1
00:00:00,000 --> 00:00:00,531


2
00:00:00,531 --> 00:00:08,940
१२३४३२१ कमी लेखू नये: युद्धात सहभागी
असलेल्यांसाठी ते कधीही घातक ठरू शकते!

3
00:00:08,940 --> 00:00:21,968
युद्धासाठी स्वयंसेवक म्हणून जाणारे लोक निश्चितच सैन्याच्या
मागे राहणार नाहीत, तर त्यांना समोरच्या रेषेत पाठवले जाईल.

4
00:00:21,968 --> 00:00:33,069
ते स्पष्ट आहे. मला स्पष्ट आहे की युद्धाचा पिढ्यांवर परिणाम होतो.

5
00:00:33,069 --> 00:00:44,514
युद्ध कधीच तुझ्या सोबत सोडत नाही. जरी तू स्थिर झाला
असलास, तुझ्याकडे घर आणि बाग असली तरीही, जी माझ्या

6
00:00:44,514 --> 00:00:51,827
पालकांनी बॉनमध्ये बांधली होती. ते कधीच तुझ्या सोबत सोडत नाही.

7
00:00:51,827 --> 00:01:05,085
सर्व स्नायपर्स, सर्व स्नायपर्स, जेव्हा ते घरी परत
येतात, ते लोक मारल्याच्या तथ्याशी जुळवून घेऊ शकत नाहीत.

8
00:01:05,085 --> 00:01:12,445
कारण रात्री त्यांच्या स्वप्नात ते चेहरे
परत येतात आणि ते त्यांना दूर करू शकत नाहीत.

9
00:01:12,445 --> 00:01:23,687
परिणाम म्हणजे मद्यपान, मनोप्रभावी औषधे किंवा आत्महत्या.

10
00:01:23,687 --> 00:01:32,448
आणि ते संपूर्ण युद्धाला लागू
होते. युद्धाचे अनेक भिन्न चेहरे आहेत.

11
00:01:32,448 --> 00:01:41,976
पण राष्ट्रावर पसरलेला युद्ध फक्त एकच चेहरा असतो.

12
00:01:41,976 --> 00:01:47,375
तो लोकांना, त्यांचा इतिहास आणि त्यांचा आत्मविश्वास नष्ट करतो.

13
00:01:47,375 --> 00:01:58,608
तर अजूनही कोणी युद्धांत सामील होऊ इच्छितो का, किंवा कोणी
तरी आदर्शवादी आहे आणि त्या कारणाने तिथे जाऊ इच्छितो...?

14
00:01:58,608 --> 00:02:08,689
बरं, मला सांगायचं आहे की, माझ्यासाठी ते
पूर्णपणे... – मी तर कोणीही असं काही करेल याची कल्पनाच करू

15
00:02:08,689 --> 00:02:15,455
शकत नाही! हे काही चित्रपट नाही! हे मजेदार नाही!

16
00:02:15,455 --> 00:02:25,735
आणि कदाचित चित्रपटात एखादा पूल उडवून टाकला
जातो किंवा काहीतरी तसंच. पण वास्तव वेगळं दिसतं.

17
00:02:25,735 --> 00:02:35,336
आणि प्रत्येक दिवस आणि प्रत्येक तास हे तुमच्या
स्वतःच्या आयुष्याबद्दल असते. आणि त्याचे कमी लेखू नये.

18
00:02:35,336 --> 00:02:39,897
तुम्ही कोणालाही आनंदी होण्यास मदत करू शकत नाही.

19
00:02:39,897 --> 00:02:46,288
पण मी याबद्दल दोनदा विचार करणार
आहे...! तुम्ही नेहमीच नकार देऊ शकता.

20
00:02:46,288 --> 00:02:52,664
युद्ध म्हणजे काय? जर्मनीमध्ये खरोखर किती लोकांना हे माहीत आहे?

21
00:02:52,664 --> 00:02:55,991
आभासी युद्ध चित्रपटांमध्ये किंवा बातम्यांमध्ये अस्तित्वात असते.

22
00:02:55,991 --> 00:03:00,138
फरक: तुम्ही त्यात मधोमध नाही, तर एक प्रेक्षक आहात.

23
00:03:00,138 --> 00:03:04,528
जर्मनीमध्ये तीन पिढ्यांपेक्षा
जास्त काळ कोणताही युद्ध झालेले नाही.

24
00:03:04,528 --> 00:03:07,755
आता नाटो देश मोठ्या प्रमाणावर पुन्हा शस्त्रसज्ज होत आहेत.

25
00:03:07,755 --> 00:03:12,553
खर्च होणाऱ्या अब्जावधी रुपयांच्या बाबतीत
रिकाम्या राज्य खजिन्याला काहीच अडचण दिसत नाही.

26
00:03:12,553 --> 00:03:19,273
तर, रिझर्व्हिस्ट्स असोसिएशनच्या अध्यक्षांच्या अलीकडील विधानानुसार,
युद्ध झाल्यास जर्मन सशस्त्र दलाला दररोज सुमारे १,००० ठार

27
00:03:19,273 --> 00:03:23,497
किंवा गंभीर जखमी झालेल्या सैनिकांच्या जागी नवीन सैनिक लागतील.

28
00:03:23,497 --> 00:03:28,325
तीन वर्षांत ते सुमारे १.१ दशलक्ष इतके होते.

29
00:03:28,325 --> 00:03:37,820
सध्या यापैकी बरेच काही ऐच्छिक असल्यामुळे, बुंडेसवेहर शाळांमध्ये,
बसस्थानकांवर आणि मुलांच्या कार्यक्रमांदरम्यान जाहिरात करते.

30
00:03:37,820 --> 00:03:41,237
जणू काही ही चांगल्या पगाराची साहसी सुट्टी असली.

31
00:03:41,237 --> 00:03:50,195
पण हे युद्धाबद्दल आहे! हे मारण्याबद्दल आणि
मारल्या जाण्याबद्दल आहे! हे विनाशाबद्दल आहे!

32
00:03:50,195 --> 00:03:54,866
हे प्रत्यक्षदर्शी अहवाल आम्हाला जर्मनीतील
लोकांनी काय अनुभवले ते आठवण करून देतात, ते लोक

33
00:03:54,866 --> 00:03:57,880
प्रेक्षक नव्हते तर थेट प्रभावित झालेले होते.

34
00:03:57,880 --> 00:04:04,818
फ्रंट लाईनवरचे तथाकथित नायक नव्हे,
तर आजही भावनिक जखमा घेऊन जगणारी मुले.

35
00:04:04,818 --> 00:04:11,815
मी 1932 मध्ये जन्मलो, आणि युद्ध
संपल्यानंतर मी तेरा वर्षांची होते.

36
00:04:11,815 --> 00:04:15,172
आणि युद्ध सुरू झाल्यावर तुम्ही कुठे राहत होतात?

37
00:04:15,172 --> 00:04:25,906
जेव्हा युद्ध म्युनिकमध्ये सुरू झाले, अगदी
मध्यभागी, बरं, अगदी नाही, पण जवळजवळ शहराच्या मध्यभागी.

38
00:04:25,906 --> 00:04:33,323
बरं, मी समुद्रकिनाऱ्यावर, किंवा खरं सांगायचं
तर तटावर जन्मलो – क्रांझ, पूर्व प्रुशियामध्ये.

39
00:04:33,323 --> 00:04:37,856
हा तो देश आहे ज्याने अनंतकाळ यातना सहन केल्या आहेत.

40
00:04:37,856 --> 00:04:46,339
आणि मी किती वर्षांचा होतो? जेव्हा आम्ही
क्रांझमधून पळून गेलो, तेव्हा मी सुमारे चार (तीन-चौथाई)

41
00:04:46,339 --> 00:04:51,958
वर्षांचा होतो; मी फेब्रुवारी 1940 मध्ये जन्मलो होतो.

42
00:04:51,958 --> 00:05:02,950
माझी आई नंतर सप्टेंबरमध्ये पळून गेली, तिने ट्रेनने
क्रांझ सोडून गेली कारण तिने म्हटले की सगळं विखुरत चाललंय.

43
00:05:02,950 --> 00:05:13,063
कारण आम्ही आधीच दूरवर तोफांचा गर्जना ऐकली
होती आणि रात्री कोनिग्सबर्ग जळताना पाहिले होते –

44
00:05:13,063 --> 00:05:18,832
अर्थातच आम्ही मुले नव्हतो, तर प्रौढ लोक होते.

45
00:05:18,832 --> 00:05:22,587
बॉम्बवर्षकांनी उडून येऊन सर्व काही समतल केले.

46
00:05:22,587 --> 00:05:32,259
आम्ही अगदी किनाऱ्यावरच राहत होतो – स्वर्गासारखे, स्वर्गासारखे!

47
00:05:32,259 --> 00:05:39,054
आम्हाला, जणू काही, या स्वर्गातून उखडून काढण्यात आले.

48
00:05:40,899 --> 00:05:48,310
माझ्या आईने तीन मुलांना हातात धरले. आमच्याकडे एक नोकरणी होती.

49
00:05:48,310 --> 00:05:54,904
फक्त एक सूटकेस घेऊन, म्हणजेच जी वस्तू आमच्या पाठीवर होत्या,
आणि मग तिच्या बहिणीच्या घरी असलेल्या ऑस्ट्रियाला ट्रेनने जाणे.

50
00:05:54,904 --> 00:06:08,281
हे 1943 मध्ये सुरू झाले, आणि नंतर 1944 मध्ये बरेच
बॉम्बस्फोट झाले, त्यामुळे आम्हाला म्युनिक सोडून जावे लागले.

51
00:06:08,281 --> 00:06:14,007
१४ वर्षांखालील मुले असलेल्या आईंना निघावे लागले.

52
00:06:14,007 --> 00:06:21,966
आणि जर ते तसे करण्यास तयार नसतील, तर मुलांना
फक्त स्वतःहून कुठेतरी पाठवून देण्यात येत असे.

53
00:06:21,966 --> 00:06:30,982
मला माहित नाही कुठे, त्यामुळे ते आमच्यासाठी
महत्त्वाचे नव्हते कारण आम्ही स्वैच्छिकपणे म्युनिक सोडले.

54
00:06:30,982 --> 00:06:34,332
पण राहण्यासाठी कुठेतरी जागा शोधणे खूपच अवघड होते.

55
00:06:34,332 --> 00:06:47,863
सामान्यतः ग्रामीण भागात, म्हणजेच शहराबाहेर, मोठ्या शहरापासून
थोडं दूर राहत असलेल्या कोणालाही शहरातील रहिवासी हवे नव्हते.

56
00:06:47,863 --> 00:06:57,208
कारण ते त्यांच्या शेतातील कामासाठी
योग्य नव्हते, असे आम्हाला सांगितले गेले.

57
00:06:57,208 --> 00:07:03,031
त्याच शब्दांत नव्हतं, पण बरं, तुला काय चाललंय ते कळत होतं.

58
00:07:03,031 --> 00:07:11,879
युद्ध आठवणी, तोफांच्या गर्जेपलीकडे, कोनिग्सबर्गचा उल्लेख सोडला तर
– आम्ही लहानपणी ते जवळजवळ पाहिलेच नाही कारण

59
00:07:11,879 --> 00:07:19,849
संध्याकाळी झोपायचो – फक्त अशांतता होती, त्यांनी
आम्हाला ते सांगितले. आम्ही तोफांच्या गर्जा ऐकल्या.

60
00:07:19,849 --> 00:07:30,912
पण मग काहीतरी उदयास आले जे, म्हणता
येईल, संपूर्ण आयुष्यभर माझ्यासोबत आहे.

61
00:07:30,912 --> 00:07:39,345
पलायनामुळे निर्माण झालेली ही अस्वस्थता
फक्त गायब झालेली नाही; ती कुठेतरी अजूनही आहे.

62
00:07:39,345 --> 00:07:48,440
म्हणून तुम्ही खरोखर कधीच पोहोचत
नाही. तुम्ही नेहमी कुठेतरीच राहता...

63
00:07:48,440 --> 00:07:54,318
म्हणून घर, घर माझ्यासाठी आणि माझ्या
दोन भावंडांसाठीही खूप महत्त्वाचे होते.

64
00:07:54,318 --> 00:07:59,771
त्यानंतरही आम्ही अनेक वर्षे घराबद्दल बोलत राहिलो.

65
00:07:59,771 --> 00:08:14,341
मला आठवतं की, मुलाप्रमाणे, मी तरुणपणी माझ्या मातृभूमीचे
मुक्तिकरण करण्यासाठी रशियनांविरुद्ध युद्धात जाण्यास तयार होतो.

66
00:08:14,341 --> 00:08:20,301
मला ते चांगले आठवते – तुम्हाला नक्कीच 1956
च्या हंगेरीच्या उठावाची माहिती असेल, जेव्हा

67
00:08:20,301 --> 00:08:24,648
सुमारे ८०,००० हंगेरीयांनी आपले प्राण गमावले.

68
00:08:24,648 --> 00:08:34,646
आणि त्या वेळी माझे वय १६ वर्षे होते, आणि मी
सोव्हिएतविरुद्ध लढण्यासाठी हंगेरीला जाण्यास तयार होतो.

69
00:08:34,646 --> 00:08:37,854
म्हणजे ती फक्त त्या वेळी असलेली भावना होती.

70
00:08:37,854 --> 00:08:44,997
मग काहीतरी घडले ज्याने मला खरोखरच आश्चर्यचकित केले.

71
00:08:44,997 --> 00:08:55,939
मी 'वुल्फ चिल्ड्रेन' या चित्रपटाचा पाहिला.
मला माहित नाही की तुम्ही तो पाहिला आहे का.

72
00:08:55,939 --> 00:09:09,818
आणि जेव्हा मी हा चित्रपट पाहिला, तेव्हा मी इतक्या प्रमाणात रडू
लागलो की ते माझ्यासाठी अगदी अनोळखी होते. मला ते माहीतच नव्हते.

73
00:09:09,818 --> 00:09:15,475
तो रडणारा माणूस होता, पण खरं तर मी इतका
रडलो की माझ्या चेहऱ्यावरून अश्रू वाहत होते.

74
00:09:15,475 --> 00:09:19,552
माझी पत्नी पूर्णपणे थरथरली: "तुला काय झालंय?"

75
00:09:19,552 --> 00:09:22,874
मी इथे लांडग्यांच्या मुलांविषयीचा एक चित्रपट पाहिला.

76
00:09:22,874 --> 00:09:29,232
आणि मग मला कळले की माझ्या आत काहीतरी नष्ट झाले आहे.

77
00:09:29,232 --> 00:09:38,075
या दु:खांना आणि भीतींनाही, जणू
काही, या चित्रपटानेच उघडकीस आणले आहेत.

78
00:09:38,075 --> 00:09:41,825
हा एक माहितीपट होता – या मुलांबद्दल.

79
00:09:41,825 --> 00:09:47,325
ही मुले दिसली, त्यांनी स्वतःबद्दल, त्यांच्या
आयुष्याबद्दल इत्यादी बोलले आणि ते कसे चालले आहेत ते सांगितले.

80
00:09:47,325 --> 00:09:55,157
मी अशा लोकांना भेटलो जेव्हा रशियनांनी क्रांझ
ताब्यात घेतले तेव्हा ते स्वतः क्रांझमध्ये

81
00:09:55,157 --> 00:09:59,794
होते, आणि तिथे त्यांना जे अनुभवले ते भयानक होते.

82
00:09:59,794 --> 00:10:06,802
मुलांनी – कदाचित दहा किंवा आठ वर्षांचे,
किंवा किंचित मोठे – कुंपणावरून मृतदेह काढले.

83
00:10:06,802 --> 00:10:12,054
याचा अर्थ असा की लोक त्यांच्या तहखान्यातून
बाहेर आले, त्यांना खाण्यासाठी काहीच नव्हते

84
00:10:12,054 --> 00:10:15,224
आणि ते कुंपणाला चिकटून थंडीने गोठून मरण पावले.

85
00:10:15,224 --> 00:10:21,943
आणि मग त्या लोकांनी त्यांना, तरुण
म्हणून, दफन करण्यासाठी स्मशानात नेले.

86
00:10:21,943 --> 00:10:24,591
मला बलात्कारांबद्दलही माहिती आहे, उदाहरणार्थ.

87
00:10:24,591 --> 00:10:33,379
माझ्याकडे... आमच्याकडे रेड क्रॉसची परिचारिका होती...
– पण ते सर्व युद्धानंतर घडले, म्हणजे लोकांचे अनुभव.

88
00:10:33,379 --> 00:10:49,732
तथापि, हेही सांगणे आवश्यक आहे की न्यायाची इच्छा होती, आणि रशियन
नाचाल्निक किंवा महापौर जर्मन मुलांबद्दल खूप मैत्रीपूर्ण होता.

89
00:10:49,732 --> 00:10:59,716
तो फार काही करू शकला नाही. लोक उपाशी होते,
खाण्यासाठी काहीच नसल्यामुळे मरत होते, थंडीनेही मरत होते.

90
00:11:01,440 --> 00:11:08,466
मी फक्त नंतर ऐकलेल्या गोष्टींवरूनच
क्रांझमध्ये काय घडले ते सांगू शकतो.

91
00:11:08,466 --> 00:11:18,747
म्हणून हजारो-हजारो रहिवाशांची हत्या झाली आहे, बलात्कार झाला आहे.

92
00:11:18,747 --> 00:11:24,161
मला एक गोष्ट माहीत आहे, उदाहरणार्थ – जर
तुला रस असेल तर, म्हणजे मला माहिती नाही?

93
00:11:24,161 --> 00:11:34,990
एक अतिशय गर्भवती महिला फक्त तिच्या खोलीतून ओढून बाहेर
काढण्यात आली आणि रशियन सैनिकांनी तिला जिन्यावरून खाली ओढले.

94
00:11:34,990 --> 00:11:45,482
किंवा सुमारे १६/१५ वर्षांचा एक मुलगा, ज्याच्या पोटावर एका
रशियन सैनिकाने नाच केला, तोपर्यंत त्याची आतडे बाहेर निघाली.

95
00:11:47,161 --> 00:11:53,848
पण मी स्वतः ते अनुभवलेले नाही, मला ते अनुभवलेल्या
लोकांकडून ऐकून माहिती आहे, ज्यांनी मला त्याबद्दल सांगितले.

96
00:11:53,848 --> 00:11:58,976
युद्धान्तच्या काळात आम्ही ग्रामीण भागात होतो.

97
00:11:58,976 --> 00:12:17,951
आणि इतकी नाजूक, अगदीच निकृष्ट रित्या डिझाइन केलेली विस्तार – चार
लोकांसाठी, तीन मुले आणि त्यांच्या आईसाठी फक्त बारा चौरस मीटर.

98
00:12:17,951 --> 00:12:28,352
आणि ते होते... शेत रस्त्यावरच होते, ते
उतारावर खाली गेले आणि आम्ही तिथे वर होतो.

99
00:12:28,352 --> 00:12:35,880
आणि ज्या खोलीत आम्ही राहत होतो ती एक विस्तार होती.

100
00:12:35,880 --> 00:12:42,955
आणि शेताबाहेर उलट्या दिशेने जाऊन फळबागेकडे.

101
00:12:42,955 --> 00:12:49,786
आणि तिथे एक अरुंद रस्ताही होता, पण तो
पक्कीकरण केलेला किंवा काहीही नव्हता. अगदी तसाच…

102
00:12:49,786 --> 00:12:55,300
आणि आम्ही तिथे होतो, जवळजवळ पूर्णपणे विलग.

103
00:12:55,300 --> 00:13:05,647
म्हणून कोणीही फेरफटका मारण्यासाठी जात नसे – कदाचित दिवसाच, कारण
त्यांच्याकडे त्यासाठीही वेळ नसे – फक्त ते लोक जे काम करत नसत.

104
00:13:05,647 --> 00:13:14,120
आणि युद्धानंतर, वाफेन-एसएसची एक संपूर्ण बटालियन आली.

105
00:13:14,120 --> 00:13:23,668
मला माहित नाही की याचा तुला काही अर्थ आहे का.
ती एक विशेष युनिट होती ज्याला विशेष कामेही होती.

106
00:13:23,668 --> 00:13:37,905
मला सांगावं लागेल की ते खरोखर फार सार्वजनिक नव्हते; तुम्हाला
कळतच नव्हतं की ते काय करत आहेत. पण त्यांना भीती वाटत असे.

107
00:13:37,905 --> 00:13:48,961
आणि लोक संपूर्ण गावात विखुरलेले होते, त्यांना कुठेतरी काही तरी
निवासस्थान मिळाले होते, मला ठाऊक नाही कुठे. मी तिथे गेलो नाही.

108
00:13:48,961 --> 00:14:02,160
पण शेताबाहेर राहिल्यानंतर, ते फक्त तेथे उभं
असलेलं जुनं घर होतं, ते फक्त एक विस्तारच होतं.

109
00:14:02,160 --> 00:14:09,263
आणि आम्हाला संत्र्याच्या बागेभोवती संपूर्ण फेर
घालून मग आंगणात जाऊन शौचालयापर्यंत पोहोचावे लागले.

110
00:14:09,263 --> 00:14:15,312
तो फक्त एक साधा शौचालय होता, तुम्ही
म्हणू शकता की एक खड्ड्यातील शौचालय.

111
00:14:15,312 --> 00:14:25,091
आणि मग तिथे सैनिक होते, आणि त्यापैकी एका
सैनिकाने अचानक माझ्या मनगटीला धरले कारण मला शौचालयाला

112
00:14:25,091 --> 00:14:31,420
जावे लागले आणि मला गोठ्यात ओढण्याचा प्रयत्न केला.

113
00:14:31,420 --> 00:14:35,919
मला काहीसे असं वाटत होतं की त्याच्या
मनात तुझ्यासाठी काहीही चांगलं नव्हतं.

114
00:14:35,919 --> 00:14:42,464
आणि मी घातकरीत्या ओरडलो, जे माझ्या
व्यक्त होण्याच्या सामान्य पद्धतीत नाही.

115
00:14:42,464 --> 00:14:56,061
आणि मग देवाचे आभार, शेतकर्‍याच्या मुलींपैकी एक आली आणि तिने लगेच
त्याच्याकडे धाव घेतली – ती एक बळकट मुलगी होती – आणि म्हणाली:

116
00:14:56,061 --> 00:15:03,120
त्या मुलाला सोड! आत्ताच! नाहीतर मी सगळ्यांना
एकत्र बोलावून तुला पश्चात्ताप करावा लागेल!

117
00:15:03,120 --> 00:15:12,873
आणि तो कदाचित खूपच आश्चर्यचकित झाला असेल, मला माहीत नाही, पण
त्याने खरंच मला सोडून दिलं, तिने मला पकडून माझ्या आईकडे नेलं.

118
00:15:12,873 --> 00:15:18,365
आणि हो, मी ते फक्त चुकले.

119
00:15:20,833 --> 00:15:30,891
आणि ते मला नंतर पुन्हा घडले,
जेव्हा दुसऱ्या कोणीतरी माझी राखण केली.

120
00:15:30,891 --> 00:15:34,988
आणि तेव्हाच आम्ही पुन्हा म्युनिकमध्ये परतलो होतो.

121
00:15:34,988 --> 00:15:41,305
आणि नेहमीच असेच असायचे की वीज नव्हती.

122
00:15:41,305 --> 00:15:48,188
म्हणून हिवाळ्यात संध्याकाळी जेव्हा तुम्ही एखाद्या
इमारतीत प्रवेश केलात, तेव्हा तुम्हाला काहीच दिसत नव्हते.

123
00:15:48,188 --> 00:15:54,083
म्हणून तुम्हाला तेथे फक्त काही
काळ राहिल्यामुळेच रस्ते माहीत होते.

124
00:15:54,083 --> 00:16:02,513
आणि मला फक्त त्या घरात जायचं होतं, आणि ते कधीच कुलूप लावलेलं
नव्हतं कारण ते शक्यच नव्हतं; तळघरात कोणाकडेही चावी नव्हती...

125
00:16:02,513 --> 00:16:09,612
आणि तो त्या घराच्या दारात उभा
होता, ज्यात मी प्रवेश करू इच्छित होतो.

126
00:16:09,612 --> 00:16:14,138
आणि मग त्याने मला ओढण्याचा प्रयत्न केला.

127
00:16:14,138 --> 00:16:26,161
मी पुन्हा भयंकरपणे ओरडलो, आणि मग नशीबाने शेजारील घरातून एक तरुण
बाहेर आला, ज्याला मी ओळखत होतो; तो माझ्यापेक्षा थोडा मोठा होता.

128
00:16:26,161 --> 00:16:34,154
आणि त्यालाही तो ओळखत होता, आणि लगेच
माझ्याकडे आला, आपला हात मागे ओढला आणि म्हणाला:

129
00:16:34,154 --> 00:16:40,217
आणि जर तू त्या मुलीला पुन्हा स्पर्श केलास, ती
माझी गर्लफ्रेंड आहे, तर मी तुला पिटून टाकेन!

130
00:16:40,217 --> 00:16:46,784
आणि मग तो कुठलाही ठसा न सोडता गायब झाला. देवाचे आभार!

131
00:16:46,784 --> 00:16:57,849
मग माझे वडील परत आले, आणि मी त्यांना
पाहणारा पहिला होतो – ते पूर्णपणे दुबळे झाले होते.

132
00:16:57,849 --> 00:17:05,963
तो बहुधा—मला नक्की माहिती नाही, त्याने याबद्दल कधीच
काहीच सांगितले नाही—राइनच्या दलदलीतून पळून आला असावा,

133
00:17:05,963 --> 00:17:13,025
त्यामुळे त्याला संधी मिळाली असावी. तो अगदी दुबळा-पातळ होता.

134
00:17:13,025 --> 00:17:25,521
आणि त्याने प्रत्यक्षात त्याने जे अनुभवले
होते आणि नाझी काळाबद्दल खूपच कमी बोलले.

135
00:17:25,521 --> 00:17:34,432
जे लोक युद्धातून परत आले ते जखमी किंवा मानसिकदृष्ट्या
आघातग्रस्त होते, जवळजवळ सर्वच, जोपर्यंत त्यांना काही

136
00:17:34,432 --> 00:17:41,388
खास प्रकारची नोकरी नव्हती ज्याबद्दल मला माहिती नाही.

137
00:17:41,388 --> 00:17:55,901
माझ्या आईचा एक बालपणीचा मित्र एकदा आमच्याकडे आला होता. त्याला
फ्रान्समध्ये कैदी म्हणून पकडले गेले होते आणि त्याने

138
00:17:55,901 --> 00:18:12,674
आम्हाला सांगितले की तिथले कैदी – मला वाटते ते भूमध्यसागराच्या
आसपास कुठेतरी होते – एका तुरुंग शिबिरात ठेवले गेले होते.

139
00:18:12,674 --> 00:18:20,016
आणि मग दररोज अन्नाऐवजी त्यांना काकडीचा सूप
दिला जात असे, आणि त्यानंतर शिबिरातील सुमारे

140
00:18:20,016 --> 00:18:27,021
अर्ध्यांना हैजा (एक संसर्गजन्य अतिसार रोग) झाला.

141
00:18:27,021 --> 00:18:34,021
आणि मग ते हळूहळू, तार्किकरित्या मरण
पावले, कारण कोणीही ते सहन करू शकत नाही.

142
00:18:35,700 --> 00:18:38,820
हेही लोकांना दूर करण्याचा एक मार्ग होता.

143
00:18:38,820 --> 00:18:44,585
त्याने स्वतःबद्दल फार बोलले नाही, पण आमच्याकडे
भेट दिल्यानंतर एका वर्षानंतर त्याचा मृत्यू झाला.

144
00:18:44,585 --> 00:18:50,458
तरीही मला माहीत नाही की त्याचा मृत्यू कशामुळे झाला.

145
00:18:50,458 --> 00:18:55,575
पण जसं मी म्हटलं, ते सर्व आजारी होते, सर्वच.

146
00:18:55,575 --> 00:19:03,560
कारण तुम्ही त्या 'आहारावर',
उद्धरणाच्या चिन्हांमध्ये, टिकून राहू शकणार नाही.

147
00:19:06,146 --> 00:19:18,107
मग कदाचित त्याला घरी आपल्या पत्नीसोबत असताना मिळणारे
जेवणही सहन करता आले नाही, जरी त्याला फार काही मिळत नसेल तरी.

148
00:19:18,107 --> 00:19:24,959
आणि मला तेव्हा कसे होते ते माहीत नाही, की
त्यांना बराच काळ कैदेत होते हे लक्षात घेऊन कदाचित

149
00:19:24,959 --> 00:19:29,091
त्यांना अधिक अन्न स्टँप्स देण्यात आले होते किंवा…

150
00:19:29,091 --> 00:19:34,747
मला काहीच कल्पना नाही, मला त्याबद्दल काहीच
माहिती नव्हती आणि मी काहीही ऐकलेलेही नाही.

151
00:19:34,747 --> 00:19:41,365
पण सामान्यतः, त्यांना सर्वांना रुग्णालयात
तपासणी करावी लागली असती. ते करण्यात आले का?

152
00:19:41,365 --> 00:19:51,794
मला वाटत नाही की त्यांच्याकडे साहित्य, लोक
किंवा उपकरणे होती; सर्व काही आपत्कालीन स्थिती होती.

153
00:19:51,794 --> 00:20:04,884
त्याबद्दल एक गोष्ट आहे. माझी मोठी बहीण – एक माणूस आमच्या घरी
आला, दार ठोकले आणि विचारले, "तुमच्याकडे काही ब्रेड आहे का?"

154
00:20:06,591 --> 00:20:12,460
आणि मग माझ्या आईने म्हटले, "नाही, आमच्याकडे
ब्रेड नाही." आम्हाला स्वतःला ब्रेडची गरज होती.

155
00:20:12,460 --> 00:20:18,316
आणि मग माझी मोठी बहीण ओरडली आणि म्हणाली,
"आई, तुम्ही या माणसाला तसंच जाऊ देऊ शकत नाही."

156
00:20:18,316 --> 00:20:26,747
आणि मग माझी आई मागे हटली आणि त्या माणसाला
एक पोळी दिली. तेव्हा परिस्थिती अशीच असायची.

157
00:20:29,740 --> 00:20:33,865
आणि माझ्या आईने ते शक्य तितक्या चांगल्या प्रकारे केले.

158
00:20:33,865 --> 00:20:39,000
आणि आम्हाला स्वतः पाहावे लागले की आम्ही अन्न कसे मिळवू शकतो.

159
00:20:39,000 --> 00:20:47,294
मग अल्फेड्ट शहराने माझ्या पालकांना बागेसाठी एक
तुकडा जमीन दिला, जी त्यांना स्वतःलाच जोपासावी लागली.

160
00:20:47,294 --> 00:20:49,943
नंतर आम्ही आईसोबत शेतात गेले, कापणीनंतर
उरलेली बटाटे किंवा इतर पीक गोळा करण्यासाठी.

161
00:20:49,943 --> 00:20:56,936
आणि आम्ही शलजमही चोरल्या आणि अर्थातच, शस्त्रसज्ज
शेतातील रक्षकांना आम्हाला पकडू नयेत याची काळजी घेतली.

162
00:20:56,936 --> 00:21:02,474
नक्कीच त्यांनी आम्हाला गोळीबार केला नसता, हे अगदी
स्पष्ट आहे, पण त्यांनी आम्हाला धावून पळवून टाकले असते.

163
00:21:02,474 --> 00:21:06,720
चिरट्यापासून सिरप बनवण्यासाठी चिरट्या चोरी करणे।

164
00:21:06,720 --> 00:21:11,896
माझ्या वडिलांनी त्यांच्या डायरीमध्ये
लिहिले की आम्ही सर्व कुपोषित होतो.

165
00:21:11,896 --> 00:21:22,023
आम्ही इतके कुपोषित होतो की आम्हाला
आतड्यांचे आजारही झाले – गोलकिडे वगैरे.

166
00:21:22,023 --> 00:21:29,757
आणि मग मला स्वतः ऑस्ट्रियातील क्लेनवाल्सेरटालला बरे होण्यासाठी
जावे लागले कारण मला क्षयरोग (टीबी) झाला होता,

167
00:21:29,757 --> 00:21:37,600
विशेषतः हिलर टीबी (क्षयरोग, फुफ्फुसांचा एक
जीवाणूजन्य रोग जो लसीका ग्रंथींवर परिणाम करतो).

168
00:21:39,101 --> 00:21:52,021
असं ते होतं. सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे, मला त्या
तथाकथित कॉर्न ब्रेडची अजूनही अगदी स्पष्ट आठवण आहे.

169
00:21:52,021 --> 00:21:53,968
मला माहित नाही की तुम्ही कधी याबद्दल ऐकले आहे का.

170
00:21:53,968 --> 00:21:57,840
तर धान्याऐवजी अमेरिकन लोकांकडून मका होता.

171
00:21:57,840 --> 00:22:01,446
त्याची चव अगदीच चांगली नव्हती, आम्हाला ते आवडले नाही.

172
00:22:01,446 --> 00:22:06,124
पहिल्या एक-दोन वर्षांत, तुम्हाला फक्त ते सहन करावं लागलं.

173
00:22:06,124 --> 00:22:09,007
तेथे लोणीही नव्हते, हे अगदी स्पष्ट आहे, तेथे मार्जरीन होती.

174
00:22:09,007 --> 00:22:12,390
मधही नव्हता, तिथे कृत्रिम मध होता.

175
00:22:12,390 --> 00:22:17,866
आम्हाला अपार्टमेंट ब्लॉक्स आणि अवशेषांनी वेढले होते.

176
00:22:17,866 --> 00:22:23,385
उदाहरणार्थ, एसेनमध्ये आम्ही लहानपणी पाय्या उडवायचो.

177
00:22:23,385 --> 00:22:26,424
मला माहित नाही की तुम्हाला हा शब्द परिचित आहे का.

178
00:22:26,424 --> 00:22:30,571
तर, ढासळलेल्या अवशेषस्थळांमधून विटा गोळा
करा, त्यावर हातोड्याने काम करा, इत्यादी.

179
00:22:30,571 --> 00:22:47,201
किंवा उदाहरणार्थ, मी कमावलेल्या पैशांनी दूध विकत घेण्यासाठी
कचरा धातू गोळा करणे. अर्थात, मी ते लहानपणीच केले होते.

180
00:22:47,201 --> 00:22:51,859
कुटुंबाला आधार देण्यासाठी, जर तुम्ही इच्छित असाल तर.

181
00:22:51,859 --> 00:23:02,639
असं ते होतं. आम्ही इतके पुढे गेलो की गटरमधील पाणी
वाहून नेणाऱ्या लोखंडी नळ्या हातोड्याने फोडून त्यातील

182
00:23:02,639 --> 00:23:10,585
लोखंड काढून घेतले, कारण लोखंड विशेषतः मौल्यवान होते.

183
00:23:10,585 --> 00:23:21,495
युद्ध सुरू झाल्यावर आम्हाला अन्न
स्टँप्स देण्यात आले – त्यांना तसंच म्हणायचे.

184
00:23:21,495 --> 00:23:32,805
आणि कुटुंबातील प्रत्येकासाठी – सहा वर्षांखालील मुलांना
अधिक मिळाले, बाळांना थोडे अधिक आणि आणखी काहीही मिळाले –

185
00:23:32,805 --> 00:23:39,960
पण ते बाळांचे अन्न होते की नाही, ते मी सांगू शकत नाही.

186
00:23:41,882 --> 00:23:50,023
होय, आणि प्रौढांसाठी तर ते खरोखरच अत्यंत साधे
होते. ते कधीच तुम्हाला तृप्त करायला पुरेसे नव्हते.

187
00:23:50,023 --> 00:23:56,163
बटाटे फक्त तेव्हाच उपलब्ध होते
जेव्हा कुठेतरी कोणी तरी ते विकत असे.

188
00:23:56,163 --> 00:24:00,812
तुम्हाला नेहमीच खात्री नसायची की तुम्हाला जे
हवे आहे ते मिळवण्यासाठी कुठे जावे. किमान,

189
00:24:00,812 --> 00:24:05,069
जेव्हा आम्ही म्युनिकमध्ये होतो तेव्हा असंच असायचं.

190
00:24:05,069 --> 00:24:12,148
ग्रामीण भागातही ते तितकेच कठीण होते.
शेतकऱ्यांना काहीही देण्याची इच्छा नव्हती.

191
00:24:12,148 --> 00:24:20,168
तर तुझ्याकडे काही वस्तू होत्या ज्या त्यांना
देवाणघेवाणीसाठी आवडल्या, मग त्यांनी तुला त्याबदल्यात

192
00:24:20,168 --> 00:24:25,460
काही दिले, पण पुढच्या वेळी तुझ्याकडे काहीच उरले नाही.

193
00:24:25,460 --> 00:24:30,632
कारण एखाद्या क्षणी सर्व पुरवठा संपून जाईल.

194
00:24:34,296 --> 00:24:39,633
बरं, मला माहीत आहे की भूक कशी दिसते – आणि ती कशी जाणवते...

195
00:24:39,633 --> 00:24:41,484
मी नक्कीच ते पुष्टी करू शकतो.

196
00:24:41,484 --> 00:24:48,726
म्हणून मग माझ्या वडिलांना कुटुंबाला
जिवंत ठेवण्याची खात्री करावी लागली.

197
00:24:48,726 --> 00:25:04,819
आणि त्यानंतर त्याने पूर्वेकडे अमेरिकन आणि ब्रिटिशसाठी
जासूसी केली. त्यामुळे त्याला आपल्या कुटुंबासाठी पैसे मिळाले.

198
00:25:04,819 --> 00:25:13,522
हे त्याच्या डायरीतून स्पष्ट होते आणि
त्यासाठी त्याला किती कठीण झाले होते ते दिसून येते.

199
00:25:13,522 --> 00:25:20,516
तो कारने प्रवास करू शकत नव्हता, त्याला सीमा ओलांडवी लागली
इत्यादी, आणि मग कसे तरी रात्र रेल्वे स्थानकांवर घालवावी लागली.

200
00:25:20,516 --> 00:25:24,351
म्हणून त्याच्यासाठी ते इतके सोपे नव्हते.

201
00:25:24,351 --> 00:25:30,468
नंतर त्याचे म्युनिकमध्ये आणि बर्लिनमध्येही कार्यालय होते.

202
00:25:30,468 --> 00:25:40,749
त्यामुळे मित्र राष्ट्रांना त्याच्या अहवालांनी
खूप प्रभावित केले – तो एक अतिशय चांगला लेखक होता.

203
00:25:42,726 --> 00:25:44,920
आणि बलात्कारांची नेहमीच नोंद केली जात असे.

204
00:25:44,920 --> 00:25:48,860
आणि आम्हाला ज्यांच्यासोबत आम्ही राहत
होतो त्या लोकांनाही ओळखण्याची संधी मिळाली.

205
00:25:48,860 --> 00:25:54,890
उदाहरणार्थ, एसेनमध्ये, ज्या अपार्टमेंट
ब्लॉकमध्ये आम्हाला नंतर राहण्याची सोय करण्यात आली होती.

206
00:25:54,890 --> 00:26:00,190
माझे पालक नंतर एसेन येथे स्थलांतरित झाले कारण माझ्या
वडिलांनी तिथल्या "नॉए रुहरझाईटुंग" या वृत्तपत्राच्या

207
00:26:00,190 --> 00:26:05,024
व्यवसाय संपादकीय विभागाची जबाबदारी स्वीकारली होती.

208
00:26:05,024 --> 00:26:13,680
आम्हाला मुलांना ते माहीत होतं, आम्हाला ते माहीत
होतं. आणि त्या महिलांचे चेहरे पुन्हा कधीच आनंदी नव्हते.

209
00:26:13,680 --> 00:26:21,000
त्यामुळे कायमचा ठसा उमटला. आमच्या
काकूंपैकी एक सायबेरियात निर्वासित करण्यात आली.

210
00:26:21,000 --> 00:26:30,884
तिच्या मिठीत अनेक जर्मन तरुण मरण
पावले. तिने याबद्दल कविताही लिहिल्या.

211
00:26:30,884 --> 00:26:36,657
ते सर्व पश्चिम दिशेला तोंड करून उभे आहेत, तिने म्हटले.

212
00:26:36,657 --> 00:26:42,680
ते नेहमीच पश्चिमेकडे पाहू इच्छित होते,
जिथे सूर्य अस्त होतो, जिथे जर्मनी आहे.

213
00:26:47,944 --> 00:26:53,705
रूसी लोकांसोबतचे जीवन अतिशय कठीण होते.

214
00:26:53,705 --> 00:27:04,940
या युद्धोत्तर काळात, असं म्हणूया की, आम्ही
पूर्वेकडील शरणार्थी म्हणून स्थानिक लोकसंख्येने

215
00:27:04,940 --> 00:27:12,223
आम्हाला फारसं स्वागत केले नाही. असे काहीच घडले नाही.

216
00:27:12,223 --> 00:27:16,024
आम्हाला स्थानिकांसोबत आमच्या वस्तू शेअर कराव्या लागल्या.

217
00:27:16,024 --> 00:27:21,169
राहण्याची जागा शेअर करणे, कपडे शेअर
करणे, अन्न शेअर करणे, इत्यादी इत्यादी.

218
00:27:21,169 --> 00:27:28,631
सर्वात वाईट परिस्थितींपैकी एक होती ही बंकर,
नॉकरबर्गमधील हवाई हल्ल्यापासून बचाव करण्यासाठीचे आश्रयस्थान.

219
00:27:28,631 --> 00:27:42,047
पर्वतात खोदलेला गुहाकार तहखान्याचा खोली, जो पूर्वी
मुख्यतः वाइन आणि नंतर बिअर साठवण्यासाठी बांधला गेला होता.

220
00:27:42,047 --> 00:27:56,592
आणि अलार्म वाजला आणि – सर्व काही आधीच खूप जवळ आले होते, तुम्हाला
ते माहीत होते – आणि मग आम्ही, माझी आजी आणि मी, फक्त आम्ही

221
00:27:56,592 --> 00:28:05,938
दोघेच होतो, तिथे गेलो आणि नंतर मला कळले की तिथे ३,००० लोक होते.

222
00:28:05,938 --> 00:28:17,100
आणि अलार्म संपल्यावर लोक घाबरून बाहेर पडण्याच्या दिशेने धावले.

223
00:28:17,100 --> 00:28:27,243
आणि अंदाजे दहा किंवा त्याहून अधिक लोक आहेत, मला नेमके
माहीत नाही, ज्यांना खरोखरच पायखाली चिरडले गेले आहे…

224
00:28:27,243 --> 00:28:34,079
आणि ते खरंच भयंकर होते! आम्हाला त्याबद्दल फक्त नंतरच कळले.

225
00:28:36,180 --> 00:28:45,875
आणि तिथली हवा इतकी दूषित होती की काही लोक नैसर्गिकरित्या कोसळले,
फार दूर जमिनीवर नाही, म्हणून इतर लोक थोडेसे मागे

226
00:28:45,875 --> 00:28:56,071
सरकले आणि मग ते जमिनीवर पडले, आणि तुम्ही फक्त त्यांच्यावरून
पाऊल टाकले नाही, तर कदाचित त्यांच्यावरच पाऊल ठेवले.

227
00:28:56,071 --> 00:28:59,500
मला ते इतर कोणत्याही प्रकारे असू शकते याची कल्पनाच करता येत नाही.

228
00:29:01,375 --> 00:29:09,430
होय, हे आनंददायी प्रसंग नाहीत, जेव्हा तुम्ही त्या
वयात होता, तेव्हा मी फक्त अकरा वर्षांचा होतो...

229
00:29:09,430 --> 00:29:13,937
मला वाटते की ते खरोखरच 1943 मध्येच सुरू झाले.

230
00:29:13,937 --> 00:29:27,477
नंतर फॉस्फरस बॉम्ब टाकण्यात आले, जे जमिनीवर आदळताच
फुटून सर्व फॉस्फरस बाहेर सोडले आणि ते ताबडतोब जळू लागले.

231
00:29:27,477 --> 00:29:37,289
आणि मग आम्ही राहत असलेली संपूर्ण रस्ता जळत
होती, आणि ज्वाळा आधीच खूप उंच उसळत होत्या.

232
00:29:37,289 --> 00:29:46,463
आणि म्हणून सर्वांना—माझ्या मोठ्या भावाला, माझ्या आईला आणि
मला—खिडक्यांजवळ उभे राहून खिडकीच्या चौकटींना लागलेली आग विझवावी

233
00:29:46,463 --> 00:29:53,591
लागली, कारण जर ज्वाळा त्या चौकटींपर्यंत पोहोचल्या
असत्या, तर त्या जळून गेलेल्या असत्या आणि काच

234
00:29:53,591 --> 00:29:58,094
फुटून तुटून गेलेल्या असत्या, आणि मग काहीच उरले नसते.

235
00:29:58,094 --> 00:30:05,555
आणि ते फारसे सुखद नाही, कारण तुम्हाला खिडक्या मिळू शकल्या नाहीत.

236
00:30:05,555 --> 00:30:14,911
इतकंच तुम्हाला जवळजवळ सर्वकाही पुरे होतं. जर तुम्हाला कुणाकडूनही
काहीही मिळाले नसेल किंवा तुमच्या नातेवाईकांकडे अशा वस्तू

237
00:30:14,911 --> 00:30:25,024
नसेल, तर हो, तुम्हाला जे काही आहे त्यातच जगावं लागलं;
हिवाळ्यात खिडकीत काच असो वा नसो, त्याचा काही फरक पडत नाही…

238
00:30:25,024 --> 00:30:36,760
युद्धानंतरही आम्ही अशा फ्लॅटमध्ये राहत होतो जिथे खिडकीचे काच मिळत
नसल्यामुळे खिडकीत काच नव्हती. आणि खिडकीचे काचच उपलब्ध नव्हते.

239
00:30:36,760 --> 00:30:47,036
बरं, मला वाटतं त्यांनी त्या काळ्या बाजारात विकल्या, पण
प्रत्यक्षात कुणीही कुठूनही विकत घेतलेली डिस्क तुला मिळतच नव्हती.

240
00:30:47,036 --> 00:30:52,532
आणि तुम्हाला युद्धकाळात असा भास झाला
का की युद्धात मुलांचा विचार केला गेला?

241
00:30:55,586 --> 00:30:57,461
मला तसा भास झाला नाही.

242
00:30:57,461 --> 00:31:07,458
कारण जेव्हा आम्ही अजूनही ग्रामीण भागात होतो, तेव्हा
पूर्वापासून येणाऱ्या सर्व शरणार्थ्यांना अन्न

243
00:31:07,458 --> 00:31:15,352
पुरवण्यासाठी आम्हाला बटाटे आणि शलगम खोदून काढावे लागले.

244
00:31:15,352 --> 00:31:27,281
आणि मग विमाने आमच्यावर गोळीबार करू लागली. ती इतक्या कमी
उंचीवर उडत होत्या की कॉकपिटमधील पायलटांचे डोकेही दिसत होते.

245
00:31:27,281 --> 00:31:36,539
ते थेट आमच्याकडे निशाणा साधत नव्हते, पण लहानपणी तुम्हाला ते
कळत नाही. तुम्हाला फक्त वाटतं की तो मला गोळीबार करायला पाहत आहे.

246
00:31:36,539 --> 00:31:41,664
मी माझ्या जीवासाठी धावत होतो,
त्यामुळे मला वाटले की मी पोहोचू शकणार नाही.

247
00:31:44,380 --> 00:31:52,656
आणि एकदा, युद्धात मला दंतवैद्याकडे जावे लागले.

248
00:31:52,656 --> 00:31:59,125
पुढच्या गावापर्यंत मी चालत जाऊ शकलो नाही कारण खूप गरमी होती.

249
00:31:59,125 --> 00:32:06,133
उन्हाळ्यात खूप उष्णता होती, आणि जसे मी आधीच
म्हटले होते, ३० अंश काहीही असामान्य नव्हते.

250
00:32:08,305 --> 00:32:13,187
मला एक दात काढावा लागला. आणि मग मी परत सायकलने गेलो.

251
00:32:13,187 --> 00:32:17,125
आमच्याकडे आणखी एक सायकल होती, पण
त्यांनी ती नंतर आमच्याकडून चोरून नेली.

252
00:32:17,125 --> 00:32:22,625
आणि मग आणखी एक विमानसोबत खाली आला.

253
00:32:22,625 --> 00:32:33,297
मक्याच्या काकड्या खूप उंच होत्या, म्हणून मी शेतात गेलो,
मक्याच्या काकड्यांवर स्वतःला फेकले आणि सायकल फेकून दिली.

254
00:32:33,297 --> 00:32:36,992
आणि मग त्याने पुन्हा माझ्यावर गोळीबार केला.

255
00:32:36,992 --> 00:32:50,060
आणि ते तिसऱ्यांदा घडले, तेव्हा तिथे खूप लोक होते
कारण ते हॉपच्या खांबांची कापणी चालू होती, जिथून हॉपचे

256
00:32:50,060 --> 00:32:58,094
शंकू खाली येतात, जे बिअर बनवण्यासाठी आवश्यक असतात.

257
00:33:00,773 --> 00:33:07,020
आणि मग विमाने आली. आणि असंच होतं, हा
हॉपचा बाग जंगलाजवळ अगदीच जवळ होता.

258
00:33:07,020 --> 00:33:11,211
आणि जंगलापासून जितके दूर असत, तितकेच जास्त वेळ धावावे लागले.

259
00:33:11,211 --> 00:33:16,422
ते पुन्हा खाली गेले आहेत, मला वाटले ते कोलमडणार आहेत.

260
00:33:16,422 --> 00:33:24,836
कारण त्या काळात हॉप्स, आज सर्व काही
पूर्णपणे वेगळे आहे, तारांवर लटकवावे लागले.

261
00:33:24,836 --> 00:33:30,500
आणि त्या तारांना जागीच धरून ठेवणारे हे खांबे खूप उंच होते.

262
00:33:30,500 --> 00:33:38,798
आणि विमाने इतक्या खाली उतरल्यानंतर आणि आतल्या क्रू
सदस्यांचे डोके तुम्हाला आधीच दिसू लागले होते, तेव्हा

263
00:33:38,798 --> 00:33:43,161
आम्हाला वाटले, देवासाठी, ते तिथं खाली पडणार नाहीत.

264
00:33:43,161 --> 00:33:47,020
म्हणून आम्ही वेड्यासारखे धावलो, सगळे
जण जंगलात शिरण्याचा प्रयत्न करत होतो.

265
00:33:47,020 --> 00:33:51,686
आणि मग ते फक्त वर-खाली, पुढे-मागे झटपट उडत होते.

266
00:33:51,686 --> 00:33:55,359
आम्ही इतके घाबरले होतो की ते वेडेपणासारखे होते!

267
00:33:57,297 --> 00:34:04,195
मला पुन्हा कधीही अशा प्रकारचा अनुभव घ्यायचा नाही!
म्हणून मला आशा आहे की असे पुन्हा कधीच घडणार नाही.

268
00:34:04,195 --> 00:34:11,392
आज त्यांच्याकडे इतर शस्त्रे वगैरे आहेत. पण ते खूप भयंकर होते.

269
00:34:11,392 --> 00:34:19,250
मी तरुण धर्मशास्त्र विद्यार्थी असतानाही
अनाथाश्रमाला भेट दिली; आम्हाला अनाथाश्रमाला भेट द्यावी लागली.

270
00:34:19,250 --> 00:34:23,015
मी धर्मशास्त्राच्या विद्यार्थ्यांच्या गटासोबत होतो.

271
00:34:23,015 --> 00:34:32,538
आणि आम्ही सगळं ऐकून इत्यादी, पुन्हा घरी परतलो, आणि
मग एक लहान मुलगा आला, कदाचित आठ-नऊ वर्षांचा,

272
00:34:32,538 --> 00:34:37,900
त्याने माझ्या भोवती हात घातले आणि मला 'डॅडी' म्हणाला.

273
00:34:37,900 --> 00:34:46,101
आणि ते माझ्या हृदयात चाकूने वार केल्यासारखे
लागले! तुम्ही याची कल्पनाही करू शकत नाही.

274
00:34:46,101 --> 00:34:56,758
आणि त्या वेळी मी म्हटले होते की जेव्हा मी लग्न
करीन, तेव्हा मी दोन मुलं दत्तक घेईन. आणि तसंच मी केलं.

275
00:34:56,758 --> 00:35:06,878
फक्त तुला कळण्यासाठी, जेव्हा तू मुलांसोबत खेळतोस,
उदाहरणार्थ अल्फेल्डमध्ये बाहेर किंवा अगदी एसेनमध्येही,

276
00:35:06,878 --> 00:35:13,305
आणि त्यांच्याकडे वडील नाहीत, तेव्हा काहीतरी कमीच वाटतं!

277
00:35:13,305 --> 00:35:20,392
आई याची भरपाई करू शकत नाहीत; त्यांनी ते नैसर्गिकरित्याच
केले, हे अगदी स्पष्ट आहे, परंतु ते खूप महत्त्वाचे आहे.

278
00:35:20,392 --> 00:35:26,742
आणि या दु:खाने मला खूपच खोलवर स्पर्श
केला, तसेच नंतर मिळालेल्या मिठीनेही.

279
00:35:26,742 --> 00:35:33,992
खंडहरांनी भरलेली जागा. उदाहरणार्थ घाणेरडा वास.

280
00:35:33,992 --> 00:35:43,403
मला आठवतं की जेव्हा आम्ही क्रँझ सोडलं, तेव्हा
सुरुवातीला आम्ही अल्फेल्डमध्ये होतो, बरोबर ना?

281
00:35:43,403 --> 00:35:50,461
आणि मग मला एक्स-रे तपासणीसाठी हॅनोवरला जावं लागलं.

282
00:35:50,461 --> 00:35:57,422
आणि तिथे मी एक उद्ध्वस्त शहर पाहिले. मला धक्का बसला.

283
00:35:57,422 --> 00:36:04,316
तुम्ही कल्पनाही करू शकत नाही. हे माझे अनुभव आहेत.

284
00:36:04,316 --> 00:36:08,305
आणि रस्त्यावरचे अपंग, हो, नक्कीच.

285
00:36:08,305 --> 00:36:15,008
पण ते वेगळे होते. त्यामुळे अपंग
लोकांच्या बाबतीत आम्ही स्वतःचे रक्षण केले होते.

286
00:36:15,008 --> 00:36:24,928
म्हणून त्याने आपला हात गमावला, म्हणून त्याने आपली पाय गमावला,
म्हणून तो तोंडाने चित्रकार झाला किंवा पायांनी चित्रकार झाला.

287
00:36:27,219 --> 00:36:31,687
आम्ही त्या लोकांचा आदर केला.

288
00:36:31,687 --> 00:36:39,580
मग असा अनुभव येतो की संपूर्ण सामाजिक ताणतणाव विखुरत चालला आहे.

289
00:36:41,280 --> 00:36:48,844
पहिल्या महायुद्धानंतर आपल्याकडेही ते दहा वर्षे होते,
जसे तुम्हाला माहीत आहे, विमर प्रजासत्ताक काळ, जेव्हा

290
00:36:48,844 --> 00:36:54,304
लोकांचा शोषण झाला आणि संपूर्ण नैतिक अधःपतन सुरू झाले.

291
00:36:54,304 --> 00:37:01,367
नक्कीच, दुसऱ्या महायुद्धानंतरही हे काही प्रमाणात
अस्तित्वात होते, परंतु माझ्या मते ते इतके तीव्र नव्हते.

292
00:37:01,367 --> 00:37:06,961
मी विमानतळाजवळ राहू शकत नाही, त्यामुळे मला तणाव होतो.

293
00:37:06,961 --> 00:37:11,773
फक्त आवाजच नव्हे, आठवणीही परत येत आहेत.

294
00:37:14,354 --> 00:37:25,812
आणि त्या आठवणी भयानक होत्या. म्हणून युद्धानंतर
काही वर्षे त्या प्रत्येक रात्री उपस्थित होत्या.

295
00:37:28,156 --> 00:37:33,320
सुदैवाने, कालांतराने ते काहीसे कमी झाले आहे.

296
00:37:33,320 --> 00:37:40,798
पण जेव्हा मी अनेक मोटारयुक्त विमाने ऐकतो, जे कधी
कधी विशिष्ट वेळी घडते, आणि ती फक्त जाहिरात

297
00:37:40,798 --> 00:37:47,064
करण्यासाठी उडत असतात, तेव्हा मला ते खूपच संशयास्पद वाटते.

298
00:37:49,211 --> 00:37:56,977
मला ते आवडत नाही. ते मला त्या काळाची
आठवण करून देते, आणि ते अगदीच सुखद नव्हते.

299
00:37:56,977 --> 00:38:07,383
आणि ते तेव्हाच झाले जेव्हा पहिले फॉस्फरस ज्वलनबॉम्ब
पडले, थेट कोळशाच्या गोदामात. अर्थातच ते दुहेरी वाईट होते.

300
00:38:07,383 --> 00:38:19,780
आणि दुसऱ्या बाजूचं घर, रस्ता फार रुंद नव्हता, आणि अर्थातच ज्वाला
– फॉस्फरस – तिथपर्यंत पसरली आणि मग संपूर्ण घर जळून खाक झालं.

301
00:38:19,780 --> 00:38:23,601
आणि तिथेच लोक मरण पावले. बस...

302
00:38:23,601 --> 00:38:26,562
होय, आणि मग तुम्ही त्यांना फक्त कोळशाच्या तळघरात ठेवता.

303
00:38:26,562 --> 00:38:37,352
आणि आम्हाला उब घेण्यासाठी काहीतरी हवे होते, कारण ते
अगदी – ते शरद ऋतू होता, पण तरीही खूप थंड झाले होते.

304
00:38:37,352 --> 00:38:47,383
आणि मुले तिथे गेली आणि त्यांना ते हवे होते, ते फार
दूर नव्हते, आणि प्रत्येकाच्या हातात एक बादली होती.

305
00:38:47,383 --> 00:38:54,523
आणि मग आम्ही तिथे उभे राहिलो आणि काय बोलायचं ते कळत नव्हतं.

306
00:38:54,523 --> 00:39:01,888
आम्ही रडलो नाही, पण ते खरंच धक्कादायक होतं!

307
00:39:01,888 --> 00:39:07,023
आणि तुमच्या अनुभवावरून, तुम्ही तरुणांना किंवा सध्या निर्णय
घेणाऱ्यांना काय म्हणाल की त्यांनी जास्त

308
00:39:07,023 --> 00:39:12,081
प्रमाणात जाहिरात सुरू करण्याआधी आणि पुन्हा
युद्धासाठी सज्ज होण्याआधी काय विचारात घ्यावे?

309
00:39:12,081 --> 00:39:20,015
मी फक्त सर्वांना सल्ला देईन की शक्य असल्यास युद्धात गुंतू नका.

310
00:39:20,015 --> 00:39:28,952
अशा गोष्टीचे वर्णन करता येत नाही. मी तुला त्याबद्दल
सांगू शकतो, पण तुला ते कसे वाटते, तुला काय सहन करावं

311
00:39:28,952 --> 00:39:34,352
लागेल किंवा तू जिवंतही राहीलस का, हे तुला कधीच कळणार नाही.

312
00:39:34,352 --> 00:39:45,953
जेव्हा आम्ही अजूनही म्युनिकमध्ये होतो, तेव्हा बॉम्ब सतत पडत
असल्यामुळे आम्हाला प्रत्येक रात्री तहखान्यात जावे लागायचे.

313
00:39:45,953 --> 00:39:51,250
तर तुम्हाला लहानपणी अशी एकही रात्र मिळाली
नाही की तुम्ही संपूर्ण रात्र झोपू शकलात.

314
00:39:51,250 --> 00:39:53,828
हे खूपच नाट्यमय आहे, तुम्ही कल्पनाच करू शकत नाही.

315
00:39:53,828 --> 00:40:03,258
आणि जे मैदानात आहेत, ज्यांना प्रत्यक्षात 'हे मला
पटत नाही, मी निघतो' असे म्हणण्याची संधीच नाही.

316
00:40:03,258 --> 00:40:08,919
हे अशक्य आहे! त्यांना गोळी लागतील. ते अगदी सामान्यच होते...

317
00:40:08,919 --> 00:40:14,273
गोळीबार करण्याबद्दल बोलत असल्यामुळे
मी फक्त आणखी एक गोष्टच सांगू शकतो.

318
00:40:14,273 --> 00:40:25,692
युद्धानंतर, म्हणजेच युद्धसमाप्तीच्या वेळी, जेव्हा पूर्णपणे
निश्चित झाले होते की हे युद्ध नक्कीच हरले आहे आणि आता काहीच

319
00:40:25,692 --> 00:40:36,820
मिळवण्यासारखे उरलेले नाही, तेव्हा त्यांनी सर्व वृद्धांना, म्हणजेच
हिटलरच्या मते ६० वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या

320
00:40:36,820 --> 00:40:47,945
लोकांना, आणि १४ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या
तरुणांना 'फोल्क्सस्टर्म' (लोकवादळ) साठी गोळा केले.

321
00:40:47,945 --> 00:40:55,695
आणि मगही त्यांना उद्धरणांच्या चिन्हांमध्ये
असलेल्या 'शत्रू'ला थांबवण्याचा प्रयत्न करावा लागला.

322
00:40:55,695 --> 00:41:01,887
कोणीही कल्पना करू शकतो की १४ वर्षांचा मुलगा,
ज्याला तथाकथित मातृभूमीचे रक्षण करण्यासाठी

323
00:41:01,887 --> 00:41:06,443
रायफलने सुसज्ज केले गेले आहे, तो कसा अनुभव घेतो.

324
00:41:06,443 --> 00:41:10,930
आणि ६० वर्षांचे लोकही अगदी उत्तम स्थितीत नव्हते.

325
00:41:10,930 --> 00:41:24,446
आणि मग युद्धानंतर, जेव्हा अमेरिकन सैनिक आधीच आपल्या देशात
घुसले होते, तेव्हा परिस्थिती अशी होती: त्यांनी आधीच लक्षात

326
00:41:24,446 --> 00:41:31,648
घेतले होते की काही १४ वर्षांचे मुलगे पळून जाऊ इच्छित होते.

327
00:41:31,648 --> 00:41:38,469
त्यांना आता कुणाच्याही विरोधात उभं राहण्याची
इच्छा नव्हती, ते घाबरले होते आणि घरी परत जायचे होते.

328
00:41:38,469 --> 00:41:49,344
त्यांनी त्यांना पकडून जवळच्या झाडावर
लटकवले... यापेक्षा क्रूर काहीच असू शकत नाही!

329
00:41:49,344 --> 00:41:54,609
मी दोन उच्चपदस्थ अधिकाऱ्यांशी बोललो.

330
00:41:54,609 --> 00:41:59,698
मी त्यापैकी एकाला त्याच्या
बॅरॅक्समध्ये भेटलो. मी त्यांना हे सांगितले:

331
00:41:59,698 --> 00:42:09,193
तुम्ही तुमच्या भरती केलेल्या
लोकांना परदेशी मोहिमांसाठी पाठवू नका!

332
00:42:09,193 --> 00:42:11,734
त्यांना घरीच ठेवा! त्यांना घरीच राहण्यास सांगा!

333
00:42:11,734 --> 00:42:20,719
हे तरीही ऐच्छिकच आहे. त्यांना ते समजले.

334
00:42:20,719 --> 00:42:31,146
आणि जेव्हा तुम्ही अफगाणिस्तान आणि इतरत्र जखमी झालेल्या या
सैनिकांना झालेल्या सर्व भयंकर जखमा पाहता, तेव्हा तुम्ही

335
00:42:31,146 --> 00:42:36,800
म्हणू शकता, "मित्रांनो, याबद्दल फक्त स्वतःलाच दोष द्या!"

336
00:42:36,800 --> 00:42:46,439
विचारले पाहिजे की या मुलांचा हेतू काय आहे? तीन हेतू आहेत.

337
00:42:46,439 --> 00:42:51,727
एक जन्मजात तरुण आदर्शवाद आहे.

338
00:42:51,727 --> 00:42:58,453
पण हा तरुण मग वाट चुकतो. त्याला वाटते की तो
काही चांगले करत आहे, पण ते अगदीच चांगले नाही!

339
00:42:58,453 --> 00:43:02,148
अफगाणिस्तानातील युद्धानेही हे दाखवून दिले आहे.

340
00:43:02,148 --> 00:43:09,953
मग एक तरुण आहे ज्याला काहीच फरक पडत
नाही, आणि त्याला त्यात काहीच रस नाही.

341
00:43:09,953 --> 00:43:14,703
आणि मग काही लोक आहेत जे ते साहसाच्या भावनेने करतात.

342
00:43:14,703 --> 00:43:19,709
म्हणून तो आपल्या कवचयुक्त वाहनात बसतो किंवा
हातात बंदूक धरतो आणि स्वतःला सामर्थ्यवान –

343
00:43:19,709 --> 00:43:23,755
जीवनाचा आणि मृत्यूचा स्वामी – वाटतो. तेही एक मोह आहे!

344
00:43:23,755 --> 00:43:33,523
आणि मग दुसरा एक तरुण असतो जो स्वतःशी म्हणतो, बरं, जर मी आता
ब्रिटिश सैन्यात सामील झालो, तर मला काळजी करण्याची गरज नाही.

345
00:43:33,523 --> 00:43:39,445
माझी कायमची नोकरी आहे, मला पगार मिळतो,
आणि शेवटी मला निवृत्तीवेतन मिळेल. इतकंच.

346
00:43:39,445 --> 00:43:47,840
युद्ध सहभागींसाठी कोणत्याही क्षणी घातक ठरू शकते, हे कमी लेखू नये!

347
00:43:47,840 --> 00:43:57,291
युद्धासाठी स्वयंसेवक म्हणून जाणारे लोक निश्चितच
सैन्याच्या मागे राहणार नाहीत, तर त्यांना

348
00:43:57,291 --> 00:44:05,531
समोरच्या रेषेत पाठवले जाईल. आणि ते नेहमीच जीवघेणे असते!

349
00:44:05,531 --> 00:44:16,569
हे मजेदार नाही, याचा कोणत्याही चित्रपटांशी किंवा तुम्ही कुठेतरी
फक्त मनोरंजनासाठी वाचलेल्या इतर गोष्टींशी काहीही संबंध नाही.

350
00:44:16,569 --> 00:44:24,773
युद्ध हे खूपच कठोर आणि, जसं मी म्हटलं, जीवघेणं आहे.

351
00:44:24,773 --> 00:44:31,305
मी कोणालाही तिथे जाण्याची शिफारस करू शकत
नाही – आणि जसे म्हणतात, 'मातृभूमीचे रक्षण करा'

352
00:44:31,305 --> 00:44:35,230
– पण थोडं स्वार्थीपणे विचार करणंही शक्य आहे.

353
00:44:35,230 --> 00:44:50,157
मला स्पष्ट आहे की युद्ध पिढय़ांवर कायमचा
परिणाम करतं. युद्ध कधीच तुम्हाला सोडत नाही.

354
00:44:50,157 --> 00:45:03,164
जरी तुम्ही स्थिरस्थापित असलात तरी तुमच्याकडे एक घर
आणि बाग आहे, जे माझ्या पालकांनी बॉनमध्ये बांधले होते.

355
00:45:03,164 --> 00:45:09,711
ते तुला सोडणार नाही. तू त्याकडे
परत परत येतोस, हे अगदी स्पष्ट आहे.

356
00:45:12,281 --> 00:45:19,653
आणि जर कोणी असा विचार करत असेल की याबद्दल काही
अहवाल आहेत, तर मी लोकांकडून त्यापैकी काही ऐकले आहेत.

357
00:45:19,653 --> 00:45:35,608
माझ्याकडे घरी एक अभिलेखागारही आहे – अफगाणिस्तानातील
जर्मन सैनिकांचे मानसिक आघात. ते त्याला सामोरे जाऊ शकत नाहीत.

358
00:45:35,608 --> 00:45:51,326
प्रथम तर त्यांच्या जखमांमुळे, पण त्याहूनही कारण
त्यांना जीव धोक्यात टाकल्याबद्दल सन्मान करण्यासाठी तिथे

359
00:45:51,326 --> 00:46:01,578
कोणीच नाही. कशासाठी? या निरर्थक गोष्टीचा काय अर्थ?

360
00:46:01,578 --> 00:46:12,896
मग असंच आहे, आणि तरुणांसाठी हे जाणून घेणंही
खूप महत्त्वाचं आहे: प्रशिक्षित स्नायपर आहेत.

361
00:46:12,896 --> 00:46:19,537
सैनिक म्हणजे फक्त साधारण सैनिक,
आणि ते सैन्याचा एक भाग देखील आहेत.

362
00:46:19,537 --> 00:46:32,414
सर्व स्नायपर्स, सर्व स्नायपर्स, जेव्हा ते घरी परत
येतात, ते लोक मारल्याच्या वास्तवाशी जुळवून घेऊ शकत नाहीत.

363
00:46:32,414 --> 00:46:40,171
कारण रात्री त्यांच्या स्वप्नात ते चेहरे
परत येतात आणि ते त्यांना दूर करू शकत नाहीत.

364
00:46:40,171 --> 00:46:54,872
परिणाम म्हणजे मद्यपान किंवा मनोप्रभावी औषधे
किंवा आत्महत्या. आणि हे संपूर्ण युद्धावर लागू होते.

365
00:46:54,872 --> 00:47:07,204
पण अगदी तेही... – जर्मन स्नायपर्स, अमेरिकन स्नायपर्स – जर्मन
स्नायपर्स ज्यांनी आपल्या मातृभूमीचे रक्षण केले होते आणि तेही

366
00:47:07,204 --> 00:47:15,227
उत्तम प्रकारे, तेही याला तोंड देऊ शकले नाहीत. इतकंच स्पष्ट आहे.

367
00:47:19,016 --> 00:47:21,406
ते इतर गोष्टीही पूर्ण करू शकणार नाहीत.

368
00:47:21,406 --> 00:47:29,077
जेव्हा तुम्ही टँकमध्ये जळून ठार झालेला एक
साथीदार इत्यादी पाहता, तेव्हा या सर्व भयानक

369
00:47:29,077 --> 00:47:34,297
प्रतिमा तरुणांच्या आयुष्यभर त्यांच्या मनात राहतात.

370
00:47:34,297 --> 00:47:43,459
मला ते त्या शिक्षकाकडून ऐकायला मिळाले, ज्याच्या चेहऱ्यावर, असं
म्हणायला, रशियातील रशियन मोहिमेदरम्यान ग्रेनेडच्या

371
00:47:43,459 --> 00:47:53,208
स्फोटाने त्याचे साथीदार तुकडे-तुकडे झाले आणि त्याचा मेंदू
शिंपडला होता. आणि मग त्याने शाळेत त्याबद्दल सांगितले.

372
00:47:53,208 --> 00:48:01,797
अर्थातच, असेही काही लोक होते ज्यांना ते
खूपच चांगले वाटले. त्यामुळे दोन्ही शक्य आहेत.

373
00:48:01,797 --> 00:48:08,289
तुम्ही समोरच्या रेषेत कुठे स्थित होतात,
त्यावर अवलंबून, ते यशस्वी झाले की नाही.

374
00:48:08,289 --> 00:48:13,508
युद्धाचे अनेक भिन्न चेहरे आहेत.

375
00:48:13,508 --> 00:48:23,094
पण राष्ट्रावर पसरलेला युद्ध फक्त एकच चेहरा असतो:

376
00:48:23,094 --> 00:48:29,202
तो लोकांना, त्यांचा इतिहास आणि त्यांचा आत्मविश्वास नष्ट करतो.

377
00:48:29,202 --> 00:48:35,127
होय, आता असे ड्रोन आहेत ज्यांचे
सामान्य लोकांना मूल्यांकन करणे अशक्य आहे.

378
00:48:35,127 --> 00:48:37,977
तुम्ही नक्कीच मागे पडाल.

379
00:48:37,977 --> 00:48:45,631
तुम्हाला आता काहीही खास आवश्यक नाही. पूर्वी
तुमच्याकडे असलेले सर्व उपकरणे आता कालबाह्य झाली आहेत.

380
00:48:45,631 --> 00:48:52,528
आणि आता, अणुबॉम्ब किंवा ड्रोनही मानवतेचा नाश करत आहेत.

381
00:48:52,528 --> 00:49:03,773
म्हणून जे कोणी अजूनही या युद्धात सहभागी होऊ इच्छितो, किंवा
जे कोणी आदर्शवादी आहे आणि त्या कारणास्तव तिथे जाऊ इच्छितो...

382
00:49:03,773 --> 00:49:13,682
बरं, मला सांगायलाच हवं, माझ्यासाठी हे अगदीच...
– मी तर कोणीही असं काही करेल याची कल्पनाच करू

383
00:49:13,682 --> 00:49:20,600
शकत नाही! हे काही चित्रपट नाही! हे मजेदार नाही!

384
00:49:20,600 --> 00:49:27,805
आणि मग कदाचित चित्रपटात एखादा पूल
उडवून टाकला जातो किंवा काहीतरी तसंच.

385
00:49:27,805 --> 00:49:35,930
पण वास्तव वेगळं आहे; प्रत्येक दिवस आणि
प्रत्येक तास जीवनाचा आणि मृत्यूचा प्रश्न आहे!

386
00:49:35,930 --> 00:49:45,057
आणि त्याचे कमी लेखू नये! तुम्ही
कोणालाही आनंदी होण्यास मदत करू शकत नाही.

387
00:49:45,057 --> 00:49:51,713
पण मी याबद्दल काळजीपूर्वक विचार
करीन... तुम्ही नेहमीच 'नाही' म्हणू शकता.

388
00:50:07,486 --> 00:50:12,343
गोंधळाच्या काळात तुमचा मार्गदर्शक: Kla.TV.