1
00:00:00,000 --> 00:00:00,531


2
00:00:00,531 --> 00:00:08,940
Non se debe subestimar: a guerra pode ser
mortal en calquera momento para os implicados!

3
00:00:08,940 --> 00:00:16,853
Os que se ofrezan voluntariamente para a
guerra certamente non estarán na retagarda das

4
00:00:16,853 --> 00:00:21,968
tropas, senón que serán enviados á liña de fronte.

5
00:00:21,968 --> 00:00:33,069
Iso está claro. Está claro para min que
a guerra ten un impacto nas xeracións.

6
00:00:33,069 --> 00:00:45,293
A guerra nunca che deixa ir. Mesmo se estás
asentado, tes unha casa e un xardín que os meus

7
00:00:45,293 --> 00:00:51,827
pais construíran en Bonn. Nunca che deixa ir.

8
00:00:51,827 --> 00:01:05,085
Todos os francotiradores, todos os francotiradores, cando volven
a casa, non poden afrontar o feito de que mataron persoas.

9
00:01:05,085 --> 00:01:12,445
Porque pola noite, nos seus soños, as
caras volven e non poden librarse delas.

10
00:01:12,445 --> 00:01:23,687
O resultado é ou ben alcol ou drogas psicotrópicas ou suicidio.

11
00:01:23,687 --> 00:01:32,448
E iso aplícase a toda a guerra. A
guerra ten moitas caras diferentes.

12
00:01:32,448 --> 00:01:41,976
Pero a guerra que arrasa unha nación só ten unha cara.

13
00:01:41,976 --> 00:01:47,375
El destrúe á xente, a súa historia, a súa autoestima.

14
00:01:47,375 --> 00:01:58,608
Entón, quen aínda quere involucrarse nunha guerra, ou quen
é algún tipo de idealista e quere ir alí por esa razón...?

15
00:01:58,608 --> 00:02:08,089
Ben, teño que dicir que para min iso é
completamente... – nin sequera me podo imaxinar a alguén

16
00:02:08,089 --> 00:02:15,455
facendo algo así! Non é unha película! Non é divertido!

17
00:02:15,455 --> 00:02:25,735
E quizais unha ponte explote ou algo así –
na película. Pero a realidade é diferente.

18
00:02:25,735 --> 00:02:35,336
E cada día e cada hora trátase da túa
propia vida. E iso non debería subestimarse.

19
00:02:35,336 --> 00:02:39,897
Non podes axudar a ninguén a ser feliz.

20
00:02:39,897 --> 00:02:46,288
Pero eu pensaría dúas veces neso...! Sempre podes dicir que non.

21
00:02:46,288 --> 00:02:52,664
Que significa a guerra? Cantas
persoas en Alemaña realmente o saben?

22
00:02:52,664 --> 00:02:55,991
A guerra virtual existe nos filmes ou nas noticias.

23
00:02:55,991 --> 00:03:00,138
A diferenza: non estás no meollo das
cousas, senón que es un espectador.

24
00:03:00,138 --> 00:03:04,528
En Alemaña non houbo guerra durante máis de tres xeracións.

25
00:03:04,528 --> 00:03:07,755
Agora os países da OTAN están a rearmarse masivamente.

26
00:03:07,755 --> 00:03:12,553
As arcas baleiras do Estado non parecen ser un
problema para os miles de millóns que se están a gastar.

27
00:03:12,553 --> 00:03:17,697
Pola contra, segundo unha declaración recente do presidente da
Asociación de Reservistas, no caso dunha guerra, as

28
00:03:17,697 --> 00:03:23,497
Forzas Armadas Alemanas necesitarían substitutos para
uns 1.000 soldados caídos ou gravemente feridos ao día.

29
00:03:23,497 --> 00:03:28,325
Iso equivale a arredor de 1,1 millón en tres anos.

30
00:03:28,325 --> 00:03:34,165
Dado que – de momento – gran parte disto
supónsese voluntario, a Bundeswehr anuncia en escolas,

31
00:03:34,165 --> 00:03:37,820
paradas de autobús e durante programas infantís.

32
00:03:37,820 --> 00:03:41,237
Como se fose unhas vacacións de aventura ben pagadas.

33
00:03:41,237 --> 00:03:50,195
Pero trata de guerra! Trata de matar
e de ser morto! Trata de destrución!

34
00:03:50,195 --> 00:03:54,774
Estes testemuños de primeira man lembránnos o que
viviron as persoas en Alemaña, persoas que non

35
00:03:54,774 --> 00:03:57,880
foron espectadoras senón as directamente afectadas.

36
00:03:57,880 --> 00:04:04,818
Non os chamados heroes nunha liña de fronte, senón
nenos que aínda hoxe levan cicatrices emocionais.

37
00:04:04,818 --> 00:04:11,815
Nacín en 1932 e ao remate da guerra tiña trece anos.

38
00:04:11,815 --> 00:04:15,172
E onde vivías cando estalou a guerra?

39
00:04:15,172 --> 00:04:25,906
Cando a guerra estalou en Múnic, moi no centro,
bueno, non exactamente, pero case no centro da cidade.

40
00:04:25,906 --> 00:04:33,323
Ben, naci xunto ao mar, ou mellor dito
na costa – en Kranz, Prússia Oriental.

41
00:04:33,323 --> 00:04:37,856
Este é o país que sufriu sen fin.

42
00:04:37,856 --> 00:04:51,958
E eu tiña cantos anos? Cando fuximos de Kranz, tiña uns
catro anos e tres cuartos; nacera en febreiro de 1940.

43
00:04:51,958 --> 00:05:02,950
A miña nai entón fuxiu en setembro, deixando Kranz
en tren, porque dixo que todo se estaba desfacendo.

44
00:05:02,950 --> 00:05:12,889
Pois xa escoitáramos o retumbar dos canóns na
distancia e vimos Königsberg arder pola noite –

45
00:05:12,889 --> 00:05:18,832
non nós, os nenos, por suposto, senón os adultos.

46
00:05:18,832 --> 00:05:22,587
Os bombardeeiros voaron por riba e arrasaron todo.

47
00:05:22,587 --> 00:05:32,259
Vivíamos xusto na costa – coma un paraíso, coma un paraíso!

48
00:05:32,259 --> 00:05:39,054
Fomos, por así dicir, arrincados deste paraíso.

49
00:05:40,899 --> 00:05:48,310
A miña nai colleu pola man tres nenos. Tivemos unha criada.

50
00:05:48,310 --> 00:05:54,904
Só cunha maleta, é dicir, o que levábamos ás costas, e
despois collemos o tren cara a Austria, onde vivía a súa irmá.

51
00:05:54,904 --> 00:06:08,281
Comezou en 1943, e logo en 1944 houbo moitos
bombardeos, así que tivemos que deixar Múnic.

52
00:06:08,281 --> 00:06:14,007
As nais con fillos menores de 14 anos tiveron que marchar.

53
00:06:14,007 --> 00:06:21,966
E se non estaban preparados para facelo, entón
simplemente enviaban aos nenos a algún sitio por si sós.

54
00:06:21,966 --> 00:06:30,982
Non sei onde, así que non era importante para
nós porque marchamos de Múnic voluntariamente.

55
00:06:30,982 --> 00:06:34,332
Pero foi moi difícil atopar un lugar onde aloxarse.

56
00:06:34,332 --> 00:06:47,863
Normalmente, ninguén que vivía no campo, é dicir, fóra da cidade,
un pouco afastado da gran cidade, quería habitantes urbanos.

57
00:06:47,863 --> 00:06:57,208
Porque non estaban adaptados ao traballo
agrícola que facían, iso é o que nos dixeron.

58
00:06:57,208 --> 00:07:03,031
Non foron as mesmas palabras, pero,
ben, sabías o que estaba a pasar.

59
00:07:03,031 --> 00:07:11,637
Que lembranzas da guerra, aparte do trueno dos canóns, aparte do
feito de que Königsberg – case non o vimos de

60
00:07:11,637 --> 00:07:19,849
nenos porque íamos durmir pola noite – había
inquietude, iso contáronnos. Escoitamos o trueno dos canóns.

61
00:07:19,849 --> 00:07:30,912
Pero entón xurdiu algo que me acompañou ao
longo de toda a miña vida, por así dicir.

62
00:07:30,912 --> 00:07:39,345
Esta intranquilidade causada pola fuga non
desapareceu simplemente; permanece nalgún lugar.

63
00:07:39,345 --> 00:07:48,440
Así que nunca realmente chegas. Sempre quedas nalgures...

64
00:07:48,440 --> 00:07:54,318
Entón, o fogar era algo moi importante
para min e tamén para os meus dous irmáns.

65
00:07:54,318 --> 00:07:59,771
Seguimos falando da casa durante anos despois.

66
00:07:59,771 --> 00:08:14,341
Lembro que, de rapaz, estaría preparado para ir á guerra
contra os rusos para liberar a miña patria, por así dicir.

67
00:08:14,341 --> 00:08:20,049
Lembro ben – seguramente estás familiarizado
coa sublevación húngara de 1956, cando

68
00:08:20,049 --> 00:08:24,648
aproximadamente 80.000 húngaros perderon a vida.

69
00:08:24,648 --> 00:08:34,646
Eu tiña 16 anos naquela altura e estaría disposto
a ir a Hungría para loitar contra os soviéticos.

70
00:08:34,646 --> 00:08:37,854
Entón era unha sensación que simplemente existía daquela.

71
00:08:37,854 --> 00:08:44,997
Entón pasou algo máis que realmente me sorprendeu.

72
00:08:44,997 --> 00:08:55,939
Vin unha película sobre os nenos lobo. Non sei se a viste.

73
00:08:55,939 --> 00:09:09,818
E cando vin esta película, empecei a chorar ata
un punto completamente alleo a min. Non o sabía.

74
00:09:09,818 --> 00:09:15,475
Ese era un home que choraba, pero en realidade eu
chorei tanto que as bágoas corrían pola miña cara.

75
00:09:15,475 --> 00:09:19,552
A miña muller estaba completamente abalada: "Que che pasa?"

76
00:09:19,552 --> 00:09:22,874
Vin aquí unha película sobre os nenos lobo.

77
00:09:22,874 --> 00:09:29,232
E entón decateime de que hai algo
dentro de min que foi destruído.

78
00:09:29,232 --> 00:09:38,075
Este sufrimento, estes medos tamén foron levados
á superficie, por así dicir, por esta película.

79
00:09:38,075 --> 00:09:41,825
Foi un filme documental – sobre estes nenos.

80
00:09:41,825 --> 00:09:47,325
Estes nenos apareceron, falaron de si mesmos, das
súas vidas e así sucesivamente, de como estaban.

81
00:09:47,325 --> 00:09:59,794
Coñeín xente que estaba na propia Kranz cando os rusos
tomaron Kranz, e o que alí experimentaron foi terrible.

82
00:09:59,794 --> 00:10:06,802
Os rapaces – quizais de oito ou dez anos, ou
algo maiores – quitaron os corpos dos valados.

83
00:10:06,802 --> 00:10:15,224
Iso significa que a xente saíu dos seus sotos e logo non tivo
nada que comer e conxelouse ata a morte, aferrándose ás cercas.

84
00:10:15,224 --> 00:10:21,943
E esas persoas entón levaronos ao
cemiterio cando eran adolescentes para enterralos.

85
00:10:21,943 --> 00:10:24,591
Eu tamén sei de violacións, por exemplo.

86
00:10:24,591 --> 00:10:29,830
Eu tiña... Tivemos unha enfermeira da Cruz
Vermella... – pero todo iso pasou despois da

87
00:10:29,830 --> 00:10:33,379
guerra, quero dicir, as experiencias da xente.

88
00:10:33,379 --> 00:10:44,061
Con todo, tamén hai que dicir que había un
desexo de xustiza, e que o nachalnik ou alcalde

89
00:10:44,061 --> 00:10:49,732
ruso era bastante amigable cos nenos alemáns.

90
00:10:49,732 --> 00:10:55,277
Non podía facer moito. A xente estaba a
pasar fame, morrendo simplemente porque non

91
00:10:55,277 --> 00:10:59,716
tiñan nada que comer, conxelándose de frío.

92
00:11:01,440 --> 00:11:08,466
Só podo dicir o que pasou en Kranz
baseándome no que escoitei despois.

93
00:11:08,466 --> 00:11:18,747
Así, miles e miles de habitantes foron asasinados e violados.

94
00:11:18,747 --> 00:11:24,161
Sei unha historia, por exemplo – se
che interesa, quero dicir, non sei?

95
00:11:24,161 --> 00:11:34,990
Unha muller moi embarazada foi simplemente arrastrada fóra
do seu cuarto e tirada polas escaleiras polos soldados rusos.

96
00:11:34,990 --> 00:11:45,482
Ou un rapaz de uns 15 ou 16 anos, sobre o estómago do
cal un soldado ruso bailou ata que lle saíron as entrañas.

97
00:11:47,161 --> 00:11:53,848
Pero eu non o vivín persoalmente; sei iso
de persoas que o viviron e me o contaron.

98
00:11:53,848 --> 00:11:58,976
Cara ao final da guerra, estabamos no campo.

99
00:11:58,976 --> 00:12:17,951
E unha ampliación tan endeble e bastante mal deseñada: doce metros
cadrados para catro persoas, é dicir, tres nenos e a súa nai.

100
00:12:17,951 --> 00:12:28,352
E iso foi... A granxa estaba na estrada,
baixaba por unha pendente e nós estabamos alí enriba.

101
00:12:28,352 --> 00:12:35,880
E esta habitación na que vivíamos era unha ampliación.

102
00:12:35,880 --> 00:12:42,955
E cara atrás fóra da granxa e cara ao pomar.

103
00:12:42,955 --> 00:12:49,786
E había tamén unha estrada estreita, pero non
estaba pavimentada nin nada. Así, simplemente...

104
00:12:49,786 --> 00:12:55,300
E alí estabamos, practicamente completamente illados.

105
00:12:55,300 --> 00:13:01,541
Entón ninguén saía a pasear – agás quizais
durante o día, xa que tampouco tiñan tempo para iso

106
00:13:01,541 --> 00:13:05,647
– a non ser que alguén non tivese que traballar.

107
00:13:05,647 --> 00:13:14,120
E ao final da guerra, chegou un batallón enteiro das Waffen-SS.

108
00:13:14,120 --> 00:13:23,668
Non sei se iso che di algo. Era unha unidade
especial que tamén tiña tarefas especiais.

109
00:13:23,668 --> 00:13:37,905
Teño que dicir que non eran realmente moi
públicos; non descubrías que tramaban. Pero eran temidos.

110
00:13:37,905 --> 00:13:48,961
E a xente estaba espallada por todo o pobo, aloxándose en
calquera tipo de vivenda, non sei onde. Eu non fun alí.

111
00:13:48,961 --> 00:14:02,160
Pero despois de vivir fóra da granxa, que era simplemente aquela
vella casa que alí había, non era máis que unha ampliación.

112
00:14:02,160 --> 00:14:09,263
E tivemos que dar toda a volta polo pomar e
despois entrar no patio para chegar ao baño.

113
00:14:09,263 --> 00:14:15,312
Era só un aseo sinxelo, un váter de fosso, poderías dicir.

114
00:14:15,312 --> 00:14:25,224
E entón había soldados alí, e un deles de
súpeto agarroume do pulso porque necesitaba ir

115
00:14:25,224 --> 00:14:31,420
ao baño e intentou arrastrarme ao cobertizo.

116
00:14:31,420 --> 00:14:35,919
E dalgunha maneira tiña a sensación de
que non tiña boas intencións cara a ti.

117
00:14:35,919 --> 00:14:42,464
E berrei de xeito asasino, o que non é
a miña forma habitual de expresarme.

118
00:14:42,464 --> 00:14:56,061
E entón, grazas a Deus, apareceu unha das fillas do labrego e
de inmediato foi cara a el – era unha rapaza forte – e dixo:

119
00:14:56,061 --> 00:15:03,120
Deixa ese neno! Agora mesmo! Se non,
xuntarei a todo o mundo e logo arrepentiraste!

120
00:15:03,120 --> 00:15:12,873
E el probablemente estaba tan sorprendido, non sei, en fin,
soltoume de verdade, ela agarroume e levoume ata a miña nai.

121
00:15:12,873 --> 00:15:18,365
E si, simplemente o pasei por alto.

122
00:15:20,833 --> 00:15:30,891
E iso volviume suceder máis tarde,
cando outra persoa tamén me protexeu.

123
00:15:30,891 --> 00:15:34,988
E iso foi cando xa estabamos de novo en Múnic.

124
00:15:34,988 --> 00:15:41,305
E sempre foi así que non había electricidade.

125
00:15:41,305 --> 00:15:48,188
Entón, cando entrabas nun edificio no
inverno, cara á tardiña, non vía nada.

126
00:15:48,188 --> 00:15:54,083
Entón só coñecías o camiño porque
levabas alí vivindo algún tempo.

127
00:15:54,083 --> 00:15:58,600
E eu só quería entrar na casa, e nunca estivo
pechada con chave porque iso non era

128
00:15:58,600 --> 00:16:02,513
posible; ninguén tiña unha chave da planta baixa...

129
00:16:02,513 --> 00:16:09,612
E el estaba de pé na porta da casa á que eu quería entrar.

130
00:16:09,612 --> 00:16:14,138
E entón intentou arrastrarme alí dentro.

131
00:16:14,138 --> 00:16:26,161
Gritéi terriblemente de novo, e entón, por sorte, saíu da
casa veciña un mozo que eu coñecía; era un pouco maior ca min.

132
00:16:26,161 --> 00:16:34,154
E el tamén o coñecía, achegouse a min
de inmediato, retirou a man e dixo:

133
00:16:34,154 --> 00:16:40,217
E se lle volves poñer a man a esa rapaza, que é a
miña moza, vou baterche ata deixarte feito papilla!

134
00:16:40,217 --> 00:16:46,784
E entón desapareceu sen deixar rastro. Grazas a Deus!

135
00:16:46,784 --> 00:16:57,849
Así que o meu pai volveu, e eu fun o
primeiro en velo – completamente extenuado.

136
00:16:57,849 --> 00:17:05,978
Probablemente, non o sei con certeza, nunca dixo nada
ao respecto, escapou dos bosques do Rin, así que

137
00:17:05,978 --> 00:17:13,025
debeu ter a oportunidade. Estaba completamente extenuado.

138
00:17:13,025 --> 00:17:25,521
E en realidade falou moi pouco sobre o
que experimentara e sobre a época nazi.

139
00:17:25,521 --> 00:17:33,833
Os que volveron da guerra estaban feridos ou
traumatizados, basicamente case todos, a non ser que

140
00:17:33,833 --> 00:17:41,388
tivesen algún tipo de traballo especial do que eu non sei.

141
00:17:41,388 --> 00:17:57,085
Un amigo de infancia da miña nai visitounos unha vez. Foi feito
prisioneiro en Francia e contounos que os prisioneiros

142
00:17:57,085 --> 00:18:12,674
que estaban alí – creo que era nalgún lugar preto do
Mediterráneo – estaban retidos nun campo de prisión.

143
00:18:12,674 --> 00:18:27,021
E entón cada día, en lugar de comida, recibían sopa de
pepino, e despois case a metade do campo tivo disenteria .

144
00:18:27,021 --> 00:18:34,021
E entón morreron pouco a pouco,
lóxicamente, porque ninguén pode soportar iso.

145
00:18:35,700 --> 00:18:38,820
Tamén era unha forma de desfacerse da xente.

146
00:18:38,820 --> 00:18:50,458
Non falou moito de si mesmo, pero morreu un ano
despois de visitarnos. Non sei de que morreu, con todo.

147
00:18:50,458 --> 00:18:55,575
Pero como dixen, estaban todos enfermos, todos eles.

148
00:18:55,575 --> 00:19:03,560
Porque non vas sobrevivir con esa 'dieta', entre comiñas.

149
00:19:06,146 --> 00:19:13,470
Entón probablemente tampouco puidese tolerar
aquilo que tiña cando estaba na casa coa súa

150
00:19:13,470 --> 00:19:18,107
muller: a comida. Aínda que non tivese moito.

151
00:19:18,107 --> 00:19:25,106
E non sei como era daquela, se se tivo en
conta que levaban moito tempo en catividade, se

152
00:19:25,106 --> 00:19:29,091
quizais lles deron máis vales de comida ou...

153
00:19:29,091 --> 00:19:34,747
Non teño idea, non sabía nada diso e tampouco escoitei nada.

154
00:19:34,747 --> 00:19:41,365
Pero normalmente, todos terían tido que
ser examinados en hospitais. Iso fíxose?

155
00:19:41,365 --> 00:19:51,794
Non creo que tivesen os materiais, a xente nin o
equipamento; todo era un estado de emerxencia.

156
00:19:51,794 --> 00:20:04,884
Hai unha historia sobre iso. A miña irmá maior – veu un
home á nosa casa, bateu na porta e preguntou: "Tes pan?"

157
00:20:06,591 --> 00:20:12,460
E entón a miña nai dixo: «Non, non
temos pan.» Nós mesmos necesitabamos o pan.

158
00:20:12,460 --> 00:20:18,316
E entón a miña irmá maior berrou e dixo:
"Mamá, non podes deixar ir a este home así."

159
00:20:18,316 --> 00:20:26,747
E entón a miña nai cedeu e deu ao
home un pan. Así eran as cousas daquela.

160
00:20:29,740 --> 00:20:33,865
E a miña nai fíxoo tan ben como puido.

161
00:20:33,865 --> 00:20:39,000
E tivemos que ver por nós mesmos
como poderiamos conseguir comida.

162
00:20:39,000 --> 00:20:47,294
Entón, os meus pais recibiron un anaco de terreo de horta
do concello de Alfeld, que tiveron que cultivar eles mesmos.

163
00:20:47,294 --> 00:20:49,943
Despois fomos coa nosa nai ao campo a repasar .

164
00:20:49,943 --> 00:20:56,936
E tamén roubamos nabos e, por suposto, tivemos que asegurarnos de
que os gardas do campo, que estaban armados, non nos pillasen.

165
00:20:56,936 --> 00:21:02,474
Por suposto, non nos terían disparado, iso está
perfectamente claro, pero nos terían espantado.

166
00:21:02,474 --> 00:21:06,720
Roubar remolachas para facer xarope con elas.

167
00:21:06,720 --> 00:21:11,896
O meu pai escribiu no seu diario
que todos nós estabamos desnutridos.

168
00:21:11,896 --> 00:21:22,023
Estabamos tan desnutridos que tamén desenvolvemos
enfermidades intestinais: vermes redondos e así sucesivamente.

169
00:21:22,023 --> 00:21:37,600
E entón tiven que ir eu mesmo a Kleinwalsertal, en Austria, para
recuperarme porque contraera a TB , concretamente a TB hilar .

170
00:21:39,101 --> 00:21:52,021
Así era. Sobre todo, lembro moi
claramente o chamado pan de millo.

171
00:21:52,021 --> 00:21:53,968
Non sei se algunha vez escoitaches falar diso.

172
00:21:53,968 --> 00:21:57,840
Entón, en lugar de cereais, había millo dos americanos.

173
00:21:57,840 --> 00:22:01,446
Non tiña bo sabor en absoluto, non nos gustou.

174
00:22:01,446 --> 00:22:06,124
No primeiro ano ou nos dous primeiros
anos, simplemente tiñas que soportalo.

175
00:22:06,124 --> 00:22:09,007
Tampouco había manteiga, iso está
perfectamente claro, había margarina.

176
00:22:09,007 --> 00:22:12,390
Tampouco había mel, había mel artificial.

177
00:22:12,390 --> 00:22:17,866
Estabamos rodeados de bloques de vivendas e ruínas.

178
00:22:17,866 --> 00:22:23,385
En Essen, por exemplo, de nenos solíamos facer saltar pedras.

179
00:22:23,385 --> 00:22:26,424
Non sei se estás familiarizado con este termo.

180
00:22:26,424 --> 00:22:30,571
Entón, recolle ladrillos dos lugares de
escombros, traballa neles cun martelo e así por diante.

181
00:22:30,571 --> 00:22:47,201
Ou, por exemplo, recoller ferro vello para mercar leite
co diñeiro que gañara. Fixen iso de neno, por suposto.

182
00:22:47,201 --> 00:22:51,859
Para axudar a manter á familia, se queres.

183
00:22:51,859 --> 00:23:02,653
Así era. Incluso chegamos a esmagar os condutos de baixada
dos canalóns de chuvia cun martelo para chegar ao ferro

184
00:23:02,653 --> 00:23:10,585
fundido, porque o ferro fundido era especialmente valioso.

185
00:23:10,585 --> 00:23:21,495
Ao comezo da guerra déronnos vales de comida – así se chamaban.

186
00:23:21,495 --> 00:23:32,415
E para todos na familia – os nenos menores de seis anos
recibiron máis, os bebés recibiron un pouco máis e tamén

187
00:23:32,415 --> 00:23:39,960
outra cousa – pero se iso era comida de bebé, non podo dicir.

188
00:23:41,882 --> 00:23:50,023
Si, e os adultos, ben, era realmente
espartano. Nunca era abondo para sacarte a fame.

189
00:23:50,023 --> 00:23:56,163
As patacas só estaban dispoñibles se
alguén en calquera lugar as vendía.

190
00:23:56,163 --> 00:24:05,069
Nunca estabas seguro de onde ir para conseguir o que
precisabas. Polo menos, iso era así mentres estabamos en Múnic.

191
00:24:05,069 --> 00:24:12,148
Era igual de difícil no campo. Os labregos non querían dar nada.

192
00:24:12,148 --> 00:24:20,383
Entón ti tiñas algunhas cousas para trocar que
lles gustaban, entón eles déranche algo, pero

193
00:24:20,383 --> 00:24:25,460
logo, na seguinte vez, xa non che quedaba nada.

194
00:24:25,460 --> 00:24:30,632
Porque nalgún momento, todos os víveres se acabarán.

195
00:24:34,296 --> 00:24:39,633
Ben, sei como é a fame – e como se sente...

196
00:24:39,633 --> 00:24:41,484
Podo confirmalo con certeza.

197
00:24:41,484 --> 00:24:48,726
Entón o meu pai tivo que asegurarse de manter á familia con vida.

198
00:24:48,726 --> 00:25:04,819
E despois espiou para os estadounidenses e británicos no
Oriente. Iso proporcionoulle diñeiro para a súa familia.

199
00:25:04,819 --> 00:25:13,522
Isto é evidente no seu diario e en canto de difícil foi para el.

200
00:25:13,522 --> 00:25:17,773
Non podía viaxar en coche, tiña que cruzar a
fronteira e así sucesivamente, e despois,

201
00:25:17,773 --> 00:25:20,516
dalgunha maneira, pasar a noite nas estacións de tren.

202
00:25:20,516 --> 00:25:24,351
Así que non lle fora tan doado.

203
00:25:24,351 --> 00:25:30,468
Máis tarde tivo unha oficina en Múnic e tamén en Berlín.

204
00:25:30,468 --> 00:25:40,749
Os Aliados quedaron moi impresionados
polos seus informes: era un moi bo escritor.

205
00:25:42,726 --> 00:25:44,920
E as violacións sempre foron denunciadas.

206
00:25:44,920 --> 00:25:48,860
E tamén coñecimos ás persoas coas que vivíamos.

207
00:25:48,860 --> 00:25:54,890
Por exemplo, en Essen, no edificio de
apartamentos onde máis tarde nos aloxaron.

208
00:25:54,890 --> 00:26:00,060
Entón os meus pais mudáronse a Essen porque
o meu pai asumira o departamento editorial

209
00:26:00,060 --> 00:26:05,024
do negocio do xornal "Neue Ruhrzeitung" alí.

210
00:26:05,024 --> 00:26:13,680
Nós, os nenos, sabíamos iso, sabíamoso. E as
caras das mulleres nunca máis foron felices.

211
00:26:13,680 --> 00:26:21,000
Iso deixou unha impresión duradeira. Unha
das nosas tías foi deportada á Siberia.

212
00:26:21,000 --> 00:26:30,884
Dúcias de mozos alemáns morreron nos seus
brazos. Ela tamén escribiu poemas sobre iso.

213
00:26:30,884 --> 00:26:36,657
Todos miran cara ao oeste, dixo ela.

214
00:26:36,657 --> 00:26:42,680
Sempre quixeron mirar cara ao oeste,
onde o sol se pon, onde está Alemaña.

215
00:26:47,944 --> 00:26:53,705
A vida cos rusos foi incriblemente dura.

216
00:26:53,705 --> 00:27:05,531
No período de posguerra, nós, como refuxiados do
Leste, non fomos particularmente, digamos, ben

217
00:27:05,531 --> 00:27:12,223
recibidos pola poboación local. Iso non era así.

218
00:27:12,223 --> 00:27:16,024
Tivemos que compartir as nosas cousas cos locais.

219
00:27:16,024 --> 00:27:21,169
Compartir espazo de vida, compartir
roupa, compartir comida, e así sucesivamente.

220
00:27:21,169 --> 00:27:28,631
Unha das peores situacións foi este
búnker, este refuxio antiaéreo en Nockherberg.

221
00:27:28,631 --> 00:27:42,047
Un cellar abovedado escavado na montaña, construído para almacenar
bebidas, principalmente viño no pasado e despois cervexa.

222
00:27:42,047 --> 00:27:54,284
E soou unha alarma e – todo aquilo xa estaba bastante preto, ti
sabías iso – e entón nós, a miña avoa e eu,

223
00:27:54,284 --> 00:28:05,938
só eramos dous, entramos alí e despois
había, segundo souben máis tarde, 3.000 persoas.

224
00:28:05,938 --> 00:28:17,100
E cando rematou a alarma, a xente
precipitouse cara á saída en pánico.

225
00:28:17,100 --> 00:28:27,243
E hai unhas dez ou máis persoas, non o sei
exactamente, que foron pisoteadas – literalmente...

226
00:28:27,243 --> 00:28:34,079
E iso foi terrible, por suposto! Só o soubemos despois.

227
00:28:36,180 --> 00:28:45,832
E o aire alí era tan malo que algunhas persoas colapsaron de
xeito natural, non moi lonxe do chan, así que os demais

228
00:28:45,832 --> 00:28:56,071
afastáronse un pouco e logo caeron ao chan e entón non só
os pisabas por riba, senón que probablemente os pisaches.

229
00:28:56,071 --> 00:28:59,500
Non podo imaxinar que sexa doutra maneira.

230
00:29:01,375 --> 00:29:09,430
Si, estes non son acontecementos agradables,
cando ti tiñas esa idade, eu só tiña once anos...

231
00:29:09,430 --> 00:29:13,937
Creo que foi en 1943 cando realmente despegou.

232
00:29:13,937 --> 00:29:27,477
Entón lanzáronse bombas de fósforo, que estouraron ao golpear o
chan, liberando todo o fósforo, que inmediatamente se incendiou.

233
00:29:27,477 --> 00:29:37,289
E entón toda a rúa onde vivíamos estaba en
chamas, e as labaradas xa se elevaban moi alto.

234
00:29:37,289 --> 00:29:47,685
E así todos, o meu irmán maior, a miña nai e eu, tivemos que
quedar xunto ás fiestras e apagar os marcos,

235
00:29:47,685 --> 00:29:58,094
porque se as chamas os alcanzasen, arderían e os
cristais farían pedazos, e entón non quedaría nada.

236
00:29:58,094 --> 00:30:05,555
E iso non é particularmente agradable,
porque non puideches conseguir ventás.

237
00:30:05,555 --> 00:30:14,564
Iso era case todo o que precisabas. Se non recibías nada de
ninguén ou non tiñas ningún familiar que tivese esas cousas,

238
00:30:14,564 --> 00:30:25,024
entón si, tiñas que conformarte co que tiñas, tanto se tiñas
vidros nas xanelas como se non no inverno, non importaba...

239
00:30:25,024 --> 00:30:36,760
Mesmo despois da guerra, vivíamos nun piso sen cristais de ventá
porque non se podían conseguir. E non había cristais de ventá.

240
00:30:36,760 --> 00:30:42,768
Ben, creo que os venderon no mercado negro,
pero na vida real non poderías facerche cun

241
00:30:42,768 --> 00:30:47,036
disco que alguén comprase en calquera lugar.

242
00:30:47,036 --> 00:30:52,532
E tivo vostede a impresión durante a
guerra de que a guerra tiña en conta aos nenos?

243
00:30:55,586 --> 00:30:57,461
Non tiven esa impresión.

244
00:30:57,461 --> 00:31:07,828
Porque cando aínda estabamos no campo, tiñamos
que desenterrar patacas e nabos para que todos

245
00:31:07,828 --> 00:31:15,352
os refuxiados que viñan do leste puidesen comer.

246
00:31:15,352 --> 00:31:27,281
E entón os avións comezaron a disparar contra nós. Voaban
tan baixo que se podían ver as cabezas dos pilotos na cabina.

247
00:31:27,281 --> 00:31:36,539
Non nos apuntaban directamente, pero de
neno non o sabes. Só pensas: quere dispararme.

248
00:31:36,539 --> 00:31:41,664
Estaba correndo pola miña vida, así
que pensei que non o ía conseguir.

249
00:31:44,380 --> 00:31:52,656
E unha vez, durante a guerra, tiven que ir ao dentista.

250
00:31:52,656 --> 00:31:59,125
Ata o seguinte pobo non podería
camiñar tanto porque facía moita calor.

251
00:31:59,125 --> 00:32:06,133
No verán facía bastante calor e, como dixen
antes, 30 graos non era nada do outro mundo.

252
00:32:08,305 --> 00:32:13,187
Tiven que sacar unha dent. E logo volvín de novo.

253
00:32:13,187 --> 00:32:17,125
Tiñamos outra bicicleta, pero despois roubáronnola.

254
00:32:17,125 --> 00:32:22,625
E despois outro baixou co avión.

255
00:32:22,625 --> 00:32:33,297
As panolas de millo eran bastante altas, así que entrei no campo,
lanceime sobre elas e simplemente botei a bicicleta lonxe.

256
00:32:33,297 --> 00:32:36,992
E entón disparoume de novo.

257
00:32:36,992 --> 00:32:50,097
E sucedeu por terceira vez, cando había moita xente alí
porque era a colleita dos postes de lúpulo, onde se recollen os

258
00:32:50,097 --> 00:32:58,094
conos de lúpulo, que é o que necesitas para facer cervexa.

259
00:33:00,773 --> 00:33:07,020
E entón chegaron os avións. E así era: este
campo de lúpulo estaba bastante preto do bosque.

260
00:33:07,020 --> 00:33:11,211
E canto máis lonxe estabas do
bosque, máis tempo tiñas que correr.

261
00:33:11,211 --> 00:33:16,422
Volvéronse a caer, pensei que ían estreláse.

262
00:33:16,422 --> 00:33:24,836
Porque naquela época os lúpulos tiñan que ser
colgados con fíos, hoxe todo é completamente diferente.

263
00:33:24,836 --> 00:33:30,500
E estes postes que suxeitan estes
fíos no seu lugar eran bastante altos.

264
00:33:30,500 --> 00:33:38,081
E despois de que os avións descenderan tanto e xa se
puidesen ver as cabezas dos tripulantes no seu

265
00:33:38,081 --> 00:33:43,161
interior, pensamos, por amor de Deus, non van caer alí abaixo.

266
00:33:43,161 --> 00:33:47,020
Así que corrimos coma tolos, todos tentando entrar no bosque.

267
00:33:47,020 --> 00:33:51,686
E entón simplemente subían e baixaban, de ida e volta.

268
00:33:51,686 --> 00:33:55,359
Estabamos tan asustados, era tolo!

269
00:33:57,297 --> 00:34:04,195
Nunca quero volver a experimentar algo así! Así
que creo que, con sorte, nunca volverá a suceder.

270
00:34:04,195 --> 00:34:11,392
Hoxe teñen outras armas e cousas
así. Pero aquilo foi algo terrible.

271
00:34:11,392 --> 00:34:19,250
Como estudante de teoloxía, tamén visitei un
orfanato; tiñamos que visitar un orfanato.

272
00:34:19,250 --> 00:34:23,015
Eu estivera cun grupo de estudantes de teoloxía.

273
00:34:23,015 --> 00:34:32,997
E escoitamos todo e tal, fomos de novo para casa, e
entón apareceu un neno pequeno, quizais de oito ou nove

274
00:34:32,997 --> 00:34:37,900
anos, puxo os brazos arredor de min e díxome "Papá".

275
00:34:37,900 --> 00:34:46,101
E iso traspasoume o corazón coma un
coitelo! Nin sequera o podes imaxinar.

276
00:34:46,101 --> 00:34:56,758
E naquela altura dixen que, cando me casase,
adoptaría dous fillos. E iso foi o que fixen.

277
00:34:56,758 --> 00:35:06,387
Só para que saibas, esa tristura que sentes cando
xogas con nenos ao aire libre en Alfeld, por

278
00:35:06,387 --> 00:35:13,305
exemplo, ou mesmo en Essen, e non teñen pais, falta algo!

279
00:35:13,305 --> 00:35:20,392
As nais non poden compensar isto; fixérono de xeito
natural, iso está perfectamente claro, pero é moi importante.

280
00:35:20,392 --> 00:35:26,742
E esta dor tocoume moi, moi
profundamente, así como o abrazo despois.

281
00:35:26,742 --> 00:35:33,992
Os terreos cheos de escombros. O mal cheiro, por exemplo.

282
00:35:33,992 --> 00:35:50,461
Lembro cando saímos de Kranz; ao principio estabamos en Alfeld,
non si? E despois tiven que ir a Hannover para unha radiografía.

283
00:35:50,461 --> 00:35:57,422
E alí vin unha cidade en ruínas. Foi un choque para min.

284
00:35:57,422 --> 00:36:04,316
Non podes nin imaxinar. Esas son as miñas experiencias.

285
00:36:04,316 --> 00:36:08,305
E os coixos nas rúas, si, sen dúbida.

286
00:36:08,305 --> 00:36:15,008
Pero iso era diferente. Así que nos
defendéramos no que atinxe aos inválidos.

287
00:36:15,008 --> 00:36:24,928
Por iso perdeu o brazo, por iso perdeu a perna, por
iso pasou a ser pintor de boca, ou pintor cos pés.

288
00:36:27,219 --> 00:36:31,687
Respectabamos esas persoas.

289
00:36:31,687 --> 00:36:39,580
Entón, esa sensación de que todo o
tecido social se está desfacendo.

290
00:36:41,280 --> 00:36:48,708
Despois da Primeira Guerra Mundial, tamén tivemos eses
dez anos, a República de Weimar, como sabes, cando a

291
00:36:48,708 --> 00:36:54,304
xente era explotada e se iniciou todo este declive moral.

292
00:36:54,304 --> 00:37:01,367
Por suposto, isto tamén existía ata certo punto despois da Segunda
Guerra Mundial, pero non tan fortemente, na miña opinión.

293
00:37:01,367 --> 00:37:06,961
Non podería vivir preto do aeroporto, iso estresaríame.

294
00:37:06,961 --> 00:37:11,773
Non só o ruído, senón que tamén volven as lembranzas.

295
00:37:14,354 --> 00:37:25,812
E esas foron lembranzas terribles. Así que, despois da
guerra, houbo varios anos nos que estaba presente cada noite.

296
00:37:28,156 --> 00:37:33,320
Afortunadamente, iso esmoreceu algo co paso do tempo.

297
00:37:33,320 --> 00:37:41,262
Pero cando escoito moitos avións motorizados, o que ás veces
sucede en certos momentos, e cando están simplemente voando

298
00:37:41,262 --> 00:37:47,064
con publicidade ou algo así, paréceme extremadamente sospeitoso.

299
00:37:49,211 --> 00:37:56,977
Non me gusta iso. Lémbrame daquelas
veces, e non foron nada agradables.

300
00:37:56,977 --> 00:38:03,768
E foi xusto entón cando caeron as primeiras bombas
incendiarias de fósforo, aterrando directamente nun

301
00:38:03,768 --> 00:38:07,383
almacén de carbón. Iso foi aínda peor, por suposto.

302
00:38:07,383 --> 00:38:15,486
E a casa do outro lado, pois a rúa non era tan
ancha, e, por suposto, as chamas – o fósforo –

303
00:38:15,486 --> 00:38:19,780
estendéronse alí e entón toda a casa se queimou.

304
00:38:19,780 --> 00:38:23,601
E alí morreron as persoas. Iso é todo...

305
00:38:23,601 --> 00:38:26,562
Si, e logo simplemente os pones no cellario do carbón.

306
00:38:26,562 --> 00:38:37,352
E queriamos conseguir algo para quentar o lugar, porque non era
exactamente – era outono, pero aínda así xa facía bastante frío.

307
00:38:37,352 --> 00:38:47,383
E os nenos foron alí e querían iso, non
estaba lonxe, e cada un tiña un balde na man.

308
00:38:47,383 --> 00:38:54,523
E entón quedámonos alí sen saber que dicir.

309
00:38:54,523 --> 00:39:01,888
Non choramos, pero foi un auténtico choque!

310
00:39:01,888 --> 00:39:07,095
E que lles dirías aos mozos ou aos actuais responsables de tomar
decisións, baseándote na túa experiencia, que

311
00:39:07,095 --> 00:39:12,081
deberían ter en conta antes de comezar a anunciar
masivamente e a armarse de novo para a guerra?

312
00:39:12,081 --> 00:39:20,015
Eu simplemente aconsellaría a todos que
non se involucren na guerra se é posible.

313
00:39:20,015 --> 00:39:29,018
Non podes describir algo así. Podo contarte
sobre iso, pero non podes saber como se sente,

314
00:39:29,018 --> 00:39:34,352
polo que tes que pasar nin se mesmo sobrevivirás.

315
00:39:34,352 --> 00:39:45,953
Cando aínda estabamos en Múnic, tiñamos que baixar
ao soto cada noite porque as bombas sempre caían.

316
00:39:45,953 --> 00:39:51,250
Entón, de neno, nunca pasaches unha noite na
que puideses durmir sen interrupcións ata a mañá.

317
00:39:51,250 --> 00:39:53,828
Iso é realmente dramático, non o podes imaxinar.

318
00:39:53,828 --> 00:40:03,258
E aqueles que están no terreo, que practicamente non teñen
ningunha oportunidade de dicir: "Isto non me convén, voume."

319
00:40:03,258 --> 00:40:08,919
Iso é imposible! Serán fusilados. Iso era bastante normal...

320
00:40:08,919 --> 00:40:14,273
Só podo dicir unha cousa máis, xa que estou a falar de disparar.

321
00:40:14,273 --> 00:40:27,021
Despois da guerra, é dicir, ao remate da guerra, cando xa era
totalmente certo que esta guerra estaba definitivamente perdida e

322
00:40:27,021 --> 00:40:37,259
non había nada máis que gañar, reuniron a todos os anciáns, é
dicir, os de 60 anos ou máis, que Hitler

323
00:40:37,259 --> 00:40:47,945
consideraba vellos, e aos mozos de 14 anos ou
máis para o "Volkssturm" (tempestad popular).

324
00:40:47,945 --> 00:40:55,695
E despois aínda tiveron que tentar
deter o "inimigo" – entre comiñas.

325
00:40:55,695 --> 00:41:06,443
Pódese imaxinar como se sente un mozo de 14 anos cando
está equipado cun fusil para defender a súa chamada patria.

326
00:41:06,443 --> 00:41:10,930
E os sexaxenarios tampouco estaban
precisamente no seu mellor momento.

327
00:41:10,930 --> 00:41:23,985
E entón, ao final da guerra, cando os estadounidenses
xa marcharan ao noso país, era así: decatáranse con

328
00:41:23,985 --> 00:41:31,648
antelación de que algúns rapaces de 14 anos querían fuxir.

329
00:41:31,648 --> 00:41:38,469
Xa non querían enfrontarse a ninguén máis,
estaban asustados e querían volver a casa.

330
00:41:38,469 --> 00:41:49,344
Cápturaronos e colgaronos da árbore máis
próxima... Non podería ser máis brutal!

331
00:41:49,344 --> 00:41:54,609
Falei con dous oficiais, oficiais de alto rango.

332
00:41:54,609 --> 00:41:59,698
Visitei a un deles nos seus barracóns. Díxenlles isto:

333
00:41:59,698 --> 00:42:09,193
Non debes liberar aos teus reclutas para misións estranxeiras!

334
00:42:09,193 --> 00:42:11,734
Mantéñelos na casa! Dilles que se queden na casa!

335
00:42:11,734 --> 00:42:20,719
De todos os xeitos, é voluntario. Entenderon iso.

336
00:42:20,719 --> 00:42:31,287
E cando vexas todas as lesións traumáticas que sufriron estes
soldados, que agora foron feridos en Afganistán e noutros lugares,

337
00:42:31,287 --> 00:42:36,800
poderías dicir: "Rapaces, só tedes a vós mesmos para culpar!"

338
00:42:36,800 --> 00:42:46,439
Cómpre preguntar: cal é o motivo
destes rapaces? Hai tres motivos.

339
00:42:46,439 --> 00:42:51,727
Existe un idealismo xuvenil innato.

340
00:42:51,727 --> 00:42:58,453
Pero esta persoa nova entón é desviada do camiño.
Cre que está a facer algo bo, pero en absoluto o é!

341
00:42:58,453 --> 00:43:02,148
A guerra en Afganistán tamén demostrou isto.

342
00:43:02,148 --> 00:43:09,953
Logo está a persoa nova á que nada lle importa de
todos os xeitos, que non está interesada en nada diso.

343
00:43:09,953 --> 00:43:14,703
E logo hai quen o fai por sentido de aventura.

344
00:43:14,703 --> 00:43:19,873
Así que se senta no seu vehículo blindado ou
sostén unha arma na man e séntese poderoso – un

345
00:43:19,873 --> 00:43:23,755
señor da vida e da morte. Iso tamén é unha sedución!

346
00:43:23,755 --> 00:43:33,523
E logo está o outro mozo que se di a si mesmo: ben, se me alisto
agora no Exército Británico, entón non terei que preocuparme.

347
00:43:33,523 --> 00:43:39,445
Teño un emprego permanente, recibo o meu salario e,
finalmente, recibirei a miña pensión. Iso é todo.

348
00:43:39,445 --> 00:43:47,840
Non se debe subestimar o feito de que a guerra pode
ser mortal en calquera momento para os implicados!

349
00:43:47,840 --> 00:43:57,649
Os que se ofrezan voluntariamente para a guerra certamente
non estarán na retagarda das tropas, senón que serán

350
00:43:57,649 --> 00:44:05,531
enviados á liña de fronte. E iso sempre supón un risco de vida!

351
00:44:05,531 --> 00:44:11,929
Non é divertido, non ten nada que ver con
ningunha película nin con outras cousas que poidas

352
00:44:11,929 --> 00:44:16,569
ler en calquera sitio por diversión ou algo así.

353
00:44:16,569 --> 00:44:24,773
A guerra é algo moi duro e, como dixen, ameaza a vida.

354
00:44:24,773 --> 00:44:35,230
Non podo recomendar a ninguén que vaia alí – e "defender a
patria", como se di – tamén se pode pensar algo egoísticamente.

355
00:44:35,230 --> 00:44:50,157
Está claro para min que a guerra ten un efecto
duradeiro nas xeracións. A guerra nunca che deixa ir.

356
00:44:50,157 --> 00:45:03,164
Aínda que esteas asentado, tes unha casa e un
xardín que os meus pais construíran en Bonn.

357
00:45:03,164 --> 00:45:09,711
Non che deixará ir. Segues volvendo
a iso, iso está perfectamente claro.

358
00:45:12,281 --> 00:45:19,653
E se alguén pensa que hai informes
sobre isto, escoitei algúns deles de xente.

359
00:45:19,653 --> 00:45:35,608
Tamén teño un arquivo na casa – a traumatización dos
soldados alemáns en Afganistán. Non poden facer fronte a iso.

360
00:45:35,608 --> 00:45:51,275
En primeiro lugar, polas súas lesións, pero tamén
porque non hai ninguén alí para honralos por arriscar as

361
00:45:51,275 --> 00:46:01,578
súas vidas. Para que? Que sentido ten esta tontería?

362
00:46:01,578 --> 00:46:12,896
Entón así é como é, e tamén é moi importante que
os mozos o saiban: hai francotiradores adestrados.

363
00:46:12,896 --> 00:46:19,537
Os soldados son iso, soldados
comúns, e tamén forman parte dun exército.

364
00:46:19,537 --> 00:46:32,414
Todos os francotiradores, todos os francotiradores, cando regresan
a casa, non poden afrontar o feito de que mataron persoas.

365
00:46:32,414 --> 00:46:40,171
Porque pola noite, nos seus soños, as
caras volven e non poden librarse delas.

366
00:46:40,171 --> 00:46:54,872
O resultado é ou ben alcohol ou drogas
psicotrópicas ou suicidio. E iso aplícase a toda a guerra.

367
00:46:54,872 --> 00:47:05,012
Pero mesmo aqueles que... – incluíndo os francotiradores alemáns,
os francotiradores estadounidenses – os francotiradores

368
00:47:05,012 --> 00:47:15,227
alemáns que defenderan a súa patria e defenderana
ben, non puideron facer fronte a iso. Iso está claro.

369
00:47:19,016 --> 00:47:21,406
Tampouco poderán rematar as outras cousas.

370
00:47:21,406 --> 00:47:29,272
Cando ves a un camarada queimado ata a morte
nun tanque e así por diante, todas esas imaxes

371
00:47:29,272 --> 00:47:34,297
terribles quedan cos mozos o resto das súas vidas.

372
00:47:34,297 --> 00:47:43,697
Escoitei iso do profesor, aquel único profesor, ¿non si?, cuxo
cerebro quedou salpicado na súa cara, por así dicir, en

373
00:47:43,697 --> 00:47:53,208
Rusia, durante a campaña rusa, onde unha granada
despedazou aos seus camaradas. E despois contoullo na escola.

374
00:47:53,208 --> 00:48:01,797
Por suposto, tamén houbo quen pensou que era
bastante bo. Así que ambas cousas son posibles.

375
00:48:01,797 --> 00:48:08,289
Dependendo de onde te situases na liña
de fronte, de se fose un éxito ou non.

376
00:48:08,289 --> 00:48:13,508
A guerra ten moitas caras diferentes.

377
00:48:13,508 --> 00:48:23,094
Pero a guerra que arrasa unha nación só ten un rostro:

378
00:48:23,094 --> 00:48:29,202
El destrúe á xente, a súa historia, a súa autoestima.

379
00:48:29,202 --> 00:48:35,127
Si, agora hai drons que son
imposibles de avaliar para as persoas normais.

380
00:48:35,127 --> 00:48:37,977
Sen dúbida caerás ao carón do camiño.

381
00:48:37,977 --> 00:48:45,631
Xa non precisas nada especial. Todo o
equipamento que tiñas antes está agora obsoleto.

382
00:48:45,631 --> 00:48:52,528
E agora, ou as bombas atómicas ou os
drons tamén están a destruír a humanidade.

383
00:48:52,528 --> 00:49:03,773
Entón, calquera que aínda queira involucrarse na guerra, ou
calquera que sexa idealista e queira ir alí por esa razón...

384
00:49:03,773 --> 00:49:13,629
Ben, teño que dicir que para min iso é
completamente... – nin sequera podo imaxinar a alguén facendo

385
00:49:13,629 --> 00:49:20,600
algo así! Isto non é unha película! Non é divertido!

386
00:49:20,600 --> 00:49:27,805
E logo quizais fagan explotar unha
ponte ou algo así – na película.

387
00:49:27,805 --> 00:49:35,930
Pero a realidade é diferente; cada día e
cada hora é unha cuestión de vida ou morte!

388
00:49:35,930 --> 00:49:45,057
E iso non debe subestimarse! Non
podes axudar a ninguén a ser feliz.

389
00:49:45,057 --> 00:49:51,713
Pero eu pensaría ben neso... Sempre podes dicir 'non'.

390
00:50:07,486 --> 00:50:12,343
A túa guía en tempos confusos: Kla.TV.