Eitt mál sem nú hefur áhrif á mörg lönd er framtíð reiðufjár.
Það er í hættu á að verða skipt út fyrir stafrænan evró í náinni framtíð.
Skoðum hvernig þetta hefur þróast:
● Í október 2021 var verkefnið "Stafrænn evró" sett af stað af Evrasysteminu með tveggja ára rannsóknarfasu.
● Í júní 2023 var kynnt upphafleg hugmynd að hönnun stafræns evrus, undir heitinu "Single Currency Package".
● 1. nóvember 2025 færðist Evraskerfið inn í næsta stig verkefnisins.
Markmiðið er að undirbúa evrusamstarfið fyrir mögulega útgáfu stafræns evrus í árinu 2029.
Þróun reiðufjárstefnu evrusvæðisins býður nú upp á einstakt og lofandi tækifæri til að festa reiðufé í lögum.
Þetta er eina leiðin til að tryggja langtíma varðveislu þess.
Ein forsenda fyrir þessu er sú að skylda sé til að taka ekki aðeins við stafrænu evrunni, heldur einnig við reiðufé.
Skylda til að taka við þýðir að greiðsluþegar verða að taka við evrópskum seðlum og myntum sem lögmætu gjaldmiðli.
Reiðufé hefur verið reynd og sönnuð greiðsluaðferð í aldir og ætti að vera áfram aðgengilegt okkur.
Vissir þú að óháð niðurstöðu þessa umræðu er það undir hverjum og einum komið að varðveita reiðufé?
Varðveisla reiðufjár ræðst að miklu leyti af því hversu oft reiðufé er enn notað – og það er undir íbúum komið.
En hver okkar veit það í raun?
Í mörg ár hafa margir huglaust látið sér nægja þægindin.
NÚ (!) er lykilstig til að fá reiðufé!
Þetta krefst tveggja aðgerða af hálfu almennings:
1. Skráðu undir þær áskoranir sem boðið er upp á í dag til að varðveita reiðufé svo
að skylda til að taka við því haldist áfram.
2. Borgðu með reiðufé og skilðu debetkortið eftir heima.
Það getur ekki verið rétt að hagkerfið þvingi fólk til að nota rafræn greiðslukerfi og styðji
þar með löngun stjórnmálamanna til stjórnunar.
Í eftirfarandi myndbandi lýsir Hansjörg Stützle, stofnandi Bargelderhalt-átaksins, hvernig reiðufé er að víkja og hvaða
vald hver og einn okkar hefur til að koma í veg fyrir það.
Notum þau saman!
"Mig langar bara að bæta við að þessi stafræna evra mun auðvitað ekki koma í stað reiðufjár, heldur bæta það við."
Fylgir stefnan þessari leiðbeiningu?
Mun e-evran bæta við reiðufé eða koma í stað þess?
Við höfum nú einstakt tækifæri til að festa reiðufé í lög um alla Evrópu.
Ég heiti Hansjörg Stützle.
Ég er frumkvöðull peningabótakröfunnar bargelderhalt.eu, sem þegar hefur verið undirrituð af vel yfir 200.000 manns.
Skoðum fyrst staðreyndirnar.
Evrópu­kommissiónin hefur lagt fram tvær tillögur að reglugerðum: eina um e-evru og eina um reiðufé.
Vandamálið: Rafrænan evru, til dæmis, ætti skýrt að vera samþykkt við afgreiðslukassa í verslunum, en reiðufé ætti ekki að vera.
Þetta þýðir að verslanir gætu áfram neitað að taka við reiðufé, en ekki rafrænu evrunni.
Þú þarft ekki að vera spámaður til að átta þig á því að, á þessum forsendum, muni reiðufé
víkja og hefur enga möguleika á langtíma lifun.
Sem betur fer hafa þessar tvær tillögur að reglugerðum enn ekki verið samþykktar og því er hægt að breyta þeim.
Þessar eru nú til meðferðar hjá efnahags- og peningamálanefnd Evrópuþingsins, sem kallast ECON-nefndin.
Þegar ég heyri yfirlýsingar sumra stjórnmálamanna í þessari nefnd, finn ég kvíða og ótta.
Í dag er framtíð peninganna okkar í höndum lítillar hóps stjórnmálamanna.
Herra Repasi, þingmaður Evrópuþingsins og meðlimur efnahags- og fjármálanefndarinnar (ECON), hefur birt
myndband sem, með bestu vilja í heimi, er ekki hægt að hunsa.
Eins og herra Repasi segir strax í upphafi myndbandsins: "Fyrst góðu fréttirnar. Enginn vill afnema reiðufé."
Já, hver er enginn?
"Við erum áhyggjufull um reiðufé."
Ég held að það ætti að afefna.
Heimurinn hefur nægilega trausta tækni.
Og ég tel að ríkisstjórnir myndu hafa áhuga á þessu.
"En reiðufé er enn helsta málið."
Að auki hef ég alltaf sagt þeim sem spyrja mig hvernig eigi að stöðva fíkniefnasölu í hverfum okkar
að til sé nokkuð einföld ráðstöfun (fyrir þetta):
Afnám reiðufjár myndi koma í veg fyrir að svæði myndu verða miðstöðvar fíkniefnasölu.
"Við viljum samfélag án reiðufjár."
Meðhöndlun tékka og reiðufjár í fyrirtækinu okkar kostar okkur fimm milljarða dollara.
Viltu peningalaust samfélag?
Við stefnum að ... Við höfum meira að græða en nokkur annar.
"Markmið mitt er að við færumst frá hefðbundnum seðlabankaseðlum – reiðufé – og yfir í stafræn reikninga."
Ég vil að samfélag okkar verði reiðufélaust samfélag.
"Á Ítalíu er umræða um hvort reiðufjármörkin eigi að vera sett við þúsund eða þrjú þúsund."
Að mínu mati ætti það að vera núll.
"Við verðum að fara framhjá reiðufé."
Við verðum að færa okkur í átt að peningalausu samfélagi!
Ef við viljum færa okkur frá reiðufé verðum við, fyrir himininn, að kynna farsíma- og kreditkortaviðskipti og þróa
viðskiptalíkan byggt á stafrænum greiðsluþjónustuveitum!
Þessar yfirlýsingar sýna þrýstinginn sem reiðufé er undir.
Að því sögðu, herra Repasi, hvað skilur þú undir því að afnema reiðufé, ef ekki er
lengur hægt að greiða með reiðufé í verslunum?
Í Hollandi, til dæmis, taka 21% apóteka og 38% kvikmyndahúsa ekki við reiðufé.
Slapp það hjá þér, herra Repasi?
Þú ert í kennarastarfi í Rotterdam, borginni þar sem almenningssamgöngur taka ekki lengur við reiðufé.
Og hvað fær þig til að halda að enginn vilji losna við reiðufé?
Það er þegar í fullum gangi.
Er það ekki það sama og að afnema reiðufé ef maður getur ekki greitt fyrir fartölvu sem kostar 500 pund með reiðufé?
Þetta er nákvæmlega sú staða sem við höfum haft í Grikklandi um langan tíma.
Þetta er vegna þess að reiðufjármörkin eru 500 evrur.
Ennfremur gerir hugtakið "reiknirit" staðreyndunum lítið.
Eftir allt saman er reiðufjárhámark þegar reiðufjárbann.
Þetta þýðir að samkvæmt lögum er bannað og refsivert að greiða fyrir vörur, verslunarvörur og
þjónustu yfir þessu upphæðarmarki með reiðufé.
Reikningslausi heimurinn er að skríða að okkur, skref fyrir skref.
Þetta sést mjög skýrt í reiðufjármörkunum.
Þegar reiðufjárhámark hefur verið tekið upp, er það venjulega lækkað og aldrei hækkað aftur.
Þetta hefur þegar verið raunin í níu ESB-ríkjum.
Ég nefni Belgíu, Grikkland og Danmörku sem dæmi um þetta.
En í raun er staðan með reiðufé mun dramatískari.
Að lokum tengist reiðufé eftirspurn.
Svo, hvort fólk notar reiðufé.
Ég fékk tækifæri til að spyrja herra Hardt, yfirmann gjaldmiðlasviðs hjá Deutsche Bundesbank, hina allra mikilvægustu
spurningu í umræðu á opinbera ríkisútvarpsstöðinni SWR.
Sjáðu sjálfur hvernig hann svaraði spurningu minni:
"Kannski ættir þú einnig að skilgreina hvað eftirspurn er?"
Hversu hátt þarf greiðsluhlutfall í reiðufé að vera?
Því miður hafa borgarar ekki lengur reiðufé í sínum eigin höndum vegna þess að
efnahagslífið hefur færst í þá átt að hafna reiðufé.
Svo virðist sem hér í Þýskalandi séu nú verslanir sem neita að taka við reiðufé.
Og við vitum að á þessum grundvelli hefur reiðufé enga möguleika á að lifa af til lengri tíma, því hagkerfið ákvarðar
hvort við, sem borgarar, höfum kost á að greiða með reiðufé.
"En við vorum bara að tala um Bundesbank."
Ég myndi gefa herra Hardt annað tækifæri til að svara spurningunni.
Undirliggjandi spurningin er: vildirðu virkilega að Deutsche Bundesbank héldi áfram að prenta peninga ef þú værir
síðasti einstaklingurinn í Þýskalandi sem vildi hafa reiðufé?
Svo hvar er þessi þröskuldur?
"Ég tel að spurningin sé ekki hvort Deutsche Bundesbank prenti seðla."
Spurningin er frekar hvort notkun reiðufjár lækki verulega – enda er til innviði sem styðja notkun reiðufjár.
Og spurningin er: væri það skynsamlegt að viðhalda þeim ef reiðufjárnotkun væri svo lítil?
Svo ef þú værir síðasti maðurinn sem greiddi með reiðufé, myndi spurningin vissulega vakna:
Hver rekur enn hraðbanka fyrir þig og hvaða smásalar taka enn við reiðufé?
Svo, nú höfum við hitt naglann á höfuðið:
Framtíð reiðufjár ræðst að lokum af eftirspurn.
Svo þegar fólk greiðir varla með reiðufé lengur, vegna þess að það getur ekki lengur greitt
með reiðufé, til dæmis verður innviðinn of dýr.
Og stjórnmálamenn munu þá segja að þetta sé óhóflegt og að samfélagið geti ekki borið þessar kostnaðargreiðslur.
Ennfremur tók herra Hardt, yfirmaður miðgreiðsludeildar Deutsche Bundesbank, ekki til máls um
hvenær þessi vendipunktur myndi eiga sér stað.
Þess vegna er mat mitt sem hér segir:
Ef hlutfall reiðufjárgreiðslna lækkar undir 15 prósent, eða undir 10 prósent að minnsta kosti,
mun þessi hlutfallsrök verða sífellt áberandi.
Ekki aðeins Deutsche Bundesbank, heldur einnig Seðlabanki Evrópu er skýr í yfirlýsingu sinni:
Eurosystemið mun áfram útvega seðla og gera þá nothæfa svo lengi sem eftirspurn er.
En hvað sagði herra Repasi aftur?
Fyrst góðu fréttirnar: enginn vill afnema reiðufé.
Viltu virkilega enginn afnema reiðufé?
Staðreyndin er sú að reiðufé er þegar að víkja fyrir öðrum greiðslumáta.
Vegna þess að það er nokkuð einfalt fyrir smásala að hafna reiðufé.
Herra Repasi útskýrir stöðuna:
Enginn vill afnema reiðufé. En í daglegu lífi hefur orðið algengt að verslanir setji upp skilti við
innganginn með áletruninni "Engin reiðufé" og neiti að taka við reiðufé við afgreiðslukassann.
Já, herra Repasi, það er alveg rétt.
Og þetta er einmitt hvernig reiðufé verður afnumið.
Því er það ekki lengur við, borgararnir, sem höfum framtíð reiðufjár í höndum okkar, heldur efnahagslífið.
Hagkerfið ákvarðar hvort við borgarar fáum að greiða með reiðufé.
Þar af leiðandi þýðir þetta:
Sá sem krefst greiðslu í reiðufé ætti að finna annan seljanda.
Vá, hversu náðugur.
Við getum nú leitað að nýjum sölumanni.
Færum þessa stöðu yfir í raunlíf.
Bakarinn minn tekur ekki lengur við reiðufé.
Svo ég þarf að keyra fimm kílómetra lengra til að kaupa brauðsneiðar.
Svo farðu núna í strætó.
Og strætisvagnsökumaðurinn segir: "Fyrirgefðu, við tökum nú aðeins við kortgreiðslum."
Þess vegna eru reiðufjárgreiðslur ekki leyfðar.
Hvernig kemst ég til næstu bakaríju?
Og hvernig endar morgunmaturinn á disknum mínum?
Allt þetta er nú þegar hluti af daglegu lífi á mörgum stöðum í Evrópu í dag.
Þetta gerðist mér í Heidelberg.
Sjáðu það sjálfur:
Ég er núna í Heidelberg og er að fara að stíga um borð í þennan strætó – skulum sjá hvað gerist næst.
En það er enn tími.
Já, ég fékk bara skrekk.
Nei, nei, nei, enn eru fjórar mínútur eftir.
Þá vil ég miða inn í bæinn.
Reiðufé er ekki lengur valkostur.
Er það ekki lengur mögulegt?
Alls ekki.
Ekki hægt að fara neitt, enginn strætó.
Engar fleiri strætisvagnar?
Engar fleiri strætisvagnar.
Hér í Heidelberg, þar sem enginn einasti strætisvagn er, get ég ekki lengur greitt með einu lögmætu gjaldmiðli?
Nei, það hefur nú verið breytt. Við höfðum sex mánaða aðlögunartímabil, og nú
virkar ekkert sem tengist peningum lengur.
Ekkert virkar lengur – og hvað eiga börn, fatlaðir eða aldraðir að gera núna, til dæmis?
Brýnt er að grípa hér til aðgerða til að færa almenningi framtíð endurgreiðslna í reiðufé.
Og þetta er aðeins mögulegt ef fyrirtæki og opinberar stofnanir eru skyldugar til að taka við reiðufé.
Þetta er eina leiðin til að tryggja frelsi til að velja – að greiða með reiðufé.
93 prósent breskra ríkisborgara vilja þetta.
Margar þjóðir í Evrópu hafa þegar innleitt slíka skyldu til að samþykkja.
Í löndunum sem sýnd eru í grænu er smásöluverslunum ekki heimilt að neita einfaldlega við
greiðslu með reiðufé með því að setja skilti á hurðina.
Það eru gildar ástæður fyrir að innleiða þessa skyldu til að samþykkja.
Skoðum Noreg, sem innleiddi þessa skyldu til að taka við úrgangi árið 2024.
Ástæðan fyrir þessu?
Kannanir hafa sýnt að allt að 600.000 Noregurmenn eru stafrænt læsislausir.
Þetta samsvarar yfir tíu prósentum íbúa.
Að beita þessu talanum á Þýskaland myndi þýða að yfir átta milljónir manna yrðu útilokaðar frá opinberri þátttöku.
Er það ekki alvarleg brot á grundvallarréttindum?
Skoðum hvernig herra Repasi lýsir núverandi lögfræðilegu áliti í Þýskalandi:
Ekkert skylda er til að taka við reiðufé hjá einkaaðilum.
Þeir hafa heldur aldrei verið til, vegna samningsfrelsis sem er verndað af grundvallarréttindum.
Já, herra Repasi, það er lögfræðilegt álit, til dæmis, hjá Deutsche Bundesbank.
Hvaða rétt hafa smásalar til að hafna reiðufé?
Spyrjum lögmann og meðlim framkvæmdastjórnar Deutsche Bundesbank hér í Frankfurt am Main.
"Þið hafið háa lagalega stofnun samningsfrelsis."
Þar er hægt að tilgreina greiðsluskilmála.
Kaupandinn getur í grundvallaratriðum hafnað samningi og ákveðið að kaupa ekki eitthvað.
En hvað með öll hin grundvallarréttindin, svo sem réttinn til þátttöku í opinberu lífi, vernd persónulegs
lífs, bann við mismunun og mörg önnur grundvallarréttindi?
Ef við leyfum þessu að gerast, yrði reiðufé þrýst út úr hagkerfinu.
Lögmál hins sterkasta myndi ráða ríkjum.
Skoðum þetta nánar.
Ég sjálfur kem úr viðskiptalífinu og veit að samningsfrelsi er mikilvæg auðlind.
En við megum ekki láta okkur bjarga.
Þegar kaupendur og seljendur eru á jafnréttisgrundvelli er samningsfrelsi gagnlegt.
En það ætti ekki að vera þannig að sá sterkari þröngvi vilja sinn upp á þann veikari.
Þess vegna þarf að vernda veikari aðila, rétt eins og mörg Evrópulönd gera nú þegar með skyldu til að taka við reiðufé.
Að setja skyldu til að taka við reiðufé er pólitískt framkvæmanlegt í öllum tilvikum!
Þetta er sýnt fram á með tillögu að reglugerð um stafrænan evró.
Þetta er vegna þess að þar stendur skýrt að það verði að samþykkja það við afgreiðslukassann og einnig hjá ríkisyfirvöldum á .
Og hvað með reiðufé?
Ég verð nú að biðja ykkur um þolinmæði á meðan ég kynni kafla sem er mjög flókinn og er aðeins skiljanlegur
eftir að hafa hlustað á hann nokkrum sinnum. Því miður er þetta oft þannig með lögfræðinga.
En vertu áfram með okkur, ég mun útskýra það eftir augnablik.
"En hann leggur sig fram um eitt atriði."
Einhliða ex ante-undanþágur frá greiðslu með reiðufé af hálfu smásöluaðila eða þjónustuveitenda, til dæmis
með því að sýna skilti með áletruninni "engin reiðufé", eru skýrt undanskildar þessari undanþágu.
Með öðrum orðum, bannað.
Herra Repasi reynir hér að útskýra að tillaga um reiðufjárreglugerð kveði á um að smásalar megi ekki neita
viðtöku reiðufjár með einföldu skilti á inngangshurðinni.
Hann segir jafnvel að þetta væri bannað.
Herra Repasi hefur hér mjög rangt fyrir sér.
Aðeins 10. grein tillögu að reglugerð um e-evróna kveður skýrt á um að einhliða synjun með skilti
á verslunarhurð teljist ekki til samningsfrelsis.
Ekki er minnst á þetta í tillögu að reglugerð um reiðufé.
Hér að neðan finnur þú ítarlega fræðilega ritgerð um þetta efni.
Prófessor Dr. Zeitler, lögmaður og fyrrverandi varaforseti Bundesbank, kemst að alveg annarri niðurstöðu en herra Repasi.
Hann skrifaði í dagblaðinu Börsenzeitung:
Í fyrsta lagi, þó að drög að reglugerð Evrópu­komissionarinnar frá júní 2023 virðist umfangsmikil að sjá, er hún
"mild" í orðalagi sínu um það lykilatriði að viðskiptavinur hafi rétt til að nota reiðufé í viðskiptum.
Samkvæmt 5. gr. frumvarpsins væri enn mögulegt að útiloka reiðufé, til dæmis í almennum skilmálum
eða með skilti með áletruninni "Engin reiðufé".
Eins og prófessor Zeitler krefst Seðlabanki Evrópu einnig þess að í reglugerðinni verði kveðið á um
ákvæði sem bannar einhliða synjun með skilti á hurðinni.
Ég vitna í:
Í tillögu að reglugerðinni ætti að setja nýja ákvæði sem kveður skýrt á um að einhliða útilokun reiðufjár sé fyrirfram bönnuð.
ARD-þátturinn Plusminus kemst einnig að sömu niðurstöðu:
ESB hefur skýrt skilgreint kröfu um löglegt greiðsluþegi fyrir stafrænan evró – en ekki fyrir seðla og myntir.
Til að draga saman:
1. Hagkerfið er sífellt að hafna reiðufé.
Þetta þýðir að kaffihús, veitingastaðir, bakarí og ísbúðir neita sífellt meira að taka við reiðufé.
2. Ríkið er sífellt að hafna reiðufé.
Þetta þýðir að sveitarfélagslegir útilaugir, borgarskrifstofur, strætisvagnar og sporvagnar, bílastæði og
bílastæðapláss neita sífellt meira að taka við reiðufé.
Borgarar eru neyddir til að greiða rafrænt.
3. E-evran er að verða samkeppnisaðili reiðufjár.
Við erum nú með tvær greiðsluaðferðir.
Í fyrsta lagi stafræn peningar, einnig kallaðir skriflegir peningar, og reiðufé, eina löglega gjaldmiðillinn.
Þegar e-evran verður tekin upp mun önnur lögmæt greiðslumiðlun vera til.
E-evran getur einnig verið notuð til greiðsla í smásöluverslunum.
Þetta þýðir að það mun verða bein samkeppni við reiðufé og mun eðlilega taka markaðshlutdeild frá reiðufé.
4. Seðlabankar tengja framtíð reiðufjár við eftirspurn.
Seðlabanki Evrópu hefur þegar tekið skýra afstöðu í þessu máli.
Ég vitna í: "Eurosystemið mun áfram útvega seðla og gera þá nothæfa svo lengi sem eftirspurn eftir þeim er til staðar."
Reiðufé hefur enga möguleika á að lifa af.
Eins og gert er ráð fyrir fyrir e-evró, er nú einnig þörf á lagaskyldu til að taka við reiðufé.
Athugaðu að skylda til að taka við reiðufé er aðeins eitt dæmi úr tillögunni að reglugerð sem brýnlega þarf að bæta.
Að okkar mati eru að minnsta kosti 13 atriði sem algjörlega þarf að bæta.
Við höfum þegar sent þessar 13 tillögur um úrbætur í bréfi til efnahags- og peningamála­nefndar Evrópuþingsins.
En skulum við snúa aftur að yfirlýsingu frú Lagarde.
Mig langar bara að bæta við að þessi stafræna evra mun auðvitað ekki koma í stað reiðufjár, heldur bæta við það.
Tilskipun frúar Lagarde er skýr:
E-evran er ætluð til að bæta við reiðufé, ekki til að koma í stað þess.
Hér er myndlíking fyrir þetta:
Reiðufé veitir okkur marga mismunandi kosti.
Mig langar að tákna þetta með þessum blómabuketi.
Og hvert blóm er ávinningur sem hefur veitt okkur peninga í mjög langan tíma.
ESB vill nú innleiða annan löglegan gjaldmiðil, nefnilega rafrænan evru.
Og krafan er sú að e-evran bæti við reiðufé – að hún sé í raun viðbót.
En markmiðið er ekki að e-evran smám saman ýti reiðufé í horn og að lokum útrými því.
Því miður eru tillögurnar orðaðar á þann hátt að þær styðja ólögmæta gjaldmiðla og setja reiðufé í óhag.
Samkvæmt gildandi reiðufjárreglugerð hefur reiðufé enga langtímasýn.
Brýnir umbætur eru nauðsynlegar hér!
Að minnsta kosti 13 atriði krefjast verulegrar umbótar.
Reyndar er lausnin nokkuð einföld: nauðsynlegt er að setja samræmdar rammaforsendur fyrir lögmætum gjaldmiðli.
Og þessar reglur verða þá einnig að gilda um allt löglegt gjaldmiðil, þ.e. um rafrænan evró sem og um reiðufé.
Það getur ekki verið að einni lögmætum greiðslumiðlun sé veitt forgang fram yfir aðra.
Þetta myndband er ætlað öllum þingmönnum Evrópuþingsins og þingmönnum þýska þingsins.
Enginn stjórnmálamaður ætti að geta sagt að hann vissi það ekki.
Takk kærlega fyrir að taka þér tíma til að íhuga þetta mikilvæga mál.
Og ef þú hefur ekki þegar gert það, vinsamlegast skrifaðu undir peningapetisjón mína á www.bargelderhalt.eu