არ უნდა დააკნინო: ომი შეიძლება ნებისმიერ დროს სასიკვდილო აღმოჩნდეს მასში ჩართულთათვის!
ვოლუნტერიები, რომლებიც ომში წასვლას თავად ირჩევენ, რა თქმა უნდა, ჯარების უკანა ხაზში არ
იქნებიან, არამედ ფრონტის წინა ხაზზე გაიგზავნებიან.
ეს ნათელია. ჩემთვის ნათელია, რომ ომი გავლენას ახდენს თაობებზე.
ომი არასდროს გტოვებს. თუნდაც დამკვიდრებული იყო, გქონდეს სახლი და ბაღი, რომელიც ჩემმა
მშობლებმა ბონში ააშენეს. ის არასდროს გტოვებს.
ყველა სნაიპერი, ყველა სნაიპერი, როდესაც სახლში ბრუნდებიან, ვერ ეგუებიან იმ ფაქტს, რომ ადამიანები მოკლეს.
რადგან ღამით, სიზმრებში, ის სახეები უბრუნდებათ და მათგან თავის დაღწევა არ შეუძლიათ.
შედეგი არის ან ალკოჰოლი, ან ფსიქოტროპული ნარკოტიკები, ან თვითმკვლელობა.
და ეს მთელ ომს ეხება. ომს მრავალი სახე აქვს.
მაგრამ ომს, რომელიც ერს მოედება, მხოლოდ ერთი სახე აქვს.
ის ანადგურებს ხალხს, მათ ისტორიას, მათ თავდაჯერებულობას.
მაშ, ვის ჯერ კიდევ სურს ომში ჩართვა, ან ვინ არის რაღაც იდეალისტი და ამიტომ სურს იქ წასვლა...?
აბა, უნდა ვთქვა, ჩემთვის ეს სრულიად... – ვერც კი წარმომიდგენია, ვინმემ ასეთი რამ რომ
გააკეთოს! ეს ხომ ფილმი არ არის! ეს სახალისო არ არის!
და ფილმში ხიდს ააფეთქებენ ან რამე მსგავსი. მაგრამ რეალობა სხვანაირად გამოიყურება.
და ყოველდღე და ყოველ საათს, საქმე თქვენს საკუთარ ცხოვრებას ეხება. და ეს არ უნდა დააკნინოთ.
შენ ვერავის დაეხმარები ბედნიერების მოპოვებაში.
მაგრამ ამაზე ორჯერ დავფიქრდებოდი...! შენ ყოველთვის შეგიძლია უარი თქვა.
რას ნიშნავს ომი? რამდენმა ადამიანმა იცის ეს გერმანიაში ნამდვილად?
ვირტუალური ომი არსებობს ფილმებში ან სიახლეებში.
განსხვავება: თქვენ ამის შუაგულში კი არ ხართ, არამედ მაყურებელი.
გერმანიაში სამი თაობაზე მეტია ომი არ ყოფილა.
ახლა ნატოს ქვეყნები მასიურად იარაღდებიან.
მილიარდების ხარჯვის ფონზე, სახელმწიფოს ცარიელი ხაზინა პრობლემას არ წარმოადგენს.
სინამდვილეში, რეზერვისტთა ასოციაციის პრეზიდენტის ბოლოდროინდელი განცხადების თანახმად, ომის შემთხვევაში, გერმანიის
შეიარაღებულ ძალებს ყოველდღიურად დაახლოებით 1000 დაღუპული ან მძიმედ დაჭრილი ჯარისკაცის შემცვლელები დასჭირდება.
ეს სამ წელიწადში დაახლოებით 1.1 მილიონს შეადგენს.
რადგან – ამჟამად – ამის დიდი ნაწილი სავალდებულო არ არის, ბუნდესვერი რეკლამას ათავსებს სკოლებში,
ავტობუსის გაჩერებებსა და საბავშვო გადაცემების დროს.
თითქოს კარგად ანაზღაურებადი თავგადასავლებით სავსე შვებულება ყოფილიყო.
მაგრამ ეს ომზეა! ეს მკვლელობასა და მოკვლაზეა! ეს ნგრევაზეა!
ეს თვითმხილველთა მონათხრობი გვახსენებს იმას, რასაც გერმანიაში ადამიანები განიცდიდნენ — ადამიანები, რომლებიც
მაყურებლები კი არ იყვნენ, არამედ პირდაპირ დაზარალებულები.
არა ისე წოდებული გმირები რაღაც ფრონტის წინა ხაზზე, არამედ ბავშვები, რომლებსაც დღემდე ემოციური ჭრილობები შემორჩათ.
მე 1932 წელს დავიბადე და ომის ბოლოს ცამეტი წლის ვიყავი.
და სად ცხოვრობდით, როდესაც ომი დაიწყო?
როდესაც ომი მյունხენში დაიწყო, ძალიან ცენტრალურად, კარგი, სულ არა, მაგრამ თითქმის ქალაქის ცენტრში.
კარგად, მე ზღვის პირას, ან უფრო სწორად, სანაპიროზე დავიბადე – კრანცში, აღმოსავლეთ პრუსიაში.
ეს არის ქვეყანა, რომელიც დაუსრულებლად იტანჯებოდა.
და რამდენის ვიყავი? როდესაც კრანციდან გავქცეულთ, დაახლოებით ოთხი წლის სამ-მეხუთედში ვიყავი, 1940 წლის თებერვალში დავიბადე.
დედაჩემი შემდეგ სექტემბერში გაიქცა, კრანზი მატარებლით დატოვა, რადგან, მისი თქმით, მთელი ეს ამბავი ინგრეოდა.
რადგან შორს ქვემეხების გრუხუნი უკვე გვსმენოდა და ღამით კენიგსბერგის წვასაც ვხედავდით – რა
თქმა უნდა, ჩვენ, ბავშვები კი არა, უფროსები.
ბომბდამშენები გადაფრინდნენ და ყველაფერი მიწასთან გაასწორეს.
ჩვენ ზუსტად სანაპიროზე ვცხოვრობდით – როგორც სამოთხე, როგორც სამოთხე!
ჩვენ, ასე ვთქვათ, ამ სამოთხიდან ამოგგლიჯეს.
დედაჩემმა სამი ბავშვი ხელში ჩაიყვანა. ჩვენ გვყავდა მსახურთა ქალი.
მხოლოდ ჩემოდნით, ანუ იმით, რაც ზურგზე გვქონდა, შემდეგ კი ავსტრიაში წავედით მატარებლით, სადაც მისი და ცხოვრობდა.
ეს 1943 წელს დაიწყო, შემდეგ კი 1944 წელს ბევრი დაბომბვა იყო, ამიტომ მოგვიწია მიუნხენის დატოვება.
14 წლამდე ასაკის შვილების მქონე დედებს უნდა წასულიყვნენ.
ხოლო თუ ამისთვის მზად არ იყვნენ, ბავშვებს უბრალოდ სადღაც მარტოსულებს აგზავნიდნენ.
არ ვიცი სად, ამიტომ ჩვენთვის მნიშვნელოვანი არ იყო, რადგან მიუნხენი საკუთარი ნებით დავტოვეთ.
მაგრამ ძალიან რთული იყო საცხოვრებლის პოვნა.
ჩვეულებრივ, სოფელში, ანუ ქალაქგარეთ, დიდი ქალაქიდან ცოტა მოშორებით მცხოვრებს, ქალაქელი არავინ უნდოდა.
იმიტომ, რომ მათ არ შეეფერებოდათ ფერმის სამუშაო, ასე გვითხრეს.
არ იგივე სიტყვებით, მაგრამ, ხომ იცოდი, რა ხდებოდა.
რა დამახსოვრებები მაქვს ომის, ქანდაკების გრუხუნის გარდა, იმის გარდა, რომ კენიგსბერგი – ბავშვობაში თითქმის ვერ
ვხედავდით, რადგან საღამოს გვძინავდა – რომ იქ არეულობა იყო, ეს გვითხრეს. ქანდაკების გრუხუნი გვსმენოდა.
მაგრამ შემდეგ გამოჩნდა რაღაც, რაც, ასე ვთქვათ, მთელი ჩემი ცხოვრების განმავლობაში თან მდევს.
ეს გაქცევის გამო გამოწვეული უსიამოვნება უბრალოდ არ გამქრალა; ის სადღაც რჩება.
ასე რომ, შენ სინამდვილეში არასდროს ჩახვალ. შენ ყოველთვის სადღაც რჩები...
ასე რომ, სახლი ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანი იყო, ასევე ჩემი ორი და-ძმისთვის.
მას შემდეგ წლების განმავლობაში კვლავ ვსაუბრობდით სახლზე.
მახსოვს, რომ, როგორც ახალგაზრდა კაცს, მზად ვიქნებოდი, წავსულიყავი რუსების წინააღმდეგ ომში ჩემი
სამშობლოს გასათავისუფლებლად, ასე ვთქვათ, ბავშვობაში.
კარგად მახსოვს – თქვენ, უეჭველია, იცნობთ 1956 წლის უნგრეთის აჯანყებას, როდესაც დაახლოებით 80 000 უნგრელმა დაკარგა სიცოცხლე.
და იმ დროს 16 წლის ვიყავი და მზად ვიქნებოდი უნგრეთში წასასვლელად საბჭოთა კავშირის წინააღმდეგ საბრძოლველად.
ეს იყო განცდა, რომელიც უბრალოდ იმ მომენტში არსებობდა.
შემდეგ რაღაც სხვა მოხდა, რამაც ნამდვილად გამაკვირვა.
მე ვნახე ფილმი "მგლის ბავშვებზე". არ ვიცი, გინახავს თუ არა.
და როდესაც ეს ფილმი ვნახე, ისე ვიტირე, როგორც არასდროს. არ ვიცოდი, რომ ასეთი ტირილი შემეძლო.
ის იყო კაცი, რომელიც ტიროდა, მაგრამ სინამდვილეში მე იმდენად ვიტირე, რომ ცრემლები სახეზე მედინოდა.
ჩემი ცოლი სრულიად შეძრწუნებული იყო: "რა გჭირს?"
აქ ვნახე ფილმი მგლის ბავშვებზე.
და მაშინ მივხვდი, რომ ჩემში რაღაც განადგურებული იყო.
ეს ტანჯვა, ეს შიშები, ამ ფილმმა, ასე ვთქვათ, ზედაპირზე ამოიტანა.
ეს იყო დოკუმენტური ფილმი – ამ ბავშვებზე.
ეს ბავშვები გამოჩნდნენ, ისაუბრეს საკუთარ თავზე, თავიანთ ცხოვრებაზე და ა.შ., როგორ იყვნენ.
მე შევხვდი ადამიანებს, რომლებიც თავად კრანცში იმყოფებოდნენ, როდესაც რუსებმა ის
დაიკავეს, და რაც მათ იქ გადაიტანეს, საშინელი იყო.
ბიჭებმა – დაახლოებით რვა ან ათი წლისა, ან ცოტათი უფროსები – ცხედრები ღობეებიდან მოხსნეს.
ეს ნიშნავს, რომ ხალხი სარდაფებიდან ამოვიდა, შემდეგ საჭმელი არ ჰქონდათ და ღობეებს ჩაჭიდებულები სიცივისგან გაიყინნენ.
და ამ ხალხმა შემდეგ ისინი სასაფლაოზე წაიყვანეს დასაკრძალად, როგორც ახალგაზრდები.
მე, მაგალითად, გაუპატიურებების შესახებაც ვიცი.
მე... ჩვენ გვყავდა წითელი ჯვრის ექთანი... – მაგრამ ეს ყველაფერი ომის შემდეგ მოხდა, ანუ ადამიანების გამოცდილება.
თუმცა, უნდა ითქვას ისიც, რომ სამართლიანობის სურვილი არსებობდა და რომ რუსი ნაჩალნიკი ან მერი
გერმანელი ბავშვების მიმართ საკმაოდ კეთილგანწყობილი იყო.
ის ბევრს ვერაფერს აკეთებდა. ხალხი შიმშილით იღუპებოდა, უბრალოდ იმიტომ, რომ საჭმელი არ ჰქონდათ, სიცივისგან კვდებოდნენ.
მე მხოლოდ იმის თქმა შემიძლია, რაც კრანცში მოხდა, იმის მიხედვით, რაც მოგვიანებით გავიგე.
ასე რომ, ათასობით და ათასობით მცხოვრები მოკლეს და გააუპატიურეს.
ვიცი ერთი ამბავი, მაგალითად – თუ გაინტერესებს, რა თქმა უნდა, არ ვიცი?
მძიმედ ორსული ქალი უბრალოდ თავისი ოთახიდან გამოათრიეს და რუსმა ჯარისკაცებმა კიბეზე ჩაათრიეს.
ან დაახლოებით 15/16 წლის ბიჭი, რომლის მუცელზეც რუსი ჯარისკაცი ცეკვავდა, სანამ ნაწლავები არ ამოუვიდა.
მაგრამ მე თავად არ გამომცდია, ეს ვიცი იმ ადამიანებისგან, ვინც გამოცდია და მითხრა.
ომის დასასრულს ჩვენ სოფელში ვიყავით.
და ასეთი ფარდული, საკმაოდ ცუდად დაპროექტებული – თორმეტი კვადრატული მეტრი ოთხი ადამიანისთვის, სამი ბავშვისა და მათი დედისთვის.
და ეს იყო... ფერმა გზაზე იყო, გზა დაღმართზე ჩადიოდა და ჩვენ ზემოთ ვიყავით.
და ეს ოთახი, სადაც ვცხოვრობდით, მიშენება იყო.
და უკან, ფერმიდან და ხეხილის ბაღისკენ.
და იქ ვიწრო გზაც იყო, მაგრამ არც ასფალტირებული იყო და არაფერი. უბრალოდ ასე...
და აი, ასე აღმოვჩნდით, პრაქტიკულად სრულიად იზოლირებულები.
ასე რომ, არავინ დადიოდა სეირნობაზე – გარდა, ალბათ, დღისით, რადგან ამისთვისაც არ ჰქონდათ დრო – თუ
ისეთი არ იყო, ვისაც სამსახურში არ უწევდა სიარული.
და ომის ბოლოს ვაფენ-სს-ის მთელი ბატალიონი მოვიდა.
არ ვიცი, ეს შენთვის რამეს ნიშნავს თუ არა. ეს იყო სპეციალური ქვედანაყოფი, რომელსაც ასევე სპეციალური დავალებები ჰქონდა.
უნდა ვთქვა, რომ ისინი დიდად საჯაროები არ იყვნენ; ვერ გაიგებდი, რას აპირებდნენ. მაგრამ მათ ეშინოდათ.
ხალხი კი მთელ სოფელში იყო მიმოფანტული და რაღაც საცხოვრებლებში იყო დაბინავებული, არ ვიცი სად. მე იქ არ წავსულვარ.
მაგრამ მას შემდეგ, რაც ფერმის გარეთ ვცხოვრობდით, რომელიც, ფაქტობრივად, მხოლოდ ის ძველი სახლი
იყო, რომელიც იქ იდგა, ის უბრალოდ მიშენება იყო.
და საპირფარეშოში რომ მივსულიყავით, მთელი ხეხილის ბაღი შემოგვეარო და ეზოში შევსულიყავით.
უბრალოდ ერთი სადა იყო, შეიძლება ითქვას, ორმოული საპირფარეშო.
და იქ ჯარისკაცებიც იყვნენ, ერთ-ერთმა მათგანმა კი უცებ მაჯაში ჩამავლო ხელი, რადგან საპირფარეშოში
უნდა წავსულიყავი, და ბეღელში ჩამთრევა მოინდომა.
და რატომღაც მეგრძნო, რომ შენდამი კარგი განზრახვები არ ჰქონდა.
და მე ვყვირილით მოვკალი, რაც ჩემი თავის გამოხატვის ჩვეული მანერა არ არის.
და მაშინ, ღმერთის წყალობით, ფერმერის ერთ-ერთი ქალიშვილი გამოჩნდა, მაშინვე მას დაადგა თავს – ძლიერი გოგო იყო – და უთხრა:
ხელს უშვი მაგ ბავშვს! ახლავე! თორემ ყველას შევკრებ და მერე ინანებ!
და ის ალბათ ისე გაოცდა, არ ვიცი, ყოველ შემთხვევაში, მან ნამდვილად გამიშვა, მან ჩამიჭირა და დედასთან მიმიყვანა.
და დიახ, ეს უბრალოდ გამომრჩა.
და ეს კვლავ შემემთხვა მოგვიანებით, როდესაც სხვა ვინმე დამიცვა.
და სწორედ მაშინ დავბრუნდით კვლავ მიუნხენში.
და ყოველთვის ასე იყო, რომ ელექტროენერგია არ იყო.
ასე რომ, ზამთარში, საღამოსკენ შენობაში რომ შედიოდი, ვერაფერს ხედავდი.
ასე რომ, გზა მხოლოდ იმიტომ იცოდი, რომ იქ უკვე გარკვეული ხანი იყო ნაცხოვრები.
მე უბრალოდ სახლში შევდიოდი, რომელიც არასდროს იყო ჩაკეტილი, რადგან ეს შეუძლებელი იყო; ქვედა სართულზე გასაღები არავის ჰქონდა...
და ის იმ სახლის კართან იდგა, რომელშიც შესვლა მინდოდა.
და შემდეგ იქით შეთრევა სცადა.
კვლავ საშინლად ვიყვირე, შემდეგ კი, საბედნიეროდ, მეზობელი სახლიდან გამოვიდა ახალგაზრდა
კაცი, რომელიც ვიცოდი, ჩემზე ცოტათი უფროსი იყო.
მასაც იცნობდა და მაშინვე მომიახლოვდა, ხელი გამომიწია და მითხრა:
და თუ იმ გოგოს კიდევ ერთხელ შეეხო, ის ჩემი შეყვარებულია, ძვლებს დაგამსხვრევ!
და შემდეგ ის კვალის დაუკარგავად გაუჩინარდა. მადლობა ღმერთს!
ასე რომ, მამაჩემი დაბრუნდა და მე ვიყავი პირველი, ვინც ის დავინახე – სრულიად გამხდარი.
ის, ალბათ, რაინის ჭალებიდან გაიქცა, ზუსტად არ ვიცი, ამაზე არასდროს უთქვამს რაიმე. ასე რომ, ეს
შესაძლებლობა ნამდვილად ჰქონდა. ის სრულიად გამხდარი იყო.
და ის, სინამდვილეში, ძალიან ცოტას საუბრობდა იმაზე, რაც გადაიტანა და ნაცისტურ ეპოქაზე.
ვისაც ომიდან დაბრუნება შეძლო, დაჭრილი ან ტრავმირებული იყო, ძირითადად თითქმის ყველა, თუკი რაიმე
განსაკუთრებული სამუშაო არ ჰქონდათ, რომლის შესახებაც არ ვიცი.
ერთხელ დედაჩემის ბავშვობის მეგობარი გვეწვია. ის საფრანგეთში ტყვედ ჩავარდა და გვიამბო, რომ იქ მყოფი ტყვეები — მგონი, ეს
ხმელთაშუა ზღვის მახლობლად იყო — საპატიმრო ბანაკში ჰყავდათ.
და შემდეგ ყოველდღე, საჭმლის ნაცვლად, მათ კიტრის სუპს აძლევდნენ, რის შედეგადაც ბანაკის დაახლოებით ნახევარს დიზენტერია დაემართა .
და შემდეგ ისინი თანდათან მოკვდნენ, ლოგიკურად, რადგან ამას ვერავინ გაუძლებს.
ეს ასევე ადამიანების მოშორების საშუალება იყო.
ის თავის შესახებ ბევრს არ საუბრობდა, მაგრამ ჩვენთან სტუმრობიდან ერთი წლის შემდეგ გარდაიცვალა. თუმცა, არ ვიცი, რა მიზეზით.
მაგრამ, როგორც ვთქვი, ყველა ავად იყო, ყველა.
რადგან ამ "დიეტაზე", ფრჩხილებში, ვერ გადაიტან თავს.
შემდეგ, ალბათ, ვეღარ უძლებდა იმას, რაც სახლში, ცოლისთვის დახვებოდა — საჭმელს. თუნდაც ბევრი არ ჰქონოდა.
და არ ვიცი, მაშინ როგორ იყო, გაითვალისწინეს თუ არა ის ფაქტი, რომ ისინი დიდი ხნის განმავლობაში ტყვეობაში იყვნენ,
რომ მათ, შესაძლოა, მეტი სასურსათო ტალონი მისცეს, ან...
წარმოდგენა არ მაქვს, ამის შესახებ არაფერი ვიცოდი და არაფერიც არ გამიგია.
მაგრამ, როგორც წესი, ყველა მათგანი საავადმყოფოებში უნდა გასულიყო შემოწმებაზე. ეს გაკეთდა?
არ მგონია, რომ მათ ჰქონდათ მასალები, ადამიანები ან აღჭურვილობა; ეს ყველაფერი საგანგებო სიტუაცია იყო.
ამის შესახებ ერთი ამბავი არსებობს. ჩემი უფროსი და – ჩვენს სახლში კაცი მოვიდა, კარზე დააკაკუნა და იკითხა: "პური ხომ არ გაქვთ?"
და მაშინ დედაჩემმა თქვა: "არა, პური არ გვაქვს". პური თავად გვჭირდებოდა.
და მაშინ ჩემმა უფროსმა დამ დაიყვირა და თქვა: "დედა, ამ კაცს ასე უბრალოდ ვერ გაუშვებ".
და ბოლოს დედაჩემი დათმობაზე მოვიდა და კაცს პური მისცა. მაშინ ასე იყო.
და დედაჩემმა ეს მაქსიმალურად კარგად გააკეთა.
და ჩვენ თვითონ უნდა გვენახა, როგორ შეგვეძლო საკვების შოვნა.
შემდეგ ჩემს მშობლებს ქალაქ ალფელდმა ბაღის ნაკვეთი მისცა, რომელიც მათ თავად უნდა მოევლოთ.
შემდეგ დედასთან ერთად მინდორში წავედით მოსავლის აკრეფაზე .
და ჩვენ ასევე მოვპარეთ ბოლოკი და, რა თქმა უნდა, უნდა დავრწმუნებულიყავით, რომ
შეიარაღებულ მინდვრის მცველებს ხელი არ ჩაგვიკრავდა.
რა თქმა უნდა, არ გვესროდნენ, ეს სრულიად ნათელია, მაგრამ გაგვაგდებდნენ.
სტაფილოს მოპარვა სიროფის გასაკეთებლად.
მამაჩემმა თავის დღიურში დაწერა, რომ ჩვენ ყველანი არასრულფასოვნად ვიკვებებოდით.
ისე ვიყავით არასრულფასოვნად კვებებულები, რომ ნაწლავების დაავადებებიც დაგვეწყო – ასკარიდოზი და ასე შემდეგ.
და შემდეგ მე თვითონ მომიწია ავსტრიაში, კლაინვალსერტალში წასვლა მოსარჩენად, რადგან
ტუბერკულოზი დამეწყო, კერძოდ, ჰილარული ტუბერკულოზი.
ასე იყო. უპირველეს ყოვლისა, მე დღემდე ძალიან ნათლად მახსოვს ეგრეთ წოდებული სიმინდის პური.
არ ვიცი, ოდესმე გსმენიათ თუ არა ამის შესახებ.
ასე რომ, მარცვლეულის ნაცვლად, ამერიკელებისგან სიმინდი იყო.
სულაც არ ჰქონდა კარგი გემო, არ მოგვეწონა.
პირველი ერთი-ორი წლის განმავლობაში უბრალოდ უნდა მოგეთმინა.
კარაქიც არ იყო, ეს სრულიად ნათელია, მარგარინი კი იყო.
თაფლიც არ იყო, ხელოვნური თაფლი იყო.
ჩვენ გარშემორტყმული ვიყავით საცხოვრებელი კორპუსებითა და ნანგრევებით.
მაგალითად, ესენში ბავშვობაში ქვებს ვასხლიტავდით.
არ ვიცი, გაგიგიათ თუ არა ეს ტერმინი.
ასე რომ, აგროვეთ აგურები ნანგრევებიდან, მოამუშავეთ ისინი ჩაქუჩით და ასე შემდეგ.
ან, მაგალითად, მეორადი ლითონის შეგროვება, რომ მიღებული ფულით რძე მეყიდა. რა თქმა უნდა, ბავშვობაში ასე ვაკეთებდი.
ოჯახის მხარდასაჭერად, ასე ვთქვათ.
ასე იყო. ჩვენ იმდენსაც კი მივაღწიეთ, რომ წვიმის წყლის სადინარების მილები ჩაქუჩით დავამსხვრიეთ, რათა თუჯის
მილები მოგვეპოვებინა, რადგან თუჯი განსაკუთრებით ფასეული იყო.
ომის დასაწყისში საკვები ტალონები მოგვცეს – ასე ერქვათ.
და ოჯახის ყველა წევრისთვის – ექვს წლამდე ბავშვებს მეტი ხვდებოდა, ჩვილებს ცოტა მეტი და კიდევ რაღაც –
მაგრამ ეს ბავშვის საკვები იყო თუ არა, ვერ ვიტყვი.
დიახ, ხოლო უფროსებისთვის, ეს მართლაც სპარტული იყო. ის არასდროს იყო საკმარისი, რომ დაგეძღო.
კარტოფილი მხოლოდ იმ შემთხვევაში იყო ხელმისაწვდომი, თუ სადმე ვინმე ყიდდა.
არასდროს იყავი დარწმუნებული, სად წასულიყავი იმის მისაღებად, რაც გჭირდებოდა. ყოველ შემთხვევაში, ჩვენი მიუნხენში ყოფნისას ასე იყო.
სოფელშიც ისევე რთული იყო. ფერმერებს არაფრის დათმობა არ სურდათ.
მაშ, პირველად გქონდა ისეთი რამ გასაცვლელად, რაც მოეწონათ, და რაღაც გაგცეს, მაგრამ შემდეგ ჯერზე კი აღარაფერი დაგრჩა.
რადგან ერთ მომენტში ყველა მარაგი გათავდება.
აბა, მე ვიცი, რა არის შიმშილი – და როგორ არის ის...
ამას, რა თქმა უნდა, დავადასტურებ.
მაშ, მამაჩემს შემდეგ მოუწია, ოჯახი გამოეკვება.
შემდეგ ის აღმოსავლეთში ამერიკელებსა და ბრიტანელებს აგენტურულ ინფორმაციას აწვდიდა. ამით ის თავისი ოჯახისთვის ფულს შოულობდა.
ეს აშკარაა მისი დღიურიდან და იმისგან, თუ რა რთული იყო მისთვის.
მანქანით ვერ მოგზაურობდა, საზღვრის გადაკვეთა და ა.შ. უწევდა, შემდეგ კი რკინიგზის სადგურებზე რჩებოდა ღამე.
ასე რომ, მისთვის ასე მარტივი არ ყოფილა.
მოგვიანებით მას ოფისი ჰქონდა მიუნხენსა და ბერლინშიც.
ამიტომ მოკავშირეები ძალიან მოიხიბლნენ მისი ანგარიშებით – ის ძალიან კარგი მწერალი იყო.
და გაუპატიურების შემთხვევები ყოველთვის იტყობინებოდნენ.
და ასევე გავიცანით ადამიანები, რომლებთანაც ვცხოვრობდით.
მაგალითად, ესენში, საცხოვრებელ კორპუსში, სადაც ჩვენ მოგვიანებით დაგვასახლეს.
მერე ჩემი მშობლები ესენში გადავიდნენ საცხოვრებლად, რადგან მამამ იქ გაზეთ "Neue Ruhrzeitung"-ის ბიზნეს რედაქცია ჩაიბარა.
ჩვენ, ბავშვებმა, ვიცოდით, ვიცოდით. და ქალების სახეები აღარასდროს ყოფილა ბედნიერი.
ამას გამძლე შთაბეჭდილება მოჰყვა. ჩვენი ერთ-ერთი დეიდა სიბირში გადაასახლეს.
მისი მკლავების ზემოც ათობით გერმანელი ახალგაზრდა დაიღუპა. მან ამის შესახებ ლექსებიც დაწერა.
ისინი ყველა დასავლეთისკენ არიან მიმართულნი, — თქვა მან.
ისინი ყოველთვის დასავლეთისკენ გაიხედვოდნენ, სადაც მზე იწვება, სადაც გერმანიაა.
რუსებთან ერთად ცხოვრება წარმოუდგენლად რთული იყო.
ეს ომის შემდგომი პერიოდი იყო, ვთქვათ, ჩვენ, როგორც აღმოსავლეთიდან დევნილები, ადგილობრივი მოსახლეობის მხრიდან
განსაკუთრებულად, ასე ვთქვათ, არ მიგვიღეს. ეს არ მომხდარა.
ჩვენ მოგვიწია ჩვენი ნივთების გაზიარება ადგილობრივებთან.
საერთო საცხოვრებელი სივრცე, ტანსაცმლის გაზიარება, საკვების გაზიარება და ასე შემდეგ და ასე შემდეგ.
ერთ-ერთი ყველაზე საშინელი ადგილი იყო ეს ბუნკერი, ეს საჰაერო თავდასხმის თავშესაფარი ნოკერბერგში.
მთაში გამოკვეთილი კამარებიანი სარდაფი, რომელიც თავდაპირველად სასმელების, ძირითადად
ღვინის, მოგვიანებით კი ლუდის შესანახად აშენდა.
და განგაში ატყდა და – ყველაფერი უკვე საკმაოდ ახლოს იყო, ეს იცოდი – და შემდეგ ჩვენ, მე და ბებიაჩემი, მხოლოდ ორივე ვიყავით,
შევედით იქ, სადაც, როგორც მერე გავიგე, 3000 ადამიანი იყო.
და როდესაც სიგნალი დასრულდა, ხალხი პანიკაში ჩავარდა და გასასვლელისკენ გაიჭრა.
და დაახლოებით ათი ან მეტი, ზუსტად არ ვიცი, ადამიანია, ვინც გათელეს – პირდაპირი მნიშვნელობით...
და ეს, რა თქმა უნდა, საშინელება იყო! ჩვენ ამის შესახებ მხოლოდ მოგვიანებით შევიტყვეთ.
და იქაური ჰაერი იმდენად ცუდი იყო, რომ ზოგიერთი ადამიანი, ბუნებრივია, გული წაუვიდა, არც ისე შორს იატაკიდან, ამიტომ სხვები
ცოტათი გადაცდნენ და შემდეგ ისინიც იატაკზე დაეცნენ და მაშინ მათზე უბრალოდ კი არ გადადიოდი, არამედ ალბათ ზემოდანაც დაადგებოდი.
ვერ წარმომიდგენია, რომ სხვაგვარად იყოს.
დიახ, ეს სასიამოვნო მოვლენები არ არის, როცა შენ იმ ასაკში იყავი, მე მხოლოდ თერთმეტი წლის ვიყავი...
მგონი, 1943 წელს იყო, როდესაც ის ნამდვილად გაფრინდა.
შემდეგ დაყარეს ფოსფორის ბომბები, რომლებიც მიწაზე დაცემისას აფეთქდნენ,
გამოათავისუფლებდნენ მთელ ფოსფორს, რომელიც მყისიერად აინთებოდა.
და შემდეგ მთელი ქუჩა, სადაც ვცხოვრობდით, ალში იყო გახვეული და ალმური უკვე მაღლა ადიოდა.
და ამიტომ ყველანი, ჩემი უფროსი ძმა, დედაჩემი და მე, ფანჯრებთან ვიდექით და ფანჯრის ჩარჩოებს ვთიშავდით,
რადგან ცეცხლი რომ მიწვდენოდა, გაწვავდებოდა, მინები ჩაიმსხვრებოდა და მაშინ არაფერი დარჩებოდა.
და ეს არც ისე სასიამოვნოა, რადგან ფანჯრებს ვერ იღებდი.
ეს, ძირითადად, ყველაფერი იყო, რაც გჭირდებოდათ. თუ არავისგან არაფერი მიგიღიათ ან არ გყავდათ ნათესავები, ვისაც მსგავსი რამ
ჰქონდა, მაშინ, დიახ, უბრალოდ იმით უნდა დაკმაყოფილებულიყავით, რაც გაგაჩნდათ, ზამთარში ფანჯრის
მინები გქონდათ თუ არა, ამას მნიშვნელობა არ ჰქონდა...
ომის შემდეგაც კი ჩვენ ბინაში უსაფრენო მინებით ვცხოვრობდით, რადგან მათ ვერ ვიშოვეთ. და არც იყო საფრენო მინები.
ჰოდა, მგონი, შავ ბაზარზე ყიდდნენ, მაგრამ რეალურ ცხოვრებაში ვერ იშოვიდი დისკს, რომელიც ვინმეს სადმე ყიდული ჰქონდა.
და ომის დროს ისეთი შთაბეჭდილება არ გქონიათ, რომ ომს ბავშვები გაეთვალისწინებინა?
მე ასეთი შთაბეჭდილება არ გამიჩნდა.
იმიტომ, რომ როცა ჯერ კიდევ სოფელში ვიყავით, გვიწევდა კარტოფილისა და ბოლოკის ამოთხრა, რათა
აღმოსავლეთიდან ჩამოსულ ყველა ლტოლვილს ეჭმია.
და მაშინ თვითმფრინავებმა ჩვენზე ცეცხლი გახსნეს. ისინი იმდენად დაბლა დაფრინავდნენ, რომ კაბინაში მჯდომი კაცების თავები ჩანდა.
ისინი პირდაპირ ჩვენკენ არ ისროდნენ, მაგრამ ბავშვობაში ეს არ იცი. უბრალოდ ფიქრობ, რომ შენს მოკვლას ცდილობს.
სიცოცხლის გადასარჩენად ვრბოდი, ამიტომ მეგონა, რომ ვერ გადავრჩებოდი.
და ერთხელ, ომის დროს, სტომატოლოგთან წასვლა მომიწია.
მომდევნო ქალაქამდე ფეხით ვერ მივათრევდი, რადგან ძალიან ცხელოდა.
ზაფხულში საკმაოდ ცხელოდა და, როგორც ადრე ვთქვი, 30 გრადუსი არაფერი უჩვეულო არ იყო.
კბილის ამოღება მომიწია. შემდეგ კი ისევ ველოსიპედით დავბრუნდი.
კიდევ ერთი ველოსიპედი გვქონდა, მაგრამ ის მოგვიანებით მოგვპარეს.
და შემდეგ თვითმფრინავით კიდევ ერთი ჩამოვიდა.
ქერქულები საკმაოდ მაღალი იყო, ამიტომ უბრალოდ მინდორში შევედი, ქერქულებს დავეხეთქე და ველოსიპედი იქვე გადავაგდე.
და შემდეგ ის კვლავ მესროლა.
და ეს მესამედაც მოხდა, როცა იქ ბევრი ხალხი იყო, რადგან ხორბის ღეროების კრეფა იყო, საიდანაც ხორბის
კვირტებს აგროვებენ, რომელიც ლუდის ხარშვისთვისაა საჭირო.
და შემდეგ თვითმფრინავები მოფრინდნენ. და ასე იყო, ეს სვიის ბაღი ტყესთან საკმაოდ ახლოს იყო.
და რაც უფრო შორს იყავი ტყიდან, მით უფრო დიდხანს გიწევდა სირბილი.
ისინი ისევ ჩავარდნენ, მეგონა, რომ ჩავარდნას გადაურჩებოდნენ.
იმიტომ, რომ მაშინდელი ლუპული, დღეს ყველაფერი სრულიად სხვანაირადაა, მავთულებზე უნდა ჩამოკიდებულიყო.
და ეს ბოძები, რომლებიც ამ სადენებს ადგილზე აფიქსირებდნენ, საკმაოდ მაღალი იყო.
და როდესაც თვითმფრინავები ამდენად დაბლა დაეშვნენ და შიგნით ეკიპაჟის წევრების თავები უკვე ჩანდა,
ვიფიქრეთ, ღმერთო, ესენი ხომ აქ არ ჩამოვარდებიან.
ასე რომ, გიჟებივით გავრბოდით, ყველა ცდილობდა ტყეში შესვლას.
და შემდეგ ისინი უბრალოდ ზემოთ-ქვემოთ, წინ-უკან დაფრინავდნენ.
ისე გვეშინოდა, სიგიჟე იყო!
არასდროს მინდა კვლავ მსგავსი რამ გამოვიცადო! ასე რომ, იმედი მაქვს, ეს აღარასდროს განმეორდება.
დღეს მათ სხვა იარაღები და მსგავსი რამეები აქვთ. მაგრამ ის საშინელი რამ იყო.
როგორც თეოლოგიის ახალგაზრდა სტუდენტი, მეც ვსტუმრობდი ობოლთა სახლს; ჩვენ გვიწევდა ობოლთა სახლში სტუმრობა.
მე თეოლოგიის სტუდენტთა ჯგუფთან ერთად ვიყავი.
და ჩვენ ყველაფერს მოვუსმინეთ და ასე შემდეგ, ისევ სახლში წავედით, და მაშინ მოვიდა ერთი პატარა
ბიჭი, ალბათ რვა-ცხრა წლის, მომეხვია და "მამა" მითხრა.
და ამან გული დამიკუწა! შენ ვერც კი წარმოიდგენ.
და მაშინ ვთქვი, რომ დავქორწინდებოდი, ორ ბავშვს ვიშვილებდი. და მეც ასე მოვიქეცი.
უბრალოდ იცოდე, ის სევდა, რასაც გრძნობ, როცა ბავშვებთან თამაშობ, გარეთ, მაგალითად ალფელდში, ან
ესენშიც კი, და მათ მამები არ ჰყავთ, რაღაც აკლია!
დედებს ამის კომპენსირება არ შეუძლიათ; მათ ეს ბუნებრივად გააკეთეს, ეს სრულიად ნათელია, მაგრამ ძალიან მნიშვნელოვანია.
და ამ მწუხარებამ ძალიან, ძალიან ღრმად შემძრა, ისევე, როგორც შემდგომმა ჩახუტებამ.
ნანგრევებით დაფარული ნაკვეთები. მაგალითად, საზიზღარი სუნი.
მახსოვს, როცა კრანცი დავტოვეთ, თავდაპირველად ალფელდში ვიყავით, არა? და მერე რენტგენის გადასაღებად ჰანოვერში უნდა წავსულიყავი.
და იქ დავინახე დანგრეული ქალაქი. ეს ჩემთვის შოკი იყო.
წარმოიდგენაც კი ვერ შეგიძლია. ეს ჩემი გამოცდილებაა.
და ქუჩებში კოჭლებსაც, დიახ, რა თქმა უნდა.
მაგრამ მაშინ სხვანაირად იყო. ასე რომ, ჩვენ თავი დავიცავით, რაც შეეხება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებს.
სწორედ ამიტომ დაკარგა მან ხელი, სწორედ ამიტომ დაკარგა ფეხი, სწორედ ამიტომ გახდა ის პირზე მხატვარი, ან ფეხებით მხატვარი.
ჩვენ იმ ადამიანებს პატივს ვცემდით.
მაშ, ეს განცდა, რომ მთელი სოციალური ქსოვილი ინგრევა.
პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ჩვენც გვქონდა ის ათი წელი, ვაიმარული რესპუბლიკა, როგორც იცით, როდესაც ხალხს
ექსპლუატაციას უწევდნენ და დადგა ეს მთელი მორალური დაცემა.
რა თქმა უნდა, ეს გარკვეულწილად მეორე მსოფლიო ომის შემდეგაც არსებობდა, მაგრამ, ჩემი აზრით, არც ისე ძლიერად.
ვერ ვიცხოვრებდი აეროპორტის მახლობლად, ეს დამაძაბავდა.
არა მხოლოდ ხმაური, არამედ მოგონებებიც ბრუნდება.
და ეს საშინელი მოგონებები იყო. ასე რომ, ომის შემდეგ რამდენიმე წელი ის ყოველ ღამე მაწუხებდა.
საბედნიეროდ, დროთა განმავლობაში ეს გარკვეულწილად გაფერმკრთალდა.
მაგრამ როდესაც ბევრ მოტორიან საფრენ აპარატს ვხედავ, რაც ზოგჯერ გარკვეულ დროს ხდება, და როდესაც ისინი უბრალოდ სარეკლამო მიზნით ან
მსგავსი რამისთვის დაფრინავენ, ამას უკიდურესად საეჭვოდ მივიჩნევ.
ეს არ მომწონს. ეს იმ დროის გახსენებას იწვევს და ის დრო სულაც არ ყოფილა სასიამოვნო.
და სწორედ ამ დროს ჩამოვარდა პირველი ფოსფორის ცეცხლგამჩენი ბომბები, რომლებიც პირდაპირ ნახშირის
საწყობში დაეცა. რა თქმა უნდა, ეს ორმაგად ცუდი იყო.
ხოლო მეორე მხარეს მდგარი სახლი... ქუჩა არც ისე ფართო იყო და, რა თქმა უნდა, ალი – ფოსფორი – იქაც გავრცელდა და მთელი სახლი დაიწვა.
და სწორედ იქ მოკვდნენ ადამიანები. სულ ეს არის...
დიახ, და მერე უბრალოდ ქვანახშირულში დებ.
და გვინდოდა რამე მოგვეძებნა, რომ ადგილი გაგვეთბო, რადგან ზუსტად არ იყო – შემოდგომა იყო, მაგრამ მაინც უკვე საკმაოდ ციოდა.
და ბავშვები იქ მივიდნენ და ის უნდოდათ, შორს არ იყო, და თითოეულს ხელში ვედრო ეჭირა.
და მერე იქ ვიდექით და არ ვიცოდით, რა გვეთქვა.
არ გვიტირია, მაგრამ ეს ნამდვილი შოკი იყო!
და თქვენი გამოცდილებიდან გამომდინარე, რას ეტყოდით ახალგაზრდებს ან ამჟამინდელ გადაწყვეტილების მიმღებ პირებს, რას
უნდა გაითვალისწინონ, სანამ ინტენსიურად დაიწყებენ რეკლამასა და ომისთვის ხელახლა შეიარაღებას?
უბრალოდ ვურჩევდი ყველას, რომ, თუკი ეს შესაძლებელია, ომში არ ჩაერთონ.
ასეთ რამეს ვერ აღწერ. მე შემიძლია მოგიყვე, მაგრამ შენ ვერასდროს გაიგებ, რას გრძნობ, რისი გადატანა გიწევს, ან გადარჩები თუ არა.
როცა კიდევ მიუნხენში ვიყავით, ყოველ ღამე სარდაფში ჩასვლა გვიწევდა, რადგან ბომბები გამუდმებით ცვიოდა.
ბავშვობაში არასდროს გქონია ღამე, როცა მთელი ღამე შეგეძლო გეძინა.
ეს მართლაც დრამატულია, ვერც კი წარმოიდგენ.
და ისინი, ვინც საველე სამუშაოზე არიან, ვისაც პრაქტიკულად არანაირი შესაძლებლობა არ აქვს, თქვას: "ეს არ მომწონს, მივდივარ".
ეს შეუძლებელია! მათ დახვრეტენ. ეს სრულიად ნორმალური იყო...
მხოლოდ ერთ რამეს ვიტყვი კიდევ, რადგან სროლაზე ვსაუბრობ.
ომის შემდეგ, ანუ ომის დასასრულს, როდესაც უკვე 100%-ით ცხადი იყო, რომ ეს ომი ნამდვილად წაგებული იყო და აღარაფრის მოგების იმედი
არსებობდა, მათ მოიყარეს ყველა ხანდაზმული, ანუ 60 წლისა და უფროსი ასაკის, რომლებსაც ჰიტლერი მოხუცებად მიიჩნევდა,
და 14 წლისა და უფროსი ახალგაზრდები "ფოლკსშტურმისთვის".
და შემდეგ მაინც მოუწიათ "მტრის" შეჩერების მცდელობა – ფრჩხილებში.
შესაძლებელია წარმოიდგინო, როგორ გრძნობს თავს 14 წლის ბიჭი, როდესაც მას, ასე ვთქვათ, სამშობლოს დასაცავად შაშხანით აღჭურავენ.
და 60 წლის ხალხიც არ იყვნენ საუკეთესო ფორმაში.
და შემდეგ, ომის ბოლოს, როდესაც ამერიკელები უკვე შემოიჭრნენ ჩვენს ქვეყანაში, ასე იყო: მათ წინასწარ
შეამჩნიეს, რომ რამდენიმე 14 წლის ბიჭი გაქცევას აპირებდა.
მათ აღარ უნდოდათ არავის დაპირისპირებოდნენ, ეშინოდათ და სახლში წასვლა უნდოდათ.
დაიჭირეს და უახლოეს ხეზე ჩამოახრჩვეს... უფრო სასტიკი ვერაფერი იქნებოდა!
მე ორი ოფიცერთან, მაღალი რანგის ოფიცრებთან, ვილაპარაკე.
მე მათგან ერთ-ერთს ბარაკში ვესტუმრე. მე მათ ასე ვუთხარი:
არ უნდა გაუშვათ თქვენი ახალწვეულები უცხოურ მისიებში!
დატოვეთ ისინი სახლში! უთხარით, რომ სახლში დარჩნენ!
ისედაც ნებაყოფლობითია. მათ ეს გაიგეს.
და როდესაც ხედავთ ყველა იმ ტრავმულ დაზიანებას, რომელიც მიიღეს ამ ჯარისკაცებმა, რომლებიც ახლა დაჭრილები არიან
ავღანეთსა და სხვაგან, შეიძლება თქვათ: "ბიჭებო, მხოლოდ საკუთარ თავს უნდა დაადანაშაულოთ!"
უნდა ვიკითხოთ, რა არის ამ ბიჭების მოტივი? არსებობს სამი მოტივი.
არსებობს თანდაყოლილი ახალგაზრდული იდეალიზმი.
მაგრამ ეს ახალგაზრდა შემდეგ გზას აცდენს. ის ფიქრობს, რომ რაღაც კარგს აკეთებს, მაგრამ სინამდვილეში ეს სულაც არ არის კარგი!
ამას ავღანეთში ომმაც დაადასტურა.
შემდეგ არის ახალგაზრდა, რომელსაც, ისედაც, არაფერი ადარდებს და არცერთ მათგანით არ არის დაინტერესებული.
და შემდეგ არიან ისეთებიც, რომლებიც ამას თავგადასავლის გრძნობისთვის აკეთებენ.
ასე რომ, ის ზის თავის ჯავშანმანქანაში ან იარაღი უჭირავს ხელში და თავს ძლევამოსილად გრძნობს –
სიცოცხლისა და სიკვდილის ბატონად. ესეც ცდუნებაა!
და შემდეგ არის მეორე ახალგაზრდა, რომელიც საკუთარ თავს ეუბნება: "აბა, ახლა ბრიტანეთის არმიაში
რომ ჩავეწერო, მაშინ აღარაფერზე უნდა ვიდარდო".
მუდმივი სამსახური მაქვს, ხელფასს ვიღებ და საბოლოოდ პენსიასაც მივიღებ. სულ ეს არის.
არ უნდა დავაკნინოთ ის ფაქტი, რომ ომი ნებისმიერ დროს შეიძლება სასიკვდილო აღმოჩნდეს მასში ჩართული ადამიანებისთვის!
ვოლუნტერი, რომელიც ომში წასვლას თავად ირჩევს, ჯარების უკანა ხაზში ნამდვილად არ იქნება, არამედ მას წინა
ხაზზე გაგზავნიან. და ეს ყოველთვის სიცოცხლისთვის საშიშია!
ეს არ არის სახალისო, მას არაფერი აქვს საერთო არცერთ ფილმთან ან სხვა რამესთან, რასაც შეიძლება სადმე გასართობად წაიკითხოთ.
ომი ძალიან სასტიკი და, როგორც ვთქვი, სიცოცხლისთვის საშიში რამაა.
ვერცერთს ვერ ვურჩევ იქ წასვლას – და "სამშობლოს დაცვაზე", როგორც ამბობენ, – ადამიანს შეუძლია ცოტა ეგოისტურადაც იფიქროს.
ჩემთვის ნათელია, რომ ომს თაობებზე ხანგრძლივი გავლენა აქვს. ომი არასდროს გიშვებს.
მაშინაც კი, თუ უკვე დაფუძნებული ხარ, შენ გაქვს სახლი და ბაღი, რომელიც ჩემმა მშობლებმა ბონში ააშენეს.
ის არ გაგიშვებს. ისევ და ისევ უბრუნდები, ეს სრულიად ნათელია.
და თუ ვინმეს ჰგონია, რომ ამის შესახებ რაიმე ანგარიშები არსებობს, ზოგიერთის შესახებ მე თავად ადამიანებისგან მოვისმინე.
მე ასევე მაქვს სახლში არქივი – გერმანელი ჯარისკაცების ტრავმატიზაცია ავღანეთში. ისინი ამას ვერ უმკლავდებიან.
პირველ რიგში, ტრავმების გამო, მაგრამ ასევე იმიტომ, რომ არავინ არის, ვინც პატივს მიაგებს მათ სიცოცხლის
გაწირვისთვის. რისთვის? რა აზრი აქვს ამ სისულელეს?
მაშ ასეა, და ახალგაზრდებისთვის ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია იცოდნენ: არსებობენ გაწვრთნილი სნაიპერები.
ჯარისკაცები უბრალოდ ჯარისკაცები არიან და ისინი ასევე არმიის ნაწილი არიან.
ყველა სნაიპერი, ყველა სნაიპერი, როდესაც სახლში ბრუნდებიან, ვერ ეგუებიან იმ ფაქტს, რომ ადამიანები მოკლეს.
რადგან ღამით, სიზმრებში, ის სახეები უბრუნდებათ და მათგან თავის დაღწევა არ შეუძლიათ.
შედეგი არის ან ალკოჰოლი, ან ფსიქოტროპული ნარკოტიკები, ან თვითმკვლელობა. და ეს მთელ ომს ეხება.
მაგრამ ისინიც კი, ვინც... – მათ შორის გერმანელი სნაიპერები, ამერიკელი სნაიპერები – გერმანელი სნაიპერები,
რომლებმაც თავიანთი სამშობლო დაიცვეს და ეს კარგადაც გააკეთეს, ამას ვერ უმკლავდებოდნენ. ეს ნათელია.
ისინი სხვა საქმეებსაც ვერ დაასრულებენ.
როდესაც ხედავ, როგორ დაიწვა თანამებრძოლი ტანკში და ასე შემდეგ, ყველა ეს საშინელი
სურათი ახალგაზრდებს მთელი ცხოვრება თან დაჰყვება.
ეს იმ მასწავლებლისგან გავიგე, სწორედ იმისგან, რომლის ტვინი, ასე ვთქვათ, სახეზე გადაესხა რუსეთში, რუსეთის
კამპანიის დროს, სადაც ნაღმტყორცნამ მისი თანამებრძოლები დაშალა. შემდეგ კი სკოლაში ამის შესახებ მოუყვა.
რა თქმა უნდა, იყვნენ ისეთებიც, ვინც ფიქრობდა, რომ ის საკმაოდ კარგი იყო. ასე რომ, ორივე შესაძლებელია.
იმის მიხედვით, თუ სად იყავით განლაგებული წინა ხაზზე, წარმატებული იყო თუ არა ეს.
ომს მრავალი სახე აქვს.
მაგრამ ომს, რომელიც ერს მოედება, მხოლოდ ერთი სახე აქვს:
ის ანადგურებს ხალხს, მათ ისტორიას, მათ თვითდაჯერებულობას.
დიახ, ახლა არსებობს დრონები, რომელთა შეფასებაც ჩვეულებრივი ადამიანებისთვის შეუძლებელია.
შენ ნამდვილად ჩამორჩები.
შენ აღარაფერი განსაკუთრებული გჭირდება. მთელი აღჭურვილობა, რომელიც ადრე გქონდა, ახლა მოძველებულია.
ახლა კი, ან ატომური ბომბები ან დრონებიც ანადგურებენ კაცობრიობას.
ასე რომ, ვინც ჯერ კიდევ სურს ომში ჩართვას, ან ვინც იდეალისტია და ამ მიზეზით იქ წასვლა სურს...
აბა, უნდა ვთქვა, ჩემთვის ეს სრულიად... – ვერც კი წარმომიდგენია, ვინმემ ასეთი რამ რომ გააკეთოს!
ეს ხომ ფილმი არ არის! ეს ხომ სახალისო არ არის!
და შემდეგ, შესაძლოა, ხიდი აფეთქდეს ან რამე მსგავსი – ფილმში.
მაგრამ რეალობა სხვაა; ყოველი დღე და ყოველი საათი სიცოცხლისა და სიკვდილის საკითხია!
და ეს არ უნდა დააკნინო! შენ არ შეგიძლია, ვინმეს ბედნიერებაში დაეხმარო.
მაგრამ ამაზე კარგად დავფიქრდებოდი... შენ ყოველთვის შეგიძლია თქვა "არა".
თქვენი გზამკვლევი რთულ დროს: Kla.TV.