nelungelo lalo.

01:16.873 --> 01:20.921
Ngokwendalo, lonke ilizwe linalo eli lungelo.

01:20.921 --> 01:25.773
Nangona kunjalo, ukuzikhusela kufuneka
kwenziwe kusetyenziswa eyona ndlela isebenzayo.

01:25.773 --> 01:33.078
Abantu abaninzi babonakala bejonga ukhuselo lomkhosi njengowona
mhlobo wokusebenza kakhulu wokuzikhusela kwasekuqaleni.

01:33.078 --> 01:40.265
Kodwa ingaba bayinyani? Ingaba ngenene akukho zindlela zingunye
ngaphandle kwemfazwe, ubundlobongela nokuhanjiswa

01:40.265 --> 01:47.464
kwezixhobo, njengoko amajelo eendaba esenza sikholelwe –
abonakala ngathi asebengamazithethi abaxhasi bemikhosi?

01:47.464 --> 01:52.112
Ingaba ukhuselo kufuneka lusoloko luyimilikhiya ukuze lusebenze?

01:52.112 --> 01:59.875
Okanye zikhona ezinye iindlela zokhuselo loluntu
ezisebenza ngokufanayo okanye ezisebenza ngcono nangakumbi?

01:59.875 --> 02:05.606
Kwaye zeziphi, njengesiphumo esongezelelweyo, ezithintela
ukonqunyulwa kwezixeko ezipheleleyo neendawo ezinkulu

02:05.606 --> 02:09.615
zomhlaba, kwaye zinciphise kakhulu inani labantu abaswelekayo?

02:09.615 --> 02:16.937
Into enye eqinisekileyo yile: iimfazwe zisoloko
zibangele intshabalalo eyoyikekayo nokuphaluka kwegazi

02:16.937 --> 02:21.429
ngaphandle kokufezekisa iinjongo zazo ebezijolisiwe.

02:21.429 --> 02:30.002
Erica Chenoweth waseWesleyan University eMiddleton, USA –
ingcaphephe eqatshelweyo kwimiba yobunqolobi – kunye nogxa wakhe

02:30.002 --> 02:38.434
uMaria J. Stephan bahlolisise zonke iingxabano ezaziwayo
kwihlabathi jikelele phakathi kuka-1900 no-2006 ezazibandakanya

02:38.434 --> 02:46.872
ilungelo lokuzimela, ukususwa kweenkokeli zezopolitiko
okanye ukugxothwa kwamagunya omkhosi abathimbe ilizwe.

02:46.872 --> 02:51.960
Kula, abangama-218 babexhobe kwaye
abali-105 babengasebenzisi bunyani.

02:51.960 --> 02:57.969
Uphando lwakhe lwapapashwa ngo-2011 phantsi kwesihloko esithi:
"Why Civil Resistance Works. The Strategic Logic of Nonviolent

02:57.969 --> 03:02.248
Conflict" kwaye ngoku lukwafumaneka
ngesiJamani ("Isizathu Sokuba Inkcaso Yabemi Isenze –

03:02.248 --> 03:04.874
Ingqiqo Yobuchule Yengxabano Engabikho Nodlame").

03:04.874 --> 03:11.705
Olu phononongo lwazalisa isikhewu kuphando ngokuphendula umbuzo
wokuba ingaba ukubuyiselwa kwezizwe ezithinjweyo, inkcaso

03:11.705 --> 03:18.479
yokuthinjwa, iirhuluneli ezilawulayo, iirhuluneli ezicinezayo
kunye nokuwiswa kweurhulumente ezingathandwayo kuphumelela

03:18.479 --> 03:22.859
ngakumbi ngenkcaso engenabundlobongela okanye enobundlobongela.

03:22.859 --> 03:32.505
Olu phononongo ngoko lwaba yimpumelelo yokuqala kwinqanaba lamazwe
ngamazwe, lutyhila ukuba iinkxalabo eziqhelekileyo azisekho.

03:32.505 --> 03:39.746
Ekugqibeleni, olu phononongo lubonise ngokucacileyo ukuba
iindlela zokuchasa ezingenabundlobongela

03:39.746 --> 03:48.559
ziphantse zaphumelela kabini kunezo zokuchasa
ezixhobileyo – eYurophu, eMelika, e-Asiya nase-Afrika.

03:48.559 --> 03:58.119
Phakathi kuka-2000 no-2006, izenzo ezingenabundlobongela zibe
nempumelelo ngokuphindwe kahlanu kunezivukelo ezixhobileyo.

03:58.119 --> 04:06.016
Ababhali bathi: "...ingakumbi kumaphulo afuna utshintsho
kulawulo okanye inkululeko kulawulo lwamanye amazwe,

04:06.016 --> 04:11.568
inkcaso engenabundlobongela ngokucacileyo ingcono kakhulu" .

04:11.568 --> 04:19.511
Ezi ziphumo azikachashwanga kude kube namhlanje, njengoko
zisekelwe kwidatha ebanzi kunye nohlalutyo lwenzululwazi

04:19.511 --> 04:24.497
olucokisekileyo. Oku kukhokelele kwiziphumo ezicacileyo.

04:24.497 --> 04:31.216
Ngokutsho kwababhali bolu phononongo, akukho siqinisekiso
sokuba inkcaso engenabundlobongela iza kukhokelela kwimpumelelo.

04:31.216 --> 04:37.498
Noko ke, kwimeko yezenzo zobundlobongela, izinga lempumelelo
beliphantsi kakhulu nge-22 pesenti

04:37.498 --> 04:44.937
kunakwimeko yokuxhasa okungabundlobongela,
eyayiphumelele kwiimeko ezingaphezu kwe-50 pesenti.

04:44.937 --> 04:49.837
Inqaku elinomdla: Nkqu neendlela zentshukumo ezixubeneyo,
ezidibanisa inkcaso enobukhulu

04:49.837 --> 04:56.384
engangxwabangxwaba namaphiko anobundlobongela, aziphumeleli
kangako kuneephulo ezingangxwabangxwaba kuphela.

04:56.384 --> 05:01.380
Ukudibanisa ubundlobongela nezenzo
ezingenabundlobongela akukhokeleli kwimpumelelo.

05:01.380 --> 05:07.667
Ababhali bolu phononongo bathathe iphulo njengeliphumeleleyo
ukuba iinjongo zalo zifikelelwe ngokupheleleyo (100%) kwisithuba

05:07.667 --> 05:12.110
sonyaka omnye ukusukela kwinqanaba eliphezulu lemisebenzi.

05:12.110 --> 05:21.037
Ngokophononongo, amaphulo aphumeleleyo angenabundlobongela
aye aquka uHlaziyo lwase-Iran (1977–1979) kunye

05:21.037 --> 05:26.484
noNtshukumo wamaPhilippines wamandla abantu (1983–1986).

05:26.484 --> 05:31.124
Ngo-2005, iintshukumo ezingapheliyo
nezicwangcisiweyo ezingenabundlobongela zaphelisa

05:31.124 --> 05:34.939
ukuthathwa kwelizwe laseLebhanon ngamanye amazwe (p. 43).

05:34.939 --> 05:41.206
"E-East Timor," ngokutsho kwababhali, "intshukumo yokuchasa
engenabundlobongela yanceda ukususa

05:41.206 --> 05:48.673
ngempumelelo imikhosi yase-Indonesia e-East Timor
nokufumana inkululeko yalo mmandla wawuveliswe."

05:48.673 --> 05:53.016
Yintoni inkcazo yokuxhasa ngaphandle kobundlobongela emsebenzini?

05:53.016 --> 05:55.579
Iindidi ngeendidi zezenzo ziyacingeleka.

05:55.579 --> 05:59.574
Kumzekelo esisandul' ukukhankanya, bekukho inkcaso
engenabundlobongela ebandakanya izigidi

05:59.574 --> 06:05.439
zabathathi-nxaxheba ngohlobo lwezibhiyozo zikawonke-wonke,
iibhulukhwe kunye nokungathobeli okulungelelanisiweyo.

06:05.439 --> 06:10.798
Oku kuye kwahlutha utshaba ngokucwangcisiweyo imithombo
yalo yamandla kwezopolitiko, kwezoqoqosho nakwezomkhosi.

06:10.798 --> 06:17.145
Oku kwafezekiswa ngenkxaso esebenzayo yosomashishini, abasebenzi,
imibutho yabasebenzi, abafundi, iingcali, abefundisi, abantu

06:17.145 --> 06:22.434
abatsha, abafazi, amahlwempu, imibutho yabalimi kunye
namanye amaqela ukuthobela kwabo kunye nezibonelelo

06:22.434 --> 06:26.103
zabo urhulumente obuxhwayelweyo ebengaxhomekeke kuzo.

06:26.103 --> 06:32.732
Kwakukho izenzo zobuchule, ezifana nokungathobeli
umthetho ngabasebenzi base-Iran kwizikhululo zombane.

06:32.732 --> 06:37.844
Rhoqo ngokuhlwa, bebengacima umbane iiyure ezimbini ukuze
baphazamise iindaba zikarhulumente

06:37.844 --> 06:43.517
zangokuhlwa, baze banike abaqhankqalazi abebephula
umthetho wokungaphumi izindlu ithuba lobumnyama.

06:43.517 --> 06:48.073
Amaxesha amaninzi, izenzo zokuchasa ezingenabundlobongela
bezitsala abaqhankqalazi abaninzi ezitalatweni kangangokuba

06:48.073 --> 06:51.773
amapolisa kunye nemikhosi yokhuseleko yecala
eliphikisayo babengenaso isixa esaneleyo sezixhobo

06:51.773 --> 06:54.728
okanye abasebenzi ukuze banyanzelise izithintelo.

06:54.728 --> 07:01.571
Kaloku, awunakuthi ngesiquphe ufake amashumi amawaka
abantu entolongweni xa uneeseli ezimbalwa nje ezingenamntu.

07:01.571 --> 07:07.681
Umzekelo, amashumi amawaka abantu enze udonga
ukunqanda iitanki namajoni athembekileyo kurhulumente.

07:07.681 --> 07:13.882
Endaweni yokuhlasela imikhosi yokhuseleko lomlawuli,
abaqhankqalazi abangabemi bahlala phantsi phambi kweetanki baza

07:13.882 --> 07:18.801
banika amajoni iimpawu zoxolo ezinjengeentyatyambo,
iitshokolethi okanye ilemonade ye-orenji

07:18.801 --> 07:23.626
njengembuliso – baza babongoza amajoni ukuba azimanye nabachasi.

07:23.626 --> 07:29.543
Izenzo ezingenabundlobongela nazo zaphumelela kwiindawo apho
iinzame zokudlamka zazisilele khona kwiminyaka embalwa nje

07:29.543 --> 07:34.407
edlulileyo, njengakwimeko yentshukumo yePhilippine People Power.

07:34.407 --> 07:40.642
Kutheni amaphulo angenabundlobongela
ekugqibeleni enethuba eliphezulu kakhulu lokuphumelela?

07:40.642 --> 07:44.140
Ababhali bolu phononongo bacaphula ezi zizathu zilandelayo:

07:44.140 --> 07:49.860
1. Amaphulo angenabundlobongela
anokuhlanganisa abantu abaninzi kakhulu.

07:49.860 --> 07:55.126
Isenzo esiqhelekileyo senkohlakalo besinabathathi-nxaxheba
abangama-50,000, ngelixa amaphulo angenankohlakalo

07:55.126 --> 07:58.272
ebengabathathi-nxaxheba abangama-200,000 ngokomyinge.

07:58.272 --> 08:02.115
Oku kwenza kwaba nokwenzeka ukuba kuthathwe
amanyathelo abanzi, nto leyo eyonyusa

08:02.115 --> 08:05.144
iindleko zokugcina imeko-ntswakuba yorhulumente.

08:05.144 --> 08:11.204
Amaphulo angenabundlobongela akwavuleleke ngakumbi
ekuthatha inxaxheba kwabafazi nabantu abadala, njengoko ezi

08:11.204 --> 08:15.058
zenzo zineengozi ezimbalwa kunezokuchasa ezinobundlobongela.

08:15.058 --> 08:21.185
Ngokuka-Erica Chenoweth, ukuba kufikelelwa kubantu
abaninzi abohlukeneyo, urhulumente akanakukwazi ukugcina amandla

08:21.185 --> 08:24.415
akhe ngokuthatha inxaxheba okungamashumi amabini ekhulwini.

08:24.415 --> 08:29.081
Ewe, nokuba kukho intatho-nanye pesenti kuphela
yokuthatha inxaxheba, kuya kuba nzima kurhulumente.

08:29.081 --> 08:34.615
2. Abantu ababandakanyekayo kunzima ngakumbi ukubahlula.

08:34.615 --> 08:40.004
Abathathi-nxaxheba kumaphulo angenabundlobongela bahlala bemele
iinxalenye ezahluke kakhulu zoluntu, njengoko amaphulo

08:40.004 --> 08:45.209
angenabundlobongela edla ngokubandakanya abantu beesini
ezahlukeneyo, iminyaka eyahlukeneyo, iinkolo ezahlukeneyo,

08:45.209 --> 08:51.444
iintlanga ezahlukeneyo, iimbono ezahlukeneyo, imisebenzi
eyahlukeneyo kunye neminqwazi yentlalo noqoqosho eyahlukeneyo.

08:51.444 --> 08:57.360
Oku kwenza kube nzima ngakumbi kubachasi ukuba
bahlukanise abathathi-nxaxheba baze banyanzelise ucinezelo.

08:57.360 --> 09:03.954
3. Amaphulo angangxwabangxwaba anamathuba
amaninzi okuphuhlisa amaqhinga neengcinga ezintsha

09:03.954 --> 09:09.329
ngenxa yobuninzi babathathi-nxaxheba abohlukeneyo.

09:09.329 --> 09:14.060
Ngokophononongo, impumelelo ayixhomekekanga ekubeni ulawulo
olukuthiwa lulawulo olungekho phantsi

09:14.060 --> 09:19.316
komthetho, olomeleleyo okanye oluthambileyo,
okanye oluzamileyo ukucinezela iphulo ngodlame.

09:19.316 --> 09:22.645
Ezinye iingenelo zokuchasa okungenabundlobongela zezi:

09:22.645 --> 09:28.360
- ixesha eliphakathi elifutshane kakhulu (iminyaka
emi-3 endaweni yeminyaka eyi-9 yengxabano ezinogonyamelo)

09:28.360 --> 09:32.752
- ukufa, ukwenzakala, ukonakala kunye
nokwenzakala kwengqondo okuncinci kakhulu

09:32.752 --> 09:40.463
- ithuba eliphezulu kakhulu lokuba idemokhrasi elandelayo
iza kuyibeka ngaphakathi kweminyaka emihlanu yongquzulwano.

09:40.463 --> 09:46.635
Nokuba iinkathazo ezinogonyamelo ziyaphumelela, kusazakungabikho
iimeko zedemokhrasi elizweni ekuhambeni kwexesha.

09:46.635 --> 09:53.128
Iziphumo zihlala ziba kukuphindiselwa kubaxhasi bongawolawulo
wangaphambili, ukungahoywa kwamalungelo eziqeleleyo,

09:53.128 --> 10:01.080
njalo njalo, nto leyo ebangela ukuba imeko elizweni emva
koomlo abaxhobileyo ihlale icinezela ngakumbi kunangaphambili.

10:01.080 --> 10:07.802
- Ukumelana okungabikho budlova kunomngcipheko ophantsi wemfazwe
yamakhaya elandelayo, njengoko phantse

10:07.802 --> 10:14.775
isiqingatha sazo zonke iimfazwe eziphumeleleyo
zikhokelela kwimfazwe entsha kwisithuba seminyaka eli-10.

10:14.775 --> 10:19.460
Ingqondo yokuba ubundlobongela bunokoyiswa kuphela
ngobundlobongela obuphendulayo ke ngoko ayichanekanga.

10:19.460 --> 10:25.328
Zininzi kakhulu ezinye iindlela eziphumeleleyo endaweni yamandla
omkhosi, ezithi, ngokungafaniyo nemikhankaso

10:25.328 --> 10:31.205
yomkhosi, zizise uxolo lokwenene,
olusisigxina, olulungileyo nolwedemokhrasi kwelo lizwe.

10:31.205 --> 10:38.775
Okwangoku, u-Erica Chenoweth uqhubekile nophando lwakhe
phakathi kuka-2004 no-2019 waza wafumanisa oku kulandelayo:

10:38.775 --> 10:43.593
Uvukelo olungenabundlobongela luyaqhubeka
luphumelela ngakumbi kunezo zibandakanya ubundlobongela.

10:43.593 --> 10:48.128
Noko ke, oorhulumente sele bexhotyiswe ngcono
ukujongana nokuxhathisa okungenabundlobongela.

10:48.128 --> 10:53.911
Oodiktatsha kunye noorhulumente abangxowankulu
bafunde ukucinezela iintshukumo ezingenabundlobongela.

10:53.911 --> 11:00.160
Intshukumo yokuchasa engangqalaziyo ijongene
nezi ngxaki zilandelayo kwinkulungwane yama-21:

11:00.160 --> 11:07.512
- Ukwazisa okungathathi cala kuthintelwa ngucenzasi nangokubekwa
iliso, ngelixa iindaba zobuxoki zisasazwa ngoorhulumente.

11:07.512 --> 11:11.510
- Iintshukumo ezingenabundlobongela
ezinamaphiko anobundlobongela ziye zanda.

11:11.510 --> 11:16.517
Abaqhankqalazi abasebenzisa ubundlobongela baye babaqala
ukusetyenziswa ngokwandayo ukuzisa ubundlobongela kwintshukumo.

11:16.517 --> 11:23.033
I-agent provocateur ngumntu osebenza egameni lamagunya afana
namapolisa, i-ofisi yomtshutshisi woluntu okanye iinkonzo

11:23.033 --> 11:27.892
eziyimfihlo, ukuze angene ngokufihlakeleyo
kwiqela okanye umbutho aze akhuthaze amalungu

11:27.892 --> 11:31.088
awo ukuba enze izenzo ezingekho mthethweni.

11:31.088 --> 11:35.279
La maphephelo anobundlobongela
ayinciphisa impumelelo yentshukumo.

11:35.279 --> 11:40.416
Ngoko ke: Lumkela ukungenelela
okujoliswe kubantu abanobundlobongela!

11:40.416 --> 11:43.830
- Izenzo namathuba edijithali zixatyiswe ngokugqithisileyo.

11:43.830 --> 11:49.083
Nangona kunokwenzeka ukuhlanganisa abantu
ngokukhawuleza nge-intanethi, oku akusoloko kukhokelela

11:49.083 --> 11:52.576
kumaphulo exesha elide apho abantu kufuneka bazane buqu.

11:52.576 --> 11:56.751
- Amaxesha amaninzi, kufakwa ixesha namandla
amancinci kakhulu ekucwangciseni amaphulo

11:56.751 --> 11:59.861
nasekukhuthazeni umanyano ngaphakathi kwentshukumo.

11:59.861 --> 12:06.124
Iphulo eliyimpumelelo lokuxhasa libafuna
amakhonkco aqinileyo amaqela apho abantu bazana

12:06.124 --> 12:10.447
kakuhle kwaye bezixhasana xa kukho uxinezelelo.

12:10.447 --> 12:15.938
Nangona kukho le miceli mngeni, inkcaso
engenabundlobongela iyaqhubeka nokuba yeyona iphumelelayo.

12:15.938 --> 12:20.442
Kutheni indlela engenabundlobongela ingakhange
isetyenziswe rhoqo kangaka ukuza kuthi ga ngoku?

12:20.442 --> 12:25.223
Ababhali bolu phononongo bakrokrela ukuba oku
kubangelwa kukunqongophala kolwazi ngendalo, amathuba

12:25.223 --> 12:28.234
kunye namathuba empumelelo okuchasa okungabikho bunyani.

12:28.234 --> 12:33.468
Akumangalisi ukuba olu phononongo luyatyeshelwa kakhulu
ngabezopolitiko, amajelo eendaba kunye nabaphengululi.

12:33.468 --> 12:39.340
Kaloku, inzuzo efunyanwa kwiimfazwe ingabeka
esichengeni ukuba kungaqondwa ukuba zikhona

12:39.340 --> 12:43.226
iindlela ezisebenza kakhulu kunamandla ezixhobo.

12:43.226 --> 12:48.045
Oku kungenxa yokuba imodeli yeshishini
yeshishini lezixhobo isekelwe kwibali elithi inkcaso

12:48.045 --> 12:51.570
enogonyamelo iyimfuneko kwaye ibaluleke kakhulu.

12:51.570 --> 12:56.601
Isiphelo: Kufuneka sikwazi ukuba noxolo, hayi imfazwe!

12:56.601 --> 13:03.512
Ngoko ke nceda nisasaze ilizwi ngokwabelana
ngale nkqubo kumakhasi onxibelelwano, umzekelo!

13:03.512 --> 13:10.703
Kuphela xa iziphumo zolu phando zamkelweyo kunokuthintelwa
ukuchitheka kwegazi okukhulu nokutshatyalaliswa okongezelelweyo,

13:10.703 --> 13:15.673
kwaye abo bazuza emfazweni bangasayi
kuphinda bakwazi ukwenza inzuzo ngokubandezeleka

13:15.673 --> 13:19.445
kwabantu nokutshatyalaliswa kwamazwe aphhela.

13:19.445 --> 13:28.748
Musa ukuxhomekeka kumakhasi onxibelelwano kwi-intanethi, kodwa
yazi abantu abanengqondo efanayo onokubathemba kubomi bokwenyani.

13:28.748 --> 13:32.171
Kuphela ngokubambisana esinokuyaphula umjikelo wogonyamelo.

13:32.171 --> 13:38.392
Sidinga abantu abamela uxolo
ngomanyano kwaye bakhokele ngomzekelo.

13:38.392 --> 13:45.761
I-Kla.TV iyavuya ukuxhasa ukunxibelelana
kwabantu balapha abathanda uxolo ngoncedo lwefomu

13:45.761 --> 13:49.445
yoqhagamshelwano ekwi-www.kla.tv/vernetzung.
