Häzir men Karl Hummitzschi Kla.tv studiamyza hoş geldiň diýýärin. Siz Adam hukuklaryny goramak guramasy "United
for Freedom" guramasynyň German bölüminiň başlygy we Etika komissiýasynyň orunbasarysyňyz.
Hummitzsch janaplary, şu gün iki hepde geçdi, siz Bremervörde türmesinde Dr Reiner Füllmich bilen
gyzykly we örän maglumatly söhbetdeşlik geçirdiňiz.
Biz şu gün munuň üstünde biraz gürleşmek isleýäris. Eger men dogry düşünsem, bu örän gyzgyn bir gürrüňdi.
Emma men onuň türmede adam hukuklary aktiwistiniň gelip görmegine gaty şat bolandygyny aýtmagy unutmak islemeýärin.
Biz saf şatlyk bilen bir-birimizi quçaklaşdyk. Bu gaty-da hoş söhbetdi, gaty bilimli boldy we biz ikimiz-de begendik.
Men munuň şeýledigine doly ynanýaryn. Biz eýýäm adam hukuklary temasyny, esasanam Dr Reiner Füllmich bilen
baglanyşyklylykda, bir interwýuda ara alyp maslahatlaşdyk.
Gysgaça, ýene-de Dr Reiner Füllmich barada. Ol Germaniýada we Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda
hukuk işlerini alyp barmaga ygtyýarly advokatdyr.
Ol, agzasy bolan bu koronawirus komissiýasynda koronawirus bilen baglanyşykly jenaýatlary ýüze çykarmak arkaly,
esasan-da koronawirus pandemiasi döwründe tapawutlandy.
Emma ol ABŞ-da hem uly jüri ýygnady. Ol 150 sany hünärmen alym, lukman we hukukçyny jemledi.
Olar şol koronawirus jenaýatlaryny takyk beýan edýän aýyplama aktini taýýarlapdular.
Soňra geň galdyryjy ýagdaýda oňa aýyplama bildirilipdir. Näme üçindir, oňa puluň ogurlanmagy ýa-da ýalňyş ulanylmagy
aýyplamasy bildirilipdir. Häzir munuň üstünde durmak islemeýäris.
Her halukarda, ol Meksikada saklandy. Bu nähili boldy? Munuň barada hiç hili maglumatyňyz barmy? Muny
biraz has düşündirip bilersiňizmi, Hummitzsch janap?
Hawa, gaty gowy gürrüňdeşlik geçirdik. Bizde hem köp wagt bardy.
Ol Meksikadan nädip kowulandygyny, eger ony şeýle atlandyrmak mümkin bolsa, gürrüň berdi.
Biz henizem doly faýl gözden geçirişini almadyk. Men diňe onuň aýdanlaryna we häzire
çenli elimizdeki faýllara salgylanyp bilýärin.
Munuň esasynda, onuň pasportlary ýogalanyndan soň, ol Meksikadaky konsullyga bir bahana bilen aldanyp getirildi.
Munyň takyk şeýle bolup geçendigini aýdyp bilmerin, ýöne ol şeýle habar berdi we biz hem
faýllardan şeýle bilýäris. Munuň dogrydygyny çaklaýaryn.
Ol maňa muny örän ynamdar usulda aýtdy.
Soňra oňa pasportlaryň olary almaga barmaly bolan ýerde boljakdygy aýdylýar. Soňra oňa berilmeli çalyşdyrylan pasportlar bardy.
Soňra köne pasportlar ýene tapyldy. Emma soňra olar geçerli däldigi aýdylýardy.
Şeýlelikde, örän geň bir hekaýa, meniňçe, ony dogry ýöretmek mümkin däldi. Meniň pikirimçe, bu örän aldawçylykly boldy.
Şonuň üçin olar ony aeroporta alyp gitdiler. Soňra ol derrew düşünmedik bir zatda galyp galdy.
Ony migrant lagerine, migrantlar bilen doly uly bir zala alyp barandylar. Bu bolsa ony migrant
ýaly deport etjekdikleri baradaky täsiri döretdi.
Emma iş şeýle işleýänok, sebäbi bu gabat gelmeýär. Ol hiç haçan ýalňyşlyk etmändir. Ol ýurda kanuny taýdan giripdir.
Şonuň üçin Meksikada ony deportasiýa etmäge düýbünden hiç hili sebäp ýokdy.
Häzirlikçe hemmesi örän şübheli. We siz faýllara girip bilmändiňizmi, olary soraganyňyza garamazdan?
Ol soňra Germaniýa geldi. Onu arka tarapdaky pillelerden aşak, tomaşaçylaryň ýanyndan geçirip
düşürdiler. Aşakda bolsa polisiýa ony derrew tussag etdi.
Ol näme üçin tussag edilendigini bilmek üçin faýllara girmäge rugsat sorady. Bu rugsat berilmändi.
Hatda şu günem biz faýllara doly elýeterlilik gazanyp bilmeýäris.
Şonuň üçin adamy habardar etmezden tussag etmek kanuna garşy. Eger ýagdaý şeýle bolsa, men öňem aýdşym
ýaly, biz henizem faýllara elýeterlilik gazanmadyk. Şonda bu halkara görkezmelerini bozardy.
Mysal üçin, haýsysy?
Mysal üçin, GDPR-iň, ýagny Maglumatlary goramak düzgünnamasynyň 15-nji maddasy.
Soňra Adam Hukuklary boýunça Ýewropa Konwensiýasynyň 6-njy maddasy we Ýewropa Bileleşiginiň 2012/13 sanly direktiwleri.
Şonuň üçin käbir düzgünler siziň biriniň näme üçin tussag edilýändigi barada doly maglumat bermegiňizi talap edýär.
We takyk şol zat bolmady. Mysal üçin, bu kanuna garşy. Ol hem muny talap etdi, maňa aýdany ýaly. Emma oňa berilmän galdy.
Hiç berilmändir, haýran galýaryn.
Soňra ony ilkinji nobatda Kassel şäheriniň golaýyndaky Rosdorf türmesine iberdiler.
Ony belli bir döwür üçin ýeke-täk izolýasiýa astyna aldylar. Bu hem adam hukuklarynyň bozulmagydyr. BMG-niň
Kararnamasyna görä, bu hatda "ak işgänje" hasaplanýar.
…hawa, BMG görkezmeleri. Olar sizi diňe iň köp 14 gün ýalňyzlykda saklamagy rugsat edýär.
Eger bu çäkden geçse, ömrü gysaldýar. Şonuň üçin ol alty aýlap ýeke-täk izolýasiýada
saklandy. Hawa, şonuň üçin biz aragatnaşyk girdik.
Siz "United for Freedom" guramasyndan aragatnaşyga girdiniz. Takyk näme etdiniz?
Ilki bilen prosesi gysgaça synladyk. Mümkin boldugyça ony öňünden ele aldyk.
Soňra biz baş gorag wekiline gürrüň etdik. Biz oňa hakykatdan näme edilendigini, oňa
nähili muamele edilendigini düşünmäge synanyşdyk.
Soňra biz işi ele alarys diýdik. Şol wagta çenli ol diňe hukuk meseleleri we degişli taraplaryň, ýagny
kazyýetiň we goragyň, degişli maddasyndan ybaratdy.
Emma biz adam hukuklary meselelerine düýbünden başgaça çemeleşýäris. Şonuň ýaly etdik. Biz
Fuellmich-iň advokatlaryna 30 sahypalyk resminama tabşyrdyk.
Advokatlar biziň teklibimizi tabşyrdylar. Ahyrynda bu üstünlik getirdi.
Ol soňra başga bir türmä geçirildi. Ol meniň şol wagt Bremervörde-de bolan ýerimdi.
Adalatly bolmak üçin aýsam, biziň müdahilimiz hakykatdanam netijeli boldy.
Ol şahsen alýan çemeleşmesine hiç hili şikaýat etmeýär. Biz adaty türme şertlerini görýäris,
diňe adam oňa nähili garaşýan bolsa, şonuň ýaly.
Şonuň üçin gowy däl, ýöne öňki şertler ýok. Olar indi ýok.
Hawa, ajaýyp. Eger dogry ýatlasam, birnäçe aý ozal geçirilen demonstrasiýada Dr Füllmich-iň çykyşyny hem eşitdik.
Onuň sesli habary diňledildi. Ol demonstrantlara örän ruhlandyryjy we örän geljegi nazara alýan usulda ýüzlendi.
Bu maňa hakykatdanam umyt berdi. Sebäbi ol, ahyrynda, koronawirus jenaýatlaryna ýagtylyk salýan adam.
Şonuň üçin biz ony diňe penaltiler skameýkasynda däl, eýsem meýdanda hem gaýtadan amaly taýdan başdan geçirdik.
Ýene-de geljekde zat bolar ýaly? Indi onuň işjeň galmagyna rugsat berler diýip umyt edip
bilerisimi? Ýa-da siz muny nähili görýärsiňiz?
Eger bu kanuna laýyk gelse, onda, hawa. Şonda ol erkin hereket etmegi dowam etdirip biler.
Ol höküm çykarylan tussag däl. Heniz jezasy kesilmändir. Esasan ol azat adam.
Hakykatdanam.
Hatda onuň esasy hukuklary türmede şol ýerde adaty usullar boýunça çäklendirilse-de. Hatda bu adaty
ýaly görünse-de, onuň esasy hukuklary inkär edilmez.
Meselem, ol telefon jaňlaryny edip bilmelidir. Şeýle hem ol islendik wagt daşarky dünýä bilen aragatnaşyk
gurmagyna rugsat berilmeli. Ol öz puluna eýe bolup bilmelidir.
Esasan, ol şol ýerde adaty adam ýaly erkin hereket edip bilmeli. Emma oňa munuň üçin rugsat berilmeýär.
Bu onuň daşarky dünýä bilen aragatnaşyk gurmagy başaran ýeke-täk gezekdi. Indi oňa munuňy etmegine gadagan.
Biz bu zatlara üns bereris. Biz olary çözeris. Sebäbi zatlar häzirki ýagdaýynda galyp bilmez. Kanuny taýdan munuň rugsady ýok.
Şonuň üçin, eger men dogry düşünýän bolsam, Dr. Füllmich kanuny taýdan günäli tapylmandy.
Onuň günäsi subut edilmedi. Şonuň üçin günäsizligiň çaklamasyna görä, ol azat adam hasaplanýar. Onda ol näme üçin türmede?
Men onuň erkin geplemäge rugsat berilmezligini aýdardym. Şonuň üçin ony "gaçmak howpy" bar diýip
saklaýarlar. Onuň üstünden şol aýyplama goýuldy.
Ah, şonuň üçin ol resmi taýdan tussaglykda saklanýar, gaçyp gitmek howpy sebäpli. Şol sebäp.
Hawa, soňra biz ony derňedik. Ýöne hiç zat tapylmady. Onuň gaçmak isleýändigi barada hiç hili
subutnama ýok. Şonuň üçin häzire çenli hiç hili yz ýok.
Emma, öňem aýdşymyz ýaly, biz heniz faýllara doly elýeterlilik gazanmadyk. Şonuň üçin bu beýannama üns bilen garalmalydyr.
Emma biz faýllardan gaçyp gitmek howpuny anyklap bilmeýäris. Munuň üçin hiç hili esas ýok.
Şonuň üçin ony boşadyp bolýar. Aýak biletleri ýa-da beýleki standart çäreler, eger kazyýet şeýle karara gelse,
elbetde göz öňünde tutulýar. Olar elbetde täsirli. Şonuň üçin munuň garşysyna hiç hili garşylyk bolmaz.
Muny gözden geçireris we degişli paragraflar bereris. Maksat gaçyp gitmek howpuny aradan aýyrmakdyr.
Şeýlelikde, şol atlandyrylýan elektron bilek taglary bilen ol hakykatdan hem azat bolup,
Roždestwony maşgalasy bilen geçirip bilýärmi?
Men ony ziyarata baranymda şonu pikir etdim.
Çünki ähli zat bu ýerde oňa edilýän işleriň kanuna laýyk däldigini görkezýär.
Emma men aýdşym ýaly, ýene-de käbir şübheler bilen. Şonuň üçin biz hakykatdanam ähli maglumata eýe däldiris.
Ony tussaglykda saklamagyň sebäpleri bolup biler. Emma häzire çenli görenlerimize görä,
ol aýaly bilen Roždestwo baýramyny geçirmeli.
Ony has uzak saklamagyň hiç hili sebäbi ýok. Emma men aýdşym ýaly, häzir advokat bilen ýene bir tapgyry geçmeli.
Biz onuň bilen bilelikde faýllara doly girmegi talap etmek üçin işlejek. Men bu tagallada üstünlik gazanjakdygymyza garaşýaryn.
Biz adam hukuklary guramasy. Bu bolsa biziň tarapsyz, halkara gurama bolup, degişli hukuklara eýedigimizi aňladýar.
Bu hukuklar heniz Germaniýanyň kanunlarynda berkidilenok.
Elbetde, olar Germaniýada hem bar. Emma Germaniýanyň belli bir kanunlary – halkara kanunlary – tassyklamagy başga mesele.
Biz köp zatlara goşuldyk we Germaniýa bizi hem şol zatlary kabul etmäge mejbur edýär. Biz bu borçnamany ulanarys.
Ah, ýagny, bular BMG-niň Ähtnamasy ýaly halkara düzgünnamalar, diýýärler, we Germaniýa
üçin hem hökmany bolan meňzeş düzgünler bar.
Bu gowy habar. Bu, şol faýllara elýeterlilik gazanan ýaly, gysga wagt içinde Reiner Füllmich-iň
peýdasyna ýagdaýyň üýtgäp biljekdigini aňladýar.
Adam hukuklary nukdaýnazaryndan, munuň kanuny taýdan mümkin bolandygyny çak edýäris.
Sorag şundan ybarat: nemes kazyýeti nähili reaksiýa görkezjek? Kazylar we prokurorlar
nähili hereket ederler? Olar bu kanuna eýererlermi?
Adamlar öz-özlerine prokurorlar we sudýalar henizem Germaniýanyň kanunlaryna eýerýärlermi diýip soradylar.
Käwagt, aýdalyň, munuň örän mähirli çemeleşilýändigi baradaky täsir döreýär. Şonuň üçin bizde bu barada eýýäm pikirimiz bar.
Emma bolup biler. Biz öňden kesgitläp geçendigimiz ýaly, kazyýet ony türme şertleri babatynda adalatly çemeleşdi.
Tüzehananyň dolandyryşy zerur çäreleri gördü. We bu işledi.
Men bu esasa görä gepleşikleriň dowam etjekdigini aňsatlyk bilen göz öňüne getirip bilýärin. Şonuň üçin oňa aýak bilek
taglary we beýleki çäklendirmeler girizilip, boşadylmagy mümkin.
Emma onuň höküm çykarylman türmede oturmalydygyny göz öňüne getirmek mümkin däl. Onuň nähili
muamele edilendigini hem göz öňüne getirmek mümkin däl.
Şonuň üçin öňki ýaramaz muamele. Ýeter, ýeter. Şeýle hem onuň diskriminasiýasy, ilatyň
nädogry maglumat berilmegi. Bu adamçylykdan daş.
Şonuň üçin biz adam hukuklary guramasy hökmünde müdahale etmäge mejbur duýýarys.
Okej. Şol wagt bu açyk-aydyn "lawfare" diýip atlandyryldy. Bu syýasy taýdan ýaramaz niýet bilen
peýdalanylýan adalatyň bir görnüşine degişlidir.
Garşy çykýanlary, meselem akylly Dr. Reiner Füllmich ýaly, aýlawdan aýyrmak üçin örän peýdalydyr.
Bu hemmesi örän şübheli boldy. Emma indi bu ýagdaýyň üýtgäp biljekdigine gowy garaýyş ýa-da gowy umyt bar.
Hawa, diňe şol däl. Meniň pikirimçe, ony aýlawdan çykarmak bu işiň maksady hem däl.
Meniň gürrüňlerden alýan täsirim şundan ybarat: olar ony, şeýle diýsek, bir nusga hökmünde görkezmek isleýärler.
Haýsy ýagdaýda?
Ol Germaniýada örän meşhurdyr. Ol dürüst we samimi iň ýokary derejeli adamlar bilen uly möçberde bilim işi alyp bardy.
Ol bilýän derejesine görä köp alymlar we hünärmenler bilen gözleg geçirdi.
Ol bu zatlaryň hemmesini topary bilen bilelikde hödürledi. Ol şol bir zady halkara derejesinde hem etdi.
Şonuň üçin ol ýerde hem örän berk we gowy abraýa eýe.
Şonuň üçin men maksadyň ony nusga hökmünde görkezmek bolup biljekdigini göz öňüne getirip bilýärin.
Ony tanýan hemmeler habarly bolsun: eger häzir garşylyk görkezmäge başlasaň we esasan gowy iş
bitirýän bolsaň, onda şol bir zat saňa hem bolup biler.
Bütin surata seredende, meniň täsirimi şeýledir. Füllmich işi Germaniýa we dünýä üçin bir mysal.
Onda gowy. Emma başga tarapdan, bu meselä örän ýakyndan gözegçilik edýän adamlar we Adam Hukuklary
Guramalary, meselem "United for Freedom" ýaly guramalar hem bar.
Olar adalatyň şeýle suiistifadeleriniň togtadylmagyny üpjün edýärler. Bu ugurdan hem örän
ruhlandyryjy zatdyr. Beýleki ähli derňewçiler üçin hem.
United for Freedom hiç kimi türmede ejir çekip galmaz; onuň ýerine adamlaryň adalat almagyny we azat edilmegini üpjün edýär.
Eger olar hiç hili jenaýat etmändirler.
Eger ony şeýle goýsaňyz, adalatly bolmak üçin biz iki tarapy hem görýändigimizi aýtmaly.
Biz diňe adamlara garşy adalatsyzlygyň ýüze çykmagyna garşy kampaniýa alyp barmaýarys.
Emma bir zat akylly we dogry ýerine ýetirilende, biz muny düşnükli we şübhesiz tassyklayarys.
Şonuň üçin meniň üçin aşakdakylary aýtmak möhümdir. Füllmichiň ýagdaýy boýunça iş
edildi. Indi oňa hakykatdanam gowy çemeleşýärler.
Men ony öz gözüm bilen gördüm. Ol ýerde ikinji gezek boldum.
Ilkinji gezek ol bir aýagy bilen biraz sakardy. Ol ähtimal özüni utandyrdy.
Men ondan soramadym. Emma men ony arkasyndan uzaklaşyp barýan halyny gördüm. Bu gezek hem men ýene synladym.
Indi ol düýbünden rahatdy. Aýdyp geçsem, maňa şeýle täsir galdy. Ol hem şeýle hereket etdi.
Oňa gaty gowy çemeleşýärler. Kanuna garşy hereketleri aýyrsaň.
Men muny nygtap geçmeli. Men düşündirşim ýaly, onuň hukuklary bar. Bu hukuklar çäklendirilýär. Biz munuň garşysyna çäre görýäris.
Bu ara alnyp maslahatlaşylyp bilinjek hukuk meseleleridir. We munuň akylly usulda amala aşyryljagyna çaklaýarys.
Sud delilleri we paragraflar, aýdalyň, stol üstüne goýulýar.
Biz ara alyp maslahatlaşarys, gepleşik geçireris. Şol sanda döwlet prokuraturasy we sudýalar bilen.
Elbetde, gorag güýçleri bilen bilelikde. Men bu ýerde çözgütleriň henizem mümkindigini aňsatlyk bilen göz öňüne getirip bilýärin.
Şonuň üçin ol orada ebedi azap çekmek ýa-da ahyrky höküm çenli galmaz.
Şonuň üçin, aýdşym ýaly, men hökümler we jenaýat işleri barada teswir berip bilmerin. Emma adam
hukuklary nukdaýnazaryndan çäre görmäge zerurlyk bar.
Gowy. Hawa, onda men gyzyklanýaryn, biz gyzyklanýarys, dünýä jemgyýeti Füllmich işiniň nähili dowam etjekdigini we onuň
faýllara elýeterliligi nähili boljakdygyny görmekde gyzyklanýar.
Netijeleriň nähili boljakdygyny. Biz aragatnaşykda galarys, Hummitzsch janap. Şu gün beren maglumatyňyz üçin köp sag boluň.
Men bu meseläni jemgyýetçilik ünsüne ýetirmek üçin maňa bu mümkinçilikleri döreden Kla.TV-e hem minnetdar.
Bu ýerde örän ünsli we örän zähmetli iş alyp barýandygymyzy görkezmek üçin. We biziň hakykatdanam eşidilýändigimizi
görkezmek üçin. Biziň bilen gürleşeniňiz üçin köp sag boluň.