Haipaswi kupuuzia: vita inaweza kuwa hatari kwa maisha wakati wowote kwa wale waliohusika!
Wale wanaojitolea kwa vita hakika hawata kuwa nyuma ya vikosi, bali watatumwa mstari wa mbele.
Hiyo ni wazi. Ni wazi kwangu kwamba vita vina athari kwa vizazi.
Vita haikuachi kamwe. Hata kama umejijengea hadhi, una nyumba na bustani, ambayo wazazi wangu walijenga Bonn. Haikuachi kamwe.
Wapiga risasi wote, wapiga risasi wote, wanaporudi nyumbani, hawawezi kukabiliana na ukweli kwamba wamewaua watu.
Kwa sababu usiku katika ndoto zao, nyuso zinarudi na hawawezi kuziondoa.
Matokeo ni pombe au dawa za kulevya zinazobadilisha akili au kujiua.
Na hilo linatumika kwa vita yote. Vita ina nyuso nyingi tofauti.
Lakini vita inayovamia taifa ina uso mmoja tu.
Anaharibu watu, historia yao, na kujiamini kwao.
Basi nani bado anataka kujihusisha na vita, au nani ni aina fulani ya mtu mwenye mawazo
bora na anataka kwenda huko kwa sababu hiyo...?
Naam, lazima niseme, kwangu mimi hilo ni kabisa... – Siwezi hata kufikiria mtu akifanya kitu
kama hicho! Hii si filamu! Sio ya kufurahisha!
Na labda daraja linapulizwa au kitu kama hicho – katika filamu. Lakini uhalisia unaonekana tofauti.
Na kila siku, kila saa, ni kuhusu maisha yako mwenyewe. Na hilo halipaswi kupuuzwa.
Huwezi kumsaidia mtu yeyote kuwa na furaha.
Lakini ningefikiria mara mbili kuhusu hilo...! Daima unaweza kusema hapana.
Vita inamaanisha nini? Ni watu wangapi nchini Ujerumani wanaojua kweli?
Vita ya mtandaoni ipo katika filamu au katika habari.
Tofauti: hauko katikati ya mambo, bali ni mtazamaji tu.
Hakukuwa na vita nchini Ujerumani kwa zaidi ya vizazi vitatu.
Sasa nchi za NATO zinajijihami tena kwa wingi.
Hazina tupu za serikali haionekani kuwa tatizo kwa mabilioni yanayotumika.
Badala yake, kulingana na taarifa ya hivi karibuni ya rais wa Chama cha Wanajeshi wa Akiba, katika tukio la vita,
Jeshi la Ujerumani lingehitaji mbadala wa takriban wanajeshi 1,000 waliouawa au kujeruhiwa vibaya kwa siku.
Hiyo ni takriban milioni 1.1 katika miaka mitatu.
Kwa kuwa – kwa sasa – mengi ya haya yanachukuliwa kuwa ya hiari, Bundeswehr inatangaza katika shule,
vituo vya mabasi na wakati wa vipindi vya watoto.
Kama ingekuwa likizo ya kusisimua yenye malipo mazuri.
Lakini ni kuhusu vita! Ni kuhusu kuua na kuuawa! Ni kuhusu uharibifu!
Ushuhuda huu wa macho unatukumbusha kile watu nchini Ujerumani walichokipitia, ambao hawakuwa
watazamaji tu, bali walioathirika moja kwa moja.
Sio mashujaa wanaodaiwa kuwa kwenye mstari wa mbele, bali ni watoto ambao bado wana mabaka ya kihisia hadi leo.
Nilizaliwa mwaka 1932, na mwishoni mwa vita nilikuwa na miaka kumi na tatu.
Na ulikuwa unaishi wapi wakati vita vilipoanza?
Vita ilipoanza Munich, katikati kabisa, sawa, si kabisa, lakini karibu na katikati ya jiji.
Naam, nilizaliwa kando ya bahari, au kwa usahihi zaidi pwani – Kranz, Prussia Mashariki.
Hii ni nchi ambayo imeteseka bila mwisho.
Na nilikuwa na umri gani? Tulipokimbia Kranz, nilikuwa na takriban miaka minne na robo tatu; nilizaliwa Februari 1940.
Mama yangu kisha alitoroka mwezi wa Septemba, akimwacha Kranz kwa treni kwa sababu alisema kila kitu kilikuwa kinaporomoka.
Kwa maana tulikuwa tayari tumesikia mngurumo wa mizinga mbali na kuona Königsberg ikiwaka moto
usiku – si sisi watoto, bila shaka, bali watu wazima.
Washambuliaji wa bomu waliruka juu na kusawazisha kila kitu na ardhi.
Tulikaa kabisa pwani – kama paradiso, kama paradiso!
Tuliondolewa, tuseme, kutoka katika paradiso hii.
Mama yangu alishika watoto watatu kwa mikono. Tulikuwa na msaidizi wa nyumbani.
Tulibeba tu mkoba, hivyo tulikuwa na tu kile tulichokuwa nacho, kisha tukapanda treni kuelekea Austria, ambako dada yake aliishi.
Ilianza mwaka 1943, na kisha mwaka 1944 kulikuwa na milipuko mingi, hivyo tulilazimika kuondoka Munich.
Mama wenye watoto walio chini ya umri wa miaka 14 walilazimika kuondoka.
Na kama hawakuwa tayari kufanya hivyo, basi watoto walitumiwa tu mahali fulani peke yao.
Sijui wapi, kwa hivyo haikuwa muhimu kwetu kwa sababu tuliondoka Munich kwa hiari.
Lakini ilikuwa vigumu sana kupata mahali pa kukaa.
Kwa kawaida, hakuna mtu aliyeishi mashambani, yaani nje ya jiji, kidogo mbali na jiji kuu, aliyetaka wakazi wa jiji.
Kwa sababu hawakuendana na kazi za shambani walizofanya, ndivyo tulivyosikizwa.
Sio kwa maneno yale yale, lakini, unajua ilikuwa ikielekea wapi.
Ni kumbukumbu gani za vita, mbali na mngurumo wa mizinga, mbali na ukweli kwamba Königsberg – hatukuiona sana tulipokuwa
watoto kwa sababu tulilala jioni – kwamba kulikuwa na vurugu, walituambia hivyo. Tuliyasikia mngurumo wa mizinga.
Lakini kisha kitu kilitokea ambacho kimekuwa nami maishani mwangu yote, kwa kusema hivyo.
Hofu hii iliyosababishwa na kutoroka haijapotea tu; bado ipo mahali fulani.
Kwa hivyo huwezi kamwe kufika. Daima unabaki mahali fulani...
Hivyo nyumbani, nyumbani ilikuwa jambo muhimu sana kwangu, na pia kwa ndugu zangu wawili.
Tuliendelea kuzungumza kuhusu nyumbani kwa miaka mingi baadaye.
Nakumbuka kwamba ningekuwa tayari, nikiwa kijana, kwenda vita dhidi ya Warusi ili kuikomboa nchi yangu, tuseme, nikiwa mvulana.
Nakumbuka vizuri – bila shaka unafahamu uasi wa Wenharia wa mwaka 1956, wakati takriban Wenharia 80,000 walipoteza maisha yao.
Nilikuwa na umri wa miaka 16 wakati huo, na ningekuwa tayari kwenda Hungaria kupigana dhidi ya Wasovieti.
Hivyo basi, hiyo ilikuwa hisia tu iliyokuwepo wakati huo.
Kisha kitu kingine kilitokea kilichonishangaza sana.
Niliangalia filamu kuhusu "watoto wa mbwa mwitu". Sijui kama umeiona.
Na nilipoiona filamu hii, nilianza kulia hadi kiwango ambacho kilikuwa kigeni kabisa kwangu. Sikujua hilo.
Huyo alikuwa mtu aliyelia, lakini kwa kweli nililia sana kiasi kwamba machozi yalikuwa yakitiririka usoni mwangu.
Mke wangu alitetemeka kabisa: "Una nini?"
Niliona filamu hapa kuhusu watoto wa mbwa mwitu.
Na kisha nikagundua kwamba kuna kitu ndani yangu ambacho kimeharibiwa.
Mateso haya, hofu hizi, pia yamejitokeza wazi, kwa kusema hivyo, kupitia filamu hii.
Ilikuwa filamu ya nyaraka – kuhusu watoto hawa.
Watoto hawa walijitokeza, wakazungumza kuhusu wao wenyewe, maisha yao na kadhalika, jinsi walivyokuwa wakiendelea.
Nilikutana na watu waliokuwa Kranz yenyewe wakati Warusi walipochukua Kranz, na
yale waliyoyapitia huko yalikuwa ya kutisha.
Wavulana – labda wenye umri wa miaka kumi au nane, au kidogo zaidi – waliondoa miili kutoka kwenye uzio.
Hiyo inamaanisha watu walitoka kwenye vyumba vyao vya chini, kisha hawakupata chakula
chochote na wakafa baridi wakishikamana na uzio.
Na watu hao kisha waliwachukua hadi makaburini, wakiwa vijana, ili kuwazika.
Pia najua kuhusu ubakaji, kwa mfano.
Nilikuwa... Tulikuwa na muuguzi wa Msalaba Mwekundu... – lakini yote hayo yalitokea baada ya vita, ninamaanisha, uzoefu wa watu.
Hata hivyo, lazima pia isemwe kwamba kulikuwa na hamu ya haki, na kwamba Nachalnik wa Kirusi au
meya alikuwa rafiki sana kwa watoto wa Kijerumani.
Hakuweza kufanya mengi. Watu walikuwa wakikosa chakula, wakikufa tu kwa sababu hawana
chochote cha kula, wakikufa kwa baridi kali.
Ninaweza tu kusema kilichotokea Kranz kulingana na nilichosikia baadaye.
Kwa hivyo maelfu kwa maelfu ya wakazi wameuawa na kubakwa.
Najua hadithi, kwa mfano – kama una nia, yaani, sijui?
Mwanamke mjamzito sana alivutwa tu kutoka chumbani kwake na kusukumwa chini ngazi na wanajeshi wa Urusi.
Au mvulana wa takriban miaka 15/16, ambaye kwenye tumbo lake askari wa Kirusi alicheza hadi matumbo yake yalitoka.
Lakini mimi mwenyewe sijawahi kupitia hilo, nalijua kutoka kwa watu waliokupitia hilo ambao waliniambia.
Kuelekea mwisho wa vita, tulikuwa mashambani.
Na nyongeza dhaifu sana, iliyobuniwa vibaya – mita za mraba kumi na mbili kwa watu wanne, watoto watatu na mama yao.
Na hiyo ilikuwa... Shamba lilikuwa kando ya barabara, lilishuka kwenye mteremko na sisi tulikuwa juu huko.
Na chumba hiki tulichokuwa tukikaa kilikuwa nyongeza.
Na kurudi nyuma kutoka shambani na kuelekea kwenye bustani ya matunda.
Na pia kulikuwa na barabara nyembamba, lakini haikuwa imepambwa au chochote. Kama hivyo tu...
Na hapo tulikuwa, karibu kabisa tumejitenga.
Kwa hivyo hakuna aliyekwenda matembezi – isipokuwa labda mchana, kwa sababu hawakuwa na muda wa
hilo pia – isipokuwa mtu ambaye hakuwa na kazi.
Na mwishoni mwa vita, batalioni nzima ya Waffen-SS ilifika.
Sijui kama hilo lina maana yoyote kwako. Ilikuwa kitengo maalum kilichokuwa pia na majukumu maalum.
Lazima niseme, hawakuwa wazi sana; haukuweza kujua walichokuwa wakifanya. Lakini walitishwa.
Na watu walikuwa wameenea kote kijijini, wakiishi katika aina fulani ya makazi, sijui wapi. Sikwenda huko.
Lakini baada ya kuishi nje ya shamba, ambalo lilikuwa tu – ile nyumba ya zamani iliyosimama hapo, ilikuwa tu nyongeza.
Na ilibidi tutembee kuzunguka shamba lote la matunda kisha kuingia kwenye uwanja ili kufika chooni.
Ilikuwa tu choo cha shimo, unaweza kusema.
Na kisha kulikuwa na wanajeshi pale, na mmoja wao ghafla akanikamata kiganjani kwa sababu nilihitaji
kwenda msalani na alitaka kunivuta ndani ya ghala.
Na kwa namna fulani nilikuwa na hisia kwamba hakuwa na nia njema kwako.
Na nikapiga kelele kwa hasira ya kuua, jambo ambalo si la kawaida kwangu kuonyesha hisia zangu.
Na kisha, Mungu asifiwe, mmoja wa binti wa mkulima alifika na mara moja akamfuata – alikuwa msichana mwenye nguvu – na akasema:
Acha mtoto huyo! Sasa hivi! Vinginevyo nitawakusanya wote, na utajuta!
Na labda alishangazwa sana, sijui, hata hivyo, aliniachia kabisa, akanimkamata na kunipeleka kwa mama yangu.
Na ndiyo, nilikosa tu hilo.
Na hilo lilinipata tena baadaye, wakati mtu mwingine alinilinda.
Na hiyo ilikuwa wakati tulipokuwa tena Munich.
Na daima ilikuwa hivyo kwamba hakukuwa na umeme.
Kwa hivyo ulipoingia ndani ya jengo wakati wa baridi, jioni, haukuweza kuona chochote.
Kwa hivyo ulijua tu njia zako kwa sababu ulikuwa umekuwa ukiishi huko kwa muda.
Na nilitaka tu kuingia ndani ya nyumba, na haikuwahi kufungwa kwa sababu hilo
halingewezekana; hakuna aliyekuwa na ufunguo kutoka chini...
Na alikuwa amesimama kwenye mlango wa nyumba niliyotaka kuingia.
Na kisha alijaribu kunivuta humo.
Nililia kwa hofu tena, kisha kwa bahati nzuri kijana mmoja alitoka nyumba jirani,
ambaye nilimjua; alikuwa mzee kidogo kuliko mimi.
Na alimfahamu pia, na mara moja akanikaribia, akavuta mkono wake na kusema:
Na ukimgusa msichana huyo tena, ni mpenzi wangu, nitakupiga hadi uwe laini kabisa!
Kisha alitoweka bila dalili yoyote. Asante Mungu!
Basi baba yangu alirudi, nami nilikuwa wa kwanza kumwona – amekonda kabisa.
Huenda, sijui kwa hakika, hakuwahi kusema chochote kuhusu hilo, alitoroka kutoka kwenye matuta ya Mto Rhine,
hivyo lazima alikuwa na fursa. Alikuwa amekonda kabisa.
Na kwa kweli alisema machache sana kuhusu kile alichokipitia na kuhusu enzi ya Wanazi.
Wale waliorejea kutoka vita walikuwa wamejeruhiwa au walikuwa na mshtuko wa kisaikolojia, kimsingi karibu wote, isipokuwa
kama walikuwa na aina fulani ya kazi maalum ambayo sijui.
Rafiki wa utotoni wa mama yangu aliwahi kututembelea. Alikuwa amekamatwa mateka nchini Ufaransa na akatuambia kwamba
wafungwa waliokuwa huko – nadhani ilikuwa mahali karibu na Bahari ya Mediterania – walishikiliwa katika kambi ya gereza.
Na kisha kila siku, badala ya chakula, walipewa supu ya boga, na kisha takriban nusu ya kambi walipata kipindupindu .
Na kisha wakafa kidogo kidogo, kwa mantiki, kwa sababu hakuna mtu anayeweza kuvumilia hilo.
Pia ilikuwa njia ya kuondoa watu.
Hakuzungumza sana kuhusu yeye mwenyewe, lakini alifariki mwaka mmoja baada ya
kututembelea. Hata hivyo, sijui alifariki kwa nini.
Lakini kama nilivyosema, wote walikuwa wagonjwa, wote.
Kwa sababu hautadumu kwenye 'dieta' hiyo, katika alama za nukuu.
Kisha huenda pia hakuweza kuvumilia kile alichokuwa nacho alipokuwa nyumbani na mke
wake, chakula. Hata kama hakupata mengi.
Na sijui ilivyokuwa wakati huo, kama walizingatia ukweli kwamba walikuwa wamekuwa mateka kwa muda mrefu,
kwamba labda walipewa stempu nyingi zaidi za chakula au...
Sijui kabisa, sikujua chochote kuhusu hilo na pia sijawahi kusikia chochote.
Lakini kwa kawaida, wote wangepaswa kuchunguzwa hospitalini. Je, hilo lilifanyika?
Sidhani walikuwa na vifaa, watu au zana; yote yalikuwa hali ya dharura.
Kuna hadithi kuhusu hilo. Dada yangu mkubwa – mwanaume alikuja nyumbani kwetu, akagonga
mlango na kuuliza, "Je, mna mkate wowote?"
Na kisha mama yangu alisema, "Hapana, hatuna mkate wowote." Tulihitaji mkate wenyewe.
Na kisha dada yangu mkubwa alilia na kusema, "Mama, huwezi kumwacha mtu huyu aende hivyo tu."
Na kisha mama yangu alikubali na kumpa mtu huyo mkate. Hivyo ndivyo mambo yalivyokuwa wakati huo.
Na mama yangu alifanya hivyo kadri alivyoweza.
Na tulilazimika kuona wenyewe jinsi tunavyoweza kupata chakula.
Wazazi wangu kisha walipewa kipande cha ardhi ya bustani na mji wa Alfeld, ambacho walilazimika kukilima wenyewe.
Kisha tulienda na mama yetu shambani kukusanya .
Na pia tuliba turnipu na, bila shaka, tulilazimika kuhakikisha kwamba walinzi wa shamba, waliokuwa na silaha, wasitukute.
Bila shaka, hawangetupiga risasi, hilo ni wazi kabisa, lakini wangetufukuza.
Kunyakua turnipu ili kutengeneza sirapu kutoka kwao.
Baba yangu aliandika katika daftari lake kwamba sote tulikuwa na utapiamlo.
Tulikuwa tumepungukiwa lishe kiasi kwamba pia tulipata magonjwa ya utumbo – minyoo ya mviringo na kadhalika.
Na kisha mimi mwenyewe nilihitaji kwenda Kleinwalsertal nchini Austria kupumzika kwa sababu nilikuwa nimepata kifua
kikuu, hasa kifua kikuu cha hila (tuberculosis, ugonjwa wa bakteria wa mapafu unaoathiri tezi za limfu).
Hivyo ndivyo ilivyokuwa. Zaidi ya yote, nakumbuka sana mkate wa mahindi unaoitwa hivyo.
Sijui kama umewahi kusikia kuhusu hilo.
Kwa hivyo badala ya nafaka, kulikuwa na mahindi kutoka kwa Wamarekani.
Haikuwa na ladha nzuri kabisa; hatukupenda.
Katika mwaka wa kwanza au miaka miwili ya kwanza, ilibidi tu uvumilie.
Hakukuwa na siagi pia, hilo ni wazi kabisa, kulikuwa na margarini.
Hakukuwa na asali pia, ilikuwa asali bandia tu.
Tulizungukwa na majengo ya ghorofa na magofu.
Kwa mfano, huko Essen tulikuwa tukirusha mawe juu ya maji tulipokuwa watoto.
Sijui kama unafahamu neno hili.
Kwa hivyo, chukua matofali kutoka kwenye maeneo ya magofu, yafanyie kazi kwa nyundo, na kadhalika.
Au, kwa mfano, kukusanya chuma chakavu ili kununua maziwa kwa pesa niliyopata. Nilifanya hivyo nilipokuwa mvulana, bila shaka.
Ili kusaidia familia, kama utakavyo.
Hivyo ndivyo ilivyokuwa. Hata tulifika mbali hadi kuvunja mabomba ya chini ya mifereji ya maji ya mvua kwa
nyundo ili kufikia chuma cha kutupwa, kwa sababu chuma cha kutupwa kilikuwa na thamani sana.
Mwanzoni mwa vita, tulipewa stempu za chakula – ndivyo zilivyotajwa.
Na kwa kila mtu katika familia – watoto walio chini ya miaka sita walipata zaidi, watoto wachanga walipata kidogo
zaidi na pia kitu kingine – lakini kama hicho kilikuwa chakula cha watoto wachanga, siwezi kusema.
Ndiyo, na chakula cha watu wazima kilikuwa cha kiholela kabisa. Hakutosha kamwe kukufanya ujisikie umejaa.
Viazi vilipatikana tu ikiwa mtu mahali fulani alikuwa akiuza.
Hukuwa na uhakika kabisa wapi pa kwenda kupata kile ulichohitaji. Angalau, hivyo ilikuwa wakati tulipokuwa Munich.
Ilikuwa vigumu vivyo hivyo mashambani. Wakulima hawakutaka kutoa chochote.
Kwa hivyo ulikuwa na vitu vya kubadilishana ambavyo walivipenda, wakakupa kitu kwa kubadilishana,
lakini mara inayofuata haukuwa na chochote kilichobaki.
Kwa sababu wakati fulani, vifaa vyote vitakuwa vimeisha.
Naam, najua njaa inaonekanaje – na inahisije...
Ninaweza hakika kuthibitisha hilo.
Basi baba yangu alilazimika kuhakikisha kuwa familia iliendelea kuishi.
Na kisha alifanya ujasusi kwa Wamarekani na Waingereza mashariki. Hiyo ilimpa pesa kwa ajili ya familia yake.
Hii inaonekana wazi katika daftari lake la siku na jinsi ilivyokuwa ngumu kwake.
Hakuweza kusafiri kwa gari, ilibidi avuke mpaka na kadhalika, na kisha kwa namna fulani alilala usiku katika vituo vya treni.
Kwa hivyo haikuwa rahisi kwake.
Baadaye alikuwa na ofisi Munich na pia Berlin.
Washirika walivutiwa sana na ripoti zake – alikuwa mwandishi mzuri sana.
Na ubakaji uliripotiwa kila mara.
Na pia tulipata kufahamiana na watu tulioishi nao pamoja.
Kwa mfano, huko Essen, katika jengo la makazi ambapo baadaye tulipangiwa.
Wazazi wangu kisha walihamia Essen kwa sababu baba yangu alikuwa amechukua idara ya uhariri ya
biashara ya gazeti la "Neue Ruhrzeitung" huko.
Sisi watoto tulijua hilo, tulijua. Na nyuso za wanawake hazijawahi kuwa na furaha tena.
Hiyo iliacha athari ya kudumu. Mmoja wa shangazi zetu alifukuzwa hadi Siberia.
Mamia ya vijana Wajerumani walikufa mikononi mwake. Pia aliandika mashairi kuhusu hilo.
Wote wanakabili magharibi, alisema.
Walizotaka kila mara kuelekea magharibi, ambako jua linazama, ambako Ujerumani iko.
Maisha na Warusi yalikuwa magumu sana.
Kipindi hiki cha baada ya vita, tuseme, sisi kama wakimbizi kutoka Mashariki hatukukaribishwa
hasa na wakazi wa eneo hilo. Hilo halikutokea.
Lilikuwa lazima tushiriki vitu vyetu na wenyeji.
Kushiriki nafasi ya kuishi, kushiriki nguo, kushiriki chakula, na kadhalika na kadhalika.
Moja ya hali mbaya zaidi ilikuwa bunker hii, kimbilio la mashambulizi ya anga huko Nockherberg.
Ghala lenye dari iliyoinuka lililochimbwa ndani ya mlima, lililojengwa kuhifadhi
vinywaji, hasa divai zamani na baadaye bia.
Na kulikuwa na kengele ya tahadhari na – kila kitu kilikuwa tayari karibu sana, ulijua hilo – kisha sisi,
bibi yangu na mimi, tulikuwa wawili tu, tulienda ndani, na baadaye niligundua kulikuwa na watu 3,000.
Na kengele ya tahadhari ilipokwisha, watu walikimbilia kwenye mlango wa kutoka kwa hofu.
Na kuna takriban kumi au zaidi, sijui hasa, watu ambao wamepigiwa chini na kukanyagwa – kihalisi...
Na hiyo ilikuwa mbaya sana, bila shaka! Tulikusikia tu baadaye.
Na hewa iliyoko ndani ilikuwa mbaya sana kiasi kwamba baadhi ya watu walianguka chini ghafla, si mbali sana na sakafu, hivyo
wengine waliondoka kidogo kisha nao walianguka sakafuni, na huku haukuwa tu ukipita juu yao, bali huenda ukawanyanyua juu yao.
Siwezi kufikiria kuwa inaweza kuwa vinginevyo.
Ndiyo, haya si matukio ya kupendeza, ulipokuwa na umri huo, nilikuwa na umri wa kumi na moja tu...
Nadhani ilikuwa mwaka 1943 ilipoanza kupaa kweli.
Kisha mabomu ya fosforasi yalipigwa, yaliyolipuka walipofika ardhini, yakiwachilia
fosforasi yote, ambayo mara moja iliwaka moto.
Na kisha barabara nzima tuliyoishi ilikuwa ikiwaka moto, na mioto tayari ilikuwa ikipaa juu sana.
Na hivyo kila mtu, kaka yangu mkubwa, mama yangu na mimi, tulilazimika kusimama kando ya madirisha na kuzima fremu za
madirisha, kwa sababu kama moto ungefika huko, zingewaka na vioo vingepasuka, na kisha hakungekuwa na chochote kilichobaki.
Na hiyo haifurahishi tena, kwa sababu haukuweza kupata madirisha.
Hiyo ilikuwa karibu kila kitu ulichohitaji. Ikiwa hukupata chochote kutoka kwa mtu mwingine au hakuwa na jamaa yeyote
aliyekuwa na vitu kama hivyo, basi ndiyo, ulilazimika kuishi na kile ulichokuwa nacho, iwe ulikuwa na vioo vya
madirisha au la wakati wa baridi, haikuwa na umuhimu ...
Hata baada ya vita, tuliishi katika fleti bila vioo vya madirisha kwa sababu haikuwezekana
kupata vyovyote. Na hakukuwa na vioo vya madirisha.
Naam, nadhani waliuza kwenye soko haramu, lakini katika maisha halisi huwezi kupata diski yoyote
ambayo mtu yeyote alikuwa ameunua mahali popote.
Je, ulipata hisia wakati wa vita kwamba vita ilizingatia watoto?
Sikupata hisia hiyo.
Kwa sababu tulipokuwa bado mashambani, tulilazimika kuchimba viazi na turnipu ili wakimbizi
wote waliokuja kutoka mashariki wapate chakula.
Na kisha ndege za kivita zilianza kutupiga risasi. Ziliruka chini sana kiasi kwamba
ungeweza kuona vichwa vya wanaume ndani ya kabini.
Hawakutuelekea moja kwa moja, lakini kama mtoto hujui hilo. Unadhani tu anataka kunipiga risasi.
Nilikimbia kwa ajili ya maisha yangu, hivyo nilidhani singefika.
Na mara moja, wakati wa vita, ilibidi niende kwa daktari wa meno.
Kuelekea mji ujao, singeweza kutembea umbali huo kwa sababu ilikuwa joto sana.
Ilikuwa joto sana majira ya joto, na kama nilivyosema awali, nyuzi joto 30 haikuwa jambo la kipekee.
Nililazimika kutolewa jino. Kisha nikarudi tena.
Tulikuwa na baiskeli nyingine, lakini baadaye waliiba kutoka kwetu.
Na kisha mwingine alishuka kwa ndege.
Masheheni ya mahindi yalikuwa marefu sana, hivyo niliingia tu shambani, nikajirusha juu ya
masheheni ya mahindi na nikatupa baiskeli tu.
Na kisha akanipiga risasi tena.
Na ikatokea mara ya tatu, wakati kulikuwa na watu wengi huko kwa sababu ilikuwa mavuno ya nguzo za hopi, ambapo koni za
hopi hushuka, ambazo ndizo unazohitaji kwa kutengeneza bia.
Na kisha ndege zikaja. Na hivyo ndivyo ilivyokuwa, shamba hili la hopu lilikuwa karibu sana na msitu.
Na kadri ulivyokuwa mbali na msitu, ndivyo ulivyohitaji kukimbia kwa muda mrefu zaidi.
Wameanguka tena, nilidhani walikuwa karibu kuanguka.
Kwa sababu wakati huo malenge yalilazimika kuning'inizwa kwa waya, leo kila kitu ni tofauti kabisa.
Na nguzo hizi zilizoshikilia nyaya hizi mahali pake zilikuwa ndefu sana.
Na baada ya ndege kushuka chini sana kiasi kwamba tayari uliweza kuona vichwa vya wahudumu ndani,
tulifikiri, kwa ajili ya Mungu, hawatashuka huko chini.
Basi tukakimbia kama wazimu, kila mtu akijaribu kuingia msituni.
Na kisha waliruka juu na chini, mbele na nyuma.
Tulikuwa na hofu sana, ilikuwa kichaa!
Sitaki kamwe kupitia tena kitu kama hicho! Kwa hiyo, nadhani kwa matumaini haitatokea tena.
Leo wana silaha nyingine na kadhalika. Lakini hiyo ilikuwa jambo la kutisha.
Kama mwanafunzi mchanga wa teolojia, mimi pia nilitembelea kituo cha watoto yatima;
tulilazimika kutembelea kituo cha watoto yatima.
Nilikuwa na kundi la wanafunzi wa theolojia.
Na tukasikiliza kila kitu na kadhalika, tukarudi nyumbani tena, kisha mvulana mdogo, labda mwenye umri wa
miaka nane au tisa, akanikumbatia na kuniita "Baba".
Na hilo lilichoma moyo wangu kama kisu! Huwezi hata kufikiria.
Na wakati huo, nilisema kwamba nitakapofunga ndoa, nitawalea watoto wawili. Na ndivyo nilivyofanya.
Ili ujue tu, huzuni unayoihisi unapocheza na watoto nje, kwa mfano huko Alfeld, au hata
Essen, na hawana baba, kuna kitu kinakosekana!
Mama hawawezi kufidia hili; walifanya hivyo kiasili, bila shaka, hilo ni wazi kabisa, lakini ni muhimu sana.
Na huzuni hii ilinigusa sana sana, kama vile kumbatio lilivyofuata.
Maeneo yaliyojaa mabaki ya uharibifu. Harufu mbaya, kwa mfano.
Nakumbuka tulipoondoka Kranz, mwanzoni tulikuwa Alfeld, sivyo? Kisha nililazimika kwenda Hanover kwa uchunguzi wa X-ray.
Na huko nikaona mji ulioharibiwa. Ilikuwa mshtuko kwangu.
Huwezi hata kufikiria. Hizo ni uzoefu wangu.
Na walemavu mitaani, ndiyo, hakika.
Lakini hilo lilikuwa tofauti. Hivyo tulijilinda sisi wenyewe kwa upande wa walemavu.
Ndiyo sababu alipoteza mkono wake, ndiyo sababu alipoteza mguu wake, ndiyo sababu alikua
mchoraji wa mdomo, au mchoraji kwa miguu yake.
Tuliwaheshimu watu hao.
Kwa hivyo hisia hii kwamba muundo mzima wa kijamii unavunjika.
Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, pia tulikuwa na miaka kumi hiyo, Jamhuri ya Weimar, kama unavyojua, wakati
watu walinyonywa na mmomonyoko huu wote wa maadili ulianza.
Bila shaka, hili pia lilikuwa baada ya Vita vya Pili vya Dunia kwa namna fulani, lakini sio kwa nguvu sana, kwa maoni yangu.
Sikuweza kuishi karibu na uwanja wa ndege, ingenipa msongo wa mawazo.
Sio kelele tu, bali pia kumbukumbu zinarudi.
Na hizo zilikuwa kumbukumbu mbaya sana. Kwa hivyo baada ya vita, kulikuwa na miaka kadhaa ambapo ilikuwa ikijitokeza kila usiku.
Kwa bahati nzuri, hilo limepungua kiasi kadri muda unavyopita.
Lakini ninaposikia ndege nyingi zenye injini, ambazo wakati mwingine hupita kwa nyakati fulani, na
zinaporuka tu zikitoa matangazo au kitu kama hicho, nahisi hilo ni la kutiliwa shaka sana.
Sipendi hilo. Linanikumbusha nyakati hizo, na hazikuwa za kupendeza kabisa.
Na hiyo ilikuwa tu wakati mabomu ya kwanza ya fosforasi ya kuwasha yaliposhuka, yakitua moja kwa moja kwenye ghala la
makaa ya mawe. Hiyo ilikuwa mbaya mara mbili, bila shaka.
Na nyumba iliyokuwa upande mwingine, barabara haikuwa pana sana, na bila shaka moto – fosforasi
– ulienea huko, kisha nyumba nzima ikateketea.
Na hapo ndipo watu walikufa. Ndiyo tu...
Ndiyo, kisha unawaweka tu kwenye ghala la makaa ya mawe.
Na tulitaka kupata kitu cha kupasha joto, kwa sababu haikuwa hasa – ilikuwa vuli,
lakini licha ya hayo, tayari ilikuwa baridi sana.
Na watoto walienda huko na walitaka hilo, haikuwa mbali, na kila mmoja alikuwa na ndoo mkononi mwake.
Kisha tukasimama pale na hatujui la kusema.
Hatukulia, lakini ilikuwa mshtuko halisi!
Na ungewaambia nini vijana au watoa maamuzi wa sasa, kulingana na uzoefu wako, wanapaswa kuzingatia kabla ya
kuanza kutangaza kwa wingi na kujihami tena kwa ajili ya vita?
Ningewashauri kila mtu asijihusishe na vita ikiwa inawezekana.
Huwezi kuelezea kitu kama hicho. Ninaweza kukuambia kuhusu hilo, lakini huwezi kujua jinsi
inavyohisi na unachopaswa kupitia, au kama hata utaishi.
Tulipokuwa bado Munich, tulilazimika kushuka kwenye gumbi la chini kila usiku kwa sababu mabomu yalikuwa yakidondoka kila mara.
Kwa hivyo, ulikuwa hujawahi kupata usiku ule ule ukiwa mtoto ambapo ungeweza kulala usiku kucha.
Hiyo ni ya kusisimua sana, huwezi kufikiria.
Na wale walioko uwanjani, ambao kwa vitendo hawana fursa ya kusema, "Hii haifai kwangu, naondoka."
Hiyo haiwezekani! Watapigwa risasi. Hiyo ilikuwa kawaida kabisa...
Ninaweza kusema jambo moja tu zaidi, kwa kuwa ninazungumzia kupiga risasi.
Baada ya vita, yaani mwishoni mwa vita, wakati tayari ilikuwa imara asilimia 100 kwamba vita hii ilikuwa imepotea kabisa na
hakukuwa na chochote kingine cha kupata, walikusanya wazee wote, yaani wale wenye umri wa miaka 60 na zaidi, ambao Hitler
aliwachukulia kuwa wazee, na vijana wenye umri wa miaka 14 na zaidi kwa ajili ya "Volkssturm" (dhoruba ya watu).
Na kisha bado walilazimika kujaribu kumzuia "adui" – katika alama za nukuu.
Mtu anaweza kufikiria jinsi mvulana wa miaka 14 anavyohisi anapopewa bunduki ya
kivita ili kulinda kile kinachoitwa nchi yake.
Na wale wenye umri wa miaka sitini hawakuwa katika hali yao bora pia.
Na kisha mwishoni mwa vita, wakati Wamarekani walipokuwa tayari wameingia nchini mwetu, ilikuwa hivi: walikuwa wameona
mapema kwamba baadhi ya wavulana wa miaka 14 walitaka kukimbia.
Hawakutaka tena kusimama dhidi ya mtu yeyote, walikuwa na hofu na walitaka kurudi nyumbani.
Waliwakamata na kuwaviringisha kwenye mti ulio karibu zaidi... Haikuweza kuwa ukatili zaidi!
Nilizungumza na maafisa wawili, maafisa wa cheo cha juu.
Nilimtembelea mmoja wao katika kambi yake. Niliwaambia hivi:
Hautaki kuachilia wapya wako kwa misheni za kigeni!
Waweke nyumbani! Waambie wabaki nyumbani!
Ni hiari tu. Walielewa hilo.
Na unapowaona majeraha yote ya kiwewe yaliyopatikana na wanajeshi hawa ambao sasa wamejeruhiwa Afghanistan na kwingineko,
unaweza kusema, "Wapendwa, mnapaswa kujilaumu wenyewe!"
Lazima kuuliza, ni nini motisha ya wavulana hawa? Kuna motisha tatu.
Kuna idealismu ya ujana ambayo ni ya asili.
Lakini kijana huyu kisha anapotoshwa. Anaamini anafanya jambo jema, lakini si jema kabisa!
Vita ya Afghanistan pia imeonyesha hili.
Kisha kuna kijana ambaye hata hivyo hajali chochote, ambaye hana hamu na chochote.
Na kisha kuna wale wanaofanya hivyo kwa hisia ya msisimko.
Hivyo anakaa ndani ya gari lake lililolindwa kwa vifaa vya kivita au anashika bunduki mkononi mwake na anahisi
mwenye nguvu – bwana wa uhai na kifo. Hiyo pia ni udanganyifu!
Na kisha kuna kijana mwingine anayejisemea, sawa, nikijiunga na Jeshi la Uingereza sasa, sitahitaji kuwa na wasiwasi.
Nina kazi ya kudumu, napata mshahara wangu, na hatimaye nitapata pensheni yangu. Ndiyo hayo tu.
Haipaswi kupuuzia ukweli kwamba vita vinaweza kuwa hatari kwa maisha wakati wowote kwa wale waliohusika!
Wale wanaojitolea kwa vita hakika hawataachwa nyuma ya vikosi, bali watatumwa mstari wa
mbele. Na hilo daima ni hatari kwa maisha!
Sio ya kufurahisha, haina uhusiano wowote na filamu yoyote au mambo mengine unayoweza kusoma mahali
fulani kwa ajili ya burudani au kitu kama hicho.
Vita ni jambo gumu sana na, kama nilivyosema, linalotishia maisha.
Siwezi kumtia moyo mtu yeyote aende huko – na "kulinda nchi ya asili", kama wanavyosema –
mtu pia anaweza kufikiria kwa ubinafsi kidogo.
Ni wazi kwangu kwamba vita ina athari ya kudumu kwa vizazi. Vita haikuruhusu kuondoka kamwe.
Hata kama tayari umejijengea hadhi, una nyumba na bustani ambazo wazazi wangu walijenga Bonn.
Haikuruhusu kuondoka. Unaendelea kurudi kwake, hilo ni wazi kabisa.
Na kama mtu yeyote anadhani kuna ripoti kuhusu hili, nimesikia baadhi yao kutoka kwa watu.
Pia nina hifadhi nyumbani – mshtuko wa kisaikolojia wa wanajeshi wa Kijerumani nchini
Afghanistan. Hawana uwezo wa kukabiliana nao.
Kwanza, kwa sababu ya majeraha yao, lakini pia kwa sababu hakuna mtu pale wa kuwaheshimu kwa kuweka maisha yao
hatarini. Kwa ajili gani? Lengo la upuuzi huu ni nini?
Basi ndivyo ilivyo, na pia ni muhimu sana kwa vijana kujua: kuna wauaji wa risasi za mbali waliofunzwa.
Wanajeshi ni hivyo tu, wanajeshi wa kawaida, na pia ni sehemu ya jeshi.
Wapiga risasi wote, wapiga risasi wote, wanaporudi nyumbani, hawawezi kukabiliana na ukweli kwamba wamewaua watu.
Kwa sababu usiku katika ndoto zao, nyuso zinarudi na hawawezi kuziondoa.
Matokeo ni pombe, madawa ya kulevya yanayoathiri akili, au kujiua. Na hilo linatumika kwa vita yote.
Lakini hata wale ambao... – wakiwemo wapiga risasi wa Kijerumani, wapiga risasi wa Kimarekani – wapiga risasi wa Kijerumani
ambao walikuwa wamedai kulinda nchi yao ya asili na waliifanya vizuri, hawakuweza kukabiliana nayo. Hilo ni wazi.
Hawataweza kumaliza mambo mengine pia.
Unapoona mshikamano wako akiteketezwa hadi kufa ndani ya tanki na kadhalika, picha hizi zote
za kutisha hubaki na vijana kwa maisha yao yote.
Nilisikia kuhusu mwalimu yule, yule ambaye ubongo wake ulitapakaa usoni mwake, kwa kusema, nchini Urusi wakati wa
kampeni ya Urusi, ambapo granedi ilimvunja-vunja wenzake vipande vipande. Kisha akasimulia hadithi hiyo shuleni.
Bila shaka, kulikuwa pia na wale waliodhani ilikuwa nzuri kabisa. Kwa hivyo, yote mawili yanawezekana.
Kutegemea ulipokuwa umepangwa kwenye mstari wa mbele, iwe ilifanikiwa au la.
Vita ina nyuso nyingi tofauti.
Lakini vita inayovamia taifa ina uso mmoja tu:
Anaharibu watu, historia yao, na kujiamini kwao.
Ndiyo, sasa kuna droni ambazo ni vigumu kwa watu wa kawaida kuzitathmini.
Hakika utaachwa kando.
Hauhitaji tena chochote maalum. Vifaa vyote ulivyokuwa navyo hapo awali sasa vimepitwa na wakati.
Na sasa, ama mabomu ya atomiki au droni pia yanaharibu ubinadamu.
Kwa hivyo yeyote ambaye bado anataka kushiriki katika vita, au yeyote ambaye ni mtu mwenye
mawazo bora na anataka kwenda huko kwa sababu hiyo...
Naam, lazima niseme, kwangu mimi hilo ni kabisa... – Siwezi hata kufikiria mtu akifanya kitu
kama hicho! Hii si filamu! Sio ya kufurahisha!
Na kisha labda daraja linapigwa mlipuko au kitu kama hicho – katika filamu.
Lakini ukweli ni tofauti; kila siku na kila saa ni suala la maisha na kifo!
Na hilo halipaswi kupuuzwa! Huwezi kumsaidia mtu yeyote kuwa na furaha.
Lakini ningefikiria kwa makini kuhusu hilo... Daima unaweza kusema 'hapana'.
Mwongozo wako katika nyakati za mkanganyiko: Kla.TV.