Une honetan herrialde askori eragiten dion arazoetako bat diruaren etorkizuna da.
Etorkizun hurbilean euro digitalarekin ordezkatua izateko arriskua du.
Ikus dezagun nola garatu den hau:
● 2021eko urrian, Eurosistemak bi urteko ikerketa-fase batekin abiarazi zuen "Euro Digitala" proiektua.
● 2023ko ekainean, euro digitalaren diseinurako kontzeptu hasierako bat aurkeztu
zen, "Moneta Bakarreko Paketea" izenburupean.
● 2025eko azaroaren 1ean, Eurosistemak proiektuaren hurrengo fasera igaro zen.
Helburua da Eurosistema 2029an euro digitalaren posible den emisiorako prestatzeko.
Eurogunearen diru-estrategiaren garapenak une honetan aukera paregabe eta itxaropentsu
bat eskaintzen du dirua legean txertatzeko.
Hau da bere epe luzerako kontserbazioa bermatzeko bide bakarra.
Horretarako oinarria da betebeharra egon behar dela ez bakarrik euro digitala, baita diru kontantea ere onartzeko.
Onartzeko betebeharra esan nahi du ordain-hartzaileek euroko banko-oharrak eta txanponak
legezko ordainbide gisa onartu behar dituztela.
Eskudirua mendeetan zehar probatu eta frogatutako ordainbide bat izan da, eta gure eskura egon behar du.
Badakizu eztabaida honen emaitzarekin zerikusirik gabe, diru kopuru bat gordetzea pertsona bakoitzaren ardura dela?
Diruaren kontserbazioa neurri handi batean dirua oraindik zenbat aldiz erabiltzen denaren
araberakoa da – eta hori biztanleriari dagokio.
Baina gure artean zeinek daki benetan?
Urte askoz, askok pentsatu gabe erosotasunari amore eman diote.
ORAIN (!) da dirua lortzeko fase erabakigarria!
Honek biztanleriaren bi ekintza eskatzen ditu:
1. Sinatu gaur eskaintzen diren petizioak diru kontantea gordetzeko, horrela haren
onarpena derrigorrezkoa izaten jarraitu dezan.
2. Ordaindu diruz eta utzi zure zordunketa-txartela etxean.
Ez da zuzena ekonomia herritarrei ordainketa digitalak inposatzea eta, horrela, politikarien kontrol-nahia babestea.
Hurrengo bideoan, Bargelderhalt ekimenaren sortzaile Hansjörg Stützlek azaltzen du nola diru kontantea
baztertzen ari den eta bakoitzak hori saihesteko duen boterea.
Erabili ditzagun elkarrekin!
"Gaineratu nahi nuke euro digital honek ez duela diru kontantea ordezkatuko, noski, baizik eta osatuko duela."
Politika honek jarraibide hau jarraitzen al du?
E-euroak diru kontantea osatuko al du ala ordezkatuko du?
Orain aukera paregabea dugu diru kontantea Europako legeetan txertatzeko.
Nire izena Hansjörg Stützle da.
Ni naiz bargelderhalt.eu diru-petizioaren ekintzailea, eta jada 200.000 baino gehiagok sinatu dute.
Lehenik eta behin, begiratu diezaiogun faktuak.
Europako Batzordeak bi araudi-proposamen aurkeztu ditu: bat e-euroarentzat eta bestea diru fisikorentzat.
Arazoa: adibidez, e-euroa argi onartu beharko litzateke denda-kaxetan, diru kontantea, aldiz, ez.
Honek esan nahi du dendek diru kontantea onartzeari uko egin diezaioketela, baina e-euroari ez.
Ez duzu profeta izan behar ikusteko, oinarrian horren arabera diru kontantea baztertuko dela eta
ez duela iraupen luzerako biziraupen aukerarik.
Zorionez, bi araudi proposamen hauek oraindik ez dira onartu eta, beraz, aldatu daitezke.
Hauek une honetan Europako Parlamentuaren Ekonomia eta Moneta Gaietarako Batzordean daude, ECON batzordea izenez ezaguna.
Batzorde honetako zenbait politikariek egindako adierazpenak entzuten ditudanean, antsietatuta eta beldurtuta sentitzen naiz.
Une honetan, gure diruaren etorkizuna politikari talde txiki baten esku dago.
Repasi jauna, Europako Parlamentuko kidea eta ECON Batzordeko kidea, bideo bat argitaratu du,
munduko borondate onenarekin ere ezin dena baztertu.
Bideoaren hasieran bertan Repasi jaunak dioen bezala: "Lehenik eta behin, albiste onak. Inork ez du diru kontantea ezabatu nahi."
Bai, nor da inor?
"Eskudiruen inguruan kezkatuta gaude."
Uste dut hori desmaterializatu beharko litzatekeela.
Munduak nahikoa sendoa den teknologia du.
Eta uste dut gobernuak horretan interesatuko liratekeela.
"Baina diru kontantea oraindik ere arazo nagusia da."
Bide batez, beti esan diet auzoetan droga-trafikoa nola gelditu galdetzen didatenei neurri nahiko erraza dagoela horretarako:
Eskudirua abolitzeak droga-trafikoaren gune beroen agerpena saihestuko luke.
"Gizarte diru-eskurik gabekoa nahi dugu."
Gure enpresan txekeak eta diru kontantea kudeatzeak bost mila milioi dolar kostatzen zaigu.
Gizarte dirurik gabekoa nahi duzu?
Gure helburua da ... Beste edozeinek baino gehiago dugu irabazteko.
"Nire helburua da ohiko banku-oharrak – diru kontantea – alde batera utzi eta kontu digitaletara pasatzea."
Gure gizartea dirurik gabeko gizarte bihurtzea nahi dut.
"Italian, eztabaida dago ea diru kopuru mugaren muga mila edo hiru mila ezarri behar den."
Nire ustez, zero izan beharko litzateke.
"Diru kontantei gailendu behar diegu."
Gizarte diru-gabe batera joan behar dugu!
Eskudiruen mugetatik harago joan nahi badugu, zeruagatik, telefono mugikor bidezko eta kreditu txartelen bidezko
transakzioak sustatu eta ordainketa digitaleko zerbitzu-hornitzaileetan
oinarritutako negozio-eredu bat garatu behar dugu!
Adierazpen hauek diruaren gaineko presioa erakusten dute.
Hori esanda, Repasi jauna, zer ulertzen duzu diruaren abolizioaz, dendetan diruz ordaindu ezin baduzu?
Herbehereetan, adibidez, farmazien %21ek eta zinema-aretoen %38k ez dute diru kontantarik onartzen.
Hori ihes egin al zaizu, Repasi jauna?
Rotterdam-en, garraio publikoak ez du gehiago diru kontantea onartzen, irakasle lanpostu bat duzu.
Eta zer egiten dizu pentsarazi inork ez duela diru kontantea abolitu nahi?
Jada erabat martxan dago.
500 libera balio duen ordenagailu eramangarri bat eskudirutan ordaindu ezin baduzu, ez al da eskudirua deuseztatzea bezalakoa?
Hau da, hain zuzen ere, Grezian denbora luzez izan dugun egoera.
Hori da €500eko diru kopuru mugarik dagoelako.
Gainera, "diru-muga" terminak ere gertakariak gutxiesten ditu.
Azken finean, diru kopuru mugak jada diruaren debekua dira.
Honek esan nahi du legeak debekatzen duela eta legeak zigortzen duela kopuru honen gainetik diruz
ordaintzea ondasun, merkataritza-gidako eta zerbitzuengatik.
Diru gabeko mundua pausoz pauso guregan hurbiltzen ari da.
Hau diru-mugaetan oso garbi ikus daiteke.
Behin diru-muga bat ezarri ondoren, normalean murriztu egiten da eta inoiz ez da berriro igotzen.
Hau jada EBko bederatzi herrialdetan gertatu da.
Horren adibide gisa Belgika, Grezia eta Danimarka aipatzen ditut.
Baina errealitatean, diru kontuaren egoera askoz dramatikoagoa da.
Azken finean, diru kontantea eskaerarekin lotuta dago.
Beraz, jendeak diru kontantea erabiltzen duen ala ez.
Deutsche Bundesbankeko Diru Zatiaren burua den Hardt jaunari SWR irrati publikoan egindako eztabaida
batean galdera garrantzitsua egiteko aukera izan nuen.
Ikusi zeure begiekin nola erantzun zuen nire galderari:
"Agian eskaera zer den ere definitu beharko zenuke?"
Zenbat izan behar du diru-ordainketa-tasa?
Zoritxarrez, herritarrek ez dute esku artean diru kontantirik, ekonomia diru kontantia baztertzeko joerara mugitu delako.
Dirudienez, hemen Alemanian, orain diru kontantea onartzeari uko egiten dioten saltzaileak daude.
Eta badakigu, oinarrizko horren arabera, diru kontanteak ez duela epe luzerako biziraupen aukerarik, ekonomia
baita erabakitzen duena guk, herritarrok, diru kontantez ordaintzeko aukera izatea ala ez.
"Baina Bundesbankari buruz besterik ez ginen ari hitz egiten."
Hardt jaunari galderari erantzuteko beste aukera bat emango nioke.
Funtseko galdera hau da: Alemanian diru kontantea nahi zuen azken pertsona bazina, benetan nahi al zenuke
Deutsche Bundesbank-ek dirua inprimatzen jarraitzea?
Beraz, non dago muga hau?
"Uste dut galdera ez dela Deutsche Bundesbank-ek banku-oharrak inprimatzen dituen ala ez."
Galdera, ordea, hauxe da: diruaren erabilera nabarmen jaitsiko balitz – azken finean,
diruaren erabileraren atzean azpiegitura bat baitago.
Eta galdera hau da: diruaren erabilera hain txikia balitz, zentzuzkoa al litzateke haiek mantentzea?
Beraz, zuk diru kontantean ordaintzen azken pertsona bazina, zalantzarik gabe galdera sortuko litzateke:
Zein kutxazain automatikok funtzionatzen du oraindik zuretzat eta zein saltzaileek onartzen dute oraindik diru kontantea?
Beraz, orain zuzenean jo dugu muinera:
Eskudiraren etorkizuna azken batean eskaeraren araberakoa da.
Beraz, jendeak ia inoiz ez du diruz ordaintzen, diruz ordaintzeko aukerarik ez dutenez,
adibidez, azpiegitura garestiegia bihurtzen da.
Eta politikariek orduan esango dute hau desproportzionala dela eta gizarteak ezin dituela kostu hauek jasan.
Gainera, Deutsche Bundesbank-eko Diru Zentrala Sailaren buruak, Hardt jaunak, ez zuen azaldu noiz gertatuko zen mugarri hori.
Hori dela eta, nire balorazioa honakoa da:
Eskudiruko ordainketa-tasa %15ekoa baino txikiagoa bada, edo azkenik %10ekoa baino txikiagoa bada, proportzionaltasunaren
argumentu hau gero eta nabarmenagoa izango da.
Ez Deutsche Bundesbank bakarrik, baizik eta EBZ ere bere adierazpenean zalantzarik gabe dago:
Eurosistemak banko-oharrak hornitzen jarraituko du eta haien erabilera ahalbidetuko du eskaera dagoen bitartean.
Baina Repasi jaunak zer esan zuen berriro?
Lehenik eta behin, albiste onak: inork ez du diru kontantea abolitu nahi.
Benetan inork ez al du diru kontantea ezabatu nahi?
Egia da diru kontantea jada baztertuta dagoela.
Saltzaileentzat diru kontantea ukatzea nahiko erraza delako.
Repasi jaunak egoera azaltzen du:
Inork ez du diru kontantea ezabatu nahi. Baina eguneroko bizitzan ohitura bat ezarri da, non dendek sarreran 'Diru
kontanterik ez' seinalea jartzen duten eta kutxan diru kontantea onartzeari uko egiten dioten.
Bai, Repasi jauna, hori guztiz zuzena da.
Eta hauxe da zehazki diru kontantea nola ezabatuko den.
Ez gara gehiago guk, herritarrok, diruaren etorkizuna gure eskuan dugunak, baizik eta ekonomiak.
Ekonomiak erabakitzen du herritarrok eskudirutan ordaintzeko baimena ote dugun.
Ondorioz, honek esan nahi du:
Eskudirutan ordaintzea eskatzen duen edonork beste saltzaile bat bilatu beharko luke.
Ai, ze eskuzabala.
Orain saltzaile berri bat bilatu dezakegu.
Ekar dezagun egoera hau benetako bizitzara.
Nire okinak ez du gehiago diru kontantea onartzen.
Beraz, ogi-txikiak erosteko bost kilometro gehiago gidatu behar dut.
Beraz, orain igo zaitez autobusera.
Eta autobuseko gidariak dio: Barkatu, orain txartel bidezko ordainketak bakarrik onartzen ditugu.
Beraz, diru-kopuruzko ordainketak ez daude baimenduta.
Nola iristen naiz hurbilen dagoen okindegira?
Eta nola iristen da gosaria nire platerara?
Hau guztia dagoeneko Europako hainbat lekutan eguneroko bizitzaren parte da.
Hau gertatu zitzaidan Heidelberg-en.
Zure kabuz ikusi:
Une honetan Heidelberg-en nago eta autobusa hartzeko prest nago – ikus dezagun zer gertatuko den hurrengoan.
Baina oraindik denbora dago.
Bai, oraintxe beldurtu naiz.
Ez, ez, ez, oraindik lau minutu geratzen dira.
Orduan, hirira sartzeko txartel bat nahi dut.
Eskudirua ez da gehiago aukera bat.
Ez al da gehiago posible?
Ez batere.
Ezinezkoa da inora joatea, ez dago autobusa.
Ez gehiago autobusik?
Ez da gehiago autobusik.
Heidelbergen, autobus bakar bat ere gabe, ezin dut jada diru legezko bakarrarekin ordaindu?
Ez, orain aldatu dute. Sei hilabeteko trantsizio-epe bat izan genuen, eta orain diruarekin ezerk ez du funtzionatzen.
Ezerk ez du funtzionatzen gehiago – eta, adibidez, zer egingo dute orain haurrek,
desgaitasunen bat duten pertsonek edo adinekoek?
Ekintza premiazkoa behar da hemen diru-itzulketaren etorkizuna herritarren esku jartzeko.
Eta hau bakarrik posible da enpresa eta gobernu-agentziek diru kontantea onartzera behartuta badaude.
Hau da hautatzeko askatasuna bermatzeko bide bakarra – diruz ordaintzea.
Britainiar herritarren %93k hau nahi dute.
Europako herrialde askok jada onartzeko betebehar hori ezarri dute.
Berdean agertzen diren herrialdeetan, saltzaileek ezin dute atean kartel bat jarriz diru kontantea soilik ukatzea.
Onartzeko betebehar hau ezartzeko arrazoi baliodunak daude.
Begiratu dezagun Norvegiari, 2024an hondakinak onartzeko betebehar hau ezarri zuena.
Horren arrazoia?
Inkestek erakutsi dute 600.000 norvegiar inguru digitalki analfabetoak direla.
Honek biztanleriaren ehuneko hamar baino gehiago da.
Zenbaki hau Alemaniarako aplikatzeak esan nahi du 8 milioi pertsona baino gehiago
parte-hartze publikotik kanpo geratuko liratekeela.
Ez al da oinarrizko eskubideen urraketa larri bat?
Ikus dezagun nola deskribatzen duen Repasi jaunak Alemaniako egungo iritzi juridikoa:
Pertsona pribatuentzat ez dago diru kontantea onartzera behartuta egoteko betebeharrik.
Haiek ere ez ziren inoiz existitu, kontratu-askatasunagatik, oinarrizko eskubideek babestua delako.
Bai, Repasi jauna, hori da, adibidez, Deutsche Bundesbank-eko iritzi juridikoa.
Beraz, zer eskubide dute saltzaileek diru kontantea ukatzea?
Galdetu dezagun abokatu bati eta Deutsche Bundesbank-eko Exekutibo Batzordeko kide bati hemen, Frankfurt am Mainen.
"Kontratu-askatasunaren erakunde juridiko gorena duzu."
Ordainketa-baldintzak han zehaztu daitezke.
Erosleak, oinarrizko aldetik, kontratu bat baztertu dezake eta zerbait ez erostea erabaki dezake.
Baina zer gertatzen da gainerako oinarrizko eskubide guztiekin, hala nola bizitza publikoan parte hartzeko
eskubidea, pribatutasunaren babesa, diskriminazioaren debekua eta beste hainbat oinarrizko eskubide?
Hori gertatzea onartzen bagenu, diru kontantea ekonomiatik kanporatuko litzateke.
Indartsuen legea nagusituko litzateke.
Hori hurbilagotik azter dezagun.
Ni neu negozio-mundutik nator eta badakit kontratu-askatasuna baliabide garrantzitsua dela.
Baina ez gaitezen gehiegi eraman.
Erosle eta saltzaileek baldintza berdinetan daudenean, kontratu-askatasuna onuragarria da.
Baina ez litzateke egokia indartsuak bere borondatea ahulagoaren gainean inposatzea.
Hori dela eta, ahulenak babestu behar dira, Europarako herrialde askok diru kontantea derrigorrez onartuta egiten duten bezala.
Edozein kasutan diru-hartze-betebehar bat ezartzea politikoki posible da!
Hau euro digitalerako proposatutako araudiak erakusten du.
Hori da, argi baitago denda-tikera arte onartu behar dela, eta baita eko estatu agintariek ere.
Eta diruari buruz zer?
Orain eskatu behar dizut pazientzia izateko, pasarte hau oso konplexua delako eta hainbat aldiz entzun ondoren bakarrik ulertu
daitekeelako. Zoritxarrez, abokatuekin askotan gertatzen da hori.
Baina adi egon, laster azalduko dizut.
"Baina puntu batean arriskatu egiten da."
Saltzaileek edo zerbitzu-emaileek diru kontantea aldez aurretik eta modu unilateralean baztertzea, adibidez "dirurik ez"
seinalea jarriz, salbuespen honetatik berariaz kanpo geratzen da.
Beste hitzetan, debekatuta dago.
Mr Repasi hemen azaltzen saiatzen ari da proposatutako diru-erregulatzeak, dirudienez, xedatzen duela saltzaileek ezin
dutela dirua ukatu sarrerako atean sinbolo sinple batekin.
Hark ere esaten du hori debekatuta egongo litzatekeela.
Repasi jaunak hemen oso oker dago.
E-euroari buruzko proposatutako araudiaren 10. artikuluak bakarrik adierazten du denda-atean jarritako
seinale batekin egindako uko egite unilaterala ez dela kontratu-askatasunaren barruan sartzen.
Eskudirako proposatutako araudian honi buruzko aipamenik ez dago.
Behean gai honi buruzko saiakera akademiko zehatza aurkituko duzu.
Prof. Dr. Zeitler, abokatu eta Bundesbank-eko lehendakariorde ohi, Repasi jaunak baino
guztiz bestelako ondorio batera iristen da.
Börsenzeitung egunkarian idatzi zuen:
Lehenik eta behin, nahiz eta 2023ko ekaineko Europako Batzordearen araudi-proiektua itxuraz zabala izan,
bezeroaren negozio-transakzioetan diru kontantea erabiltzeko eskubide funtsezkoaren inguruan duen testulimurtzeak malgua da.
Zirriborroaren 5. artikuluaren arabera, oraindik ere diru kontantea baztertzea posible izango litzateke, adibidez,
orokorreko baldintzetan edo "Diru kontanterik ez" seinaleekin.
Zeitler irakaslearen antzera, EBK ere araudian xedapen bat sartzea eskatzen du, atean
kartel batekin uko egitea bakarka debekatzeko.
Hona hemen aipua:
Proposatutako araudian xedapen berri bat sartu beharko litzateke, non argi eta garbi adierazten den diru
kontantearen bazterketa unilaterala aurrez debekatuta dagoela.
ARD-ren Plusminus programak ere ondorio berera iristen da:
EBk argi definitu du euro digitalerako diru-legezko eskakizuna – baina ez diru-orrientzat eta txanponentzat.
Laburbilduz:
1. Ekonomia gero eta gehiago diru kontantea baztertzen ari da.
Horrek esan nahi du kafetegi, jatetxe, okindegi eta izozki-dendek gero eta gehiago diru kontantea ukatzen ari direla.
2. Estatuak gero eta gehiago diru kontantea baztertzen du.
Horrek esan nahi du udal igerileku irekiak, herritarren bulegoak, autobusak eta tranbiak, aparkalekuak eta aparkatzeko lekuak
gero eta gehiago diru kontantez ordaintzea ukatzen ari direla.
Herritarrak ordainketa digitaletara behartuta daude.
3. E-euroa diru kontantaren lehiakide bihurtzen ari da.
Une honetan bi ordainketa-modu ditugu.
Lehenik eta behin, diru digitala, idatzizko diru gisa ezagutzen dena, eta eskudirua, diru-legezko bakarra.
e-euroa sartzen denean, bigarren diru legezko bat egongo da.
e-euroa saltoki txikietan ordainketetarako ere erabil daiteke.
Honek esan nahi du diruaren lehiakide zuzena bihurtuko dela eta, naturalki, diruaren merkatu-kuota kenduko diola.
4. Banku zentralek diruaren etorkizuna eskaerari lotzen diote.
EBZk jada gai honi buruz jarrera argi bat hartu du.
Hona hemen aipu: "Eurosistemak banko-oharrak hornitzen jarraituko du eta haien erabilera ahalbidetuko du eskaera egon bitartean."
Beraz, diruak bizirauteko aukerarik ez du.
e-euroarentzat aurreikusitakoaren arabera, orain diru kontantea onartzeko betebehar juridiko bat ere beharrezkoa da.
Kontuan izan, eskudirua onartzeko betebeharra proposatutako araudiaren adibide bat
besterik ez dela, eta premiaz hobetu behar dena.
Gure ustez, gutxienez 13 puntu daude ezinbestekoak hobetzeko.
Jada bidali ditugu hobekuntzarako 13 iradokizun hauek Europako Parlamentuko Moneta Gaietarako Batzordeari gutun batean.
Baina itzuli gaitezen Lagarde andrearen adierazpenera.
Gaineratu nahi nuke euro digital honek, jakina, ez duela diru kontantea ordezkatuko, baizik eta osatuko duela.
Lagarde andrearen agindua argia da:
E-euroa diru kontantea osatzeko asmoa du, ez ordezkatzeko.
Hona hemen honetarako metafora bat:
Diru kontantek onura ugari eskaintzen dizkigute.
Lore-sorta honekin hau sinbolizatu nahi nuke.
Eta lore bakoitza onura bat da, aspalditik dirua ematen diguna.
EBk orain beste diru-legezko bat eduki nahi du, hain zuzen ere e-euroa.
Eta eskakizuna da e-euroak diru kontantea osatzea – funtsean gehigarri bat dela.
Baina helburua ez da e-euroak pixkanaka diru kontantea bazter batera bultzatu eta azkenean desagerraraztea.
Tamalez, proposatutako araudiak modu horretan daude idatzita, ez-ezarritako diru-legea mesedetan
eta diru kontantea desabantailan jartzen dutenak.
Egungo diru-erregelamenduaren arabera, diruari ez zaio epe luzerako etorkizun-perspektibarik.
Hau premiaz konpondu behar da!
Gutxienez 13 puntuk hobekuntza esanguratsu bat behar dute.
Egiazki, irtenbidea nahiko erraza da: diru legalerako marko-baldintza uniformeak behar dira.
Eta hauek, beraz, diru legedun guztiei ere aplikatu behar zaizkie, hau da, e-euroari zein diru kontantari.
Ezinezkoa da ordainbide legal bat besteari lehentasuna ematea.
Bideo hau Europako Parlamentuko kide guztiei eta Alemaniako Parlamentuko kide guztiei zuzenduta dago.
Politikaririk ez luke esan behar ez zekiela.
Eskerrik asko gai garrantzitsu hau kontuan hartzeko denbora hartzeagatik.
Eta oraindik sinatu ez baduzu, mesedez, sinatu nire diru-petizioa: www.bargelderhalt.eu