WEBVTT

00:00.531 --> 00:08.940
Non se debe subestimar: a guerra pode ser
mortal en calquera momento para os implicados!

00:08.940 --> 00:16.853
Os que se ofrezan voluntariamente para a
guerra certamente non estarán na retagarda das

00:16.853 --> 00:21.968
tropas, senón que serán enviados á liña de fronte.

00:21.968 --> 00:33.069
Iso está claro. Está claro para min que
a guerra ten un impacto nas xeracións.

00:33.069 --> 00:45.293
A guerra nunca che deixa ir. Mesmo se estás
asentado, tes unha casa e un xardín que os meus

00:45.293 --> 00:51.827
pais construíran en Bonn. Nunca che deixa ir.

00:51.827 --> 01:05.085
Todos os francotiradores, todos os francotiradores, cando volven
a casa, non poden afrontar o feito de que mataron persoas.

01:05.085 --> 01:12.445
Porque pola noite, nos seus soños, as
caras volven e non poden librarse delas.

01:12.445 --> 01:23.687
O resultado é ou ben alcol ou drogas psicotrópicas ou suicidio.

01:23.687 --> 01:32.448
E iso aplícase a toda a guerra. A
guerra ten moitas caras diferentes.

01:32.448 --> 01:41.976
Pero a guerra que arrasa unha nación só ten unha cara.

01:41.976 --> 01:47.375
El destrúe á xente, a súa historia, a súa autoestima.

01:47.375 --> 01:58.608
Entón, quen aínda quere involucrarse nunha guerra, ou quen
é algún tipo de idealista e quere ir alí por esa razón...?

01:58.608 --> 02:08.089
Ben, teño que dicir que para min iso é
completamente... – nin sequera me podo imaxinar a alguén

02:08.089 --> 02:15.455
facendo algo así! Non é unha película! Non é divertido!

02:15.455 --> 02:25.735
E quizais unha ponte explote ou algo así –
na película. Pero a realidade é diferente.

02:25.735 --> 02:35.336
E cada día e cada hora trátase da túa
propia vida. E iso non debería subestimarse.

02:35.336 --> 02:39.897
Non podes axudar a ninguén a ser feliz.

02:39.897 --> 02:46.288
Pero eu pensaría dúas veces neso...! Sempre podes dicir que non.

02:46.288 --> 02:52.664
Que significa a guerra? Cantas
persoas en Alemaña realmente o saben?

02:52.664 --> 02:55.991
A guerra virtual existe nos filmes ou nas noticias.

02:55.991 --> 03:00.138
A diferenza: non estás no meollo das
cousas, senón que es un espectador.

03:00.138 --> 03:04.528
En Alemaña non houbo guerra durante máis de tres xeracións.

03:04.528 --> 03:07.755
Agora os países da OTAN están a rearmarse masivamente.

03:07.755 --> 03:12.553
As arcas baleiras do Estado non parecen ser un
problema para os miles de millóns que se están a gastar.

03:12.553 --> 03:17.697
Pola contra, segundo unha declaración recente do presidente da
Asociación de Reservistas, no caso dunha guerra, as

03:17.697 --> 03:23.497
Forzas Armadas Alemanas necesitarían substitutos para
uns 1.000 soldados caídos ou gravemente feridos ao día.

03:23.497 --> 03:28.325
Iso equivale a arredor de 1,1 millón en tres anos.

03:28.325 --> 03:34.165
Dado que – de momento – gran parte disto
supónsese voluntario, a Bundeswehr anuncia en escolas,

03:34.165 --> 03:37.820
paradas de autobús e durante programas infantís.

03:37.820 --> 03:41.237
Como se fose unhas vacacións de aventura ben pagadas.

03:41.237 --> 03:50.195
Pero trata de guerra! Trata de matar
e de ser morto! Trata de destrución!

03:50.195 --> 03:54.774
Estes testemuños de primeira man lembránnos o que
viviron as persoas en Alemaña, persoas que non

03:54.774 --> 03:57.880
foron espectadoras senón as directamente afectadas.

03:57.880 --> 04:04.818
Non os chamados heroes nunha liña de fronte, senón
nenos que aínda hoxe levan cicatrices emocionais.

04:04.818 --> 04:11.815
Nacín en 1932 e ao remate da guerra tiña trece anos.

04:11.815 --> 04:15.172
E onde vivías cando estalou a guerra?

04:15.172 --> 04:25.906
Cando a guerra estalou en Múnic, moi no centro,
bueno, non exactamente, pero case no centro da cidade.

04:25.906 --> 04:33.323
Ben, naci xunto ao mar, ou mellor dito
na costa – en Kranz, Prússia Oriental.

04:33.323 --> 04:37.856
Este é o país que sufriu sen fin.

04:37.856 --> 04:51.958
E eu tiña cantos anos? Cando fuximos de Kranz, tiña uns
catro anos e tres cuartos; nacera en febreiro de 1940.

04:51.958 --> 05:02.950
A miña nai entón fuxiu en setembro, deixando Kranz
en tren, porque dixo que todo se estaba desfacendo.

05:02.950 --> 05:12.889
Pois xa escoitáramos o retumbar dos canóns na
distancia e vimos Königsberg arder pola noite –

05:12.889 --> 05:18.832
non nós, os nenos, por suposto, senón os adultos.

05:18.832 --> 05:22.587
Os bombardeeiros voaron por riba e arrasaron todo.

05:22.587 --> 05:32.259
Vivíamos xusto na costa – coma un paraíso, coma un paraíso!

05:32.259 --> 05:39.054
Fomos, por así dicir, arrincados deste paraíso.

05:40.899 --> 05:48.310
A miña nai colleu pola man tres nenos. Tivemos unha criada.

05:48.310 --> 05:54.904
Só cunha maleta, é dicir, o que levábamos ás costas, e
despois collemos o tren cara a Austria, onde vivía a súa irmá.

05:54.904 --> 06:08.281
Comezou en 1943, e logo en 1944 houbo moitos
bombardeos, así que tivemos que deixar Múnic.

06:08.281 --> 06:14.007
As nais con fillos menores de 14 anos tiveron que marchar.

06:14.007 --> 06:21.966
E se non estaban preparados para facelo, entón
simplemente enviaban aos nenos a algún sitio por si sós.

06:21.966 --> 06:30.982
Non sei onde, así que non era importante para
nós porque marchamos de Múnic voluntariamente.

06:30.982 --> 06:34.332
Pero foi moi difícil atopar un lugar onde aloxarse.

06:34.332 --> 06:47.863
Normalmente, ninguén que vivía no campo, é dicir, fóra da cidade,
un pouco afastado da gran cidade, quería habitantes urbanos.

06:47.863 --> 06:57.208
Porque non estaban adaptados ao traballo
agrícola que facían, iso é o que nos dixeron.

06:57.208 --> 07:03.031
Non foron as mesmas palabras, pero,
ben, sabías o que estaba a pasar.

07:03.031 --> 07:11.637
Que lembranzas da guerra, aparte do trueno dos canóns, aparte do
feito de que Königsberg – case non o vimos de

07:11.637 --> 07:19.849
nenos porque íamos durmir pola noite – había
inquietude, iso contáronnos. Escoitamos o trueno dos canóns.

07:19.849 --> 07:30.912
Pero entón xurdiu algo que me acompañou ao
longo de toda a miña vida, por así dicir.

07:30.912 --> 07:39.345
Esta intranquilidade causada pola fuga non
desapareceu simplemente; permanece nalgún lugar.

07:39.345 --> 07:48.440
Así que nunca realmente chegas. Sempre quedas nalgures...

07:48.440 --> 07:54.318
Entón, o fogar era algo moi importante
para min e tamén para os meus dous irmáns.

07:54.318 --> 07:59.771
Seguimos falando da casa durante anos despois.

07:59.771 --> 08:14.341
Lembro que, de rapaz, estaría preparado para ir á guerra
contra os rusos para liberar a miña patria, por así dicir.

08:14.341 --> 08:20.049
Lembro ben – seguramente estás familiarizado
coa sublevación húngara de 1956, cando

08:20.049 --> 08:24.648
aproximadamente 80.000 húngaros perderon a vida.

08:24.648 --> 08:34.646
Eu tiña 16 anos naquela altura e estaría disposto
a ir a Hungría para loitar contra os soviéticos.

08:34.646 --> 08:37.854
Entón era unha sensación que simplemente existía daquela.

08:37.854 --> 08:44.997
Entón pasou algo máis que realmente me sorprendeu.

08:44.997 --> 08:55.939
Vin unha película sobre os nenos lobo. Non sei se a viste.

08:55.939 --> 09:09.818
E cando vin esta película, empecei a chorar ata
un punto completamente alleo a min. Non o sabía.

09:09.818 --> 09:15.475
Ese era un home que choraba, pero en realidade eu
chorei tanto que as bágoas corrían pola miña cara.

09:15.475 --> 09:19.552
A miña muller estaba completamente abalada: "Que che pasa?"

09:19.552 --> 09:22.874
Vin aquí unha película sobre os nenos lobo.

09:22.874 --> 09:29.232
E entón decateime de que hai algo
dentro de min que foi destruído.

09:29.232 --> 09:38.075
Este sufrimento, estes medos tamén foron levados
á superficie, por así dicir, por esta película.

09:38.075 --> 09:41.825
Foi un filme documental – sobre estes nenos.

09:41.825 --> 09:47.325
Estes nenos apareceron, falaron de si mesmos, das
súas vidas e así sucesivamente, de como estaban.

09:47.325 --> 09:59.794
Coñeín xente que estaba na propia Kranz cando os rusos
tomaron Kranz, e o que alí experimentaron foi terrible.

09:59.794 --> 10:06.802
Os rapaces – quizais de oito ou dez anos, ou
algo maiores – quitaron os corpos dos valados.

10:06.802 --> 10:15.224
Iso significa que a xente saíu dos seus sotos e logo non tivo
nada que comer e conxelouse ata a morte, aferrándose ás cercas.

10:15.224 --> 10:21.943
E esas persoas entón levaronos ao
cemiterio cando eran adolescentes para enterralos.

10:21.943 --> 10:24.591
Eu tamén sei de violacións, por exemplo.

10:24.591 --> 10:29.830
Eu tiña... Tivemos unha enfermeira da Cruz
Vermella... – pero todo iso pasou despois da

10:29.830 --> 10:33.379
guerra, quero dicir, as experiencias da xente.

10:33.379 --> 10:44.061
Con todo, tamén hai que dicir que había un
desexo de xustiza, e que o nachalnik ou alcalde

10:44.061 --> 10:49.732
ruso era bastante amigable cos nenos alemáns.

10:49.732 --> 10:55.277
Non podía facer moito. A xente estaba a
pasar fame, morrendo simplemente porque non

10:55.277 --> 10:59.716
tiñan nada que comer, conxelándose de frío.

11:01.440 --> 11:08.466
Só podo dicir o que pasou en Kranz
baseándome no que escoitei despois.

11:08.466 --> 11:18.747
Así, miles e miles de habitantes foron asasinados e violados.

11:18.747 --> 11:24.161
Sei unha historia, por exemplo – se
che interesa, quero dicir, non sei?

11:24.161 --> 11:34.990
Unha muller moi embarazada foi simplemente arrastrada fóra
do seu cuarto e tirada polas escaleiras polos soldados rusos.

11:34.990 --> 11:45.482
Ou un rapaz de uns 15 ou 16 anos, sobre o estómago do
cal un soldado ruso bailou ata que lle saíron as entrañas.

11:47.161 --> 11:53.848
Pero eu non o vivín persoalmente; sei iso
de persoas que o viviron e me o contaron.

11:53.848 --> 11:58.976
Cara ao final da guerra, estabamos no campo.

11:58.976 --> 12:17.951
E unha ampliación tan endeble e bastante mal deseñada: doce metros
cadrados para catro persoas, é dicir, tres nenos e a súa nai.

12:17.951 --> 12:28.352
E iso foi... A granxa estaba na estrada,
baixaba por unha pendente e nós estabamos alí enriba.

12:28.352 --> 12:35.880
E esta habitación na que vivíamos era unha ampliación.

12:35.880 --> 12:42.955
E cara atrás fóra da granxa e cara ao pomar.

12:42.955 --> 12:49.786
E había tamén unha estrada estreita, pero non
estaba pavimentada nin nada. Así, simplemente...

12:49.786 --> 12:55.300
E alí estabamos, practicamente completamente illados.

12:55.300 --> 13:01.541
Entón ninguén saía a pasear – agás quizais
durante o día, xa que tampouco tiñan tempo para iso

13:01.541 --> 13:05.647
– a non ser que alguén non tivese que traballar.

13:05.647 --> 13:14.120
E ao final da guerra, chegou un batallón enteiro das Waffen-SS.

13:14.120 --> 13:23.668
Non sei se iso che di algo. Era unha unidade
especial que tamén tiña tarefas especiais.

13:23.668 --> 13:37.905
Teño que dicir que non eran realmente moi
públicos; non descubrías que tramaban. Pero eran temidos.

13:37.905 --> 13:48.961
E a xente estaba espallada por todo o pobo, aloxándose en
calquera tipo de vivenda, non sei onde. Eu non fun alí.

13:48.961 --> 14:02.160
Pero despois de vivir fóra da granxa, que era simplemente aquela
vella casa que alí había, non era máis que unha ampliación.

14:02.160 --> 14:09.263
E tivemos que dar toda a volta polo pomar e
despois entrar no patio para chegar ao baño.

14:09.263 --> 14:15.312
Era só un aseo sinxelo, un váter de fosso, poderías dicir.

14:15.312 --> 14:25.224
E entón había soldados alí, e un deles de
súpeto agarroume do pulso porque necesitaba ir

14:25.224 --> 14:31.420
ao baño e intentou arrastrarme ao cobertizo.

14:31.420 --> 14:35.919
E dalgunha maneira tiña a sensación de
que non tiña boas intencións cara a ti.

14:35.919 --> 14:42.464
E berrei de xeito asasino, o que non é
a miña forma habitual de expresarme.

14:42.464 --> 14:56.061
E entón, grazas a Deus, apareceu unha das fillas do labrego e
de inmediato foi cara a el – era unha rapaza forte – e dixo:

14:56.061 --> 15:03.120
Deixa ese neno! Agora mesmo! Se non,
xuntarei a todo o mundo e logo arrepentiraste!

15:03.120 --> 15:12.873
E el probablemente estaba tan sorprendido, non sei, en fin,
soltoume de verdade, ela agarroume e levoume ata a miña nai.

15:12.873 --> 15:18.365
E si, simplemente o pasei por alto.

15:20.833 --> 15:30.891
E iso volviume suceder máis tarde,
cando outra persoa tamén me protexeu.

15:30.891 --> 15:34.988
E iso foi cando xa estabamos de novo en Múnic.

15:34.988 --> 15:41.305
E sempre foi así que non había electricidade.

15:41.305 --> 15:48.188
Entón, cando entrabas nun edificio no
inverno, cara á tardiña, non vía nada.

15:48.188 --> 15:54.083
Entón só coñecías o camiño porque
levabas alí vivindo algún tempo.

15:54.083 --> 15:58.600
E eu só quería entrar na casa, e nunca estivo
pechada con chave porque iso non era

15:58.600 --> 16:02.513
posible; ninguén tiña unha chave da planta baixa...

16:02.513 --> 16:09.612
E el estaba de pé na porta da casa á que eu quería entrar.

16:09.612 --> 16:14.138
E entón intentou arrastrarme alí dentro.

16:14.138 --> 16:26.161
Gritéi terriblemente de novo, e entón, por sorte, saíu da
casa veciña un mozo que eu coñecía; era un pouco maior ca min.

16:26.161 --> 16:34.154
E el tamén o coñecía, achegouse a min
de inmediato, retirou a man e dixo:

16:34.154 --> 16:40.217
E se lle volves poñer a man a esa rapaza, que é a
miña moza, vou baterche ata deixarte feito papilla!

16:40.217 --> 16:46.784
E entón desapareceu sen deixar rastro. Grazas a Deus!

16:46.784 --> 16:57.849
Así que o meu pai volveu, e eu fun o
primeiro en velo – completamente extenuado.

16:57.849 --> 17:05.978
Probablemente, non o sei con certeza, nunca dixo nada
ao respecto, escapou dos bosques do Rin, así que

17:05.978 --> 17:13.025
debeu ter a oportunidade. Estaba completamente extenuado.

17:13.025 --> 17:25.521
E en realidade falou moi pouco sobre o
que experimentara e sobre a época nazi.

17:25.521 --> 17:33.833
Os que volveron da guerra estaban feridos ou
traumatizados, basicamente case todos, a non ser que

17:33.833 --> 17:41.388
tivesen algún tipo de traballo especial do que eu non sei.

17:41.388 --> 17:57.085
Un amigo de infancia da miña nai visitounos unha vez. Foi feito
prisioneiro en Francia e contounos que os prisioneiros

17:57.085 --> 18:12.674
que estaban alí – creo que era nalgún lugar preto do
Mediterráneo – estaban retidos nun campo de prisión.

18:12.674 --> 18:27.021
E entón cada día, en lugar de comida, recibían sopa de
pepino, e despois case a metade do campo tivo disenteria .

18:27.021 --> 18:34.021
E entón morreron pouco a pouco,
lóxicamente, porque ninguén pode soportar iso.

18:35.700 --> 18:38.820
Tamén era unha forma de desfacerse da xente.

18:38.820 --> 18:50.458
Non falou moito de si mesmo, pero morreu un ano
despois de visitarnos. Non sei de que morreu, con todo.

18:50.458 --> 18:55.575
Pero como dixen, estaban todos enfermos, todos eles.

18:55.575 --> 19:03.560
Porque non vas sobrevivir con esa 'dieta', entre comiñas.

19:06.146 --> 19:13.470
Entón probablemente tampouco puidese tolerar
aquilo que tiña cando estaba na casa coa súa

19:13.470 --> 19:18.107
muller: a comida. Aínda que non tivese moito.

19:18.107 --> 19:25.106
E non sei como era daquela, se se tivo en
conta que levaban moito tempo en catividade, se

19:25.106 --> 19:29.091
quizais lles deron máis vales de comida ou...

19:29.091 --> 19:34.747
Non teño idea, non sabía nada diso e tampouco escoitei nada.

19:34.747 --> 19:41.365
Pero normalmente, todos terían tido que
ser examinados en hospitais. Iso fíxose?

19:41.365 --> 19:51.794
Non creo que tivesen os materiais, a xente nin o
equipamento; todo era un estado de emerxencia.

19:51.794 --> 20:04.884
Hai unha historia sobre iso. A miña irmá maior – veu un
home á nosa casa, bateu na porta e preguntou: "Tes pan?"

20:06.591 --> 20:12.460
E entón a miña nai dixo: «Non, non
temos pan.» Nós mesmos necesitabamos o pan.

20:12.460 --> 20:18.316
E entón a miña irmá maior berrou e dixo:
"Mamá, non podes deixar ir a este home así."

20:18.316 --> 20:26.747
E entón a miña nai cedeu e deu ao
home un pan. Así eran as cousas daquela.

20:29.740 --> 20:33.865
E a miña nai fíxoo tan ben como puido.

20:33.865 --> 20:39.000
E tivemos que ver por nós mesmos
como poderiamos conseguir comida.

20:39.000 --> 20:47.294
Entón, os meus pais recibiron un anaco de terreo de horta
do concello de Alfeld, que tiveron que cultivar eles mesmos.

20:47.294 --> 20:49.943
Despois fomos coa nosa nai ao campo a repasar .

20:49.943 --> 20:56.936
E tamén roubamos nabos e, por suposto, tivemos que asegurarnos de
que os gardas do campo, que estaban armados, non nos pillasen.

20:56.936 --> 21:02.474
Por suposto, non nos terían disparado, iso está
perfectamente claro, pero nos terían espantado.

21:02.474 --> 21:06.720
Roubar remolachas para facer xarope con elas.

21:06.720 --> 21:11.896
O meu pai escribiu no seu diario
que todos nós estabamos desnutridos.

21:11.896 --> 21:22.023
Estabamos tan desnutridos que tamén desenvolvemos
enfermidades intestinais: vermes redondos e así sucesivamente.

21:22.023 --> 21:37.600
E entón tiven que ir eu mesmo a Kleinwalsertal, en Austria, para
recuperarme porque contraera a TB , concretamente a TB hilar .

21:39.101 --> 21:52.021
Así era. Sobre todo, lembro moi
claramente o chamado pan de millo.

21:52.021 --> 21:53.968
Non sei se algunha vez escoitaches falar diso.

21:53.968 --> 21:57.840
Entón, en lugar de cereais, había millo dos americanos.

21:57.840 --> 22:01.446
Non tiña bo sabor en absoluto, non nos gustou.

22:01.446 --> 22:06.124
No primeiro ano ou nos dous primeiros
anos, simplemente tiñas que soportalo.

22:06.124 --> 22:09.007
Tampouco había manteiga, iso está
perfectamente claro, había margarina.

22:09.007 --> 22:12.390
Tampouco había mel, había mel artificial.

22:12.390 --> 22:17.866
Estabamos rodeados de bloques de vivendas e ruínas.

22:17.866 --> 22:23.385
En Essen, por exemplo, de nenos solíamos facer saltar pedras.

22:23.385 --> 22:26.424
Non sei se estás familiarizado con este termo.

22:26.424 --> 22:30.571
Entón, recolle ladrillos dos lugares de
escombros, traballa neles cun martelo e así por diante.

22:30.571 --> 22:47.201
Ou, por exemplo, recoller ferro vello para mercar leite
co diñeiro que gañara. Fixen iso de neno, por suposto.

22:47.201 --> 22:51.859
Para axudar a manter á familia, se queres.

22:51.859 --> 23:02.653
Así era. Incluso chegamos a esmagar os condutos de baixada
dos canalóns de chuvia cun martelo para chegar ao ferro

23:02.653 --> 23:10.585
fundido, porque o ferro fundido era especialmente valioso.

23:10.585 --> 23:21.495
Ao comezo da guerra déronnos vales de comida – así se chamaban.

23:21.495 --> 23:32.415
E para todos na familia – os nenos menores de seis anos
recibiron máis, os bebés recibiron un pouco máis e tamén

23:32.415 --> 23:39.960
outra cousa – pero se iso era comida de bebé, non podo dicir.

23:41.882 --> 23:50.023
Si, e os adultos, ben, era realmente
espartano. Nunca era abondo para sacarte a fame.

23:50.023 --> 23:56.163
As patacas só estaban dispoñibles se
alguén en calquera lugar as vendía.

23:56.163 --> 24:05.069
Nunca estabas seguro de onde ir para conseguir o que
precisabas. Polo menos, iso era así mentres estabamos en Múnic.

24:05.069 --> 24:12.148
Era igual de difícil no campo. Os labregos non querían dar nada.

24:12.148 --> 24:20.383
Entón ti tiñas algunhas cousas para trocar que
lles gustaban, entón eles déranche algo, pero

24:20.383 --> 24:25.460
logo, na seguinte vez, xa non che quedaba nada.

24:25.460 --> 24:30.632
Porque nalgún momento, todos os víveres se acabarán.

24:34.296 --> 24:39.633
Ben, sei como é a fame – e como se sente...

24:39.633 --> 24:41.484
Podo confirmalo con certeza.

24:41.484 --> 24:48.726
Entón o meu pai tivo que asegurarse de manter á familia con vida.

24:48.726 --> 25:04.819
E despois espiou para os estadounidenses e británicos no
Oriente. Iso proporcionoulle diñeiro para a súa familia.

25:04.819 --> 25:13.522
Isto é evidente no seu diario e en canto de difícil foi para el.

25:13.522 --> 25:17.773
Non podía viaxar en coche, tiña que cruzar a
fronteira e así sucesivamente, e despois,

25:17.773 --> 25:20.516
dalgunha maneira, pasar a noite nas estacións de tren.

25:20.516 --> 25:24.351
Así que non lle fora tan doado.

25:24.351 --> 25:30.468
Máis tarde tivo unha oficina en Múnic e tamén en Berlín.

25:30.468 --> 25:40.749
Os Aliados quedaron moi impresionados
polos seus informes: era un moi bo escritor.

25:42.726 --> 25:44.920
E as violacións sempre foron denunciadas.

25:44.920 --> 25:48.860
E tamén coñecimos ás persoas coas que vivíamos.

25:48.860 --> 25:54.890
Por exemplo, en Essen, no edificio de
apartamentos onde máis tarde nos aloxaron.

25:54.890 --> 26:00.060
Entón os meus pais mudáronse a Essen porque
o meu pai asumira o departamento editorial

26:00.060 --> 26:05.024
do negocio do xornal "Neue Ruhrzeitung" alí.

26:05.024 --> 26:13.680
Nós, os nenos, sabíamos iso, sabíamoso. E as
caras das mulleres nunca máis foron felices.

26:13.680 --> 26:21.000
Iso deixou unha impresión duradeira. Unha
das nosas tías foi deportada á Siberia.

26:21.000 --> 26:30.884
Dúcias de mozos alemáns morreron nos seus
brazos. Ela tamén escribiu poemas sobre iso.

26:30.884 --> 26:36.657
Todos miran cara ao oeste, dixo ela.

26:36.657 --> 26:42.680
Sempre quixeron mirar cara ao oeste,
onde o sol se pon, onde está Alemaña.

26:47.944 --> 26:53.705
A vida cos rusos foi incriblemente dura.

26:53.705 --> 27:05.531
No período de posguerra, nós, como refuxiados do
Leste, non fomos particularmente, digamos, ben

27:05.531 --> 27:12.223
recibidos pola poboación local. Iso non era así.

27:12.223 --> 27:16.024
Tivemos que compartir as nosas cousas cos locais.

27:16.024 --> 27:21.169
Compartir espazo de vida, compartir
roupa, compartir comida, e así sucesivamente.

27:21.169 --> 27:28.631
Unha das peores situacións foi este
búnker, este refuxio antiaéreo en Nockherberg.

27:28.631 --> 27:42.047
Un cellar abovedado escavado na montaña, construído para almacenar
bebidas, principalmente viño no pasado e despois cervexa.

27:42.047 --> 27:54.284
E soou unha alarma e – todo aquilo xa estaba bastante preto, ti
sabías iso – e entón nós, a miña avoa e eu,

27:54.284 --> 28:05.938
só eramos dous, entramos alí e despois
había, segundo souben máis tarde, 3.000 persoas.

28:05.938 --> 28:17.100
E cando rematou a alarma, a xente
precipitouse cara á saída en pánico.

28:17.100 --> 28:27.243
E hai unhas dez ou máis persoas, non o sei
exactamente, que foron pisoteadas – literalmente...

28:27.243 --> 28:34.079
E iso foi terrible, por suposto! Só o soubemos despois.

28:36.180 --> 28:45.832
E o aire alí era tan malo que algunhas persoas colapsaron de
xeito natural, non moi lonxe do chan, así que os demais

28:45.832 --> 28:56.071
afastáronse un pouco e logo caeron ao chan e entón non só
os pisabas por riba, senón que probablemente os pisaches.

28:56.071 --> 28:59.500
Non podo imaxinar que sexa doutra maneira.

29:01.375 --> 29:09.430
Si, estes non son acontecementos agradables,
cando ti tiñas esa idade, eu só tiña once anos...

29:09.430 --> 29:13.937
Creo que foi en 1943 cando realmente despegou.

29:13.937 --> 29:27.477
Entón lanzáronse bombas de fósforo, que estouraron ao golpear o
chan, liberando todo o fósforo, que inmediatamente se incendiou.

29:27.477 --> 29:37.289
E entón toda a rúa onde vivíamos estaba en
chamas, e as labaradas xa se elevaban moi alto.

29:37.289 --> 29:47.685
E así todos, o meu irmán maior, a miña nai e eu, tivemos que
quedar xunto ás fiestras e apagar os marcos,

29:47.685 --> 29:58.094
porque se as chamas os alcanzasen, arderían e os
cristais farían pedazos, e entón non quedaría nada.

29:58.094 --> 30:05.555
E iso non é particularmente agradable,
porque non puideches conseguir ventás.

30:05.555 --> 30:14.564
Iso era case todo o que precisabas. Se non recibías nada de
ninguén ou non tiñas ningún familiar que tivese esas cousas,

30:14.564 --> 30:25.024
entón si, tiñas que conformarte co que tiñas, tanto se tiñas
vidros nas xanelas como se non no inverno, non importaba...

30:25.024 --> 30:36.760
Mesmo despois da guerra, vivíamos nun piso sen cristais de ventá
porque non se podían conseguir. E non había cristais de ventá.

30:36.760 --> 30:42.768
Ben, creo que os venderon no mercado negro,
pero na vida real non poderías facerche cun

30:42.768 --> 30:47.036
disco que alguén comprase en calquera lugar.

30:47.036 --> 30:52.532
E tivo vostede a impresión durante a
guerra de que a guerra tiña en conta aos nenos?

30:55.586 --> 30:57.461
Non tiven esa impresión.

30:57.461 --> 31:07.828
Porque cando aínda estabamos no campo, tiñamos
que desenterrar patacas e nabos para que todos

31:07.828 --> 31:15.352
os refuxiados que viñan do leste puidesen comer.

31:15.352 --> 31:27.281
E entón os avións comezaron a disparar contra nós. Voaban
tan baixo que se podían ver as cabezas dos pilotos na cabina.

31:27.281 --> 31:36.539
Non nos apuntaban directamente, pero de
neno non o sabes. Só pensas: quere dispararme.

31:36.539 --> 31:41.664
Estaba correndo pola miña vida, así
que pensei que non o ía conseguir.

31:44.380 --> 31:52.656
E unha vez, durante a guerra, tiven que ir ao dentista.

31:52.656 --> 31:59.125
Ata o seguinte pobo non podería
camiñar tanto porque facía moita calor.

31:59.125 --> 32:06.133
No verán facía bastante calor e, como dixen
antes, 30 graos non era nada do outro mundo.

32:08.305 --> 32:13.187
Tiven que sacar unha dent. E logo volvín de novo.

32:13.187 --> 32:17.125
Tiñamos outra bicicleta, pero despois roubáronnola.

32:17.125 --> 32:22.625
E despois outro baixou co avión.

32:22.625 --> 32:33.297
As panolas de millo eran bastante altas, así que entrei no campo,
lanceime sobre elas e simplemente botei a bicicleta lonxe.

32:33.297 --> 32:36.992
E entón disparoume de novo.

32:36.992 --> 32:50.097
E sucedeu por terceira vez, cando había moita xente alí
porque era a colleita dos postes de lúpulo, onde se recollen os

32:50.097 --> 32:58.094
conos de lúpulo, que é o que necesitas para facer cervexa.

33:00.773 --> 33:07.020
E entón chegaron os avións. E así era: este
campo de lúpulo estaba bastante preto do bosque.

33:07.020 --> 33:11.211
E canto máis lonxe estabas do
bosque, máis tempo tiñas que correr.

33:11.211 --> 33:16.422
Volvéronse a caer, pensei que ían estreláse.

33:16.422 --> 33:24.836
Porque naquela época os lúpulos tiñan que ser
colgados con fíos, hoxe todo é completamente diferente.

33:24.836 --> 33:30.500
E estes postes que suxeitan estes
fíos no seu lugar eran bastante altos.

33:30.500 --> 33:38.081
E despois de que os avións descenderan tanto e xa se
puidesen ver as cabezas dos tripulantes no seu

33:38.081 --> 33:43.161
interior, pensamos, por amor de Deus, non van caer alí abaixo.

33:43.161 --> 33:47.020
Así que corrimos coma tolos, todos tentando entrar no bosque.

33:47.020 --> 33:51.686
E entón simplemente subían e baixaban, de ida e volta.

33:51.686 --> 33:55.359
Estabamos tan asustados, era tolo!

33:57.297 --> 34:04.195
Nunca quero volver a experimentar algo así! Así
que creo que, con sorte, nunca volverá a suceder.

34:04.195 --> 34:11.392
Hoxe teñen outras armas e cousas
así. Pero aquilo foi algo terrible.

34:11.392 --> 34:19.250
Como estudante de teoloxía, tamén visitei un
orfanato; tiñamos que visitar un orfanato.

34:19.250 --> 34:23.015
Eu estivera cun grupo de estudantes de teoloxía.

34:23.015 --> 34:32.997
E escoitamos todo e tal, fomos de novo para casa, e
entón apareceu un neno pequeno, quizais de oito ou nove

34:32.997 --> 34:37.900
anos, puxo os brazos arredor de min e díxome "Papá".

34:37.900 --> 34:46.101
E iso traspasoume o corazón coma un
coitelo! Nin sequera o podes imaxinar.

34:46.101 --> 34:56.758
E naquela altura dixen que, cando me casase,
adoptaría dous fillos. E iso foi o que fixen.

34:56.758 --> 35:06.387
Só para que saibas, esa tristura que sentes cando
xogas con nenos ao aire libre en Alfeld, por

35:06.387 --> 35:13.305
exemplo, ou mesmo en Essen, e non teñen pais, falta algo!

35:13.305 --> 35:20.392
As nais non poden compensar isto; fixérono de xeito
natural, iso está perfectamente claro, pero é moi importante.

35:20.392 --> 35:26.742
E esta dor tocoume moi, moi
profundamente, así como o abrazo despois.

35:26.742 --> 35:33.992
Os terreos cheos de escombros. O mal cheiro, por exemplo.

35:33.992 --> 35:50.461
Lembro cando saímos de Kranz; ao principio estabamos en Alfeld,
non si? E despois tiven que ir a Hannover para unha radiografía.

35:50.461 --> 35:57.422
E alí vin unha cidade en ruínas. Foi un choque para min.

35:57.422 --> 36:04.316
Non podes nin imaxinar. Esas son as miñas experiencias.

36:04.316 --> 36:08.305
E os coixos nas rúas, si, sen dúbida.

36:08.305 --> 36:15.008
Pero iso era diferente. Así que nos
defendéramos no que atinxe aos inválidos.

36:15.008 --> 36:24.928
Por iso perdeu o brazo, por iso perdeu a perna, por
iso pasou a ser pintor de boca, ou pintor cos pés.

36:27.219 --> 36:31.687
Respectabamos esas persoas.

36:31.687 --> 36:39.580
Entón, esa sensación de que todo o
tecido social se está desfacendo.

36:41.280 --> 36:48.708
Despois da Primeira Guerra Mundial, tamén tivemos eses
dez anos, a República de Weimar, como sabes, cando a

36:48.708 --> 36:54.304
xente era explotada e se iniciou todo este declive moral.

36:54.304 --> 37:01.367
Por suposto, isto tamén existía ata certo punto despois da Segunda
Guerra Mundial, pero non tan fortemente, na miña opinión.

37:01.367 --> 37:06.961
Non podería vivir preto do aeroporto, iso estresaríame.

37:06.961 --> 37:11.773
Non só o ruído, senón que tamén volven as lembranzas.

37:14.354 --> 37:25.812
E esas foron lembranzas terribles. Así que, despois da
guerra, houbo varios anos nos que estaba presente cada noite.

37:28.156 --> 37:33.320
Afortunadamente, iso esmoreceu algo co paso do tempo.

37:33.320 --> 37:41.262
Pero cando escoito moitos avións motorizados, o que ás veces
sucede en certos momentos, e cando están simplemente voando

37:41.262 --> 37:47.064
con publicidade ou algo así, paréceme extremadamente sospeitoso.

37:49.211 --> 37:56.977
Non me gusta iso. Lémbrame daquelas
veces, e non foron nada agradables.

37:56.977 --> 38:03.768
E foi xusto entón cando caeron as primeiras bombas
incendiarias de fósforo, aterrando directamente nun

38:03.768 --> 38:07.383
almacén de carbón. Iso foi aínda peor, por suposto.

38:07.383 --> 38:15.486
E a casa do outro lado, pois a rúa non era tan
ancha, e, por suposto, as chamas – o fósforo –

38:15.486 --> 38:19.780
estendéronse alí e entón toda a casa se queimou.

38:19.780 --> 38:23.601
E alí morreron as persoas. Iso é todo...

38:23.601 --> 38:26.562
Si, e logo simplemente os pones no cellario do carbón.

38:26.562 --> 38:37.352
E queriamos conseguir algo para quentar o lugar, porque non era
exactamente – era outono, pero aínda así xa facía bastante frío.

38:37.352 --> 38:47.383
E os nenos foron alí e querían iso, non
estaba lonxe, e cada un tiña un balde na man.

38:47.383 --> 38:54.523
E entón quedámonos alí sen saber que dicir.

38:54.523 --> 39:01.888
Non choramos, pero foi un auténtico choque!

39:01.888 --> 39:07.095
E que lles dirías aos mozos ou aos actuais responsables de tomar
decisións, baseándote na túa experiencia, que

39:07.095 --> 39:12.081
deberían ter en conta antes de comezar a anunciar
masivamente e a armarse de novo para a guerra?

39:12.081 --> 39:20.015
Eu simplemente aconsellaría a todos que
non se involucren na guerra se é posible.

39:20.015 --> 39:29.018
Non podes describir algo así. Podo contarte
sobre iso, pero non podes saber como se sente,

39:29.018 --> 39:34.352
polo que tes que pasar nin se mesmo sobrevivirás.

39:34.352 --> 39:45.953
Cando aínda estabamos en Múnic, tiñamos que baixar
ao soto cada noite porque as bombas sempre caían.

39:45.953 --> 39:51.250
Entón, de neno, nunca pasaches unha noite na
que puideses durmir sen interrupcións ata a mañá.

39:51.250 --> 39:53.828
Iso é realmente dramático, non o podes imaxinar.

39:53.828 --> 40:03.258
E aqueles que están no terreo, que practicamente non teñen
ningunha oportunidade de dicir: "Isto non me convén, voume."

40:03.258 --> 40:08.919
Iso é imposible! Serán fusilados. Iso era bastante normal...

40:08.919 --> 40:14.273
Só podo dicir unha cousa máis, xa que estou a falar de disparar.

40:14.273 --> 40:27.021
Despois da guerra, é dicir, ao remate da guerra, cando xa era
totalmente certo que esta guerra estaba definitivamente perdida e

40:27.021 --> 40:37.259
non había nada máis que gañar, reuniron a todos os anciáns, é
dicir, os de 60 anos ou máis, que Hitler

40:37.259 --> 40:47.945
consideraba vellos, e aos mozos de 14 anos ou
máis para o "Volkssturm" (tempestad popular).

40:47.945 --> 40:55.695
E despois aínda tiveron que tentar
deter o "inimigo" – entre comiñas.

40:55.695 --> 41:06.443
Pódese imaxinar como se sente un mozo de 14 anos cando
está equipado cun fusil para defender a súa chamada patria.

41:06.443 --> 41:10.930
E os sexaxenarios tampouco estaban
precisamente no seu mellor momento.

41:10.930 --> 41:23.985
E entón, ao final da guerra, cando os estadounidenses
xa marcharan ao noso país, era así: decatáranse con

41:23.985 --> 41:31.648
antelación de que algúns rapaces de 14 anos querían fuxir.

41:31.648 --> 41:38.469
Xa non querían enfrontarse a ninguén máis,
estaban asustados e querían volver a casa.

41:38.469 --> 41:49.344
Cápturaronos e colgaronos da árbore máis
próxima... Non podería ser máis brutal!

41:49.344 --> 41:54.609
Falei con dous oficiais, oficiais de alto rango.

41:54.609 --> 41:59.698
Visitei a un deles nos seus barracóns. Díxenlles isto:

41:59.698 --> 42:09.193
Non debes liberar aos teus reclutas para misións estranxeiras!

42:09.193 --> 42:11.734
Mantéñelos na casa! Dilles que se queden na casa!

42:11.734 --> 42:20.719
De todos os xeitos, é voluntario. Entenderon iso.

42:20.719 --> 42:31.287
E cando vexas todas as lesións traumáticas que sufriron estes
soldados, que agora foron feridos en Afganistán e noutros lugares,

42:31.287 --> 42:36.800
poderías dicir: "Rapaces, só tedes a vós mesmos para culpar!"

42:36.800 --> 42:46.439
Cómpre preguntar: cal é o motivo
destes rapaces? Hai tres motivos.

42:46.439 --> 42:51.727
Existe un idealismo xuvenil innato.

42:51.727 --> 42:58.453
Pero esta persoa nova entón é desviada do camiño.
Cre que está a facer algo bo, pero en absoluto o é!

42:58.453 --> 43:02.148
A guerra en Afganistán tamén demostrou isto.

43:02.148 --> 43:09.953
Logo está a persoa nova á que nada lle importa de
todos os xeitos, que non está interesada en nada diso.

43:09.953 --> 43:14.703
E logo hai quen o fai por sentido de aventura.

43:14.703 --> 43:19.873
Así que se senta no seu vehículo blindado ou
sostén unha arma na man e séntese poderoso – un

43:19.873 --> 43:23.755
señor da vida e da morte. Iso tamén é unha sedución!

43:23.755 --> 43:33.523
E logo está o outro mozo que se di a si mesmo: ben, se me alisto
agora no Exército Británico, entón non terei que preocuparme.

43:33.523 --> 43:39.445
Teño un emprego permanente, recibo o meu salario e,
finalmente, recibirei a miña pensión. Iso é todo.

43:39.445 --> 43:47.840
Non se debe subestimar o feito de que a guerra pode
ser mortal en calquera momento para os implicados!

43:47.840 --> 43:57.649
Os que se ofrezan voluntariamente para a guerra certamente
non estarán na retagarda das tropas, senón que serán

43:57.649 --> 44:05.531
enviados á liña de fronte. E iso sempre supón un risco de vida!

44:05.531 --> 44:11.929
Non é divertido, non ten nada que ver con
ningunha película nin con outras cousas que poidas

44:11.929 --> 44:16.569
ler en calquera sitio por diversión ou algo así.

44:16.569 --> 44:24.773
A guerra é algo moi duro e, como dixen, ameaza a vida.

44:24.773 --> 44:35.230
Non podo recomendar a ninguén que vaia alí – e "defender a
patria", como se di – tamén se pode pensar algo egoísticamente.

44:35.230 --> 44:50.157
Está claro para min que a guerra ten un efecto
duradeiro nas xeracións. A guerra nunca che deixa ir.

44:50.157 --> 45:03.164
Aínda que esteas asentado, tes unha casa e un
xardín que os meus pais construíran en Bonn.

45:03.164 --> 45:09.711
Non che deixará ir. Segues volvendo
a iso, iso está perfectamente claro.

45:12.281 --> 45:19.653
E se alguén pensa que hai informes
sobre isto, escoitei algúns deles de xente.

45:19.653 --> 45:35.608
Tamén teño un arquivo na casa – a traumatización dos
soldados alemáns en Afganistán. Non poden facer fronte a iso.

45:35.608 --> 45:51.275
En primeiro lugar, polas súas lesións, pero tamén
porque non hai ninguén alí para honralos por arriscar as

45:51.275 --> 46:01.578
súas vidas. Para que? Que sentido ten esta tontería?

46:01.578 --> 46:12.896
Entón así é como é, e tamén é moi importante que
os mozos o saiban: hai francotiradores adestrados.

46:12.896 --> 46:19.537
Os soldados son iso, soldados
comúns, e tamén forman parte dun exército.

46:19.537 --> 46:32.414
Todos os francotiradores, todos os francotiradores, cando regresan
a casa, non poden afrontar o feito de que mataron persoas.

46:32.414 --> 46:40.171
Porque pola noite, nos seus soños, as
caras volven e non poden librarse delas.

46:40.171 --> 46:54.872
O resultado é ou ben alcohol ou drogas
psicotrópicas ou suicidio. E iso aplícase a toda a guerra.

46:54.872 --> 47:05.012
Pero mesmo aqueles que... – incluíndo os francotiradores alemáns,
os francotiradores estadounidenses – os francotiradores

47:05.012 --> 47:15.227
alemáns que defenderan a súa patria e defenderana
ben, non puideron facer fronte a iso. Iso está claro.

47:19.016 --> 47:21.406
Tampouco poderán rematar as outras cousas.

47:21.406 --> 47:29.272
Cando ves a un camarada queimado ata a morte
nun tanque e así por diante, todas esas imaxes

47:29.272 --> 47:34.297
terribles quedan cos mozos o resto das súas vidas.

47:34.297 --> 47:43.697
Escoitei iso do profesor, aquel único profesor, ¿non si?, cuxo
cerebro quedou salpicado na súa cara, por así dicir, en

47:43.697 --> 47:53.208
Rusia, durante a campaña rusa, onde unha granada
despedazou aos seus camaradas. E despois contoullo na escola.

47:53.208 --> 48:01.797
Por suposto, tamén houbo quen pensou que era
bastante bo. Así que ambas cousas son posibles.

48:01.797 --> 48:08.289
Dependendo de onde te situases na liña
de fronte, de se fose un éxito ou non.

48:08.289 --> 48:13.508
A guerra ten moitas caras diferentes.

48:13.508 --> 48:23.094
Pero a guerra que arrasa unha nación só ten un rostro:

48:23.094 --> 48:29.202
El destrúe á xente, a súa historia, a súa autoestima.

48:29.202 --> 48:35.127
Si, agora hai drons que son
imposibles de avaliar para as persoas normais.

48:35.127 --> 48:37.977
Sen dúbida caerás ao carón do camiño.

48:37.977 --> 48:45.631
Xa non precisas nada especial. Todo o
equipamento que tiñas antes está agora obsoleto.

48:45.631 --> 48:52.528
E agora, ou as bombas atómicas ou os
drons tamén están a destruír a humanidade.

48:52.528 --> 49:03.773
Entón, calquera que aínda queira involucrarse na guerra, ou
calquera que sexa idealista e queira ir alí por esa razón...

49:03.773 --> 49:13.629
Ben, teño que dicir que para min iso é
completamente... – nin sequera podo imaxinar a alguén facendo

49:13.629 --> 49:20.600
algo así! Isto non é unha película! Non é divertido!

49:20.600 --> 49:27.805
E logo quizais fagan explotar unha
ponte ou algo así – na película.

49:27.805 --> 49:35.930
Pero a realidade é diferente; cada día e
cada hora é unha cuestión de vida ou morte!

49:35.930 --> 49:45.057
E iso non debe subestimarse! Non
podes axudar a ninguén a ser feliz.

49:45.057 --> 49:51.713
Pero eu pensaría ben neso... Sempre podes dicir 'non'.

50:07.486 --> 50:12.343
A túa guía en tempos confusos: Kla.TV.