Ko tētahi take e pā ana ki ngā whenua maha i tēnei wā, ko te āpōpō o te moni ā-ringa.
Kei te mōrea kia whakakapia e te euro matihiko ā tōna wā tata.
Me tirohia me pēhea te whanaketanga o tēnei:
● I te marama o Oketopa 2021, i whakarewahia te kaupapa "Euro Matihiko" e te Eurosystem,
me tētahi wāhanga rangahau e rua tau te roa.
● I Pipiri 2023, i whakaaturia te ariā tuatahi mō te hoahoa o te euro matihiko, i tapaina ko "Single Currency Package".
● I te 1 o Noema 2025, i anga whakamua te Eurosystem ki te wāhanga e whai ake nei o te kaupapa.
Ko te whāinga kia whakarite i te Pūnaha Euro mō te whakarewatanga pea o te euro matihiko i te tau 2029.
Ko te whakawhanaketanga o te rautaki moni a te Eurosystem e tuku ana i tēnei wā i tētahi āheinga ahurei,
tūmanako hoki, kia whakauruhia te moni ki roto i te ture.
Koinei anake te huarahi hei whakarite i tōna tiakitanga mō te wā roa.
Ko tētahi take mō tēnei, me whai herenga kia whakaae, ehara i te euro matihiko anake, engari anō hoki ki te moni ā-ringa.
Ko te 'Herenga kia whakaae' e tohu ana me whakaae ngā kaiwhiwhi utu ki ngā moni pepa me ngā moni whakarewa euro hei moni ā-ture.
Kua whakamātauria, kua whakamana hoki te moni hei tikanga utu mō ngā rau tau, ā, me wātea tonu ki a tātou.
I mōhio koe, ahakoa te hua o tēnei whakawhitiwhiti kōrero, kei runga ki ia tangata te tiaki moni?
Ko te tiaki moni ka whakawhirinaki nui ki te auau o te whakamahinga tonu o te moni – ā, kei te iwi whānui tēnei.
Engari ko wai i waenga i a tātou e tino mōhio ana?
Mo ngā tau, kua maha ngā tāngata i tuku noa ki te māmā, kāore i whakaaroaro.
INAianei (!) koinei te wā tino hira hei tiki moni!
E hiahiatia ana e tēnei ngā mahi e rua a te taupori:
1. Tautuhia ngā petihana kua tukuna i tēnei rā kia tiakina te moni ā-ringa, kia mau tonu ai te herenga kia whakaae ki a ia.
2. Utu mā te moni ā-ringa, ā, waiho tō kāri nama ki te kāinga.
Ehara i te tika kia whakahau te ōhanga i ngā utu matihiko ki te iwi, kia tautoko ai i te
hiahia o ngā kaitōrangapū kia whai mana whakahaere.
I roto i te ataata e whai ake nei, e whakamārama ana a Hansjörg Stützle, te kaiwhakatū o te kaupapa Bargelderhalt,
me pēhea e whakakorehia ana te moni ā-ringa, me te mana kei a ia, kei a tātou katoa, hei aukati i tēnei.
Me whakamahi tahi tātou i ēnei!
"Kei te hiahia noa ahau ki te tāpiri, kāore tēnei euro matihiko e whakakapi i te moni
ā-ringa, āe rānei, engari hei whakakīkī i taua moni."
Kei te whai te kaupapa here i tēnei aratohu?
Ka tautoko rānei te e-euro i te moni ā-ringa, ka whakakapi rānei?
Ināianei kei a tātou he whai wā motuhake kia whakauruhia ngā moni ki roto i ngā ture puta noa i Uropi.
Ko Hansjörg Stützle tōku ingoa.
Ko au te kaihanga o te petihana moni bargelderhalt.eu, kua hainatia e te nuinga ake i te 200,000 tāngata.
Me titiro tuatahi tātou ki ngā kōrero pono.
Kua whakatakotoria e te Komihana o Europi e rua ngā tono ture: kotahi mō te e-euro, kotahi mō te moni ā-ringa.
Ko te raru: me whakaae mārama te e-euro, hei tauira, i ngā utu toa, engari kāore e tika kia whakaae ki te moni ā-ringa.
Ko te tikanga ka taea tonu e ngā toa te whakahē i te moni ā-ringa, engari kāore e taea te whakahē i te e-euro.
Ehara i te mea me poropiti koe kia mōhio ai, i runga i tēnei tūāpapa, ka whakakapia te
moni, ā, kāore he tūmanako kia ora mō te wā roa.
He mea waimarie, kāore anō ēnei ture e rua kua tūtohutia kia whakaaetia, nō reira ka taea te whakarerekē.
Kei mua i te Komiti mō ngā Take Ōhanga me ngā Take Moni o te Pāremata o Europi, e mōhiotia ana ko te Komiti ECON.
Ka rongo au i ngā kōrero a ētahi kai-tōrangapū i roto i tēnei komiti, ā, ka āwangawanga, ka mataku hoki au.
I tēnei wā, kei ngā ringa o tētahi rōpū iti o ngā kai-tōrangapū te anamata o ā mātou moni.
Mr Repasi, he mema o te Pāremata o Europi me te mema o te Komiti ECON, kua tukuna e ia he ataata kāore e taea te
whakakore, ahakoa te pai rawa atu o ngā hiahia o te ao.
E ai ki a Mr Repasi i te tīmatanga tonu o te ataata: "Tuatahi, ko ngā rongo pai. Kāore he
tangata e hiahia ki te whakakore i te moni ā-ringa."
Āe, ko wai kāore he tangata?
"Kei te āwangawanga mātou mō te moni."
Ki taku whakaaro me whakakore rawa tērā.
He tino pakari te hangarau o te ao.
Ā, e whakapono ana au ka rata ngā kāwanatanga ki tēnei.
"Engari ko te moni ā-ringa tonu te take matua."
Hei kōrero noa, kua kī tonu ahau ki te hunga e pātai mai ana me pēhea te aukati i te hokohoko
tarukino i ō tātou takiwā, he tikanga māmā noa tēnei:
Mā te whakakore i te moni ā-ringa e aukati ai i te puta ake o ngā wāhi wera mō te hokohoko tarukino.
"E hiahia ana mātou ki tētahi hapori kāore he moni ā-ringa."
Ko te whakahaere i ngā tēke me te moni ā-ringa i tō mātou kamupene e utu ana ki a mātou he rima piriona tāra.
Kei te hiahia koe i tētahi hapori kāore he moni?
Ka whakapau kaha mātou mō ... He nui ake ā mātou painga i ērā atu katoa.
"Ko taku whāinga kia wehe tātou i ngā moni pepa tuku iho – te moni ā-ringa – ā, kia huri ki ngā pūkete matihiko."
E hiahia ana ahau kia noho tō tātou hapori hei hapori kāore e whakamahi moni.
"I Itari, kei te wero te kōrero mēnā me whakarite te here moni ki te kotahi mano, ki te toru mano rānei."
Ki taku whakaaro, me kore rawa.
"Me whakawhiti tātou i te moni."
Me anga whakamua tātou ki tētahi hapori kāore e whakamahia ana te moni!
Mēnā e hiahia ana tātou ki te neke atu i te moni ā-ringa, me whakatairanga, mō te Atua rā, i ngā whakawhitinga
pūkoro me ngā kāri nama, ā, me whakawhanake he tauira pakihi e hāngai ana ki ngā kaiwhakarato ratonga utu matihiko!
E whakaatu ana ēnei kōrero i te pēhanga kei runga i te moni.
Mo tērā, e Mr Repasi, he aha tāu e mārama ana mō te whakakore moni ā-ringa, mēnā kāore
koe e taea te utu ki te moni ā-ringa i ngā toa?
I Nēherelani, hei tauira, kāore e whakaae ki te moni ā-ringa te 21% o ngā whare rongoā me te 38% o ngā whare kiriata.
I ngaro rānei tērā i a koe, e Mr Repasi?
He tūranga kaiako āu i Rotterdam, te tāone kāore e whakaae ana te waka tūmatanui ki te moni ā-ringa.
Ā, he aha te take i whakaaro ai koe kāore he tangata e hiahia ana ki te whakakore i te moni ā-ringa?
Kei te kaha haere kē.
Ehara rānei tēnei i te mea rite ki te whakakore i te moni ā-ringa, mēnā kāore koe e taea te utu i
tētahi rorohiko pūkoro £500 mā te moni ā-ringa?
Koinei tonu te āhuatanga kua roa e pā ana ki a mātou i Kariki.
Nō te mea he here moni ā-ringa o te 500 euro.
Hei tāpiri atu, e whakaiti ana hoki te kupu 'taumata moni' i ngā kōrero pono.
Heoi anō, kua rāhuitia kē te moni ina tae ki tētahi taumata.
Ko te tikanga, e aukatia ana e te ture, ā, ka whiua hoki e te ture te utu i ngā taonga, ngā hua
hokohoko me ngā ratonga mō te moni nui ake i tēnei nui.
Kei te tata mai te ao kāore he moni ki a tātou, hīkoi i muri i te hīkoi.
Ka tino kitea tēnei i ngā here moni.
Kia whakaurua tētahi here moni, ka whakaitia i te nuinga o te wā, ā, kāore e piki anō.
Kua pērā kē tēnei i ngā whenua iwa o te Uniana o Europi.
Ka whakahua ahau i a Pēkaramu, Kariki me Tānirani hei tauira mō tēnei.
Engari i te ao tūturu, he tino ohorere ake te āhuatanga o te moni.
Hei whakamutunga, e hono ana te moni ki te hiahia.
Nō reira, ahakoa mēnā ka whakamahi ngā tāngata i te moni.
I whai wāhi ahau ki te pātai ki a Mr Hardt, te Upoko o te Wāhanga Moni o te Deutsche Bundesbank, i te pātai tino hira i te wā
o tētahi matapaki i runga i te pouaka whakaata tūmatanui SWR.
Tirohia koe anō me pēhea tana whakautu ki taku pātai:
"Tērā pea me tautuhi hoki e koe he aha te tono?"
Me pēhea te teitei o te tauine utu moni?
He pouri, kāore ināianei ngā tāngata whenua e mau ana i te moni ā-ringa, nā te mea kua
neke te ōhanga ki te whakahē i te moni ā-ringa.
Nā, e kitea ana i konei i Tiamana, kei reira ināianei ētahi kaihokohoko e kore e whakaae ki te moni ā-ringa.
Ā, e mōhio ana mātou, i runga i tēnei tūāpapa, kāore he tūmanako kia ora te moni ā-ringa i te wā roa, nā te mea ko te
ōhanga e whakatau ana mēnā ka whai kōwhiringa mātou, hei tāngata whenua, ki te utu mā te moni ā-ringa.
"Engari, i kōrero noa mātou mō te Bundesbank."
Ka hoatu e au ki a Mr Hardt tētahi atu whai wāhi kia whakautu i te pātai.
Ko te pātai taketake: mēnā ko koe te tangata whakamutunga i Tiamana e hiahia ana ki te moni ā-ringa, ka hiahia pono
koe kia haere tonu te Deutsche Bundesbank ki te tā moni?
Nō reira, kei hea tēnei pae?
"Ki taku whakapono, ehara te pātai i te mea mēnā ka tāia e te Deutsche Bundesbank ngā moni pepa."
Ko te pātai, mēnā ka tino heke te whakamahinga moni ā-ringa – hei whakamutunga, he
hanganga kei muri i te whakamahinga moni ā-ringa.
Ā, ko te pātai: he whai tikanga rānei kia tiakina ēnei mēnā he tino iti te whakamahinga moni?
Nō reira, mēnā ko koe te tangata whakamutunga ki te utu mā te moni ā-ringa, ka ara ake te pātai:
Ko wai tonu e whakahaere ana i tētahi mīhini moni māu, ā, ko ēhea toa e whakaae tonu ana ki te moni?
Nō reira, kua patua e mātou te titi ki te upoko:
Ko te anga ā muri ake o te moni ā-ringa e whakawhirinaki ana ki te hiahia.
Nō reira, i te mea kāore rawa ngā tāngata e utu ana mā te moni ā-ringa ināianei, nā te mea kāore rātou e āhei ana ki te utu mā
te moni ā-ringa, hei tauira, ka tino utu nui rawa te hanganga.
Ā, ka mea ngā kai-tōrangapū, kāore tēnei e taurite ana, ā, kāore e taea e te hapori te kawe i ēnei utu.
Hei tāpiri atu, kāore te upoko o te Wāhanga Pūtea Matua o te Deutsche Bundesbank, a Mr Hardt, i whakautu i
te pātai mō te wā ka puta ai tēnei taumata hurihanga.
Nō reira, ko tāku aromatawai e whai ake nei:
Mēnā ka heke iho te tau whakawhitinga utu moni ki raro i te 15 ōrau, ā, ki raro i te 10 ōrau i te
mutunga, ka tino kitea ake tēnei take o te ōritetanga.
Ehara i te Deutsche Bundesbank anake, engari ko te ECB hoki e tino mārama ana tana tauākī:
Ka haere tonu te Pūnaha Euro ki te whakarato moni pepa, ā, ki te whakaahei i tō rātou
whakamahinga kia roa ake ai te wā e hiahiatia ana.
Engari, he aha tā Mr Repasi i kī anō ai?
Tuatahi, ko ngā rongo pai: kāore he tangata e hiahia ki te whakakore i te moni ā-ringa.
Kāore rawa he tangata e hiahia ki te whakakore i te moni ā-ringa?
Ko te mea pono, kua tīmata kē te moni ā-ringa ki te whakakapi.
Nō te mea he tino māmā ki ngā kaihokohoko te whakahē i te moni ā-ringa.
Ka whakamārama a Mr Repasi i te āhuatanga:
Kāore he tangata e hiahia ki te whakakore i te moni ā-ringa. Engari i roto i te oranga o ia rā, kua tū he tikanga e whakairi
ana ngā toa i tētahi tohu 'Kāore e whakaaetia te moni ā-ringa' ki te tomokanga, ā, kāore
rātou e whakaae ki te moni ā-ringa i te tēpu utu.
Āe, e Mr Repasi, he tino tika tērā.
Ā, koinei tonu te huarahi ka whakakorehia ai te moni.
Ehara ināianei i a mātou, ngā tāngata whenua, e pupuri ana i te anamata o te moni ki ō mātou ringa, engari ko te ōhanga.
Ko te ōhanga e whakatau ana mēnā ka whakaaetia mātou, ngā tāngata whenua, ki te utu ki te moni ā-ringa.
Nā reira, ko te tikanga:
Me kimi tētahi atu kaihoko te tangata e tono ana kia utua ki te moni.
Aue, he tino atawhai.
Ka taea e mātou ināianei te rapu i tētahi kaihoko hou.
Me whakawhiti tēnei āhuatanga ki te ao tūturu.
Kāore taku kai tunu parāoa e whakaae ana ki te moni ā-ringa.
Nō reira me taraiwa ahau i te rima kiromita atu kia hoko ai i ngā poro parāoa.
Nō reira, piki ki runga i tētahi pahi ināianei.
Ā, ka mea te taraiwa pahi: Aroha mai, e whakaae ana mātou ki ngā utu mā kāri anake ināianei.
Nō reira, kāore e whakaaetia ngā utu moni.
Me pēhea taku tae ki te toa parāoa tata rawa atu?
Ā, pēhea rā i tae mai ai te parakuihi ki runga i taku pereti?
Kua wāhanga kē ēnei mea katoa o te oranga o ia rā i ngā wāhi maha o Īropi i ēnei rā.
I pā mai tēnei ki ahau i Heidelberg.
Tirohia māu anō:
Kei Heidelberg ahau ināianei, ā, kei te tata ahau ki te piki i tēnei pahi – kia kite tātou he aha ka whai ake.
Engari kei te wā tonu.
Āe, kua mataku noa iho au.
Kāo, kāo, kāo, e whā meneti tonu kei te toe.
Kātahi ka hiahia au i tētahi tīkiti kia uru ki te tāone.
Kāore te moni ā-ringa e wātea ana hei kōwhiringa.
Kāore anō e taea?
Ehara i te mea pērā rawa.
Kāore e taea te haere ki hea, kāore he pahi.
Kāore anō he pahi?
Kāore he pahi anō.
Anei i Heidelberg, kāore he pahi kotahi, kāore au e taea te utu ki te moni ā-ture anake?
Kāo, kua rerekē ināianei. I whai wā whakawhitinga mātou mō te ono marama, ā, ināianei kāore he mea e mahi ana me te moni.
Kāore he mea e mahi ana ināianei – ā, he aha rānei ka mahia e ngā tamariki, e ngā tāngata
hauā, e ngā kaumātua rānei ināianei, hei tauira?
Me tere te mahi i konei kia whakahokia te anamata o te moni whakahoki ki ngā ringa o te iwi whānui.
Ā, ka taea anake tēnei mēnā ka herea ngā pakihi me ngā tari kāwanatanga kia whakaae ki te moni ā-ringa.
Koinei anake te huarahi hei whakarite i te herekore o te kōwhiri – te utu mā te moni ā-ringa.
E hiahia ana te 93 ōrau o ngā tāngata nō Piritene ki tēnei.
Kua whakaurua e ngā whenua maha o Europi tēnei herenga kia whakaae.
I ngā whenua kua whakaaturia i te tae kākāriki, kāore e whakaaetia ngā kaihokohoko kia whakakore noa
i te moni ā-ringa mā te whakairi tohu ki te kuaha.
He take tika mō te whakauru i tēnei herenga kia whakaae.
Me tirohia a Nōwēhi, i whakauru i tēnei herenga kia whakaae ki ngā para i te tau 2024.
He aha te take o tēnei?
Kua whakaatu ngā rangahau e tae ana ki te 600,000 o ngā Norwēhia e kore e mōhio ki te whakamahi hangarau matihiko.
E hāngai ana tēnei ki te neke atu i te tekau ōrau o te taupori.
Mēnā ka whakamahia tēnei tau ki Tiamana, ka aukatia atu i te whai wāhi ki ngā mahi a te iwi
whānui ngā tāngata neke atu i te waru miriona.
Ehara rānei tērā i te takahi tino kino i ngā mana taketake?
Me kite tātou me pēhea e whakamārama ana a Mr Repasi i te whakaaro ture o nāianei i Tiamana:
Kāore he here kia whakaae ki te moni ā-ringa mō ngā tāngata takitahi.
Kāore hoki i noho, nā te herekore o ngā kirimana e tiakina ana e ngā mana taketake.
Āe, e Mr Repasi, koinei te whakaaro ture a, hei tauira, te Deutsche Bundesbank.
Nō reira, he aha te mana o ngā kaihokohoko ki te whakahē i te moni ā-ringa?
Me pātai tātou ki tētahi rōia, he mema hoki nō te Poari Whakahaere o te Deutsche Bundesbank, kei konei i Frankfurt am Main.
"He hinonga ture teitei tōu mō te herekore o ngā kirimana."
Ka taea te tautuhi i ngā tikanga utu i reira.
I te ariā, ka taea e te kaihoko te whakahē i tētahi kirimana, ā, te whakatau kia kaua e hoko i tētahi mea.
Engari, he aha mō ērā atu mana taketake katoa, pērā i te mana ki te whai wāhi ki te oranga tūmatanui, te tiaki i te tūmataitinga,
te aukati i te whakawāhanga, me ērā atu mana taketake maha?
Mēnā ka whakaae tātou kia puta tēnei, ka pehia te moni ā-ringa i waho o te ōhanga.
Ka rangatira te ture o te mea kaha rawa.
Me tiro tata ake tātou ki tēnei.
Nōku anō nō te ao pakihi, ā, e mōhio ana au he rawa nui te rangatiratanga o ngā kirimana.
Engari me kaua tātou e tino kawea atu.
Ina ōrite te tū o ngā kaihoko me ngā kaihoko hoko, he painga te herekore o te kirimana.
Engari, ehara i te mea me tuku kia whakanoho te kaha ake i tana hiahia ki runga i te ngoikore.
Koia rā te take me tiaki i ngā mema ngoikore, pērā i ngā whenua maha o Europi e whakaae ana ki te moni ā-ringa hei here.
He mea tōrangapū e taea ana te whakauru i te herenga whakaae moni i ngā wā katoa!
E whakaaturia ana tēnei e te ture kua tūtohutia mō te euro matihiko.
Nō te mea e mārama ana e kī ana me whakaae ki tēnei i te tūpapa toa, ā, me whakaae hoki e ngā mana ā-motu i te .
Ā, me pēhea te moni?
Me inoi atu au ki a koutou kia manawanui ki ahau i taku whakaatu i tētahi wāhanga tino matatini, ā, kāore e
mārama kia whakarongo anō ki reira i ngā wā maha. Aroha mai, he maha ngā wā ka pērā ngā rōia.
Engari kia tatari mai, ka whakamārama ahau i roto i te hēkona.
"Engari ka tū ia ki te pito o tētahi peka mō tētahi take kotahi."
Kua whakakore motuhake i mua i ngā āhuatanga katoa ngā utu moni ā-ringa e ngā kaihokohoko, e ngā kaiwhakarato ratonga rānei,
hei tauira mā te whakaatu i te tohu 'kāore e whakaae ki te moni ā-ringa', ā, kua motuhake kē tēnei i tēnei whakawātea.
Arā, kua rāhuitia.
Kei te ngana a Mr Repasi ki te whakamārama i konei, e ai ki ngā tikanga whakahaere moni kua tūtohutia, kāore e
āhei ngā kaihokohoko ki te whakahē i te moni mā te whakairi noa i tētahi tohu ki te kuaha tomokanga.
Ka mea anō ia, ka rāhuitia tēnei.
Kei te tino hē a Mr Repasi i konei.
Ko te Tuhinga 10 anake o te ture e tūmanakotia ana mō te e-euro e kī ana mārika, kāore te whakahē kotahi-taha mā te tohu i runga
i te kuaha o te toa e taka ana ki raro i te herekore kirimana.
Kāore he kōrero mō tēnei i roto i te ture e tūmanakotia ana mō te moni ā-ringa.
Kei raro nei ka kitea e koe he tuhinga mātauranga taipitopito mō tēnei kaupapa.
Ko Prof. Dr. Zeitler, he rōia, he Heamana Tuarua o mua o te Bundesbank, ka tae ki
tētahi whakatau tino rerekē atu i a Mr. Repasi.
I tuhi ia i roto i te niupepa Börsenzeitung:
Tuatahi, ahakoa he whānui te āhua o te ture tauira a te Komihana o Europi o Hune 2023, he ngohengohe tōna kupu i
te take matua o te tika a te kiritaki ki te whakamahi moni ā-ringa i ngā tauhokohoko pakihi.
E ai ki te Tuhinga 5 o te tuhi tuatahi, ka taea tonu te aukati i te moni ā-ringa, hei tauira mā ngā tikanga
whānui, mā ngā tohu "Kāore e whakaaetia te moni ā-ringa".
Pērā ki a Prof. Zeitler, kei te tono hoki te ECB kia whakaurua he tikanga ki roto i te ture e aukati ana i
te whakahē kotahi-taha mā te tohu i runga i te kuaha.
Ka kī atu au:
Me whakauru he tikanga hou ki te ture e whakaarohia ana, e kī ana mārika kua rāhuitia i mua
ngā aukatinga kotahi-taha o te moni ā-ringa.
Ka tae hoki te hōtaka ARD Plusminus ki taua whakatau kotahi:
Kua tautuhia e te Uniana o Europi he whakaritenga mō te moni ā-ture o te euro matihiko –
engari kāore mō ngā pire moni me ngā moni whakarewa.
Hei whakarāpopoto:
1. Kei te kaha haere te ōhanga ki te whakahē i te moni ā-ringa.
Ko te tikanga, kei te piki haere te kore whakaae a ngā whare kawhe, ngā wharekai, ngā whare
tunu parāoa me ngā whare huka ki te moni ā-ringa.
2. Kei te kaha ake te kāwanatanga ki te whakahē i te moni ā-ringa.
Ko te tikanga, kei te piki haere te kore whakaae moni ā-ringa i ngā puna kaukau ā-waho ā-rohe, ngā tari ā-iwi, ngā
pahi me ngā tereina, ngā papa waka me ngā wāhi whakatū waka.
Kei te whakamanatia ngā tāngata kia utu ā-ipurangi.
3. Kei te tū te e-euro hei kaiwhakataetae ki te moni ā-ringa.
Kei a mātou ināianei e rua ngā tikanga utu.
Tuatahi, ko te moni matihiko, e mōhiotia ana ko te moni ā-tuhi, me te moni ā-ringa, koia anake te moni ture.
Ka whakaurua te e-euro, ka noho he moni ture tuarua.
Ka taea hoki te whakamahi i te e-euro mō ngā utu i ngā toa hokohoko.
Ko te tikanga ka noho hei kaiwhakataetae tūturu ki te moni, ā, mā te āhua noa ka tango ia i te wāhanga mākete o te moni.
4. Kei te hono a ngā pēke matua i te anamata o te moni ki te hiahia.
Kua tū kē te ECB ki tētahi tūnga mārama mō tēnei take.
Ka kī atu au: "Ka haere tonu te Pūnaha Euro ki te whakarato moni pepa, ā, ki te whakaahei i tō rātou
whakamahinga, kia tae noa ki te wā e hiahiatia ana ēnei."
Kāore he tūmanako kia ora te moni.
E ai ki ngā whakaaro mō te e-euro, ināianei me whai herenga ā-ture kia whakaae ki te moni ā-ringa.
Kia mōhio koe, ko te here kia whakaae ki te moni ā-ringa he tauira kotahi noa iho i roto
i te ture kua tūtohutia, ā, me whakapai wawe.
Ki tā mātou whakaaro, e tekau mā toru ngā take me whakapai ake rawa.
Kua tukuna e mātou ēnei 13 tūtohunga mō te whakapai ake i roto i tētahi reta ki te Komiti Take Moni o te Pāremata o Europi.
Engari, me hoki anō tātou ki te kōrero a Ms Lagarde.
Kei te hiahia noa ahau ki te tāpiri, kāore tēnei euro matihiko e whakakapi i te moni ā-ringa, āe rā, engari hei tautoko i a ia.
He mārama te tohutohu a Ms Lagarde:
Ko te e-euro hei tāpiri ki te moni ā-ringa, ehara i te mea hei whakakapi i taua moni.
Anei tētahi whakatairite mō tēnei:
Ka whakarato mai te moni ki a tātou i ngā painga maha rerekē.
E hiahia ana ahau ki te tohu i tēnei mā tēnei pōpere putiputi.
Ā, ko ia putiputi he painga kua roa e whakarato ana moni ki a mātou.
Kei te hiahia ināianei te EU kia whai moni ture anō, arā ko te e-euro.
Ā, ko te whakaritenga kia whakakī atu te e-euro i te moni ā-ringa – arā, he tāpiritanga noa iho.
Engari ehara te whāinga kia āta pana haere e te e-euro te moni ā-ringa ki tētahi kokonga, ā, kia whakakorehia ā muri ake nei.
Aroha mai, kua tuhia ngā ture e tūmanakotia ana kia tautoko i ngā moni kāore i whakatūria hei moni ā-ture,
ā, kia whakaiti i te whakamahinga o te moni ā-ringa.
E ai ki te ture moni o nāianei, kāore he tūmanako ā-mua mō te moni.
Me whakapai wawe i konei!
Me whakapai ake i ngā tohu tekau mā toru, ā, he tino nui te hiahia kia whakapai ake.
Tūturu, he tino māmā te rongoā: me ōrite ngā tikanga anga mō te moni ā-ture.
Me hāngai hoki ēnei ki ngā moni ā-ture katoa, arā, ki te euro hiko me te moni ā-ringa.
Ehara i te mea ka whakawhiwhia tētahi moni ā-ture ki te mana nui ake i tētahi atu.
Ko tēnei ataata e aro ana ki ngā mema katoa o te Pāremata o Europi me ngā mema o te Pāremata Tiamana.
Kāore he kaitōrangapū e tika ana kia kī kāore rātou i mōhio.
Ngā mihi nui mō tō wā ki te whakaaroaro ki tēnei take nui.
Mēnā kāore anō koe kia hainatia, tēnā koa hainatia taku petihana moni www.bargelderhalt.eu