דיפענס, קעגנשטעל און שטאַרקייט זענען שטענדיק באַטראַכט געוואָרן כּמעט אויסשליסלעך אין טערמינען פֿון גוואַלד.
לפּחות ווען עס קומט צו קעגנשטעל קעגן באַזונדערס ברוטאַלע אָטאָקראַטן און אומסקרופּולאָזע דיקטאַטאָרן, איז כּמעט
אַן איינשטימיקער הסכמה אַז גוואַלד קען מען איבערווינקען בלויז מיט קעגנוואַלד, אַז מלחמה ברענגט שלום, אאז״ו.
לפּחות זינט דעם "קערפּונקט" וואָס דער דעמאָלטיקער קאַנצלער אָלאַף שאָלץ האָט דערקלערט אינעם דײַטשן בונדעסטאַג אין
פֿעברואַר 2022, איז געשען אַ ריזיקע אײַנשמעלערן פֿונעם דיסקורס צו מיליטערישע אַרגומענטן – און נישט נאָר אין דײַטשלאַנד.
עס איז שוין נישט מער קיין דיסקוסיע וועגן דעם צי מען זאָל בכלל נוצן מיליטערישע כּוח, נאָר וועגן וויפֿל וואָפן מען זאָל צושטעלן,
וואָס פֿאַר אַ מין וואָפן, ווען דאָס זאָל פּאַסירן, אאז״ו.
פּאַסיפיסטן ווערן באַליידיקט ווי "ראַג־טאַג פּאַסיפיסטן" אָדער געשפּאָט ווי נאַיוו און אומ־וועלטלעך.
דיפּלאָמאַסיע ווערט באַטראַכט ווי צווייטע, און ניט־געוואַלטיקע אַקציעס ווערן דיסקרידיטירט.
דאָס ווערט אָפֿט באַרעכטיקט דורך דעם אַזוי גערופֿענעם "רעכט צו זעלבסט־פֿאַרטיידיקונג" (אַרטיקל 51 פֿון דער
פֿאַראייניקטער־פֿעלקער־כאַרטער), וואָס, למשל, אוקראַיִנע אָדער ישׂראל האָבן דעם רעכט.
נאַטירלעך, יעדער שטאַט האָט דאָס רעכט.
אָבער זעלבסט־פֿאַרטיידיקונג זאָל דורכגעפֿירט ווערן מיטן עפעקטיווסטן מעטאָד.
עס זעט אויס אַז רוב מענטשן באַטראַכטן מיליטערישע פאַרטיידיקונג פֿון אָנהייב אָן ווי די עפעקטיוועסטע פאָרעם פֿון פאַרטיידיקונג.
אָבער צי האָבן זיי טאַקע רעכט? צי זענען טאַקע נישט קיין אַלטערנאַטיוון צו מלחמה, גוואַלד און וואַפֿן־ליפֿערונגען,
ווי די מאַס־מידיאַ ווילן אונדז גלייבן מאַכן – וואָס זעען אויס צו זײַן די שפּראַך־פֿירער פֿון מיליטערישע אַדוואָקאַטן?
צי מוז די פאַרטיידיקונג שטענדיק זיין מיליטעריש כדי צו זיין עפעקטיוו?
אָדער צי זענען דאָ אַלטערנאַטיווע פֿאָרמען פֿון ציווילער פֿאַרטיידיקונג וואָס זענען פּונקט
אַזוי עפֿעקטיוו, אָדער אַפֿילו מער דערפֿאָלגרײַך?
און וואָס, ווי אַ זייַט־ווירקונג, פאַרהיטן די פֿאַרניכטונג פֿון גאַנצע שטעט און גרויסע געביטן פֿון
לאַנד און דראַסטיש רעדוצירן די צאָל מענטשלעכע קרבנות?
פֿאַר איין זאַך איז זיכער: מלחמות האָבן אָפֿט געבראַכט שרעקלעכע חורבן און בלוטגיסן אָן טאַקע דערגרייכן זייערע געצילטע צילן.
עריקאַ טשענאָוועט פֿון וועסליאַן אוניווערסיטעט אין מידלטאָן, USA – אַ אנערקענטע מומחית אין טעמעס פֿון טעראָריזם – צוזאַמען מיט איר
קאָלעגע מאַריאַ דזש. שטעפֿאַן, האָט זי אונטערזוכט אַלע באַקאַנטע קאָנפליקטן איבער דער גאַנצער וועלט צווישן 1900 און 2006, וואָס
האָבן אַרײַנגענומען דאָס רעכט צו זעלבסטבאַשטימונג, די אָפּזעצונג פֿון פּאָליטישע פירער פֿון זייערע אמטער
אָדער די אויסװייזונג פֿון מיליטערישע אָקופּאַציע־כוחות.
פֿון זיי זענען 218 געוועהרט און 105 ניט־געוואַלדיק.
איר שטודיע איז פֿאַרעפֿנטלעכט געוואָרן אין 2011 אונטערן טיטל: "פֿאַר וואָס ציווילער ווידערשטאַנד אַרבעט. די סטראַטעגישע לאָגיק
פֿון ניט-געוואַלדיקן קאָנפֿליקט" און איז איצט אויך פֿאַראַנען אויף דײַטש ("פארוואס ציווילער ווידערשטאַנד אַרבעט –
די סטראַטעגישע לאָגיק פֿון ניט־געוואַלדיקער קאָנפליקט").
די שטודיע האָט אָנגעפילט אַ לאַקע אין דער פאָרשונג דורך ענטפֿערן די פֿראַגע צי די צוריקכאַפּונג פֿון באַזעצטע טעריטאָריעס,
ווידערשטאַנד קעגן באַזעצונג, דיקטאַטאָרישע רעזשים, רעפּרעסיווע רעזשים און דער אומשטויס פֿון אומפּאָפּולערע רעגירונגען איז
מער מצליח דורך ניט־געוואַלדיקן אָדער געוואַלדיקן ווידערשטאַנד.
די שטודיע איז דעריבער געווען אַ פּיאָנערישע דערגרייכונג אויף אינטערנאַציאָנאַלן מדרגה, וואָס האָט אויפגעווײַזט
אַז די געוויינטלעכע רעזערוואַציעס זענען אומשטיצבאַר.
לעסאָף האָט די שטודיע קלאָר געוויזן אַז ניט־געוואַלטיקע פֿאָרמען פֿון ווידערשטאַנד זענען כּמעט צוויי מאָל מער
מצליח געווען ווי באַוואָפֿנטער ווידערשטאַנד – אין אייראָפּע ווי אויך אין אַמעריקע, אזיע און אפריקע.
צווישן די יאָרן 2000 און 2006 זענען ניט־געוואַלדיקע אַקציעס פינף מאָל מער מצליח געווען ווי באַוואָפֿנטע אויפשטאַנדן.
די מחברים זאָגן: "...בײַזונדערס אין קאַמפּאַניעס וואָס צילן צו רעזשים־טוישן אָדער צו באַפרײַונג פֿון אויסלענדישער
אָקופּאַציע, איז ניט־געוואַלדיקער ווידערשטאַנד קלאָר העכער" .
די געפֿונדן זענען ביז הײַנט נישט אָפּגעוואָרפֿן געוואָרן, ווײַל זיי באַזירן זיך אויף אַ ברייטן דאַטן־שטאָף און אַ גרונטלעכע
וויסנשאַפֿטלעכע אַנאַליז. דאָס האָט געפֿירט צו קלאָרע רעזולטאַטן.
לויט די מחברים פֿון דער שטודיע, איז ניטאָ קיין גאַראַנטיע אַז ניט־געוואַלדיקער ווידערשטאַנד וועט פירן צו הצלחה.
אָבער אין פאַל פֿון געוואַלד־אַקציעס איז דער הצלחה־פּראָצענט געווען באַטײַטנדיק נידעריקער, נאָר 22 פּראָצענט,
ווי אין פאַל פֿון ניט־געוואַלד־ווידערשטאַנד, וואָס איז געווען מצליח אין איבער 50 פּראָצענט פֿון די פאַלן.
אינטערעסאַנטער דעטאַל: אפילו היברידישע פֿאָרמען פֿון באַוועגונגען, וואָס פֿאַרבינדן גרויס-שטאַפּלדיקן
ניט-געוואַלדיקן ווידערשטאַנד מיט געוואַלדיקע פֿליגלען, זענען ווייניקער מצליח ווי ריין ניט-געוואַלדיקע קאַמפּאַניעס.
מישן גוואַלד מיט ניט־גוואַלדיקע אַקציעס פֿירט נישט צו הצלחה.
די מחברים פֿון דער שטודיע האָבן געהאַלטן אַז אַ קאַמפּאַניע איז מצליח געווען, אויב אירע צילן זענען
דערגרייכט געוואָרן הונדערט פּראָצענט אינעווייניק איין יאָר נאָך דעם שפּיץ פֿון די אַקטיוויטעטן.
לויט דער שטודיע, די מצליחע ניט־געוואַלטיקע קאַמפּאַניעס האָבן אַרײַנגענומען די איראַנישע רעוואָלוציע (1977–1979)
און די פיליפינישע פּיפּל־פּאַוער־באַוועגונג (1983–1986).
אין 2005 האָט אַ שטענדיקע און סיסטעמאַטישע ניט־געוואַלדיקע אַקציע געענדיקט די אויסלענדישע אָקופּאַציע אין לבֿנון .
"אין מזרח־טימאָר," לויט די מחברים, "האָט אַ ניט־געוואַלטיקע קעגנשטעל־באַוועגונג געהאָלפֿן מצליח זײַן צו
אַרויסטרײַבן די אינדאָנעזישע טרופּן פֿון מזרח־טימאָר און צו דערגרייכן עצמאקייט פֿאַר דער אָנגענעם געגנט."
וואָס מיינט ניט־געוואַלדיקער ווידערשטאַנד אין פּראַקטיק?
אַ ברייטע פאַרשיידנקייט פֿון אַקציע־פֿאָרמען איז מעגלעך.
אין די פּונקט דערמאָנטע בײַשפּילן איז געווען אַ ניט־געוואַלדיקער ווידערשטאַנד מיט מיליאָנען באַטייליקטע אין דער פֿאָרעם
פֿון מאַסן־פּראָטעסטן, סטרײַקן און אָרגאַניזירטער ניט־מיטאַרבעט.
דאָס האָט סיסטעמאַטיש דעם פײַנט פֿון זײַנע פּאָליטישע, עקאָנאָמישע און מיליטערישע מאַכט־מקורות באַרויבט.
דאָס איז דערגרייכט געוואָרן דורך די אַקטיווע שטיצע פֿון געשעפֿטמענטשן, אַרבעטער, פאַראיין־אַרבעטער, סטודענטן, פאַכמענטשן,
קלער, יונגע מענטשן, פֿרויען, די אָרעמע, פֿאַרמער־אַסאָציאַציעס און אַנדערע גרופּעס, אויף וועלכע דער רעזשים
האָט זיך געשטיצט אויף זייער געהאָרזאַמקייט און רעסורסן.
עס זענען געווען שעפֿערישע אַקציעס, אַזאַ ווי ציווילער אומגעזאָגטקייט דורך איראַנישע אַרבעטער אין קראַפֿט־סטאַנציעס.
יעדער אָוונט האָבן זיי פֿאַר צוויי שעה אָפּגעשניטן די עלעקטריע, כּדי צו אונטערברעכן די שטאַט־אָוונט־נײַעס און צו
צושטעלן אַ פֿאַרדעקונג פֿון פינצטערניש פֿאַר די דעמאָנסטראַנטן וואָס האָבן פֿאַרלעצט דעם אויסגאַנג־פֿאַרבאָט.
אָפֿט האָבן ניט־געוואַלטיקע קעגנשטעל־אַקציעס אַזוי פיל דעמאָנסטראַנטן צו די גאַסן צוגעצויגן, אַז די פּאָליציי און
די זיכערהייט־כוחות פֿון דער קעגנער זײַט האָבן נישט געהאַט די רעסורסן אָדער דעם פּערסאָנאַל צו דורכצופירן די פֿאַרבאָטן.
נאָך אַלעס, קען מען נישט פּלוצלינג אַרײַנשטעלן צען טויזנטער מענטשן אין טורמע, ווען מען האָט נאָר אַ פּאָר ליידיקע טורמע־צעלן.
למשל, צענדליקער טויזנטער מענטשן האָבן געבויט אַ וואַנט צו אָפּשטעלן טאַנקען און טרופּן געטרייַ צו דער רעגירונג.
אַנשטאָט צו אַטאַקירן די זיכערהייט־כוחות פֿון דער רעזשים, האָבן די ציווילע דעמאָנסטראַנטן זיך געזעצט פֿאָרויס פֿון די טאַנקען און
געגעבן די זאָלדאַטן פרידלעכע סימבאָלן, ווי בלומען, שאָקאָלאַדן אָדער אָראַנזשע לימאָנאַדע, אלס גרוס – און
גערופן די זאָלדאַטן זיך אָנצושליסן צו דער אָפּאָזיציע.
ניט־געוואַלטיקע אַקציעס זענען אויך מצליח געווען אין ערטער, וווּ אַ געוואַלטיקער פּרוּוו האָט דורכגעפֿאַלן
נאָר אַ פּאָר יאָר פריער, ווי למשל אין דעם פאַל פֿון דער פיליפינער People Power־באַוועגונג.
פארוואס האָבן ניט־געוואַלטיקע קאַמפּאַניעס לעסאָף אַ פיל העכערע שאַנס צו מצליח ווערן?
די מחברים פֿון דער שטודיע ציטירן די פאלגנדיקע סיבות:
1. ניט־געוואַלטיקע קאַמפּאַניעס קענען מאָביליזירן פיל מער מענטשן.
די דורכשניטלעכע געוואַלדטאַטיק האָט געהאַט 50,000 טיילנעמערס, בשעת ניט־געוואַלדטאַטיקע
קאַמפּאַניעס האָבן געהאַט דורכשניטלעך 200,000 טיילנעמערס.
דאָס האָט דערמעגלעכט נעמען ברייטערע שריט, וואָס האָט געהויבן די קאָסטן פֿון דערהאַלטן דעם סטאַטוס־קוואָ פֿאַרן רעזשים.
ניט־געוואַלטיקע קאַמפּאַניעס זענען אויך מער עפֿנטלעך פֿאַר דער באַטייליקונג פֿון פֿרויען און עלטערע מענטשן, ווײַל די
אַקטיוויטעטן האָבן ווייניקער ריזיקאָ ווי געוואַלטיקע קעגנשטעל.
לויט עריקאַ טשענאָוועט, אויב מען דערגרייכט אַ ברייטן ספּעקטרום פֿון דער באַפעלקערונג, קען אַ רעזשים
קוים האַלטן זײַן מאַכט מיט צען פּראָצענט באַטייליקונג.
יאָ, אפילו מיט נאָר פינף פּראָצענט באַטייליקונג, וועט עס זײַן שווער פֿאַרן רעזשים.
2. די באַטייליקטע יחידים זענען שווערער צו איזאָלירן.
באַטייליקטע אין ניט־געוואַלטיקע קאַמפּאַניעס רעפּרעזענטירן אָפֿט זייער פֿאַרשיידענע טיילן פֿון דער באַפעלקערונג, ווײַל
ניט־געוואַלטיקע קאַמפּאַניעס אָפֿט אַרײַננעמען מענטשן פֿון פֿאַרשיידענע געשלעכטער, עלטערן, רעליגיעס, עטניסיטעטן,
אידעאָלאָגיעס, פאַך־געביטן און געזעלשאַפֿט־עקאָנאָמישע סטאַטוסן.
דאָס מאַכט עס שווערער פֿאַר קעגנערס צו איזאָלירן די באַטייליקטע און דורכצופירן אונטערדריקונג.
3. ניט־געוואַלטיקע קאַמפּאַניעס האָבן מער געלעגנהייטן צו אַנטוויקלען נײַע טאַקטיקן און געדאַנקען, ווײַל זיי
האָבן אַ פֿאַרשיידנאַרטיקער און גרעסערער צאָל באַטייליקטע.
לויט דער שטודיע זענען די הצלחות געווען אומאָפּהענגיק פֿון דעם, צי דער באַטראַכטער רעזשים איז געווען
אויטאָריטאַריש, שטאַרק אָדער שוואַך, אָדער האָט פּרוּווט מיט גוואַלד די קאַמפּאַניע אונטערדריקן.
ווײַטערדיקע מעלות פֿון ניט־געוואַלדיקן ווידערשטאַנד זענען:
- די פיל קירצערע דורכשניטלעכע דויער (3 יאָר אַנשטאָט 9 יאָר פֿאַר געוואַלד-קאָנפליקטן)
- פיל ווייניקער טויטן, פאַרווונדונגען, חורבן און טראומע
- אַ פיל העכערע שאַנס אַז נאָכגייענדיקע דעמאָקראַטיזאַציע וועט זיך דורכצוזעצן אין די פינף יאָר נאָך דעם קאָנפליקט.
אפילו אויב געוואַלדדיקע אויפשטאַנדן זײַנען מצליח, וועלן אין לאַנגצײַט נאָך אַלץ נישט
זײַן דעמאָקראַטישע באַדינגונגען אין לאַנד.
די קאָנסעקווענצן זײַנען אָפֿט נקמות קעגן די שטיצער פֿון דער פֿריִערדיקער רעזשים, אָפּזען פֿון מינאָריטעט־רעכטן און אַזוי
ווייטער, מיטן רעזולטאַט אַז די סיטואַציע אין לאַנד נאָך געװאַפֿנטע קאָנפליקטן איז אָפֿט אפילו מער רעפּרעסיוו ווי פֿריִער.
- ניט־געוואַלדיקע קעגנשטעל האָט אַ נידריקער ריזיקאָ פֿון אַ נאָכגייענדיקער בירגער־מלחמה, ווײַל כּמעט האַלב
פֿון אַלע מצליחע געוואַפֿנטע קאָנפליקטן פֿירן צו אַ נײַעם געוואַפֿנטן קאָנפליקט אין די 10 יאָר.
דער מיינונג אַז גוואַלד קען מען איבערקומען בלויז מיט קעגנוואַלד איז דעריבער פאַלש.
עס זענען פיל מער מצליחע אַלטערנאַטיוון צו מיליטערישער קראַפֿט וואָס, אַנדערש ווי מיליטערישע אָפּעראַציעס,
קענען ברענגען אַ אמתן, דויערהאַפטיקן, גערעכטן און דעמאָקראַטישן שלום אין דעם באַטרעפֿנדיקן לאַנד.
דערווייל האָט עריקע טשענאָוועט פאָרזעצט איר פאָרשונג צווישן 2004 און 2019 און געפֿונען די פאלגנדיקע:
ניט־געוואַלטיקע אויפשטאַנדן בלײַבן מער מצליח ווי געוואַלטיקע.
אָבער רעגירונגען זענען בעסער אויסגעשטאַטעט צו האַנדלען מיט ניט־געוואַלדיקן ווידערשטאַנד.
דיקטאַטאָרן און אויטאָריטאַרישע רעזשים האָבן זיך געלערנט צו אונטערדריקן ניט־געוואַלטיקע באַוועגונגען.
די ניט־געוואַלדיקע קעגנשטעל־באַוועגונג שטייט פֿאַר די פאלגנדיקע אַרויספֿאָרדערונגען אין דעם 21סטן יאָרהונדערט:
- ניטראַלע באַריכטונג ווערט געהאַמערט דורך צענזור און אויפֿפּאַסונג, בשעת פאַלשע נייעס ווערט פֿאַרשפּרייט דורך רעזשים.
- ניט־געוואַלטיקע באַוועגונגען מיט געוואַלטיקע פֿליגלען האָבן זיך פֿאַרמערט.
פּראָוואָקאַטאָרן ווערן אַלץ מער גענוצט צו ברענגען גוואַלד אין אַ באַוועגונג.
אַ פּראָוואָקאַטאָר־אַגענט איז אַ מענטש וואָס האַנדלט אין נאָמען פֿון אויטאָריטעטן, ווי די פּאָליציי, די פּראָקוראַטור אָדער די
געהיימע דינסטן, כּדי זיך אַרײַנצושמוגלען אין אַ גרופּע אָדער אָרגאַניזאַציע און אָנצוזעצן
אירע מיטגלידער צו באַגיין אומלעגאַלע אַקטן.
די געוואַלדדיקע פֿליגלען פֿאַרקלענערן דעם הצלחה פֿון אַ באַוועגונג.
דעריבער: היט זיך פֿאַר צילגעריכטעטע אינפֿילטראַציע דורך געוואַלדטאַטיקער מענטשן!
- דיגיטאַלע אַקציעס און געלעגנהייטן ווערן איבערגעשאַצט.
כאָטש מען קען מענטשן שנעל דורך דער אינטערנעץ מאָביליזירן, פֿירט דאָס געוויינטלעך נישט צו לאַנג־צײַטיקע
קאַמפּאַניעס, וווּ מענטשן מוזן זיך פּערזענלעך באַקענען.
- אָפֿט ווערט צו ווייניק צײַט און ענערגיע אינוועסטירט אין פּלאַנירן קאַמפּאַניעס און
פֿאַרשטאַרקן די צוזאַמענהאַנג אין אַ באַוועגונג.
אַ מצליחע קעגנשטעל־קאַמפּאַניע דאַרף שטאַרקע נעצווערק פֿון גרופּעס, אין וועלכע מענטשן זיך גוט קענען
און שטיצן איינער דעם אַנדערן ווען רעפּרעסיע פּאַסירט.
טראָץ די שוועריקייטן בלײַבט דער ניט־געוואַלדיקער ווידערשטאַנד נאָך מער מצליח.
פארוואס איז דער ניט־געוואַלדיקער וועג ביז איצט נישט מער אָפֿט גענומען געוואָרן?
די מחברים פֿון דער שטודיע מיינען אַז דאָס איז צוליב אַ מאַנגל אין וויסן וועגן דער נאַטור, די מעגלעכקייטן
און די שאַנסן פֿון הצלחה פֿון ניט־געוואַלדיקער קעגנשטעל.
ניט קיין ווונדער אַז די שטודיע ווערט מערסטנס איגנאָרירט דורך פּאָליטיקער, די מעדיע און די אַקאַדעמיע.
נאָך אַלעס, די רווחים וואָס מען באַקומט פֿון מלחמות וואָלטן געווען אין סכנה, אויב מען וואָלט פֿאַרשטאַנען
אַז עס זענען פיל מער עפעקטיווע מעטאָדן ווי געװער־כּוח.
דאָס איז ווײַל דער געשעפֿט־מאָדעל פֿון דער וואַפֿן־אינדוסטריע איז באַזירט אויף דער דערציילונג
אַז געוואַלד־רעזיסטענץ איז נייטיק און עסענציעל.
מסקנא: מיר מוזן ווערן ביכולת צו שלום, נישט צו מלחמה!
אַזוי, ביטע פֿאַרשפּרייט דאָס וויסן דורך טיילן דעם פּראָגראַם אויף געזעלשאַפֿטלעכע מידיאַ, למשל!
נאָר אויב די געפֿונדן פֿון דער שטודיע ווערן אָנגענומען, קען מען פאַרמיידן ווײַטערדיקן שרעקלעכן בלוטפֿלוס און חורבן, און די וואָס
פּראָפֿיטירן פֿון מלחמה וועלן ניט מער קענען מאַכן פּראָפֿיטן פֿון מענטשלעכע ליידן און פֿון דער חורבן פֿון גאַנצע לענדער.
פאַרלאָזט זיך נישט אויף געזעלשאַפֿטלעכע מידיאַ אויף דער אינטערנעץ, נאָר באַקענט זיך מיט גלײַכגעשטימטע
מענטשן, אויף וועלכע איר קענט זיך פאַרלאָזן אין אמתן לעבן.
נאָר צוזאַמען קען מען צעברעכן די ספּיראַל פֿון גוואַלד.
מיר דאַרפֿן מענטשן וואָס שטייען פֿאַראייניקט פֿאַר שלום און פֿירן דורך בײַשפּיל.
קלאַ.טיווי איז צופרידן צו שטיצן די לאָקאַלע פֿאַרבינדונג פֿון שלום-ליבענדיקע מענטשן מיט דער הילף
פֿונעם קאָנטאַקט-פֿאָרמולאַר אויף www.kla.tv/vernetzung.