WEBVTT

00:00.531 --> 00:08.940
Akufanele kubhekwe phansi: impi
ingabulala noma kunini kulabo ababambe iqhaza!

00:08.940 --> 00:21.968
Labo abazithandela impi ngeke babe ngemuva
kwamabutho, kodwa bazothunyelwa emgqeni wokuqala.

00:21.968 --> 00:33.069
Lokho kucacile. Kuyacaca kimi
ukuthi impi inethonya ezizukulwaneni.

00:33.069 --> 00:51.827
Impi ayikushiyi. Noma usuzinzile, unendlu
negceke abazali bami abayakhe eBonn. Ayikushiyi.

00:51.827 --> 01:05.085
Bonke abaslayida, bonke abaslayida, lapho bebuya
ekhaya, abakwazi ukubhekana nokuthi sebebulele abantu.

01:05.085 --> 01:12.445
Ngoba ebusuku emaphusheni abo,
izibuso ziyabuya futhi abakwazi ukuzisusa.

01:12.445 --> 01:23.687
Umphumela kungaba utshwala,
izidakamizwa ezithinta ingqondo, noma ukuzibulala.

01:23.687 --> 01:32.448
Futhi lokho kusebenza empini yonke.
Impini inobuso obuningi obuhlukene.

01:32.448 --> 01:41.976
Kodwa impi egcoba isizwe inobuso obubodwa kuphela.

01:41.976 --> 01:47.375
Uyabhubhisa abantu, umlando wabo, nokuzethemba kwabo.

01:47.375 --> 01:58.608
Ngakho-ke ubani osafuna ukuzibandakanya empini, noma ongumuntu
onezifiso eziphakeme ofuna ukuya lapho ngenxa yalokho...?

01:58.608 --> 02:08.475
Hhayi, kumele ngisho ukuthi kimi lokho kuyinqaba
ngokuphelele... – Angikwazi ngisho nokucabanga ukuthi kukhona

02:08.475 --> 02:15.455
umuntu ongenza into enjalo! Akuyona ifilimu! Akujabulisi!

02:15.455 --> 02:25.735
Mhlawumbe ibhuloho lidutshulwa noma okuthile
okunjalo – kule filimu. Kodwa iqiniso libukeka lihlukile.

02:25.735 --> 02:35.336
Futhi nsuku zonke nakuzo zonke ihora, kumayelana
nempilo yakho siqu. Futhi lokho akufanele kubhekwe phansi.

02:35.336 --> 02:39.897
Awukwazi ukusiza muntu ukuba ajabule.

02:39.897 --> 02:46.288
Kodwa ngizocabanga kabili ngalokho...! Ungahlala uthi cha.

02:46.288 --> 02:52.664
Impi isho ukuthini? Bangaki abantu eJalimane abazi ngempela?

02:52.664 --> 02:55.991
Impi engokoqobo ayikho; ikhona kuphela ezifilimini nasezindabeni.

02:55.991 --> 03:00.138
Umehluko: awuse maphakathi nakho, kodwa ungumbukeli.

03:00.138 --> 03:04.528
Akukaze kube nempi eJalimane imizukulwane engaphezu kwezintathu.

03:04.528 --> 03:07.755
Manje amazwe e-NATO ayazivumelanisa kabusha izikhali ngobuningi.

03:07.755 --> 03:12.553
Izikhwama zikahulumeni ezingenalutho
azibonakali ziyinkinga ngemali eyizigidigidi echithwayo.

03:12.553 --> 03:17.287
Kunalokho, ngokusho kwesitatimende sakamuva sikamongameli
weNhlangano Yabavikeli Abagciniwe, uma kwenzeka impi,

03:17.287 --> 03:23.497
Amabutho Ezempi aseJalimane azodinga abasikhundla abashelelayo
abangaba ngu-1 000 ngosuku, abashonile noma abalimele kakhulu.

03:23.497 --> 03:28.325
Lokho kungaba cishe izigidi eziyi-1.1 eminyakeni emithathu.

03:28.325 --> 03:33.907
Njengoba okwamanje okuningi kwalokhu kulindeleke
ukuthi kube ngokuzithandela, iBundeswehr ikhangisa

03:33.907 --> 03:37.820
ezikoleni, eziteshini zamabhasi nasemidlalweni yezingane.

03:37.820 --> 03:41.237
Kanjengokungathi bekuyiholide lokuzijabulisa elikhokhelwe kahle.

03:41.237 --> 03:50.195
Kodwa kumayelana nempi! Kumayelana
nokubulala nokubulawa! Kumayelana nokubhujiswa!

03:50.195 --> 03:54.601
Lezi zitatimende zabafakazi bamehlo
zisikhumbuza ngalokho abantu baseJalimane ababhekana

03:54.601 --> 03:57.880
nakho, abantu abangababukeli kodwa abathinteka ngqo.

03:57.880 --> 04:04.818
Hhayi abaqhawe abathiwa abasemgqeni wokuqala,
kodwa izingane ezisagcina izibazi zomzwelo namuhla.

04:04.818 --> 04:11.815
Ngazalwa ngo-1932, futhi ekupheleni
kwempi ngangineminyaka eyishumi nantathu.

04:11.815 --> 04:15.172
Wawuhlala kuphi lapho impi iqala?

04:15.172 --> 04:25.906
Lapho impi iqhuma eMunich, phakathi nendawo kakhulu,
kahle, hhayi ngempela, kodwa cishe enkabeni yedolobha.

04:25.906 --> 04:33.323
Ngizalelwe ogwini lolwandle, noma ngempela
ogwini – eKranz, ePrussia YaseMpumalanga.

04:33.323 --> 04:37.856
Leli yizwe elihlupheka ngokungapheli.

04:37.856 --> 04:45.978
Futhi ngangineminyaka emingaki? Ngesikhathi
sasibaleka eKranz, ngangineminyaka cishe emine

04:45.978 --> 04:51.958
nengxenye ezintathu kwezine, ngazalwa ngoFebhuwari 1940.

04:51.958 --> 05:02.950
Umama wami wabe esehamba ngoSepthemba, eshiya
uKranz ngololiwe ngoba wathi konke kwakudilika.

05:02.950 --> 05:12.695
Ngoba sasivele sizwe umsindo wamakhanyane kude
futhi sabona iKönigsberg ivutha ebusuku –

05:12.695 --> 05:18.832
hhayi thina izingane, vele, kodwa abantu abadala.

05:18.832 --> 05:22.587
Abashayi bamabhomu baphaphazela
phezulu baze bashaya phansi yonke into.

05:22.587 --> 05:32.259
Sabehlala ogwini olungasese – njengeparadesi, njengeparadesi!

05:32.259 --> 05:39.054
Sasikhiphwe, ngokuthi, kulo paradeyisi.

05:40.899 --> 05:48.310
Umama wami wabamba izingane
ezintathu ngezandla. Besinomsizi wasekhaya.

05:48.310 --> 05:52.585
Ngesikhwama sokuhamba kuphela, okusho ukuthi
yilokho esasilokhu siphethe, bese sithatha isitimela

05:52.585 --> 05:54.904
siya e-Austria, lapho udadewabo ayehlala khona.

05:54.904 --> 06:08.281
Yaqala ngo-1943, kwathi ngo-1944 kwaba nokuqhuma
kwama-bhomu okuningi, ngakho kwadingeka sihambe eMunich.

06:08.281 --> 06:14.007
Oomama abanezingane ezingaphansi
kweminyaka engu-14 kwadingeka bahambe.

06:14.007 --> 06:21.966
Futhi uma bengazimisele ukukwenza, izingane
zazithunyelwa nje zihambe zodwa kwenye indawo.

06:21.966 --> 06:30.982
Angazi ukuthi kuphi, ngakho kwakungabalulekile
kithi ngoba sahamba eMunich ngokuzithandela.

06:30.982 --> 06:34.332
Kodwa kwakunzima kakhulu ukuthola indawo yokuhlala.

06:34.332 --> 06:42.322
Ngokuvamile, akekho owayehlala emaphandleni,
okungukuthi ngaphandle kwedolobha, kancane kude

06:42.322 --> 06:47.863
nedolobha elikhulu, owayefuna abahlali basemadolobheni.

06:47.863 --> 06:57.208
Ngoba babengafaneleki emisebenzini
yasemapulazini abayenzayo, yilokho esasitshelwa.

06:57.208 --> 07:03.031
Akuzange kube ngamazwi afanayo, kodwa
kahle, wawazi ukuthi kwakwenzekani.

07:03.031 --> 07:11.345
Yiziphi izinkumbulo zempi, ngaphandle komsindo wamabhamu,
ngaphandle kokuthi iKönigsberg – asizange siyibone kahle

07:11.345 --> 07:19.849
sisengabantwana ngoba sasilala kusihlwa – ukuthi kwakukhona
ukungazinzi, basitshela lokho. Sawuzwa umsindo wamabhamu.

07:19.849 --> 07:30.912
Kodwa-ke kwavela okuthile
okungihambisile empilweni yami yonke, ngokuthi.

07:30.912 --> 07:39.345
Lokhu ukungakhululeki okubangelwa
ukubaleka akusekho nje; kusasele kwenye indawo.

07:39.345 --> 07:48.440
Ngakho-ke awufiki ngempela. Uhlala nje endaweni ethile...

07:48.440 --> 07:54.318
Ngakho-ke ikhaya, ikhaya kwakuyinto ebaluleke
kakhulu kimi, futhi nakubafowethu nodadewethu ababili.

07:54.318 --> 07:59.771
Saqhubeka sikhuluma ngasekhaya iminyaka eminingi kamuva.

07:59.771 --> 08:14.341
Ngiyakhumbula ukuthi ngangizimisele, njengomfana osakhula,
ukuya empini namaRashiya ukuze ngikhulule izwe lami, ngokuthi.

08:14.341 --> 08:20.106
Ngiyakhumbula kahle – nakanjani uyawazi
ukuvukela kwaseHungary kwango-1956, lapho cishe

08:20.106 --> 08:24.648
amaHungary ayi-80 000 alahlekelwa yizimpilo zawo.

08:24.648 --> 08:34.646
Futhi ngangineminyaka engu-16 ngaleso sikhathi,
futhi bengizimisele ukuya eHungary ukulwa namaSoviet.

08:34.646 --> 08:37.854
Ngakho-ke yilowo muzwa owawukhona nje ngaleso sikhathi.

08:37.854 --> 08:44.997
Kwabe sekwenzeka okunye okwangimangaza ngempela.

08:44.997 --> 08:55.939
Ngabona ifilimu mayelana nezingane
zamahlosi. Angazi ukuthi uyibonile yini.

08:55.939 --> 09:09.818
Futhi lapho ngibuka le filimu, ngaqala ukulila ngendlela
eyayingajwayelekile kimi ngokuphelele. Bengingazi lokho.

09:09.818 --> 09:15.475
Lowo kwakuyindoda eyakhala, kodwa empeleni ngakhala
kakhulu kangangokuba izinyembezi zazihamba ebusweni bami.

09:15.475 --> 09:19.552
Umkami wathukeka ngokuphelele: "Kulungile na kuwe?"

09:19.552 --> 09:22.874
Ngibone ifilimu lapha mayelana nezingane zezimpungushe.

09:22.874 --> 09:29.232
Kwathi-ke ngabona ukuthi kukhona
okuthile ngaphakathi kwami okubhujisiwe.

09:29.232 --> 09:38.075
Lobu buhlungu, lezi zaba, nazo sezivezwe obala, ngale filimu.

09:38.075 --> 09:41.825
Kwakuyifilimu yedokhumentari – mayelana nalaba bantwana.

09:41.825 --> 09:47.325
Lezi zingane zavela, zaxoxa ngazo,
ngezimpilo zazo nokunye, nokuthi zazihamba kanjani.

09:47.325 --> 09:59.794
Ngahlangana nabantu ababekhona eKranz uqobo ngesikhathi amaRashiya
ethatha iKranz, futhi abakubonile lapho bekubi kakhulu.

09:59.794 --> 10:04.375
Amakhwenkwe – mhlawumbe eneminyaka
eyishumi noma eyisishiyagalombili, noma kancane

10:04.375 --> 10:06.802
nje abadala – basusa izidumbu ezithiyweni.

10:06.802 --> 10:15.224
Lokho kusho ukuthi abantu baphuma ezigodini zabo bengenaso
ukudla, bagcina bebandayo bafa bebambelele ezithiyweni.

10:15.224 --> 10:21.943
Kwathi-ke laba bantu bathatha labo bantu
abasebasha baya naye emathunzi ukuze babavungule.

10:21.943 --> 10:24.591
Ngiyazi futhi ngokudlwengulwa, isibonelo.

10:24.591 --> 10:33.379
Benginayo... Besinonesi we-Red Cross... – kodwa konke lokho
kwenzeka ngemva kwempi, ngisho, okuhlangenwe nakho kwabantu.

10:33.379 --> 10:44.105
Kodwa-ke, kumele futhi kushiwo ukuthi kwakukhona
isifiso sokulunga, nokuthi i-Nachalnik yaseRussia noma

10:44.105 --> 10:49.732
umeya wayenobungane kakhulu nezingane zamaJalimane.

10:49.732 --> 10:59.716
Wayengeke enze okuningi. Abantu babesulela
indlala, befela nje ngoba bengenaso ukudla, bebanda bafa.

11:01.440 --> 11:08.466
Ngingasho kuphela okwenzekile eKranz
ngokususelwa kulokho engakuzwa kamuva.

11:08.466 --> 11:18.747
Ngakho izinkulungwane eziningi kakhulu
zabahlali sebebulawa futhi bahlukunyezwa ngokocansi.

11:18.747 --> 11:24.161
Ngiyazi indaba, isibonelo – uma unentshisekelo, ngisho, angazi?

11:24.161 --> 11:34.990
Wadonswa nje waphuma egumbini lakhe, waphonswa phansi
ezitebhisini ngamasosha aseRussia owesifazane okhulelwe kakhulu.

11:34.990 --> 11:40.793
Noma umfana cishe oneminyaka engu-15 noma
engu-16 ubudala, esiswini sakhe isosha laseRussia

11:40.793 --> 11:45.482
lenza umdanso wawo kuze kwaphuma izintumbu zakhe.

11:47.161 --> 11:53.848
Kodwa mina angikaze ngikuzwe lokho mathupha, ngiyazi
ngalokho kubantu abake bakuzwa, abangitshele ngakho.

11:53.848 --> 11:58.976
Ekupheleni kwempi, sasisemaphandleni.

11:58.976 --> 12:09.593
Futhi lesi sandiso esibuthakathaka, esiklanywe
kabi – izikwele eziyishumi nambili zabantu

12:09.593 --> 12:17.951
abane, okungukuthi izingane ezintathu nomama wazo.

12:17.951 --> 12:28.352
Futhi lokho kwakuyi... Ifamu yayisendleleni,
yehla entabeni futhi thina sasiphezulu lapho.

12:28.352 --> 12:35.880
Futhi leli gumbi esasihlala kulo kwakuyisandiso.

12:35.880 --> 12:42.955
Futhi emuva ngaphandle kwepulazi uye esivandleni sezithelo.

12:42.955 --> 12:49.786
Kwakukhona futhi umgwaqo omncane, kodwa
wawungafakwanga noma yini. Njengalokhu nje...

12:49.786 --> 12:55.300
Futhi sasingaphelele, cishe sihlukanisiwe ngokuphelele.

12:55.300 --> 13:01.219
Ngakho-ke akekho owayehamba ngezinyawo – ngaphandle
mhlawumbe phakathi nosuku, ngoba nabo babengenalo

13:01.219 --> 13:05.647
isikhathi salokho – ngaphandle komuntu ongadingi ukusebenza.

13:05.647 --> 13:14.120
Futhi ekupheleni kwempi, kufika ibhathalioni lonke le-Waffen-SS.

13:14.120 --> 13:23.668
Angazi ukuthi lokho kusho ukuthini kuwe.
Yayiyiyunithi ekhethekile eyayinemisebenzi ekhethekile.

13:23.668 --> 13:37.905
Kufanele ngisho ukuthi babengaveli obala ngempela;
awuzange wazi ukuthi benza ini. Kodwa babesabeka.

13:37.905 --> 13:48.961
Abantu babelahlakele yonke indawo emzaneni, behlala kuhlobo
oluthile lokuhlala, angazi ukuthi kuphi. Angizange ngiye lapho.

13:48.961 --> 14:02.160
Kodwa ngemva kokuthi sahlala ngaphandle kwefamu, eyayiyindlu
endala eyayimi lapho nje, kwakuyisandiso nje kuphela.

14:02.160 --> 14:09.263
Futhi kwadingeka sihamba yonke indlela sijikeleze ingadi
yezithelo bese singena enkambeni ukuze sifike endlini yangasese.

14:09.263 --> 14:15.312
Kwakuyindlu yangasese elula nje,
ungathi kuyindlu yangasese yembobo.

14:15.312 --> 14:25.148
Kwathi-ke kwaba khona amasosha lapho, omunye wabo
wangibamba ngesihlakala ngokuzumayo ngoba ngangidinga ukuya

14:25.148 --> 14:31.420
endlini yangasese futhi wazama ukungidonsela esidlekeni.

14:31.420 --> 14:35.919
Futhi ngandlela thile ngangizwa
sengathi wayengenazo izinhloso ezinhle ngawe.

14:35.919 --> 14:42.464
Ngakhala ngokubulala, okuyindlela engingajwayele ngayo ukuziveza.

14:42.464 --> 14:56.061
Kwathi-ke, ngiyabonga kuNkulunkulu, omunye wamantombazane omlimi
wafika wamshaya ngokushesha – wayeyintombazane eqinile – wathi:

14:56.061 --> 15:03.120
Yeka lowo mntwana! Manje! Ngaphandle kwalokho
ngizohlanganisa wonke umuntu, bese uzosola!

15:03.120 --> 15:12.873
Futhi mhlawumbe wamangala kakhulu, angazi, noma kunjalo
wangikhulula ngempela, wangibamba wangiholela kumama wami.

15:12.873 --> 15:18.365
Yebo, ngikuphuthele nje lokho.

15:20.833 --> 15:30.891
Futhi lokho kwangenzeka futhi kimi
kamuva, lapho omunye umuntu angivikela futhi.

15:30.891 --> 15:34.988
Futhi kwakuyilapho sasibuyele eMunich futhi.

15:34.988 --> 15:41.305
Futhi kwakuhlala kunjalo ukuthi bekungekho ugesi.

15:41.305 --> 15:48.188
Ngakho-ke lapho ungene esakhiweni ebusika,
ngokushona kwelanga, awukwazanga ukubona lutho.

15:48.188 --> 15:54.083
Ngakho-ke wawazi indlela yakho kuphela
ngoba wawuhlala khona isikhathi eside.

15:54.083 --> 16:02.513
Futhi ngangifuna nje ukungena endlini, futhi yayingakavinjwa ngoba
lokho kwakungeke kwenzeke; akekho owayenokhiye evela phansi...

16:02.513 --> 16:09.612
Futhi wayemi emnyango wendlu engangifuna ukungena kuyo.

16:09.612 --> 16:14.138
Wabe esezama ukungidonsa ngaphakathi lapho.

16:14.138 --> 16:26.161
Ngakhala kabi futhi, kwathi-ke ngenhlanhla kwaphuma indoda
esencane endlini eseduze engangimazi, eyayimdala kancane kunami.

16:26.161 --> 16:34.154
Futhi wayemazi naye, wase eza kimi
ngokushesha, wakhupha isandla sakhe wathi:

16:34.154 --> 16:40.217
Futhi uma uphinda umthinte lowo ntombazane,
ongumlingani wami wesifazane, ngizokushaya kuze ube yizicucu!

16:40.217 --> 16:46.784
Wabe esenyamalala ngaphandle komkhondo. Ngiyabonga kuNkulunkulu!

16:46.784 --> 16:57.849
Ngakho-ke ubaba wami wabuya, futhi
ngangiwona wokuqala ukumbona – ecijile ngokuphelele.

16:57.849 --> 17:05.684
Mhlawumbe, angazi ngokuqinisekile, akazange akhulume
ngalokho, waphunyuka ezindaweni ezimanzi zeRhine,

17:05.684 --> 17:13.025
ngakho-ke kumele ukuthi waba nethuba. Wayemuncile ngokuphelele.

17:13.025 --> 17:25.521
Futhi empeleni akazange akhulume lutho oluningi
ngalokho ayekuhlangenwe nakho nangesikhathi samaNazi.

17:25.521 --> 17:41.388
Labo ababuyile empini babebethwe noma bedangele, cishe bonke,
ngaphandle kokuthi babe nomsebenzi okhethekile engingawazi.

17:41.388 --> 17:56.790
Umngane wobuntwana kamama wake wasivakashela. Wayebanjwe
njengomiboshwa eFrance wasitshela ukuthi imiboshwa

17:56.790 --> 18:12.674
eyayikhona lapho – ngicabanga ukuthi kwakuseduze
kweMediterranean – yayibanjwe ekampini yamaboshwa.

18:12.674 --> 18:27.021
Futhi-ke nsuku zonke, esikhundleni sokudla, banikezwa isobho
lekhukhamba, kwathi cishe ingxenye yesikamu yagula ngedizenteri .

18:27.021 --> 18:34.021
Bese bashona kancane kancane,
ngokwemqondo, ngoba akekho ongamelana nalokho.

18:35.700 --> 18:38.820
Kwakuyindlela futhi yokususa abantu.

18:38.820 --> 18:50.458
Akazange akhulume kakhulu ngaye, kodwa washona unyaka
kamuva evakashele kithi. Angazi ukuthi washona ngani.

18:50.458 --> 18:55.575
Kodwa njengoba ngishilo, bonke babegula.

18:55.575 --> 19:03.560
Ngoba ngeke uphile kulowo
'diyethi', phakathi kwezimpawu zokucaphuna.

19:06.146 --> 19:13.498
Khona-ke mhlawumbe naye wayengeke akwazi
ukubekezelela lokho ayenakho lapho ebuyele ekhaya

19:13.498 --> 19:18.107
nomkakhe, ukudla. Noma wayengatholi okuningi.

19:18.107 --> 19:24.916
Angazi ukuthi kwakunjani ngaleso sikhathi, ukuthi ngabe
kwakucatshangwa yini ukuthi babe sesiboshweni isikhathi eside,

19:24.916 --> 19:29.091
ukuthi mhlawumbe banikezwa izitifiketi zokudla ezengeziwe noma...

19:29.091 --> 19:34.747
Angazi nhlobo, angizange ngazi lutho
ngalokho futhi angikaze ngizwe lutho ngalokho.

19:34.747 --> 19:41.365
Kodwa ngokuvamile, bonke bekufanele
bahlolwe ezibhedlela. Ingabe lokho kwenziwe?

19:41.365 --> 19:51.794
Angicabangi ukuthi babe nezinto ezidingekayo,
abantu noma imishini; konke kwakuyisimo esiphuthumayo.

19:51.794 --> 20:04.884
Kukhona indaba ngalokho. Udadewethu omdala – kwafika indoda
endlini yethu, yashaya emnyango yabuza, "Ninayo isinkwa?"

20:06.591 --> 20:12.460
Kwathi-ke umama wami wathi, "Cha,
asinalo isinkwa." Nathi sasidinga isinkwa.

20:12.460 --> 20:18.316
Kwathi-ke udadewethu omdala wakhala wathi, "Mama,
awukwazi nje ukumvumela lo muntu ahambe kanjalo."

20:18.316 --> 20:26.747
Kwathi-ke unina wami wavuma wamnika indoda
isinkwa. Yilokho okwakunjalo ngaleso sikhathi.

20:29.740 --> 20:33.865
Futhi umama wami wakwenza lokhu ngangokunokwenzeka.

20:33.865 --> 20:39.000
Futhi kwadingeka sibone ngokwethu
ukuthi singathola kanjani ukudla.

20:39.000 --> 20:47.294
Abazali bami banikezwa ingxenye yomhlabathi wegadi
yidolobha lase-Alfeld, okwakufanele bayilimele bona uqobo.

20:47.294 --> 20:49.943
Sabe-ke siya nomama wethu ensimini ukuqoqa izambane noma
ezinye izitshalo ngemva kokuvuna, okwaziwa nangokuthi "stubble".

20:49.943 --> 20:54.485
Futhi siphinde saba ama-turniphu, futhi,
kunjalo, kwadingeka siqinisekise ukuthi abagadi

20:54.485 --> 20:56.936
besembaleni, ababephethe izikhali, abasibambi.

20:56.936 --> 21:02.474
Impela bebengasoze basidubule, lokho
kucacile ngokuphelele, kodwa bebengasigijimisa.

21:02.474 --> 21:06.720
Ukweba ama-turniphu ukuze kwenziwe usiraphu ngawo.

21:06.720 --> 21:11.896
Ubaba wabhala edayari yakhe ukuthi sonke sasidle kakubi.

21:11.896 --> 21:22.023
Sasingondleki kahle kangangokuba sathola nezifo
zamathumbu – izinambuzane eziyindilinga nokunye okunjalo.

21:22.023 --> 21:37.600
Kwathi-ke mina kwadingeka ngiye eKleinwalsertal e-Austria
ukuzolulama ngoba ngangithole i-TB , ikakhulukazi i-hilar TB .

21:39.101 --> 21:52.021
Kwakunjalo. Ngaphezu kwakho konke, ngisakhumbula
kahle kakhulu okubizwa ngokuthi isinkwa sekhothi.

21:52.021 --> 21:53.968
Angazi ukuthi wake wezwa ngakho.

21:53.968 --> 21:57.840
Ngakho-ke esikhundleni sokudla
okusanhlamvu, kwaba nombila evela kubantu baseMelika.

21:57.840 --> 22:01.446
Bekungemnandi nhlobo, asizithandanga.

22:01.446 --> 22:06.124
Eminyakeni yokuqala eyodwa noma
emibili, kwakudingeka nje ukubekezelela.

22:06.124 --> 22:09.007
Bekungekho nobhotela, lokho kucacile
ngokuphelele, bekukhona imajarini.

22:09.007 --> 22:12.390
Bekungekho ubusi, kwakukhona ubusi bokwenziwa.

22:12.390 --> 22:17.866
Sasizungezwe izakhiwo zamafulethi nezinsalela.

22:17.866 --> 22:23.385
E-Essen, isibonelo, sasivame
ukuphonsa amatshe ashelelayo sisengabantwana.

22:23.385 --> 22:26.424
Angazi ukuthi uyawazi yini lo mgama.

22:26.424 --> 22:30.571
Ngakho-ke,qoqa amabhlogo ezindaweni
ezidilikile, usebenze kuwo ngesando, njalo njalo.

22:30.571 --> 22:47.201
Noma-ke, isibonelo, ukuqoqa insimbi endala ukuze ngithenge ubisi
ngemali engangiyizuzile. Ngangikwenza lokho ngisemfana, vele.

22:47.201 --> 22:51.859
Ukuze usize ukondla umndeni, uma ungathanda.

22:51.859 --> 23:02.615
Kwakunjalo. Saze sahamba sashaya amapayipi okudonsa
amanzi emigudwini yezulu ngenhlamvu ukuze sithole insimbi

23:02.615 --> 23:10.585
ebunjiwe, ngoba insimbi ebunjiwe yayibalulekile kakhulu.

23:10.585 --> 23:21.495
Ekuqaleni kwempi, sanikezwa izitembu
zokudla – yilokho okwakubizwa ngokuthi.

23:21.495 --> 23:30.151
Futhi kubo bonke emndenini – izingane ezingaphansi kweminyaka
eyisithupha zathola okuningi, izingane ezisanda kuzalwa zathola

23:30.151 --> 23:39.960
okuncane kancane futhi okuthile okunye – kodwa ukuthi lokho
kwakuyokudla kwezingane ezisanda kuzalwa, angikwazi ukusho.

23:41.882 --> 23:50.023
Yebo, kwabantu abadala, kwakuyisparthan
ngempela. Akuzange kube okwanele ukukugcwalisa.

23:50.023 --> 23:56.163
Amapotato ayatholakala kuphela
uma kukhona umuntu okuthengisa awo.

23:56.163 --> 24:05.069
Awukaze uqiniseke ukuthi ungaya kuphi ukuze uthole
okwakudingayo. Okungenani, kwakunjalo ngesikhathi sasiseMunich.

24:05.069 --> 24:12.148
Kwaba nzima ngokufanayo
nasemaphandleni. Abalimi babengafuni ukunikeza lutho.

24:12.148 --> 24:20.302
Ngakho-ke wawunezinto ongazishintshisa
abazithandayo, baze bakunika okuthile ngokushintshisana,

24:20.302 --> 24:25.460
kodwa ngesikhathi esilandelayo wawungasekho lutho.

24:25.460 --> 24:30.632
Ngoba ngesinye isikhathi zonke izimpahla zizobe seziphelile.

24:34.296 --> 24:39.633
Hhayi-ke, ngiyazi ukuthi indlala
ibukeka kanjani – nokuthi izizwa kanjani...

24:39.633 --> 24:41.484
Ngingakuqinisekisa ngempela lokho.

24:41.484 --> 24:48.726
Ngakho-ke ubaba wami kwadingeka
aqinisekise ukuthi umndeni uhlala uphila.

24:48.726 --> 25:04.819
Wabe-ke ehlola amaMelika namaBrithani
eMpumalanga. Lokho kwamnika imali yomndeni wakhe.

25:04.819 --> 25:13.522
Lokhu kuyabonakala kudayari yakhe
nokuthi kwakunzima kangakanani kuye.

25:13.522 --> 25:20.516
Wayengeke ahambe ngemoto, kwakudingeka adlule umngcele nokunye,
bese ngandlela thile echitha ubusuku eziteshini zesitimela.

25:20.516 --> 25:24.351
Ngakho-ke bekungekho lula kuye.

25:24.351 --> 25:30.468
Wabe esenayo ihhovisi eMunich futhi naseBerlin.

25:30.468 --> 25:40.749
Ngakho-ke ama-Allies bathokoziswa kakhulu
yizibiko zakhe – wayengumbhali omuhle kakhulu.

25:42.726 --> 25:44.920
Futhi ukuhlukunyezwa ngokocansi kwakuhlale kubikiwe.

25:44.920 --> 25:48.860
Futhi saphinde sazi abantu esasihlala nabo ndawonye.

25:48.860 --> 25:54.890
Isibonelo, e-Essen, esakhiweni
samafulethi lapho kamuva sahlaliswa khona.

25:54.890 --> 25:59.626
Abazali bami kamuva bathuthela e-Essen ngoba
ubaba wami wathatha umnyango wokuhlela

25:59.626 --> 26:05.024
webhizinisi kwiphephandaba i-"Neue Ruhrzeitung" lapho.

26:05.024 --> 26:13.680
Thina izingane sasazi lokho, sasazi. Futhi
ubuso babesifazane abusazange bujabule futhi.

26:13.680 --> 26:21.000
Lokho kwashiya umbono ongapheli. Omunye
wamakhelwane ethu wathunyelwa eSiberia.

26:21.000 --> 26:30.884
Amakhulu abasha baseJalimane bashona
ezingalweni zakhe. Waphinde wabhala izinkondlo ngalokho.

26:30.884 --> 26:36.657
Bonke babheke entshonalanga, kusho yena.

26:36.657 --> 26:42.680
Babehlale befuna ukubheka entshonalanga, lapho
ilanga lishona khona, lapho iJalimane likhona.

26:47.944 --> 26:53.705
Ukuphila namaRashiya bekunzima kakhulu.

26:53.705 --> 27:05.026
Lesi sikhathi ngemva kwempi, masithi thina
njengababaleki abavela eMpumalanga asizange samukelwe

27:05.026 --> 27:12.223
kahle yizakhamuzi zasendaweni. Lokho akuzange kwenzeke.

27:12.223 --> 27:16.024
Kwadingeka ukuthi sabelane ngezinto zethu nabantu bendawo.

27:16.024 --> 27:21.169
Ukwabelana ngendawo yokuhlala, ukwabelana
ngezembatho, ukwabelana ngokudla, nokunye nokunye.

27:21.169 --> 27:28.631
Enye yezimo ezimbi kakhulu kwakuyile bunker, indawo
yokuzivikela ekuhlaselweni kwezindiza eNockherberg.

27:28.631 --> 27:36.284
Igumbi elingaphansi komhlaba elinephahla eliphakeme
elimbiwe entabeni, elakhiwe ukugcina iziphuzo,

27:36.284 --> 27:42.047
ikakhulukazi iwayini esikhathini esedlule kwathi kamuva ubhiya.

27:42.047 --> 27:53.140
Kwavela i-alamu futhi – konke kwakuseduze kakhulu, wawazi lokho –
kwathi-ke thina, ngami nogogo wami, sasibabili

27:53.140 --> 28:05.938
kuphela, sangena lapho, kwathi-ke ngemva kwalokho ngathola
ukuthi kwakukhona abantu abayizinkulungwane ezintathu.

28:05.938 --> 28:17.100
Futhi lapho i-alam iphela, abantu
bagijima beya emnyango wokuphuma bethukile.

28:17.100 --> 28:27.243
Futhi kunabantu cishe abayishumi noma ngaphezulu,
angazi ngokuqinisekile, abacindezelwe – ngokoqobo...

28:27.243 --> 28:34.079
Futhi lokho kwakubi kakhulu,
impela! Sizwile ngakho kuphela kamuva.

28:36.180 --> 28:45.757
Futhi umoya phakathi kwakubi kakhulu kangangokuthi abanye abantu
bawela phansi ngokwemvelo, bengakude kakhulu phansi, ngakho-ke

28:45.757 --> 28:56.071
abanye bahamba kancane baye kude, bese nawo bawela phansi, futhi
awuzange uwadlule nje, kodwa mhlawumbe wawugxiviza phezu kwabo.

28:56.071 --> 28:59.500
Angikwazi ukucabanga ukuthi kungaba ngenye indlela.

29:01.375 --> 29:09.430
Yebo, lezi aziyona izigameko ezimnandi, ngesikhathi wawuneminyaka
leyo, mina ngangineminyaka eyishumi nanye kuphela...

29:09.430 --> 29:13.937
Ngicabanga ukuthi kwaba ngo-1943 lapho kwaqala khona ngempela.

29:13.937 --> 29:27.477
Kwabe sekwehliswa amabhomu ephosphorus, aqhuma lapho efika
phansi, ekhulula yonke iphosphorus, eyashisa ngokushesha.

29:27.477 --> 29:37.289
Kwathi-ke sonke isitaladi esasihlala kuso sasivutha
umlilo, futhi izibani zomlilo zazivele zikhuphuka ziphakeme.

29:37.289 --> 29:47.666
Ngakho-ke sonke, umfowethu omdala, umama wami nami, kwadingeka
simi emafasiteleni futhi sicisha amafreyimu ewindini,

29:47.666 --> 29:58.094
ngoba uma izibasa bezifinyelele kuwo, bezizoshisa futhi
izingilazi beziphuka, kwathi-ke bekungeke kusale lutho.

29:58.094 --> 30:05.555
Futhi lokho akumnandi ngokukhethekile,
ngoba awukwazanga ukuthola amawindi.

30:05.555 --> 30:14.602
Lokho kwakuyikho konke okwakudingeka. Uma ungazange uthole lutho
njengesipho kumuntu noma ungenabo abazali ababenazo izinto

30:14.602 --> 30:25.024
ezinjalo, bekumele nje uphile ngalokho onakho, noma ngabe
bekunezinduku zamafasitela noma cha ebusika, kwakungabalulekile.

30:25.024 --> 30:32.533
Ngisho nangemva kwempi, sasihlala efulethini
engenazo izingilazi zamawindi ngoba kwakungekho

30:32.533 --> 30:36.760
ongazithola. Futhi kwakungekho izingilazi zamawindi.

30:36.760 --> 30:42.403
Yebo, ngicabanga ukuthi bazidayisa emakethe
emnyama, kodwa empilweni yangempela awukwazanga

30:42.403 --> 30:47.036
ukuthola i-disc eyayithengiwe yilowo nalowo noma kuphi.

30:47.036 --> 30:52.532
Futhi ngabe wazizwa ngesikhathi sempi
sengathi impi yayicabangela izingane?

30:55.586 --> 30:57.461
Angizange ngithole lo mbono.

30:57.461 --> 31:07.629
Ngoba lapho sasisemaphandleni, kwakudingeka
sikhande amazambane namatheniphu ukuze bonke

31:07.629 --> 31:15.352
ababaleki abavela empumalanga bakwazi ukondliwa.

31:15.352 --> 31:27.281
Kwathi-ke izindiza zaqala ukusidubula. Zindiza phansi kangangokuba
wawubona amakhanda abashayeli bezindiza ekhabhathini.

31:27.281 --> 31:36.539
Bebengasibhekisi ngqo kithi, kodwa wena ungakwazi
lokho njengengane. Ucabanga nje ukuthi ufuna ukungidubula.

31:36.539 --> 31:41.664
Bengigijima ngisindisa impilo yami, ngakho
ngangicabanga ukuthi ngeke ngiyiphilele.

31:44.380 --> 31:52.656
Futhi ngelinye ilanga, ngesikhathi
sempi, kwadingeka ngiye kudokotela wamazinyo.

31:52.656 --> 31:59.125
Edolobheni elilandelayo, bengingeke ngihambe
ibanga elide kangaka ngenxa yokushisa okukhulu.

31:59.125 --> 32:06.133
Kwakushisa kakhulu ehlobo, futhi njengoba ngishilo
ngaphambilini, amadigri angama-30 ayengalutho olukhethekile.

32:08.305 --> 32:13.187
Kwadingeka ngikhiphe izinyo. Bese ngabuyela emuva ngesithuthuthu.

32:13.187 --> 32:17.125
Besinayo enye ibhayisikili, kodwa bayisiba kamuva.

32:17.125 --> 32:22.625
Kwabe sekwehla omunye ngenqwelomoya.

32:22.625 --> 32:33.297
Izindebe zembila zazinde kakhulu, ngakho ngangena
ensimini, ngazibeka phezu kwazo, ngaphonsa ibhayisikili kude.

32:33.297 --> 32:36.992
Wabe esephinde wangidubula.

32:36.992 --> 32:50.207
Kwenzeka okwesithathu, kwakukhona abantu abaningi lapho
ngoba kwakuyisikhathi sokuvuna izigxobo ze-hop, lapho amakhonisi

32:50.207 --> 32:58.094
e-hop ewa khona, okuyikho okudingekayo ekuphekeni ubhiya.

33:00.773 --> 33:07.020
Kwathi-ke kwafika izindiza. Kwabe sekunjalo,
lo mgadi we-hops wawuseduze kakhulu nehlathi.

33:07.020 --> 33:11.211
Futhi lapho wawukude kakhulu nehlathi,
kwakudingeka ugijime isikhathi eside.

33:11.211 --> 33:16.422
Baphinde bawile, ngangicabanga ukuthi bazoshona.

33:16.422 --> 33:24.836
Ngoba ngaleso sikhathi ama-hops kwakudingeka axhunywe
entanjeni, namuhla konke sekwehlukile ngokuphelele.

33:24.836 --> 33:30.500
Futhi lezi ziphoyisa ezazibamba lezi
zintambo endaweni zazinde kakhulu.

33:30.500 --> 33:38.819
Futhi ngemva kokuba izindiza sezihlehle phansi kangaka,
wawubona kakade izinhloko zabasebenzi bendiza ngaphakathi,

33:38.819 --> 33:43.161
sacabanga, nkulunkulu wethu, ngeke bawele phansi lapho.

33:43.161 --> 33:47.020
Ngakho sabaleka ngokushesha okukhulu,
wonke umuntu ezama ukungena emahlathini.

33:47.020 --> 33:51.686
Bese nje bashaya phezulu baphansi, babuyele emuva naphambili.

33:51.686 --> 33:55.359
Sasisesaba kakhulu, kwakuyihlanya!

33:57.297 --> 34:04.195
Angifuni nhlobo ukuphinda ngibe nesipiliyoni esifana
nalelo! Ngakho-ke, ngiyethemba ukuthi ngeke kwenzeke futhi.

34:04.195 --> 34:11.392
Namuhla banezinye izikhali nokunye
okunjalo. Kodwa lokho kwakuyinto embi kakhulu.

34:11.392 --> 34:16.257
Njengomfundi osakhulayo wezifundo zenkolo, nami
ngavakashela indawo yokunakekela izingane ezintandane;

34:16.257 --> 34:19.250
kwakumele sivakashele indawo yokunakekela izingane ezintandane.

34:19.250 --> 34:23.015
Bengihambisana neqembu labafundi bezifundo zenkolo.

34:23.015 --> 34:30.628
Sahlalela konke nokunye, sabuyela ekhaya futhi, kwathi-ke kwavela
umfana omncane cishe eneminyaka

34:30.628 --> 34:37.900
eyisishiyagalombili noma eyisishiyagalolunye,
wangibamba ngezandla wangibiza ngokuthi "Baba."

34:37.900 --> 34:46.101
Futhi lokho kwangemboboza inhliziyo yami
njengokugwaza kwemese! Awukwazi ngisho nokucabanga.

34:46.101 --> 34:56.758
Futhi ngaleso sikhathi ngathi lapho ngishada,
ngizothatha izingane ezimbili. Futhi yilokho engakwenzayo.

34:56.758 --> 35:06.477
Ukuze wazi nje, lowo duka owuzwayo uma udlala
nezingane ngaphandle e-Alfeld isibonelo, noma ngisho

35:06.477 --> 35:13.305
e-Essen, futhi bengenasibaba, kukhona okuthile okushodayo!

35:13.305 --> 35:20.392
Oomama abakwazi ukukubuyisela lokhu; bakwenzile ngokwemvelo,
lokho kucacile ngokuphelele, kodwa kubalulekile kakhulu.

35:20.392 --> 35:26.742
Futhi lobu buhlungu bangithinta kakhulu kakhulu,
njengokungibamba ngokuthandeka ngemva kwalokho.

35:26.742 --> 35:33.992
Izindawo ezigcwele amabhlogo. Isiphunga esibi, isibonelo.

35:33.992 --> 35:43.572
Ngiyakhumbula ukuthi lapho sishiya eKranz,
ekuqaleni sasiseAlfeld, akunjalo? Futhi kwadingeka

35:43.572 --> 35:50.461
ngiye eHanover ukuze ngenze ukuhlolwa kwe-X-ray.

35:50.461 --> 35:57.422
Futhi lapho ngabona idolobha elonakele. Kwangimangaza.

35:57.422 --> 36:04.316
Awukwazi ngisho nokucabanga. Lezo yizipiliyoni zami.

36:04.316 --> 36:08.305
Futhi abakhubazekile emigwaqweni, yebo, impela.

36:08.305 --> 36:15.008
Kodwa lokho kwakuhlukile. Ngakho-ke
sazivikela maqondana nabakhubazekile.

36:15.008 --> 36:24.928
Yingakho alahlekelwe ingalo yakhe, yingakho alahlekelwe umlenze
wakhe, yingakho waba ngumdwebi ngomlomo, noma umdwebi ngezinyawo.

36:27.219 --> 36:31.687
Sabehlonipha labo bantu.

36:31.687 --> 36:39.580
Ngakho-ke lo muzwa wokuthi yonke
indwangu yomphakathi iyahlakazeka.

36:41.280 --> 36:48.537
Ngemva kweMpi Yezwe Yokuqala, saba neminyaka eyishumi
yeRiphabhulikhi yaseWeimar, njengoba wazi, lapho

36:48.537 --> 36:54.304
abantu babebuswa khona futhi kwaqala ukwehla kokuziphatha.

36:54.304 --> 36:58.195
Impela, lokhu kwakukhona futhi ngemva
kweMpi Yezwe Yesibili ngendlela ethile, kodwa

36:58.195 --> 37:01.367
ngokombono wami kwakungekho ngamandla kangako.

37:01.367 --> 37:06.961
Angikwazanga ukuhlala eduze
kwesikhumulo sezindiza, bekungangicasula.

37:06.961 --> 37:11.773
Hhayi umsindo kuphela, kodwa nezinkumbulo ziyabuya futhi.

37:14.354 --> 37:20.405
Futhi lezo zazizinkumbulo ezimbi kakhulu.
Ngakho-ke emva kwempi kwaba neminyaka

37:20.405 --> 37:25.812
eminingana lapho zazikhona zonke izinsuku ebusuku.

37:28.156 --> 37:33.320
Ngenhlanhla, lokho sekunciphe kancane ngokuhamba kwesikhathi.

37:33.320 --> 37:41.326
Kodwa lapho ngizwa izindiza eziningi ezinamandla enjini,
okwenzeka kwesinye isikhathi ngezikhathi ezithile, futhi lapho

37:41.326 --> 37:47.064
zindiza nje zikhangisa noma yini, ngikubona kuyinqaba kakhulu.

37:49.211 --> 37:56.977
Angikuthandi lokho. Kungikhumbuza lezo
zikhathi, futhi zazingenemnandi nhlobo.

37:56.977 --> 38:07.383
Futhi kwakuyilapho-ke ama-bhomu okuvutha we-phosphorus okuqala
awehla, ewa ngqo esitolo samalahle. Lokho kwakubi kabili, impela.

38:07.383 --> 38:14.838
Futhi indlu esehlangothini elinye, kahle, umgwaqo
wawungabanzi kangako, futhi impela izibasa –

38:14.838 --> 38:19.780
i-phosphorus – zasakazeka lapho, kwaze kwashiswa yonke indlu.

38:19.780 --> 38:23.601
Futhi yilapho abantu abafa khona. Yilokho nje...

38:23.601 --> 38:26.562
Yebo, bese nje uwabeka egumbini lokugcina amalahle.

38:26.562 --> 38:32.998
Futhi sasifuna ukuthola okuthile kokushisa, ngoba
kwakungekho ngempela – kwakuyisikhathi sasekwindla,

38:32.998 --> 38:37.352
kodwa naphezu kwalokho, kwakusivele kubanda kakhulu.

38:37.352 --> 38:47.383
Futhi izingane zaya lapho zafuna lokho,
kwakungekude, futhi ngayinye yayiphethe ibhakede esandleni sayo.

38:47.383 --> 38:54.523
Kwathi-ke simi lapho singazi ukuthi masisho ukuthini.

38:54.523 --> 39:01.888
Asizange sikhale, kodwa kwakuyisimanga sangempela!

39:01.888 --> 39:06.739
Futhi ungathi yini kubantu abasha noma kubathathi bezinqumo
bakhona, ngokusekelwe ekuhlangenwe nakho

39:06.739 --> 39:12.081
kwakho, okufanele bacabangele ngaphambi kokuqala
ukukhangisa ngokweqile nokuzihlomisa kabusha empini?

39:12.081 --> 39:20.015
Ngingeluleka wonke umuntu nje
ukuthi angangeni empini uma kungenzeka.

39:20.015 --> 39:28.728
Awukwazi ukuchaza into enjalo. Ngingakutshela ngayo,
kodwa awukwazi ukwazi ukuthi kuzizwa kanjani

39:28.728 --> 39:34.352
nokuthi kuzodingeka udlule ini, noma ukuthi uzosinda yini.

39:34.352 --> 39:45.953
Ngesikhathi sasiseMunich, kwakudingeka siye egumbini elingaphansi
komhlaba njalo ebusuku ngoba amabhomu ayewela njalo.

39:45.953 --> 39:51.250
Ngakho-ke awukaze ube nobusuku lapho
ungakwazi ukulala ubusuku bonke usengumntwana.

39:51.250 --> 39:53.828
Lokho kuyadrama kakhulu, awukwazi ukukucabanga.

39:53.828 --> 40:03.258
Futhi labo abasensimini, abangenaso ngempela
ithuba lokuthi, "Lokhu akungifanele, ngiyahamba."

40:03.258 --> 40:08.919
Akwenzeki! Bazodutshulwa. Lokho kwakujwayelekile nje...

40:08.919 --> 40:14.273
Ngingasho nje into eyodwa kuphela,
njengoba ngikhuluma ngokudubula.

40:14.273 --> 40:24.820
Ngemva kwempi, okusho ekupheleni kwempi, lapho sekuyiqiniso
ngokuphelele ukuthi le mpi seyilahlekile futhi kwakungekho lutho

40:24.820 --> 40:34.856
olwalusazuzwa, baqoqa bonke abantu asebekhulile, okusho labo
abaneminyaka engu-60 nangaphezulu ababebhekwa njengabantu

40:34.856 --> 40:42.001
asebekhulile nguHitler, kanye nabantu abasha
abaneminyaka engu-14 nangaphezulu ukuze

40:42.001 --> 40:47.945
babhaliswe ku-"Volkssturm" (isivunguvungu sabantu).

40:47.945 --> 40:55.695
Kodwa-ke kwakusadingeka bazame ukumisa
"isitha" – phakathi kwezimpawu zokucaphuna.

40:55.695 --> 41:06.443
Ungacabanga ukuthi umfana oneminyaka engu-14 uzizwa kanjani
lapho enikezwa isibhamu ukuze avikele izwe lakhe abathi yilona.

41:06.443 --> 41:10.930
Futhi abantu abaneminyaka engu-60 babengasebenzi kahle ngempela.

41:10.930 --> 41:23.808
Futhi ekupheleni kwempi, lapho amaMelika esevele engena
ezweni lethu, kwakunjalo: babebonile kusengaphambili

41:23.808 --> 41:31.648
ukuthi abanye abafana abaneminyaka engu-14 babefuna ukubaleka.

41:31.648 --> 41:38.469
Bebengasafuni ukumelana nanoma ubani,
babe besaba futhi babe befuna ukuya ekhaya.

41:38.469 --> 41:49.344
Bababamba bawaxosha esihlahleni esiseduze...
Bekungeke kube nobudlova obungaphezu kwalokhu!

41:49.344 --> 41:54.609
Ngikhulume namaphoyisa amabili, amaphoyisa asezingeni eliphezulu.

41:54.609 --> 41:59.698
Ngavakashela omunye wabo ebharakini lakhe. Ngabatshela lokhu:

41:59.698 --> 42:09.193
Awumele ukhulule abaqashwa bakho emisebenzini yangaphandle!

42:09.193 --> 42:11.734
Bahlale ekhaya! Batshele ukuthi bahlale ekhaya!

42:11.734 --> 42:20.719
Kuyokuzithandela noma kunjalo. Bayakuqonda lokho.

42:20.719 --> 42:30.728
Futhi uma ubona zonke izilonda ezibuhlungu ezibangelwe
yilezi zosha asebephulwe e-Afghanistan nakwezinye

42:30.728 --> 42:36.800
izindawo, ungathi, "Bafowethu, nizibeka icala nina bodwa!"

42:36.800 --> 42:46.439
Kufanele kubuzwe, yini inhloso
yale bafana? Kunezinhloso ezintathu.

42:46.439 --> 42:51.727
Kukhona umbono wobusha ongokwemvelo.

42:51.727 --> 42:58.453
Kodwa-ke lo muntu osakhulayo ube eseholwa endleleni engalungile.
Ukholelwa ukuthi wenza okuthile okuhle, kodwa akukuhle nhlobo!

42:58.453 --> 43:02.148
Impi e-Afghanistan nayo ikhombisile lokhu.

43:02.148 --> 43:09.953
Khona-ke kunomuntu osakhulayo
ongakhathaleli lutho nhlobo, ongathakazeleli lutho.

43:09.953 --> 43:14.703
Kukhona futhi abanye abakwenzayo ngenxa
yokuzwa ubumnandi bokuzama izinto ezintsha.

43:14.703 --> 43:20.101
Ngakho-ke uhlezi emotweni yakhe evikelekile noma
ephethe isibhamu esandleni sakhe futhi uzizwa enamandla

43:20.101 --> 43:23.755
– inkosi yokuphila nokufa. Lokho nakho kuwukudonswa!

43:23.755 --> 43:33.523
Futhi kukhona omunye umuntu osakhulayo ozitshela ukuthi, kahle,
uma ngijoyina iBritish Army manje, angisadingi ukukhathazeka.

43:33.523 --> 43:39.445
Ngine umsebenzi ongunomphela, ngithola iholo lami, futhi
ekugcineni ngizothola umhlalaphansi wami. Yilokho nje.

43:39.445 --> 43:47.840
Akufanele kubhekwe phansi: impi
ingabulala noma kunini kulabo abathintekayo!

43:47.840 --> 43:57.790
Labo abazithandela impi ngeke babe ngemuva
kwamabutho, kodwa bazothunyelwa emgqeni wokuqala.

43:57.790 --> 44:05.531
Futhi lokho kuhlale kubeka impilo yabo engcupheni!

44:05.531 --> 44:16.569
Akumnandi, akuxhumene nanoma yiziphi amafilimu noma ezinye
izinto ongazifunda kwenye indawo ngenjabulo noma okuthile.

44:16.569 --> 44:24.773
Impi iyinto ebulalayo kakhulu futhi,
njengoba ngishilo, ebeka impilo engcupheni.

44:24.773 --> 44:31.018
Angikwazi ukuncoma muntu ukuba aye lapho – futhi
"avikele izwe lakubo", njengoba bekushoyo –

44:31.018 --> 44:35.230
umuntu angacabanga futhi ngokuzicabangela yena uqobo.

44:35.230 --> 44:50.157
Kuyacaca kimi ukuthi impi inomthelela ohlala njalo
ezizukulwaneni. Impini ayikuvumeli ukuba uyishiye.

44:50.157 --> 45:03.164
Noma usuvele uzinzile, unendlu
negadi abazali bami abayakhe eBonn.

45:03.164 --> 45:09.711
Ayikuvumeli ukuba uyishiye. Uqhubeka
ubuyela kuyo, lokho kucacile ngokuphelele.

45:12.281 --> 45:19.653
Futhi uma kukhona umuntu ocabanga ukuthi
kunezibiko ngalokhu, ngizwe ezinye zazo kubantu.

45:19.653 --> 45:35.608
Nginayo futhi isizindalwazi ekhaya – ukudideka kwengqondo
kwamasosha aseJalimane e-Afghanistan. Abakwazi ukubhekana nakho.

45:35.608 --> 45:51.323
Okokuqala, ngenxa yokulimala kwabo, kodwa futhi ngoba
akekho umuntu lapho okubahlonipha ngokubeka izimpilo zabo

45:51.323 --> 46:01.578
engcupheni. Kungani? Yini injongo yalobu buphukuphuku?

46:01.578 --> 46:12.896
Ngakho-ke kunjalo, futhi kubalulekile kakhulu
kubantu abasha ukwazi: kukhona abadubuli abaqeqeshiwe.

46:12.896 --> 46:19.537
Amasosha nje, amasosha
ajwayelekile, futhi nawo ayingxenye yebutho.

46:19.537 --> 46:32.414
Bonke ababhubhisi, bonke ababhubhisi, lapho bebuya
ekhaya, abakwazi ukubhekana nokuthi sebebulele abantu.

46:32.414 --> 46:40.171
Ngoba ebusuku emaphusheni abo,
izibuso ziyabuya futhi abakwazi ukuzisusa.

46:40.171 --> 46:54.872
Umphumela kungaba utshwala, noma izidakamizwa ezithinta ingqondo,
noma ukuzibulala. Futhi lokho kusebenza kuwo wonke umpi.

46:54.872 --> 47:04.070
Kodwa ngisho nalabo ababe... – kuhlanganisa abadubuli
baseJalimane, abadubuli baseMelika – abadubuli

47:04.070 --> 47:15.227
baseJalimane ababevikele izwe labo futhi baluvikela
kahle, abakwazanga ukubhekana nakho. Lokho kucacile.

47:19.016 --> 47:21.406
Abasoze bakwazi ukuqeda nezinye izinto.

47:21.406 --> 47:29.253
Uma ubona umngane wakho eshisiwe wafa ngaphakathi kwethangi
nokunye okunjalo, zonke lezi zithombe ezesabekayo zihlala

47:29.253 --> 47:34.297
ezingqondweni zabantu abasha kuze kube sekupheleni kwempilo yabo.

47:34.297 --> 47:43.240
Ngizwe ngalokho kuthisha lowo, kuthisha oyedwa, ngempela, owaba
nobuchopho bakhe busakazeke ebusweni bakhe, singasho kanjalo,

47:43.240 --> 47:49.321
eRussia ngesikhathi somkhankaso wamaRussia,
lapho i-grenade yahlukanisa ozakwabo babe

47:49.321 --> 47:53.208
izingcezu. Wabe esexoxa le ndaba esikoleni.

47:53.208 --> 48:01.797
Impela, kwakukhona nalabo ababecabanga ukuthi
bekumnandi kakhulu. Ngakho-ke kokubili kungenzeka.

48:01.797 --> 48:08.289
Kuncike endaweni owawumi kuyo emgqeni
wokuqala, noma ngabe kwaphumelela noma cha.

48:08.289 --> 48:13.508
Impi inobuso obuningi obuhlukene.

48:13.508 --> 48:23.094
Kodwa impi egijimela phezu kwesizwe inobuso obubodwa kuphela:

48:23.094 --> 48:29.202
Uyabhubhisa abantu, umlando wabo, nokuzethemba kwabo.

48:29.202 --> 48:35.127
Yebo, manje sekukhona ama-drone abantu
abavamile abangeke bakwazi ukuwahlola.

48:35.127 --> 48:37.977
Nakanjani uzoshiyeka endleleni.

48:37.977 --> 48:45.631
Awusadingi lutho olukhethekile manje. Yonke imishini
eyayikhona ngaphambilini manje isidlulelwe yisikhathi.

48:45.631 --> 48:52.528
Futhi manje, noma amabhomu enuzi
noma ama-drone nawo ayabhubhisa isintu.

48:52.528 --> 48:58.542
Ngakho-ke noma ubani ofuna ukuzibandakanya
empini, noma ongumuntu onezinhloso

48:58.542 --> 49:03.773
eziphakeme futhi ofuna ukuya lapho ngenxa yalokho...

49:03.773 --> 49:13.344
Hhayi, kumele ngivume, kimi lokho kuyiphutha
ngokuphelele... – Angikwazi ngisho nokucabanga ukuthi kukhona

49:13.344 --> 49:20.600
umuntu ongenza into enjalo! Le akuyona ifilimu! Akujabulisi!

49:20.600 --> 49:27.805
Futhi mhlawumbe ibhuloho lidutshulwa
noma okuthile okunjalo – kule filimu.

49:27.805 --> 49:35.930
Kodwa iqiniso lihlukile; usuku ngalunye
ngehora ngalinye kuwumcimbi wokuphila nokufa!

49:35.930 --> 49:45.057
Futhi lokho akufanele kubhekwe phansi!
Awukwazi ukusiza muntu ukuba ajabule.

49:45.057 --> 49:51.713
Kodwa ngizocabanga ngakho ngokucophelela... Ungahlala uthi 'cha'.

50:07.486 --> 50:12.343
Umhlahlandlela wakho ezikhathini ezididayo: Kla.TV.
