WEBVTT

00:01.032 --> 00:07.562
Ukuvikelwa, ukumelana namandla kube ngokuvamile
kubhekwa cishe ngokuphelele njengendlela yobudlova.

00:07.562 --> 00:15.023
Okungenani uma kukhulunywa ngokumelana nezikhulu ezingabazi
ezingenamusa nababusi abangenamigaqo, cishe bonke

00:15.023 --> 00:22.867
bayavuma ukuthi udlame lungahlulwa kuphela
ngodlame olubuyisayo, ukuthi impi iletha ukuthula, njll.

00:22.867 --> 00:29.047
Kusukela okungenani ngesikhathi sokuthiwa 'iphuzu lokuguquka'
esamenyezelwa uNgqongqoshe wezezimali ngaleso sikhathi, u-Olaf

00:29.047 --> 00:34.429
Scholz, eBundestag yaseJalimane ngoFebhuwari 2022,
kube nokuncipha okukhulu kwengxoxo kwaze kwagxila kuphela

00:34.429 --> 00:37.812
ezimpikiswaneni zempi – futhi hhayi eJalimane kuphela.

00:37.812 --> 00:43.890
Asisekho ukuxoxwa ngokuthi ngabe amandla ezempi kufanele
asetshenziswe yini, kodwa sekukhulunywa kuphela

00:43.890 --> 00:50.171
ngokuthi kufanele kunikezwe izikhali ezingaki,
izinhlobo zazo, nini lokhu okufanele kwenzeke, njll.

00:50.171 --> 00:54.551
Abaphikisi bempi bayahlambalazwa
njengama-'phikisi bempi abampofu' noma bayahlekiswa

00:54.551 --> 00:58.671
njengabangahlakaniphile nabangazi lutho ngomhlaba.

00:58.671 --> 01:03.578
Ubudlelwano bamazwe bubhekwa njengokwesibili,
futhi izenzo ezingahileli udlame azihlonishwa.

01:03.578 --> 01:10.502
Lokhu kuvame ukusekelwa ngalokho okubizwa ngokuthi
"ilungelo lokuzivikela" (Isigaba 51 soMqulu weZizwe

01:10.502 --> 01:16.873
Ezihlangene), elinikezwa, isibonelo, i-Ukraine noma i-Israel.

01:16.873 --> 01:20.921
Ngokwemvelo, isifundazwe ngasinye sinalo ilungelo.

01:20.921 --> 01:25.773
Nokho, ukuzivikela kufanele kwenziwe
kusetshenziswa indlela esebenza kahle kakhulu.

01:25.773 --> 01:33.078
Abantu abaningi babonakala bebheka ukuvikelwa kwezempi
njengendlela ephumelela kakhulu yokuzivikela kusukela ekuqaleni.

01:33.078 --> 01:40.373
Kodwa ngabe empeleni benza kahle? Ingabe ngempela akukho ezinye
izindlela ngaphandle kwempi, udlame nokulethwa kwezikhali,

01:40.373 --> 01:47.464
njengoba iziteshi zezindaba ezinkulu zisifuna ukukholisa –
ezibonakala sengathi sezibe izikhulumi zabasekeli bezempi?

01:47.464 --> 01:52.112
Ingabe ukuvikela kuhlale kumele
kube kwezempi ukuze kube nempumelelo?

01:52.112 --> 01:59.875
Noma ngabe kukhona ezinye izindlela zokuvikela komphakathi
ezisebenza kahle ngokufanayo noma ngisho eziphumelela kakhulu?

01:59.875 --> 02:05.587
Futhi okubangela ngokuyisiphetho ukuvimbela
ukubhujiswa kwamadolobha aphelele nezindawo ezinkulu

02:05.587 --> 02:09.615
zomhlaba nokunciphisa kakhulu inani labantu ababulawa?

02:09.615 --> 02:17.005
Into eyodwa eqinisekile: izimpi zivame
ukubangela ukonakala okukhulu nokuchitheka kwegazi

02:17.005 --> 02:21.429
ngaphandle kokufeza ngempela izinhloso zazo.

02:21.429 --> 02:29.861
Erica Chenoweth waseWesleyan University eMiddleton, e-USA –
ingcweti eyaziwayo ngezindaba zobuphekula – kanye nomlingani

02:29.861 --> 02:37.872
wakhe uMaria J. Stephan, bahlola zonke izingxabano ezaziwayo
emhlabeni wonke phakathi kuka-1900 no-2006 ezihlobene

02:37.872 --> 02:46.872
nelungelo lokuzinqumela, ukususwa kwezikhulu zezepolitiki
ezikhundleni noma ukuxoshwa kwamandla ezempi ababambe izwe.

02:46.872 --> 02:51.960
Kulawa, abangu-218 babephethe izikhali
kanti abangu-105 babengadli ubudlova.

02:51.960 --> 02:57.573
Ucwaningo lwakhe lwashicilelwa ngo-2011 ngaphansi kwesihloko
esithi: "Kungani ukumelana komphakathi kusebenza. I-logiki yamasu

02:57.573 --> 03:02.250
yokuphatha izingxabano ngaphandle kodlame" futhi
manje lutholakala nangesiJalimane ("Why Civil Resistance

03:02.250 --> 03:04.874
Works – The Strategic Logic of Nonviolent Conflict").

03:04.874 --> 03:10.764
Ucwaningo lugcwalise igebe ocwaningweni ngokuphendula umbuzo
wokuthi ngabe ukubuyiselwa kwezifunda ezibanjwe, ukumelana

03:10.764 --> 03:16.011
nokubusa kwangaphandle, izifundazwe ezibusiwe ngamandla,
izinhlaka ezicindezelayo kanye nokuphonswa phansi

03:16.011 --> 03:22.859
kukahulumeni ongathandeki kuphumelela kakhulu ngokumelana
okungadluleli ekubulaweni noma ngokumelana okubandakanya udlame.

03:22.859 --> 03:32.505
Lolu cwaningo kwaba yimpumelelo yokuqala emazingeni
omhlaba, lwembula ukuthi ukungabaza okuvamile akunakusekelwa.

03:32.505 --> 03:40.504
Ekugcineni, ucwaningo lwabonisa ngokusobala ukuthi izindlela
zokumelana ezingezona ezodlame zaziphumelela

03:40.504 --> 03:48.559
cishe kabili kunokumelana okunamasosha –
eYurophu kanye naseMelika, e-Asia nase-Afrika.

03:48.559 --> 03:58.119
Phakathi konyaka ka-2000 no-2006, izenzo ezingezona ezodlame
zaphumelela izikhathi ezinhlanu kunokuvuka okunamasosha.

03:58.119 --> 04:06.238
Ababhali bathi: "...ikakhulukazi emikhankasweni efuna
ukushintsha uhulumeni noma ukukhululwa ekubusweni kwangaphandle,

04:06.238 --> 04:11.568
ukumelana ngaphandle kodlame ngokusobala kungcono kakhulu" .

04:11.568 --> 04:18.733
Le miphumela ayikaphikiswa kuze kube manje,
njengoba isekelwe kudatha ebanzi nokuhlaziywa

04:18.733 --> 04:24.497
kwesayensi okujulile. Lokhu kuholele emiphumeleni ecacile.

04:24.497 --> 04:31.216
Ngokwababhali bocwaningo, akukho siqinisekiso
sokuthi ukumelana okungaphushani kuzoholela empumelelweni.

04:31.216 --> 04:39.702
Nokho, ezimweni zezenzo zodlame, izinga lokuphumelela beliphansi
kakhulu, lalingama-22 ekhulwini, kunalokho lokumelana ngaphandle

04:39.702 --> 04:44.937
kodlame, olwaluphumelele ngaphezu kuka-50 ekhulwini lamacala.

04:44.937 --> 04:50.340
Inqaku elithakazelisayo: Ngisho nezindlela ezihlangene
zokunyakaza ezihlanganisa ukumelana okukhulu

04:50.340 --> 04:56.384
okungenabudlova nezigaba ezinobudlova aziphumeleli
kangako kunemikhankaso engenabudlova ngokuphelele.

04:56.384 --> 05:01.380
Ukuhlanganisa udlame nezenzo ezingadlame akholisi ukuphumelela.

05:01.380 --> 05:07.279
Ababhali bocwaningo babheka umkhankaso
njengempumelelo uma izinhloso zawo zafezeka ngokuphelele (100%)

05:07.279 --> 05:12.110
kungakapheli unyaka owodwa kusukela phezulu kwemisebenzi.

05:12.110 --> 05:21.007
Ngokocwaningo, imikhankaso ephumelelayo engenabudlova
yayihlanganisa uMvukelo wase-Iran (1977–1979) kanye

05:21.007 --> 05:26.484
noMkhankaso Wamandla Abantu wasePhilippines (1983–1986).

05:26.484 --> 05:34.939
Ngo-2005, izenzo ezingapheli nezihlelwe kahle ezingahileli
udlame zaphothula ukubusa kwangaphandle eLebhanoni .

05:34.939 --> 05:43.519
"E-East Timor," ngokwababhali, "umkhankaso wokumelana
ongenabudlova wasiza ukususa ngempumelelo amasosha ase-Indonesia

05:43.519 --> 05:48.673
e-East Timor nokuzuza ukuzimela kwesifunda esathathwayo."

05:48.673 --> 05:53.016
Ukuphikisa okungaphandli kusho ukuthini ngempela?

05:53.016 --> 05:55.579
Kungenzeka ukucabanga izinhlobo eziningi zezenzo.

05:55.579 --> 06:01.205
Ezibonelweni ezishiwo nje, kwaba nokumelana
okungaphandle kodlame okubandakanya izigidi zabantu ngendlela

06:01.205 --> 06:05.439
yezibhikisho ezinkulu, iziteleko nokungasebenzisani okuhleliwe.

06:05.439 --> 06:10.798
Lokhu kwehlise ngokuhleleka umphikisi emithonjeni
yaso yamandla kwezombusazwe, kwezomnotho nakwezempi.

06:10.798 --> 06:17.236
Lokhu kwafezeka ngokusekelwa okusebenzayo kwabosomabhizinisi,
abasebenzi, izinhlangano zabasebenzi, abafundi, ochwepheshe,

06:17.236 --> 06:22.354
abefundisi, intsha, abesifazane, abampofu,
izinhlangano zabalimi nezinye izinhlangano okuthembele

06:22.354 --> 06:26.103
kuzo uhulumeni ekulaleleni kwazo nasezinsizeni zazo.

06:26.103 --> 06:32.732
Kwakukhona izenzo zobuciko, njengokungezwani
nomthetho kwabantu base-Iran abasebenza eziteshini zikagesi.

06:32.732 --> 06:39.902
Njalo kusihlwa, bacisha ugesi amahora amabili ukuze baphazamise
izindaba zikahulumeni zasebusuku futhi banikeze ababhikishi

06:39.902 --> 06:43.517
abaphula umthetho wokuvinjelwa kokuhamba ithuba lobumnyama.

06:43.517 --> 06:48.765
Imvamisa, izenzo zokumelana ngaphandle kodlame zazihilela
ababhikishi abaningi emigwaqweni kangangokuba amaphoyisa namabutho

06:48.765 --> 06:54.728
okuphepha ehlangothini eliphikisayo babengenazo izinsiza
noma abasebenzi abaningi okwanele ukuqinisekisa ukuvinjelwa.

06:54.728 --> 07:01.571
Phela awukwazi ngokuzumayo ukubeka izinkulungwane eziningi
zabantu ejele uma uneziseli ezimbalwa kuphela ezingenalutho.

07:01.571 --> 07:07.681
Isibonelo, izinkulungwane eziningi zabantu zenza udonga
ukuvimba amatanki namasosha abathembekile kuhulumeni.

07:07.681 --> 07:13.614
Esikhundleni sokuhlasela amabutho okuphepha kahulumeni,
ababhikishi bezakhamuzi bahlala phansi phambi kwamathangi

07:13.614 --> 07:19.546
bawethula amasosha izimpawu zokuthula ezifana nezimbali,
amachokolethi noma ilemonadi ye-orenji njengesibingelelo

07:19.546 --> 07:23.626
– babizela amasosha ukuba ahlanganyele nabaphikisi.

07:23.626 --> 07:29.725
Izenzo ezingahileli udlame nazo zaphumelela ezindaweni
lapho umzamo wodlame wawuhlulekile eminyakeni embalwa eyedlule,

07:29.725 --> 07:34.407
njengasekusebenzeni komkhankaso wePhilippine People Power.

07:34.407 --> 07:40.642
Kungani imikhankaso engenodlame ekugcineni
inethuba eliphezulu kangaka lokuphumelela?

07:40.642 --> 07:44.140
Ababhali bocwaningo bakhomba lezi zizathu ezilandelayo:

07:44.140 --> 07:49.860
1. Imikhankaso engenodlame ingaqhuba abantu abaningi kakhulu.

07:49.860 --> 07:55.029
Isenzo sobudlova esijwayelekile saba nabahlanganyeli
abangama-50 000, kanti imikhankaso engahileli ubudlova

07:55.029 --> 07:58.272
yayinabahlanganyeli abangama-200 000 ngokwesilinganiso.

07:58.272 --> 08:05.144
Lokhu kuvumele ukuthi kuthathwe izinyathelo ezibanzi,
okwandisa izindleko zokugcina isimo esikhona sohlelo.

08:05.144 --> 08:11.384
Imikhankaso engenabudlova nayo ivulekile kakhulu
ekubambeni kwabesifazane nabantu asebekhulile, ngoba le

08:11.384 --> 08:15.058
misebenzi iyingozi encane kunokumelana okunobudlova.

08:15.058 --> 08:21.130
Ngokuka-Erica Chenoweth, uma kufinyelelwa kubantu
abanhlobonhlobo emphakathini, umbuso awukwazi

08:21.130 --> 08:24.415
ukugcina amandla awo ngokubamba iqhaza okungu-10%.

08:24.415 --> 08:29.081
Yebo, ngisho nangokubamba iqhaza
okungu-5% kuphela, kuzoba nzima kuhulumeni.

08:29.081 --> 08:34.615
2. Abantu ababandakanyekayo kunzima kakhulu ukuwahlukanisa.

08:34.615 --> 08:40.450
Abahlanganyeli emikhankasweni engenabudlova bavame ukumela
izingxenye ezahlukene kakhulu zabantu, njengoba imikhankaso

08:40.450 --> 08:45.939
engenabudlova ivame ukuhlanganisa abantu abanobulili obuhlukene,
iminyaka ehlukene, izinkolo ezahlukene, ubuzwe

08:45.939 --> 08:51.444
obuhlukene, izimfundiso ezahlukene, imisebenzi
ehlukene kanye nezimo zomnotho nempilo ehlukene.

08:51.444 --> 08:57.360
Lokhu kwenza kube nzima kakhulu kubaphikisi
ukuhlukanisa abahlanganyeli nokucindezela.

08:57.360 --> 09:03.793
3. Imikhankaso engenabudlova inamathuba amaningi
okuthuthukisa amasu nemibono emisha ngenxa

09:03.793 --> 09:09.329
yokuhlukahluka nokwanda kwenani labahlanganyeli bayo.

09:09.329 --> 09:15.169
Ngokocwaningo, impumelelo yayingaxhomekile ekutheni
uhulumeni obusayo wawuyi-authoritarian, oqinile noma

09:15.169 --> 09:19.316
obuthakathaka, noma wazama ukucindezela umkhankaso ngodlame.

09:19.316 --> 09:22.645
Izinzuzo ezengeziwe zokumelana ngaphandle kodlame yilezi:

09:22.645 --> 09:28.360
- isikhathi esimaphakathi esifushane kakhulu (iminyaka emi-3
esikhundleni seminyaka eyisi-9 ezingxabanweni ezinezenzo zodlame)

09:28.360 --> 09:32.752
- ukufa, ukulimala, ukonakala
nokucindezeleka kwengqondo okuncane kakhulu

09:32.752 --> 09:37.129
- ithuba eliphezulu kakhulu lokuthi
ukwethulwa kobuhlakani bokuzikhethela kuzonqoba

09:37.129 --> 09:40.463
phakathi neminyaka emihlanu ngemuva kwengxabano.

09:40.463 --> 09:46.635
Noma ngabe izivukelo ezinodlame ziyaphumelela,
kusazoba khona izimo zedemokhrasi ezweni esikhathini eside.

09:46.635 --> 09:52.841
Imiphumela ivamise ukuba ukuziphindiselela kubaxhasi bohulumeni
wangaphambilini, ukunganaki amalungelo ezingxenye ezincane

09:52.841 --> 09:57.267
zabantu, njll., okuholela ekutheni isimo
ezweni ngemva kwezingxabano zamaqembu ezibutho

09:57.267 --> 10:01.080
sivame ukuba sicindezela kakhulu kunangaphambilini.

10:01.080 --> 10:07.997
- Ukumelana okungadli ubudlova kunengozi ephansi yempi yombango
eyalandela, njengoba cishe ingxenye yesibili yazo

10:07.997 --> 10:14.775
zonke izimpi eziphumelelayo ezihilela izikhali iholela
empini entsha yezikhali phakathi neminyaka eyishumi.

10:14.775 --> 10:19.460
Umbono wokuthi udlame lunganqotshwa
kuphela ngodlame olubuyisayo awulona iqiniso.

10:19.460 --> 10:24.767
Kukhona ezinye izindlela eziningi eziphumelela kakhulu kunamandla
ezempi, ezingafani nemikhankaso yezempi,

10:24.767 --> 10:31.205
ezingaletha ukuthula kwangempela, okuhlala isikhathi
eside, okulungile nokudemokhrasi ezweni elithintekayo.

10:31.205 --> 10:38.775
Okwamanje, u-Erica Chenoweth uqhubekile nocwaningo
lwakhe phakathi kuka-2004 no-2019 wathola okulandelayo:

10:38.775 --> 10:43.593
Ukuvukela okungahileli udlame kuyaqhubeka
kuphumelela kakhulu kunalokho okuhlanganisa udlame.

10:43.593 --> 10:48.128
Nokho, ohulumeni sebephakelwe kangcono
ukubhekana nokumelana okungadluli emthethweni.

10:48.128 --> 10:53.911
Abadiktatela nezinhlaka zobuphathekayo
bafunde ukucindezela imizamo engasebenzisi udlame.

10:53.911 --> 11:00.160
Inhlangano yokumelana ngokungaphikisi ubudlova
ibhekene nezinselelo ezilandelayo ekhulwini lama-21:

11:00.160 --> 11:07.512
- Ukubika okungakhethi uhlangothi kuvinjelwa ngokucenzura
nokwengwa, kanti izindaba ezingamanga zisasazwa ngohulumeni.

11:07.512 --> 11:11.510
- Izinhlangano ezingasebenzisi udlame
ezinengxenye ehlukumezayo ziye zanda.

11:11.510 --> 11:16.517
Abahlaseli abaqhushumbisayo
bayasetshenziswa kakhulu ukuletha udlame emkhankasweni.

11:16.517 --> 11:22.552
I-agent provocateur ngumuntu osebenza egameni lezikhundla
eziphethe umthetho ezifana namaphoyisa, ihhovisi lomshushisi

11:22.552 --> 11:27.564
womphakathi noma izinsizakalo ezimfihlo ukuze
angene eqenjini noma enhlanganweni futhi agqugquzele

11:27.564 --> 11:31.088
amalungu ayo ukuba enze izenzo ezingekho emthethweni.

11:31.088 --> 11:35.279
Lezi zimpiko ezidlulele zodlame zinciphisa impumelelo yomzamo.

11:35.279 --> 11:40.416
Ngakho-ke: Qaphela ukungenelela okuqondisiwe kwabantu abanodlame!

11:40.416 --> 11:43.830
- Izenzo namathuba edijithali kubalwa ngokweqile.

11:43.830 --> 11:49.491
Nakuba kungenzeka ukuhlanganisa abantu ngokushesha
nge-inthanethi, lokhu ngokuvamile akukhokeleli emikhankasweni

11:49.491 --> 11:52.576
yesikhathi eside lapho abantu bedinga ukwazana siqu.

11:52.576 --> 11:56.812
- Imvamisa, isikhathi namandla okuncane
kakhulu kuyatshalwa ekucwangciseni imikhankaso

11:56.812 --> 11:59.861
nasekukhuthazeni ukuvumelana ngaphakathi komzamo.

11:59.861 --> 12:06.179
Umkhankaso ophumelelayo wokumelana udinga
amanethiwekhi aqinile amaqembu lapho abantu bezazana

12:06.179 --> 12:10.447
kahle futhi besekelana lapho kuba nokucindezelwa.

12:10.447 --> 12:15.938
Naphezu kwalezi zinselelo, ukumelana ngaphandle
kodlame kuyaqhubeka nokuba nempumelelo enkulu.

12:15.938 --> 12:20.442
Kungani indlela engenabudlova
ingakaze ithathwe kaningi kuze kube manje?

12:20.442 --> 12:25.182
Ababhali bocwaningo bakholelwa ukuthi lokhu
kungenxa yokungabi nolwazi ngemvelo, amathuba kanye

12:25.182 --> 12:28.234
namathuba okuphumelela okungumelana okungadli ubudlova.

12:28.234 --> 12:33.468
Akumangazi ukuthi lolu cwaningo luvame ukunganakwa
kakhulu ngabezepolitiki, abezindaba kanye nezifundiswa.

12:33.468 --> 12:39.518
Phela, inzuzo etholwa ezimpini ingabekwa
engcupheni uma kuqala ukuqondwa ukuthi kunezindlela

12:39.518 --> 12:43.226
ezisebenza kangcono kakhulu kunamandla ezempi.

12:43.226 --> 12:47.920
Lokhu kungenxa yokuthi imodeli yebhizinisi
yomkhakha wezikhali isekelwe endabeni yokuthi

12:47.920 --> 12:51.570
ukumelana ngodlame kuyadingeka futhi kubalulekile.

12:51.570 --> 12:56.601
Isiphetho: Kumele sibe namakhono okuthula, hhayi empini!

12:56.601 --> 13:03.512
Ngakho-ke sicela nisabalalise lolu lwazi ngokwabelana
ngalo lolu hlelo ezinkundleni zokuxhumana, isibonelo!

13:03.512 --> 13:10.999
Kuphela uma imiphumela yocwaningo lolu yamukelwa, kungavinjwa
ukuchithwa kwegazi okukhulu nokubhujiswa okwengeziwe,

13:10.999 --> 13:19.445
futhi labo abazuza empini ngeke basakwazi ukwenza inzuzo
ngokuhlupheka kwabantu nokubhujiswa kwezizwe eziphelele.

13:19.445 --> 13:28.748
Ungathembi imidiya yokuxhumana ku-inthanethi, kodwa hlangana
nabantu abanemicabango efanayo ongabathemba empilweni yangempela.

13:28.748 --> 13:32.171
Kuphela ngokubambisana lapho umjikelezo wodlame ungaphulwa.

13:32.171 --> 13:38.392
Sidinga abantu abamile benye ngenxa
yokuthula futhi abahola ngesibonelo.

13:38.392 --> 13:49.445
I-Kla.TV ijabule ukusekela ukuxhumana kwendawo kwabantu abathanda
ukuthula ngosizo lwefomu lokuxhumana ku-www.kla.tv/vernetzung.
