Tematem, który obecnie dotyczy wielu krajów, jest przyszłość gotówki.
W najbliższej przyszłości grozi jej wyparcie przez cyfrowego euro.
Przyjrzyjmy się rozwojowi sytuacji:
● W październiku 2021 r. rozpoczęto projekt „Cyfrowe euro” obejmujący dwuletnią fazę badawczą Eurosystemu.
● W czerwcu 2023 r. zaprezentowano pierwszą koncepcję projektu cyfrowego euro zatytułowaną „Pakiet na rzecz wspólnej waluty”.
● Od 1 listopada 2025 r. Eurosystem przeszedł do kolejnej fazy projektu.
Celem jest przygotowanie Eurosystemu do ewentualnego wprowadzenia cyfrowego euro w 2029 r.
Opracowanie strategii Eurosystemu w zakresie gotówki stanowi obecnie wyjątkową i
obiecującą okazję do zapisania gotówki w prawie.
Tylko w ten sposób można ją trwale zachować.
Podstawą takiego podejścia jest konieczność wprowadzenia obowiązku akceptowania nie tylko cyfrowego euro, ale także gotówki.
Obowiązek przyjmowania oznacza, że odbiorcy płatności muszą akceptować banknoty i monety euro jako prawny środek płatniczy.
Gotówka jest przecież sprawdzonym od wieków środkiem płatniczym i powinna pozostać w użyciu.
Czy wiesz, że niezależnie od wyniku tej dyskusji, zachowanie gotówki zależy od każdego z nas?
Stabilność gotówki w dużej mierze zależy od tego, jak często jest ona używana – a to zależy od ludzi.
Ale kto z nas to wie?
Wielu od lat bezmyślnie ulega wygodzie.
TERAZ (!) nadszedł decydujący moment dla zachowania gotówki!
W tym celu społeczeństwo musi podjąć dwa działania:
1. Podpiszcie jeszcze dzisiaj dostępne petycje za zachowaniem gotówki, aby nadal obowiązywał wymóg jej przyjmowania.
2. Płaćcie gotówką i zostawiajcie karty bankomatowe w domu.
Nie może być tak, że gospodarka narzuca społeczeństwu płatności cyfrowe, wspierając w ten sposób dążenie polityków do kontroli.
W poniższym filmie Hansjörg Stützle, założyciel inicjatywy Bargelderhalt, opisuje, w jaki sposób gotówka jest
wypierana i jaką moc ma każdy z nas, aby temu zapobiec.
Wykorzystajmy ją wspólnie!
„Chciałabym tylko dodać, że cyfrowy euro oczywiście nie zastąpi gotówki, ale będzie ją uzupełniać”.
Czy polityka podąża za tym wytycznym?
Czy e-euro będzie uzupełniać gotówkę, czy ją wyprze?
Mamy teraz wyjątkową szansę, aby prawnie uregulować kwestię gotówki w całej Europie.
Nazywam się Hansjörg Stützle.
Jestem inicjatorem petycji w sprawie gotówki bargelderhalt.eu, którą podpisało już ponad 200 000 osób.
Przyjrzyjmy się najpierw sytuacji.
Komisja Europejska przedstawiła dwa wnioski dotyczące rozporządzeń: jeden dotyczący e-euro, a drugi dotyczący gotówki.
Problem polega na tym, że e-euro ma być obowiązkowo akceptowane np. w kasach sklepowych, a gotówka nie.
Oznacza to, że sklepy nadal będą mogły odmawiać przyjmowania gotówki, ale nie e-euro.
Nie trzeba być prorokiem, aby zrozumieć, że na tej podstawie gotówka zostanie wyparta i nie
będzie miała szans na długoterminowe przetrwanie.
Na szczęście te dwa wnioski dotyczące rozporządzeń nie zostały jeszcze przyjęte i można je jeszcze poprawić.
Obecnie są one rozpatrywane przez Komisję Gospodarczą i Monetarną Parlamentu Europejskiego, tzw. komisję ECON.
Kiedy słyszę wypowiedzi niektórych polityków zasiadających w tej komisji, odczuwam wielki niepokój.
Obecnie przyszłość naszej gotówki leży w rękach niewielkiej grupy polityków.
Poseł do Parlamentu Europejskiego, pan Repasi, który jest członkiem komisji ECON, opublikował film, którego nie można
pozostawić bez komentarza.Na początku filmu pan Repasi mówi:
„Najpierw dobra wiadomość. Nikt nie chce znieść gotówki”.
Tak, ale kto to jest „nikt”?
Zastanawiamy się nad kwestią gotówki.
Uważam, że powinna ona zostać zdematerializowana.
Świat dysponuje wystarczająco zaawansowaną technologią.
I sądzę, że rządy byłyby tym zainteresowane”.
„Jednak gotówka pozostaje głównym tematem.
Nawiasem mówiąc, tym, którzy pytają mnie, jak powstrzymać handel narkotykami w naszych dzielnicach,
zawsze odpowiadam, że istnieje na to dość prosty sposób:
zniesienie gotówki zapobiegłoby powstawaniu punktów sprzedaży narkotyków”.
„Chcemy społeczeństwa bezgotówkowego.
Obrót czekami i gotówką w naszej firmie kosztuje nas pięć miliardów dolarów”.
„Chcecie społeczeństwa bezgotówkowego?”
„Dążymy do tego... Mamy więcej do zyskania niż ktokolwiek inny”.
„Moim celem jest odejście od tradycyjnych banknotów – gotówki – i przejście na konta cyfrowe.
Chcę, aby nasze społeczeństwo stało się społeczeństwem bezgotówkowym”.
„We Włoszech dyskutuje się, czy limit gotówki powinien wynosić tysiąc czy trzy tysiące.
Moim zdaniem powinien wynosić zero”.
„Musimy zrezygnować z gotówki.
Musimy zmierzać w kierunku społeczeństwa bezgotówkowego!
Jeśli chcemy zrezygnować z gotówki, musimy, na litość boską, promować transakcje za pomocą telefonów
komórkowych i kart kredytowych, opracować model biznesowy oparty na cyfrowych usługodawcach płatniczych!”
Z tych wypowiedzi widać, pod jaką presją znajduje się gotówka.
A propos, co rozumie Pan pod pojęciem zniesienia gotówki, Panie Repasi, jeśli nie będzie można już płacić gotówką w sklepach?
Na przykład w Holandii 21% aptek i 38% kin nie przyjmuje gotówki.
Czy umknęło to panu uwadze, panie Repasi?
Przecież wykłada pan w Rotterdamie, czyli w mieście, w którym środki transportu publicznego nie przyjmują już gotówki.
Skąd więc pomysł, że nikt nie chce znieść gotówki?
To przecież już trwa.
Czy nie jest to równoznaczne ze zniesieniem gotówki, jeśli nie można zapłacić gotówką za laptopa za 500 euro?
Właśnie taka sytuacja panuje od dawna w Grecji.
Ponieważ istnieje tam limit gotówki w wysokości 500 euro.
Ponadto pojęcie limitu gotówki jest bagatelizowaniem faktów.
Limit gotówki jest bowiem już zakazem używania gotówki.
Oznacza to, że płacenie gotówką za towary, dobra i usługi powyżej tej kwoty jest zabronione przez prawo i podlega karze.
Świat bezgotówkowy nadchodzi powoli, krok po kroku.
Bardzo dobrze widać to na przykładzie limitów gotówkowych.
Kiedy raz wprowadzony zostanie limit gotówkowy, zazwyczaj jest on obniżany i nigdy więcej nie podwyższany.
W dziewięciu krajach UE tak już się stało.
Jako przykład podam Belgię, Grecję i Danię.
W rzeczywistości jednak sytuacja gotówki jest znacznie bardziej dramatyczna.
W ostatecznym rozrachunku gotówka jest bowiem powiązana z popytem.
A więc z tym, czy ludzie korzystają z gotówki.
Podczas dyskusji w publicznej stacji telewizyjnej SWR miałem okazję zadać decydujące pytanie dyrektorowi centralnego
działu ds. gotówki w Niemieckim Banku Federalnym, panu Hardtowi.
Zobaczcie sami, jak odpowiedział na moje pytanie:
„Czy nie powinniście również zdefiniować, czym jest popyt?
Jak wysoki musi być odsetek płatności gotówkowych?
Obywatele nie mają już niestety gotówki w swoich rękach, ponieważ gospodarka zaczęła odrzucać gotówkę.
Oznacza to, że w Niemczech pojawili się pierwsi sprzedawcy, którzy odrzucają gotówkę.
Wiadomo, że w tej sytuacji gotówka nie ma szans na przetrwanie, ponieważ to gospodarka decyduje o
tym, czy obywatele mają możliwość płacenia gotówką”.
„Właśnie poruszyliśmy temat Bundesbanku.
Chciałabym ponownie dać panu Hardtowi możliwość odpowiedzi na to pytanie.
Chodzi o to, czy rzeczywiście chciałby pan, aby – gdyby był pan ostatnią osobą w Niemczech, która chce mieć
gotówkę – Niemiecki Bank Federalny nadal drukował pieniądze?
Gdzie więc leży ta granica?”
„Myślę, że nie chodzi o to, czy Niemiecki Bank Federalny drukuje banknoty.
Chodzi raczej o to, że jeśli użytkownicy gotówki znacznie ograniczają jej wykorzystanie, to za
korzystaniem z gotówki stoi pewna infrastruktura.
Pytanie brzmi: czy sensowne byłoby jej utrzymanie, gdyby wykorzystanie gotówki było tak niskie?
Gdybyś był ostatnią osobą płacącą gotówką, z pewnością pojawiłoby się pytanie:
kto nadal obsługuje bankomat dla Ciebie i który sprzedawca nadal przyjmuje gotówkę?”.
Tak, teraz dotarliśmy do sedna sprawy:
Przyszłość gotówki zależy ostatecznie od popytu.
Jeśli więc ludzie rzadko będą płacić gotówką, na przykład dlatego, że nie będą mogli już płacić
gotówką, infrastruktura stanie się zbyt droga.
A politycy powiedzą wtedy, że jest to nieproporcjonalne i społeczeństwo nie jest w stanie ponieść tych kosztów.
Ponadto dyrektor centralnego działu gotówki Deutsche Bundesbank, pan Hardt, nie odniósł się
do kwestii, kiedy nastąpi ten punkt zwrotny.
Dlatego moja ocena jest następująca:
gdy odsetek płatności gotówkowych spadnie poniżej 15 procent, a najpóźniej poniżej 10 procent, argument proporcjonalności
będzie coraz bardziej wysuwał się na pierwszy plan.
Nie tylko Niemiecki Bank Federalny, ale także EBC wyraża się jednoznacznie:
„Eurosystem będzie nadal oferował banknoty i umożliwiał ich używanie tak długo, jak długo będzie na nie popyt”.
Ale co jeszcze powiedział pan Repasi?
„Najpierw dobra wiadomość: nikt nie chce zlikwidować gotówki”.
Czy naprawdę nikt nie chce zlikwidować gotówki?
Faktem jest, że gotówka jest już wypierana.
Ponieważ handel może po prostu odmówić przyjmowania gotówki.
Pan Repasi wyjaśnia sytuację:
„Co prawda nikt nie chce zlikwidować gotówki. Jednak w codziennym życiu przyjęła się praktyka, zgodnie z którą sklepy
umieszczają przy wejściu tabliczkę z napisem „Nie przyjmujemy gotówki” i odmawiają przyjmowania gotówki przy kasie”.
Tak, panie Repasi, to absolutna prawda.
I właśnie w ten sposób gotówka zostanie zniesiona.
To nie my, obywatele, mamy w rękach przyszłość gotówki, ale gospodarka.
To gospodarka decyduje o tym, czy my, obywatele, możemy płacić gotówką.
W konsekwencji oznacza to, że:
„Kto nalega na płatność gotówką, musi poszukać innego sprzedawcy”.
Wow, jaka hojność.
Teraz możemy poszukać nowego sprzedawcy.
Przenieśmy tę sytuację do prawdziwego życia.
Mój piekarz nie przyjmuje już gotówki.
Muszę więc przejechać pięć kilometrów, aby kupić bułki.
Wsiadam więc do autobusu.
A kierowca autobusu mówi: Przykro mi, ale akceptujemy tylko płatności kartą.
Nie akceptuje więc płatności gotówką.
Jak mam teraz dotrzeć do najbliższej piekarni?
I jak mam teraz zjeść śniadanie?
Wiele miejsc w Europie już dziś boryka się z takimi problemami.
Spotkało mnie to w Heidelbergu.
Zobaczcie sami:
„Jestem obecnie w Heidelbergu i za chwilę wsiądę do tego autobusu – zobaczymy, co się teraz wydarzy.
Ale jest jeszcze czas.
Tak, właśnie się przestraszyłem.
Nie, nie, nie, jeszcze cztery minuty.
W takim razie chcę bilet do miasta.
Gotówka już nie działa.
W ogóle nie działa?
W ogóle.
Nie działa nigdzie, w żadnym autobusie.
W żadnym autobusie?
W żadnym autobusie.
Tutaj, w Heidelbergu, w żadnym autobusie nie mogę już płacić jedynym legalnym środkiem płatniczym?
Nie, teraz to się zmieniło. Mieliśmy pół roku okresu przejściowego, a teraz nie można już płacić gotówką.
Jeśli nic nie działa – co wtedy zrobią na przykład dzieci, osoby niepełnosprawne lub starsze?
Należy podjąć pilne działania, aby przyszłość gotówki ponownie znalazła się w rękach obywateli.
Jest to możliwe tylko wtedy, gdy gospodarka i organy państwowe będą musiały akceptować gotówkę.
Tylko w ten sposób można zagwarantować swobodę wyboru – płacenia gotówką.
93 procent obywateli Niemiec chce mieć taką możliwość.
Wiele krajów w Europie wprowadziło już taki obowiązek przyjmowania gotówki.
W krajach zaznaczonych na zielono sprzedawca nie może po prostu odmówić przyjęcia
gotówki, umieszczając na drzwiach odpowiedni napis.
Istnieją ważne powody, dla których wprowadzono ten obowiązek przyjmowania gotówki.
Spójrzmy na przykład na Norwegię, która wprowadziła ten obowiązek w 2024 roku.
Jaki jest tego powód?
Badania wykazały, że aż 600 000 Norwegów to osoby nieposiadające umiejętności cyfrowych.
Stanowi to ponad 10 procent populacji.
Jeśli odnieść tę liczbę do Niemiec, oznaczałoby to, że ponad 8 milionów ludzi jest wykluczonych z udziału w życiu publicznym.
Czy nie jest to poważne naruszenie praw podstawowych?
Zobaczmy, jak pan Repasi opisuje aktualne stanowisko prawne w Niemczech:
„Nie ma obowiązku przyjmowania gotówki przez osoby prywatne.
Nigdy takiego obowiązku nie było ze względu na swobodę zawierania umów, która jest chroniona prawem podstawowym”.
Tak, panie Repasi, takie jest stanowisko prawne na przykład Niemieckiego Banku Federalnego.
Jakim więc prawem handlowcy mogą odmawiać przyjmowania gotówki?
Zapytajmy o to prawnika i członka zarządu Niemieckiego Banku Federalnego we Frankfurcie nad Menem.
„Istnieje przecież wysoka instytucja prawna, jaką jest swoboda zawierania umów.
W jej ramach można ustalać warunki płatności.
Kupujący może w zasadzie odmówić zawarcia umowy, nie kupując danego produktu”.
Ale co z innymi prawami podstawowymi, takimi jak prawo do udziału w życiu publicznym, ochrona
prywatności, zakaz dyskryminacji i wiele innych?
Jeśli na to pozwolimy, gotówka zostanie wyparta z gospodarki.
Zapanuje prawo silniejszego.
Przyjrzyjmy się temu bliżej.
Sam pochodzę ze świata biznesu i wiem, że swoboda zawierania umów jest ważnym dobrem.
Ale trzeba zachować zdrowy rozsądek.
Jeśli kupujący i sprzedający są na równi, swoboda zawierania umów jest dobra.
Nie powinno jednak dochodzić do sytuacji, w której silniejszy narzuca swoją wolę słabszemu.
Dlatego też należy chronić osoby znajdujące się w trudniejszej sytuacji, tak jak robi to wiele krajów
europejskich, wprowadzając obowiązek przyjmowania gotówki.
Wprowadzenie obowiązku przyjmowania gotówki jest w każdym razie możliwe z politycznego punktu widzenia!
Świadczy o tym projekt rozporządzenia w sprawie cyfrowego euro.
Zostało w nim bowiem jasno określone, że musi ono być przyjmowane w kasach sklepowych, a także przez organy państwowe.
A jak wygląda sytuacja w przypadku gotówki?
Muszę teraz przedstawić fragment, który jest bardzo złożony i zrozumiały dopiero po wielokrotnym wysłuchaniu.
Tak jak to niestety często bywa w przypadku prawników.
Ale proszę się nie zniechęcać, zaraz to wyjaśnię.
„W jednym punkcie jednak wychyla się za daleko.
Jednostronne wykluczenie gotówki ex ante przez detalistów lub usługodawców, na przykład poprzez umieszczenie tabliczki „Nie
przyjmujemy gotówki”, jest wyraźnie wyłączone z tego wyjątku.
Innymi słowy, jest zabronione”.
Pan Repasi próbuje tutaj wyjaśnić, że projekt rozporządzenia w sprawie gotówki najwyraźniej przewiduje, iż
sprzedawca nie może odmówić przyjmowania gotówki, umieszczając zwykłą tabliczkę na drzwiach wejściowych.
Twierdzi on nawet, że byłoby to zabronione.
Pan Repasi bardzo się myli.
Tylko w projekcie rozporządzenia dotyczącego e-euro w art. 10 wyraźnie stwierdza się, że jednostronna odmowa za pomocą tabliczki
na drzwiach sklepu nie podlega swobodzie zawierania umów.
W projekcie rozporządzenia dotyczącego gotówki nie ma o tym żadnej wzmianki.
Poniżej znajduje się szczegółowy artykuł naukowy na ten temat.
Prof. dr Zeitler, prawnik i były wiceprezes Bundesbanku, dochodzi do zupełnie innych wniosków niż pan Repasi.
W gazecie Börsenzeitung napisał:
„Po pierwsze, projekt rozporządzenia Komisji Europejskiej z czerwca 2023 r. jest wprawdzie obszerny, ale w
kluczowej kwestii prawa klienta do korzystania z gotówki w obrocie handlowym sformułowany jest w sposób „miękki”.
Zgodnie z art. 5 projektu wykluczenie gotówki np. w ogólnych warunkach handlowych lub za
pomocą tabliczek „No Cash” byłoby nadal możliwe”.
Podobnie jak prof. Zeitler, również EBC domaga się wprowadzenia do rozporządzenia przepisu zakazującego jednostronnego odmowy
przyjmowania gotówki poprzez umieszczenie tabliczki na drzwiach.
Cytuję:
„Do projektu rozporządzenia należy wprowadzić nowy przepis, z którego jasno wynika, że
jednostronne wykluczenie gotówki jest z góry zabronione”.
Program telewizji ARD Plusminus dochodzi do tego samego wniosku:
„UE jasno określiła obowiązek przyjmowania cyfrowego euro – nie dotyczy to jednak banknotów i monet”.
Podsumowuję:
1. Gospodarka coraz częściej odrzuca gotówkę.
Oznacza to, że kawiarnie, restauracje, piekarnie i lodziarnie coraz częściej odrzucają gotówkę.
2. Państwo coraz częściej odrzuca gotówkę.
Oznacza to, że miejskie baseny, urzędy, autobusy i tramwaje, parkingi wielopoziomowe i parkingi
coraz częściej odmawiają przyjmowania gotówki.
Obywatele są zmuszeni do korzystania z płatności cyfrowych.
3. E-euro staje się konkurentem dla gotówki.
Obecnie mamy dwa środki płatnicze.
Pierwszym z nich jest pieniądz cyfrowy, tzw. pieniądz bankowy, a drugim gotówka, jedyny prawny środek płatniczy.
Po wprowadzeniu e-euro pojawi się drugi prawny środek płatniczy.
E-euro może być również wykorzystywane do płatności w handlu detalicznym.
Oznacza to, że stanie się bezpośrednim konkurentem dla gotówki i oczywiście odbierze jej część udziału w rynku.
4. Banki centralne uzależniają przyszłość gotówki od popytu.
EBC zajęło w tej sprawie jednoznaczne stanowisko.
Cytuję: „Eurosystem będzie nadal oferował banknoty i umożliwiał ich używanie tak długo, jak długo będzie na nie popyt”.
W ten sposób gotówka nie ma szans na przetrwanie.
Podobnie jak w przypadku e-euro, konieczne jest wprowadzenie ustawowego obowiązku przyjmowania gotówki.
Należy pamiętać, że obowiązek przyjmowania gotówki to tylko jeden z przykładów zawartych w
projekcie rozporządzenia, który wymaga pilnej poprawy.
Naszym zdaniem istnieje co najmniej 13 punktów, które koniecznie należy poprawić.
Te 13 propozycji poprawek przesłaliśmy już w piśmie do Komisji Gospodarczej i Monetarnej Parlamentu Europejskiego.
Wróćmy jednak do propozycji pani Lagarde.
„Chciałabym tylko dodać, że cyfrowy euro oczywiście nie zastąpi gotówki, ale będzie ją uzupełniać”.
Wytyczne pani Lagarde są jasne:
„E-euro ma uzupełniać gotówkę, a nie ją zastępować”.
Posłużę się tu metaforą:
Gotówka ma dla nas wiele różnorodnych zalet.
Chciałabym to symbolicznie przedstawić za pomocą tego bukietu kwiatów.
Każdy kwiat reprezentuje korzyść, jaką od dawna daje nam gotówka.
UE chce teraz wprowadzić kolejny środek płatniczy, mianowicie e-euro.
Założeniem jest, że e-euro będzie uzupełnieniem gotówki – że w zasadzie będzie dodatkowym kwiatem.
Nie zakłada się jednak, że e-euro będzie stopniowo wypierać gotówkę, aż w końcu całkowicie ją wyeliminuje.
Niestety, propozycje rozporządzeń są sformułowane w taki sposób, że faworyzują one
nieustanowiony środek płatniczy, a dyskryminują gotówkę.
Na podstawie obecnego rozporządzenia w sprawie gotówki, gotówka nie ma długoterminowych perspektyw na przyszłość.
Należy pilnie wprowadzić poprawki!
Konieczne jest wprowadzenie znacznych ulepszeń w co najmniej 13 punktach.
W rzeczywistości rozwiązanie jest bardzo proste: potrzebne są jednolite warunki ramowe dla środków płatniczych.
Muszą one obowiązywać wszystkie środki płatnicze, zarówno e-euro, jak i gotówkę.
Nie może być tak, że jeden środek płatniczy jest traktowany lepiej niż drugi.
Ten film jest skierowany do wszystkich posłów do Parlamentu Europejskiego i Bundestagu.
Żaden polityk nie powinien móc powiedzieć, że o tym nie wiedział.
Dziękujemy za poświęcenie czasu tej ważnej kwestii.
A jeśli jeszcze tego nie zrobiliście, podpiszcie moją petycję w sprawie gotówki www.bargelderhalt.eu