Häzirki wagtda köp ýurduň geljegine täsir edýän meseleleriň biri nagt pulyň geljegidir.
Gysga wagtda sanly ýewro bilen çalşyrylyp galmak howpy bar.
Gelin munuň nähili ösdürilenine seredeliň:
● 2021-nji ýylyň oktýabrynda Eurosistem tarapyndan "Sanly Ýewro" proýekti iki ýyllyk barlag tapgyry bilen işe girizildi.
● 2023-nji ýylyň iýun aýynda sanly ýewronyň dizaýny üçin "Ýeke Walýuta Paketi" atly ilkinji konsepsiýa hödürlendi.
● 2025-nji ýylyň 1-nji noýabrynda Eurosistem taslamanyň indiki tapgyryna geçdi.
Maksat 2029-njy ýylda sanly ýewronyň mümkin çykarylmagyna Eurosistemy taýýarlamakdyr.
Häzirki wagtda Eurosistemanyň nağd pul strategiýasynyň ösdürilmegi nağd puly kanuna girizmek
üçin özboluşly we umyt beriji mümkinçilik döredýär.
Bu onuň uzak möhletleýin saklanylmagyny üpjün etmegiň ýeke-täk ýoly.
Munuň bir esasy şertidir: diňe sanly ýewro däl, nagt pul hem kabul etmäge borçly bolmaly.
Kabullamak borçlulygynyň manysy şundan ybaratdyr: töleg alýanlar ýewro banknotlaryny we
tangalary kanuny töleg serişdesi hökmünde kabul etmeli.
Nagy pul asyrlar boýy synagdan geçirilen we subut edilen töleg serişdesi bolup gelýär we şeýle bolmagynda galmalydyr.
Bu gürrüňiň netijesi nähili bolmagyna garamazdan, nagt puly goramak her bir adamyň öz borjy bolup durýandygyny bilýärdiňizmi?
Nagylyň saklanyp galmagy esasanam nägiliň näçe ýygy ulanylýandygyna baglydyr – we bu ilatyň özüne baglydyr.
Emma aramyzda hakykatdan kim bilýär?
Ýyllar boýy köp adamlar pikir etmezden amatlyga boýun egdiler.
HAZIR (!) nagt pul almak üçin iň möhüm tapgyry!
Bu ilatdan iki hereket talap edýär:
1. Nakit pullary gorap saklamak we kabul etmäge borçlugy dowam etdirmek üçin şu gün teklip edilýän petisiýalary gol çekip goýuň.
2. Nakh pul bilen töleň we debet kartyňyzy öýde goýuň.
Iqtisadyň adamlara sanly tölegleri mejbury girizip, şol arkaly syýasatçylaryň gözegçilik islegini goldamagy dogry bolup bilmez.
Aşakdaky wideoda Bargelderhalt başlangyjynyň esaslandyryjysy Hansjörg Stützle nagt pulyň nädip ýerini
basdyrylýandygyny we munuň öňüni almak üçin her birimiziň nähili güýje eýedigimizi düşündirýär.
Gel, olary bilelikde ulanylyň!
"Men diňe şunu goşmak isleýärin: bu sanly ýewro, elbetde, nagt pulyň ornuny tutmaz, eýsem ony doldurjak."
Syýasat bu görkezmä laýyk gelýärmi?
E-ýewro nagt puly tamamlaýarmy ýa-da onuň ornuny basarmy?
Häzirki wagtda biziň Ýewropa boýunça nagt puly kanuna girizmek üçin özboluşly mümkinçilik bar.
Meniň adym Hansjörg Stützle.
Men bargelderhalt.eu salgysyndaky pul petisiýasynyň başlangyjy bolup, oňa eýýäm 200 müňden gowrak adam gol çekdi.
Ilki bilen faktlara seredeliň.
Ýewropa Komissiýasy iki düzgünnamany teklip etdi: biri e-ýewro üçin, beýlekisi nagt üçin.
Mesele: mysal üçin e-ýewro dükan kassalarynda anyk kabul edilmeli, nağd pul bolsa kabul edilmez.
Bu, dükanlaryň nagt puly kabul etmezligini dowam etdirip biljekdigini, emma e-ýewro kabul etmezligini aňladýar.
Muny görmek üçin pygamber bolmaga gerek ýok; şu esasa görä nagt pul ýerini boşadyp, uzak
möhletli dowam etmäge hiç hili mümkinçiligi ýok.
Bagtlylykdan, bu iki teklip edilen düzgünnamalar heniz kabul edilmedi we şonuň üçin üýtgedilip bilner.
Bulary häzirki wagtda Ýewropa Parlamentiniň Ykdysady we Pul-karz işleri boýunça komitetinde,
ECON komiteti diýlip hem atlandyrylýan, garalýar.
Bu komitetdäki käbir syýasatçylaryň beýanatlaryny eşidenimde men aladaly we gorkuly bolýaryn.
Häzirki wagtda biziň pulumyzyň geljegi az sanly syýasatçylaryň ellerinde.
Janap Repasi, Ýewropa Parlamentiniň agzasy we ECON komitetiniň agzasy, dünýäniň iň gowy niýeti
bilen hem gözden gaçyryp bolmajak bir wideo ýaýratdy.
Repasi janaplary wideonyň başynda aýdýan ýaly: "Ilki gowy habar. Heç kim nagt puly ýatyrmak islemeýär."
Hawa, kim hiç kimdir?
"Biz nağd pul barada aladalanýarys."
Men pikir edýärin, munuň dematerializasiýa edilmegi gerek.
Dünýäde ýeterlik derejede berk tehnologiýa bar.
Men pikir edýärin, hökümetleriň munuň bilen gyzyklanjakdygyna.
"Emma nağd pul henizem esasy mesele bolup durýar."
Ýönekeý aýtsam, goňşy ýerlerimiziň narkotik gaçakçylygyny nähili togtadyp boljakdygyny soran adamlara men
birnäçe gezek gaty ýönekeý bir çäräniň bardygyny aýtdym:
Nagylyň ýatyrylmagy derman söwdasynyň ýygnanýan ýerleriniň döräp bilmeginiň öňüni alar.
"Biz nağdsyz jemgyýet isleýäris."
Kompaniýamyzda çekleriň we nagt pulyň dolandyrylmagy bize bäş milliard dollar çykdajy edýär.
Siz nağdsyz jemgyýet isleýärsiňizmi?
Biz ... üçin tagalla edýäris. Biz başga hiç kimden has köp gazanyp bileris.
"Meniň maksadym, biz däp bolan banknotlardan – nagt pullardan – uzaklaşyp, sanly hasaplara geçmektir."
Men jemgyýetimiziň nagt pulyz jemgyýetine öwrülmegini isleýärin.
"Italiýada nağd pul çäginiň bir müň ýa-da üç müňe bellenilmegi barada çekişme bar."
Meniň pikirimçe, ol nul bolmaly.
"Biz nağd pullardan geçmeli."
Biz nağdsyz jemgyýete tarap hereket etmelimiz!
Eger biz nağd pullardan geçmek isleýän bolsak, Allah üçin mobil telefon we kredit karta amallaryny wagyz etmeli we sanly töleg
hyzmatlaryny üpjün edijilere esaslanan iş modelini işläp düzmeli!
Bu beýanatlary nağd pulyň basyş astynda durýandygyny görkezýär.
Şu barada aýdylanda, Repasi janap, dükanda nagt pul bilen tölemek mümkinçiligi bolmadyk ýagdaýynda, siz
"nagtyň ýatyrylmagy" diýilende näme düşünýärsiňiz?
Mysal üçin, Niderlandyada aptekleriň 21%-i we kinoteatrlaryň 38%-i nağd puly kabul etmeýär.
Bu siziň gözüňizden gaçdy, Repasi janap?
Sizde Rotterdamda mugallymlyk wezipesi bar, bu şäherde jemgyýetçilik ulaglary nagt puly kabul etmeýär.
We näme üçin hiç kim nagt pullardan halas bolmak islemeýär diýip pikir edýärsiň?
Ol eýýäm doly güýç bilen işleýär.
Eger 500 funtlyk noutbuk üçin nağd töleg edip bilmeseňiz, bu nağd puly ýatyrmak bilen deň dälmi?
Bu Gresiýada uzak wagt bäri başdan geçirýän ýagdaýymyz.
Bu, 500 ýewrolyk nagt çägi bardygy üçindir.
Mundan başga-da, "nağd çägi" termini hem faktlary peseldýär.
Ahyrynda, nağd çäk goýmak eýýäm nağd gadaganlykdyr.
Bu, bu möçberden ýokary harytlar, söwda önümleri we hyzmatlar üçin nagt tölemegiň kanun boýunça gadagan edilendigini
we hem kanun boýunça jezalandyrylýandygyny aňladýar.
Nagt pul ulanmaýan dünýä ädim-ädim bize golaýlaşýar.
Bu nagt çäklerinde örän aýdyň görünýär.
Nakit çägi girizileninden soň, adatça ol peseldilýär we gaýtadan hiç haçan ýokarlandyrylmaýar.
Bu eýýäm Ýewropa Bileleşiginiň dokuz döwletinde şeýledir.
Men munuň mysaly hökmünde Belgiyany, Greksiýany we Daniýany mysal getirýärin.
Emma hakykatda nagt pulyň ýagdaýy has-da dramatik.
Ahyrynda, nağd pul talap bilen baglanyşyklydyr.
Şonuň üçin, adamlar nağd pul ulanýarlarmy.
Men Deutsche Bundesbank-yň Nakh Bölüminiň müdiri jenap Hardt-a jemgyýetçilik efir guramasy SWR-de geçirilen
gepleşikde iň möhüm soragy bermek mümkinçiligine eýe boldum.
Özüň görüň, ol meniň soragymy nähili jogaplandyrdy:
"Belki-de siz talabyň nämedigini hem kesgitlemeli?"
Nakit töleg derejesi näçe ýokary bolmaly?
Gynansak-da, raýatlaryň elinde nagt pul galmady, sebäbi ykdysadyýet nagt puly ret etmäge tarap öwrüldi.
Şeýlelikde, Germaniýada häzir käbir satuwçylaryň nagt puly kabul etmezlige başlaýandygy görünýär.
We biz bilýäris, bu esasynda nağd pulyň uzak möhletde ýaşap galmak mümkinçiligi ýok, sebäbi ykdysadyýet biz,
raýatlar hökmünde, nağd pulyň bilen tölemek mümkinçiliginiň bardygyny ýa ýokdugyny kesgitleýär.
"Emma biz diňe Bundesbank barada gürleşýärdik."
Men Hardt beýe soraga jogap bermek üçin ýene bir pursat bererdim.
Esasy sorag şundan ybarat: eger-de siz Germaniýada nagt pul isleýän soňky adam bolsadyňyz, Deutsche Bundesbankyň
pul çap etmegi dowam etmegini hakykatdanam isleýärsiňizmi?
Şeýdip, bu çäk nirede?
"Men pikirimçe, mesele Deutsche Bundesbank banknotlary çap edýärmi ýa-da çap etmeýärmi diýen däl."
Sorag şundan ybarat: eger nağd pullaryň ulanylyşy ep-esli azalsa – ahyrynda nağd
pullaryň ulanylyşynyň arkasynda infrastruktura bar.
Sorag şeýle: eger nağd pul ulanylyşy şonça pes bolsa, olary saklamak manyly bolar my?
Şonuň üçin eger siz nağd töleýän soňky adam bolsadyňyz, sorag elbetde ýüze çykardy:
Siziň üçin nagt awtomatyny henizem kim işleýär we haýsy satuwçylar henizem nagt pul kabul edýär?
Şeýlelik bilen, indi biz meseläniň düýbüne degdik:
Nagylyň geljegi ahyrsoňy talaba baglydyr.
Şonuň üçin adamlar häzirki wagtda nagt pul bilen örän seýrek töleýärler, sebäbi olar nagt pul bilen tölemäge mümkinçilikleri
galanok, mysal üçin, infrastruktura gaty gymmat bolýar.
Syýasatçylar soňra munuň deňagramly däldigini we jemgyýetiň bu çykdajylary götermek mümkinçiliginiň ýokdugyny aýdarlar.
Mundan başga-da, Deutsche Bundesbank-yň Merkezi Nakhaw Bölüminiň başlygy Hardt jenaplary bu öwrüm
nokadynyň haçan ýüze çykjakdygy baradaky soragy jogaplamady.
Şonuň üçin meniň baha berşim şul:
Eger nağd töleg derejesi 15 göterimden aşak düşse, ýa-da iň soňunda 10 göterimden aşak
düşse, proporsionallyk argumenti has-da öňe çykýar.
Deutsche Bundesbank diňe däl, eýsem Ýewropa Merkez Banky hem öz beýanatynda düşnüksiz däl:
Eurosistem talap bar bolan wagtyň dowamynda banknotlary üpjün etmegi we olaryň
ulanylmagyna mümkinçilik döretmegi dowam etdirer.
Emma jenap Repasi ýene näme diýdi?
Ilki bilen gowy habar: hiç kim nagt puly ýok etmek islemeýär.
Heç kim hakykatdan hem nagt puly ýatyrmak islemeýärmi?
Hakykat şundan ybaratdyr: nagt pul eýýäm ornyny basdyrylýar.
Çünki satuwçylaryň nagt puly ret etmekleri örän aňsat.
Janap Repasi ýagdaýy düşündirýär:
Heç kim nagt puly ýatyryp bilmek islemeýär. Emma gündelik durmuşda dükkanlaryň girişine "Nagt kabul
edilmeýär" diýen nyşan asylýar we kassada nagt puly kabul etmekden ýüz öwürýän bir däp emele geldi.
Hawa, Repasi janap, bu doly dogry.
We pul takyk şonuň ýaly ýatyrylar.
Çünki indi nağd pulyň geljegini elimizde saklaýan biz, raýatlar däl, eýsem ykdysadyýet.
Iqtisadçylyk biz raýatlaryň nagt pul bilen tölemäge rugsat beriljekdigini ýa berilmejekdigini kesgitleýär.
Şonuň üçin munuň manysy:
Nakit töleg talap edýän her kim başga satuwçy tapmaly.
Wow, nähili mähirli.
Indi täze satuwçyny gözläp bileris.
Geliň, bu ýagdaýy hakyky durmuşa geçiralyň.
Meniň çörekçi nağd puly kabul etmeýär.
Şonuň üçin men çörek rulonlaryny satyn almak üçin bäş kilometr has uzak sürmeli.
Şonuň üçin indi awtobusa münüň.
Awtobus sürüjisi diýýär: Bagyşlaň, häzir diňe kartoçka töleglerini kabul edýäris.
Şonuň üçin nagt tölegler rugsat berilmeýär.
Iň ýakyn çörekhana nädip baryp bilerin?
We ertirlik nahary nädip meniň tabagymda peýda bolýar?
Bularyň ählisi şu gün Ýewropanyň köp ýerlerinde gündelik durmuşyň bir bölegi bolup durýar.
Bu meniň bilen Heydelbergde boldy.
Özüňiz görüň:
Men häzir Heidelbergde we bu awtobusa minjek – gel, indiki zatlaryň nähili boljakdygyny göreris.
Ýöne henizem wagt bar.
Hawa, men indi gorkup galdym.
Ýok, ýok, ýok, heniz dört minut galdy.
Soňra men şäheriň içine bilet isleýärin.
Näğd pul indi mümkin däl.
Indi mümkin dälmi?
Umuman däl.
Hiç ýere gidip bolmaýar, awtobus ýok.
Awtobuslar ýokmy?
Awtobuslar ýok.
Bu ýerde, Heydelbergde, bir sany awtobus hem ýok, men indi ýeke-täk kanuny töleg serişdesi bilen töleg edip bilmeýärinmi?
Ýok, häzir ol üýtgedildi. Bizde alty aýlyk geçiş döwri boldy, we häzir pul bilen hiç zat işlemeýär.
Indi hiç zat işlemeýär – mysal üçin, çagalar, maýyp adamlar ýa-da garry adamlar indi näme ederler?
Bu ýerde çalt çäre görülmeli, pul yzyna gaýtarmagyň geljegini jemgyýetiň eline bermek üçin.
Bu diňe kärhanalaryň we döwlet edaralarynyň nagt puly kabul etmäge mejbur edilende mümkin.
Saýlaw azatlygyny kepillendirmek üçin ýeke-täk ýol – nagt tölemekdir.
Britan raýatlarynyň 93 göterimi muny isleýär.
Ýewropadaky köp ýurtlar eýýäm şeýle kabul etmek borçnamasyny girizdiler.
Ýaşyl reňk bilen görkezilen ýurtlarda dükkan eýelerine gapydaky ýazgy arkaly nagt tölegden ýüz öwürmäge rugsat berilmeýär.
Bu borçnamany kabul etmegi girizmek üçin dogrudan-da esasly sebäpler bar.
Geliň, 2024-nji ýylda galyndylary kabul etmegiň bu borçnamasyny girizen Norwegiýa garalyň.
Munuň sebäbi näme?
Ankketalar görkezdi, Norwegiýada 600 000-e çenli adam sanly savatsyz.
Bu ilatyň 10 göteriminden artygyna deň gelýär.
Bu sanany Germaniýa üçin ulanmak, 8 milliondan gowrak adamyň jemgyýetçilik gatnaşygyndan çetleşdiriljekdigini aňladýar.
Bu esasy hukuklaryň agyr bozulmagy dälmi?
Gelin, Repasiň Germaniýadaky häzirki hukuk pikirini nähili beýan edýändigine seredeliň:
Hususy şahslaryň nagt pul kabul etmäge borçlulygy ýok.
Olar hem hiç haçan bolmady, sebäbi şertnama azatlygy esasy hukuklar tarapyndan goralýar.
Hawa, Repasi janaplary, mysal üçin, Deutsche Bundesbankyň hukuk pikiridir.
Şonuň üçin satuwçylaryň nagt puly ret etmäge nähili hukugy bar?
Frankfurt am Main şäherinde Deutsche Bundesbankyň Işewürler Geňeşiniň agzasy we advokaty bolan adama soralyň.
"Sizde şertnama azatlygynyň ýokary hukuk edarasy bar."
Töleg şertleri şol ýerde kesgitlenip bilner.
Satyn alyjy esasan şertnamany ret edip, bir zady satyn almazlyga karar berip biler.
Emma jemgyýetçilik durmuşyna gatnaşmak hukugy, gizlinligiň goralmagy, diskriminasiýanyň gadagan edilmegi we
beýleki köp sanly esasy hukuklar barada näme diýmeli?
Eger biz munuň bolmagyna ýol bersek, nagt pul ykdysadyýetden siňdirilip çykarylar.
Iň güýçliniň kanuny hökmranlyk eder.
Gelin munuň üstünde has ýakyndan seredeliň.
Men özüm işewürlik dünýäsinden gelýärin we şertnama azatlygynyň möhüm gymmatlykdygyny bilýärin.
Emma biz aşa gitmeli däldiris.
Satyn alyjylar we satyjylar deň derejede bolanda, şertnama azatlygy peýdalydyr.
Emma güýçli bolan gowşaga öz islegini mejbur edip bilmez.
Şonuň üçin gowşak agzalar gorag astynda bolmaly, köp sanly Ýewropa ýurtlarynyň nagt puly
hökmany kabul etmek arkaly eýýäm şeýle edýändigi ýaly.
Nagy puly kabul etmek borçnamasyny girizmek syýasy taýdan islendik ýagdaýda mümkin!
Bu sanly ýewro üçin teklip edilen düzgünnamada görkezilýär.
Bu, onuň dükan kassasynda hem-de -nji döwlet häkimiýetleri tarapyndan kabul edilmelidigini anyk görkezýändigi üçindir.
Nagt barada näme diýersiňiz?
Meniň indi siziňden sabyrly bolmagyňyzy haýyş edýärin, sebäbi bu örän çylşyrymly bir parçadyr we ony diňe
birnäçe gezek diňläp bolansoň düşünmek bolýar. Gynansak-da, bu köplenç advokatlarda hem şeýle bolýar.
Emma diňleýiň, men ony bir pursatda düşündirerin.
"Emma ol bir nokatda uly howp alýar."
Dükkançylar ýa-da hyzmat üpjün edijiler tarapyndan, mysal üçin "nağd pul kabul edilmeýär" diýen nyşan goýmak arkaly, nağd puly
öňünden bir tarapa aýryp goýmak bu ýeňillikden açykça aýrylýar.
Başgaça aýdylanda, gadagan.
Janap Repasi şu ýerde düşündirmäge çalyşýar, teklip edilen nagt düzgünnamasyna görä, dükkan eýeleri girizme gapysyna
ýönekeý nyşan goýmak bilen nagt tölegden ýüz öwürip bilmeýärler.
Ol hatda munuň gadagan ediljekdigini aýdýar.
Janap Repasi bu ýerde örän ýalňyşýar.
Diňe e-ýewro baradaky teklip edilen düzgünnamanyň 10-njy maddasy dükan gapysyndaky nyşan bilen bir taraplaýyn ret
etmegiň şertnama azatlygyna degişli däldigini aç-açan görkezýär.
Nawady pul baradaky teklip edilen düzgünnamada munuň hakda hiç hili agzama ýok.
Aşakda bu tema boýunça jikme-jik akademiki esse taparsyňyz.
Prof. Dr. Zeitler, advokat we Bundesbankyň öňki wise-prezidenti, Repasiň netijesinden düýbünden tapawutly bir netije çykarýar.
Ol Börsenzeitung gazetinde şeýle ýazdy:
Ilki bilen, 2023-nji ýylyň iýun aýyndaky Ýewropa Komissiýasynyň taslama düzgünnamasy görnüşi boýunça giň gerimli bolup
görünse-de, müşderiniň işewürlik amallarynda nagt pullary ulanmak hukugy ýaly möhüm meselede beýan edilişi 'ýumşak'.
Taslamanyň 5-nji maddasyna laýyklykda, mysal üçin umumy şertlerde ýa-da "Nagy puly kabul etmeýäris" diýen
nyşanlar bilen nagt puly çykarmak hem mümkin bolar.
Prof. Zeitler ýaly, ECB hem düzgünnamada gapydaky nyşan bilen ýeke taraplaýyn ret etmegi
gadagan edýän düzgün girizilmegi talap edýär.
Men sitat alýaryn:
Teklif edilýän düzgünnamada täze bir düzgün girizilmeli, onda nagt pullaryň bir tarapa çykarylmagynyň
öňünden gadagan edilýändigi anyk beýan edilmelidir.
ARD-nyň Plusminus programmasy hem şol bir netije gelýär:
Ýewropa Bileleşigi sanly ýewro üçin kanuny töleg serişdesi talabyny anyk kesgitledi – ýöne banknotlar we tangalar üçin däl.
Gysgaça aýdylanda:
1. Ykdysadyýet nagt puly gitdigiçe ret edýär.
Bu kafe, restoran, çörekhanalar we muzgat dükanlarynyň nagt puly gitdigiçe ret edýändigini aňladýar.
2. Döwlet nagt puly gitdigiçe ret edýär.
Bu şäheriň açyk basseýnleri, raýat gulluk edaralary, awtobuslar we tramwaýlar, awtoulag duralgalary we duralga ýerleriniň
nagt puly kabul etmekden barha ýüz öwürýändigini aňladýar.
Raýatlar sanly töleglere mejbur edilýär.
3. E-ýewro nağd pula bäsdeş bolýar.
Häzirki wagtda iki töleg usulymyz bar.
Ilki bilen sanly pul, skriptural pul diýlip atlandyrylýan we nagt, ýeke-täk kanuny töleg serişdesi.
e-ýewro girizilende, ikinji kanuny töleg serişdesi bolar.
E-ýewro hem satuw dükanlarynda tölegler üçin ulanylyp bilner.
Bu, onuň nagt pul bilen göni bäsdeş boljakdygyny we tebigy ýagdaýda nagt pulyň bazar paýyny aljakdygyny aňladýar.
4. Merkezi banklar nagt pulyň geljegini talaba baglaýarlar.
ECB bu meselä eýýäm anyk garaýyş bildirdi.
Men sitata alýaryn: "Eurosistem banknotlary üpjün etmegi we olaryň ulanylmagyna
mümkinçilik döretmegi talap bar bolança dowam eder."
Nagyda jan galmak mümkinçiligi ýok.
e-euro üçin göz öňünde tutulşy ýaly, häzir nağd puly kabul etmegiň kanuny borçlulygyna hem zerurlyk bar.
Üns beriň, nagt puly kabul etmegiň borçnamasy teklip edilen düzgünnamadan diňe bir mysal
bolup, ony gyssagly gowulandyrmak zerurdyr.
Biziň pikirimizçe, iň azyndan 13 nokady hökmany ýagdaýda gowulandyrmaly.
Biz bu 13 sany kämilleşdiriş teklibini eýýäm Ýewropa Parlamentiniň Pul-karz işleri boýunça komitetine hat arkaly iberdik.
Emma gelin Lagard hanýmyň beýanatyna gaýdyp geleliň.
Men diňe şunu goşmak isleýärin: bu sanly ýewro, elbetde, nagt pulyň ornuny tutmaz, eýsem ony doldurar.
Lagardanyň görkezmesi düşnüklidir:
E-ýewro nağd pulyň ornuny tutmak däl-de, ony doldurmak üçin niýetlenendir.
Ine, munuň üçin bir metafora:
Nagy pulyň bize köp dürli peýdalary bar.
Men muny bu gül buketiniň kömegi bilen nyşanlandyrmak isleýärin.
Her gül uzak wagtdan bäri bize nagt girdeji getirýän peýdady.
ÝB häzir başga bir kanuny töleg serişdesine, ýagny e-ýewroya eýe bolmak isleýär.
Talap şundan ybarat: e-ýewro nagt pulyň üstüni doldurýar – esasan goşmaça bolup durýar.
Emma maksat e-ýewronyň nagt puly haýal-haýal bir burça siňdirip, soňunda ony doly ýok etmek däl.
Gynansak-da, teklip edilýän düzgünler şeýdip düzülenki, olar resmi däl pul birligine
artykmaçlyk berýär we nagt pulyň peýdasyny azaldýar.
Häzirki nagt düzgünine görä, nagtyň uzak möhletleýin geljekde geljegi ýok.
Bu ýerde çalt gowulaşdyryşlar zerur!
Iň azyndan 13 nokatda ep-esli gowulaşdyrma gerek.
Hakykatdanam, çözgüt örän ýönekeý: kanuny töleg serişdesi üçin deň şertler zerurdyr.
Bu düzgünler soňra hem ähli kanuny töleg serişdelerine, ýagny e-ýewro hem-de nağd pula degişli bolmalydyr.
Bir hukuky töleg serişdesine başga birine garanyňda artykmaçlyk berilmegi mümkin däl.
Bu wideo Ýewropa Parlamentiniň ähli agzalaryna we Germaniýanyň Parlamentiniň ähli agzalaryna niýetlenendir.
Hiç bir syýasatçy bilmeýändigini aýdyp bilmez.
Bu möhüm meseläni gözden geçirmek üçin wagtyňyzy ajyrandygyňyz üçin köp sag boluň.
Eger heniz etmän bolsaňyz, haýyş edýärin, pul petisiýama gol çekmegiňizi www.bargelderhalt.eu