Na mokolo ya 15 sanza ya zomi na moko 2025, symposium moko ya bapanzi sango, oyo MWGFD ebongisaki na motó ya likambo "Mobeko
ya Bobateli na Maladi ya Saki-saki ezali kotalelama na bozindo", esalemaki pene na Passau, kaka pembeni ya ebale Danube ya kitoko.
Mibeko yango ekɔteli na ndenge oyo ebongi te na bomoto ya nzoto mpe na lotomo ya baboti, kolanda lisanga ya bato ya
mosala mpo na mobeko ya kobatela maladi ya masɔkɔ, oyo esangisi minganga, bato ya siansi mpe baavoka.
Bazali kosenga ete balongola yango mbala moko. Kla.TV ezalaki kuna na direct mpe ezali kosunga likambo yango na ndenge
ya kolakisa masolo ya moto na moto, oyo ebongi mpenza kotala.
Na nse ya programme, okokuta ba brochures ya mayele na likambo oyo mpe banzela oyo yo mpe okoki kosunga likambo oyo.
Tala na nse mpo na lisungi ya Prof. Dr. Paul Cullen na likambo etali 'Etika ya monganga mpe makanisi ya bomoi
ya bato na ntina na mangwele ya obligation ya masangu'.
Liyebisi ya Dr. Weikl mpo na Professeur Dr. Paul Cullen: Molobi oyo akolanda azali awa na biso na miso,
moninga na biso Professeur Dr. Paul Cullen. Azali monganga mpe mokomi, abotami na Irlande.
Atángaki médecine na University College Dublin mpe na sima akendeki kosilisa diplôme na ye ya mibale na biochemistry, na
spécialisation na biologie moléculaire, na King's College London.
Azali monganga ya mayele na médecine interne, mpe azwi mateya ya kobakisa na makambo ya bamaladi ya
banzwele, médecine ya laboratoire mpe chimie clinique.
Akambaka laboratoire monene ya monganga na Münster mpe ateyaka mpe médecine ya laboratoire na université ya mboka wana.
Longola mikanda ya siansi 250, azali mpe mokomi ya babuku ya kelasi ebele.
Azali na mposa makasi na makambo ya bizaleli malamu na monganga mpe na biotechnologie, yango wana apesi lisolo na ye, oyo tozali
kozela na mposa, motó ya likambo oyo: "Bizaleli malamu na monganga mpe makanisi ya bato na ntina na mangwele ya
masangu oyo esengeli kotiya na makasi". Paul, esika ezali ya yo.
Professeur Dr Paul Cullen: Matondi, Ronny, mpe matondi mpo na kopesa ngai nzela ya kosangana na symposium oyo lelo.
Bon, exposé na ngai ezali mpenza te mpo na mangwele ya masangu oyo etangami na mobeko, to mpe ata mpo na mangwele na yango moko.
Ezali nde mpo na koyeba nini tosengeli kondima, nini tosengeli mpenza kondima lokola bakoni, mpe nini tosengeli te kondima.
Mpe ezali mpenza likambo etali mitindo ya moboko ya makanisi ya boyebi ya bizaleli mpe ntina na yango na kati ya société.
Mpe liboso ya nyonso, tóbanda na boyokani kati na monganga ná mobɛli.
Na kati ya bato na biso, ezali na boyokani moko te kati na bato oyo bayebani te oyo eleki
boyokani ya monganga na mobeli na penepene.
Monganga ayebaka makambo oyo mbala mingi ata mwasi ya mobɛli moko ayebaka te.
Mpe esengeli ameka yango ye moko, po kaka na bongo nde akokoka kopesa lisalisi ya malamu.
Mpe esɛngaka boyokani ya kotyelana motema ya solosolo, oyo ezalaka na moto mosusu te, te na
avoka, te na mopesi-toli ya mpako, esika mosusu te.
Mpe boyokani oyo, na ngambo mosusu, esalaka ete mobɛli andima ete monganga azali kosala mpo na bolamu na
ye koleka, mpe solo mpenza, mpo na matomba na ye moko.
Mpe yango nde ezali moboko, soki tokoki koloba bongo, ya mosala mobimba, boyokani oyo ya ntina
mingi ya kotyelana motema kati na monganga mpe mobeli.
Mpe mpo na ntina wana, mingi mpenza nsima ya Etumba ya Mibale ya Mokili Mobimba... – ezalaki, solo, na makambo mingi ya
mabe na mayele ya monganga na eleko ya Etumba ya Mibale ya Mokili Mobimba, na Allemagne, kasi mpe na Japon.
Mpe mpo na mabunga oyo, mibeko mosusu oyo ezalaki banda kala sikoyo ekomami na mobeko.
Mpe naponi awa misato oyo, ata mpo na ngai, ezali moboko, moboko ya bizaleli malamu ya monganga ya mikolo oyo.
Mobeko ya liboso ezali mobeko ya lotomo ya bomoto ya nzoto mobimba.
Bongo balobaka, nzoto na ngai, liponi na ngai. Mpe yango, solo mpenza, ezali ya solo. Mobɛli azali na bokonzi ya
mobimba likolo ya nzoto na ye moko mpe na bomoko ya nzoto na ye.
Lokola nazalaki moyekoli ya monganga, nayekolaki ete epekisami ata kokamola nsuki ya mobɛli soki ye moko alingi te.
Mpe solo mpenza te kotuba eloko na nse ya loposo, ndenge Professeur Bhakdi alobaki.
Mpe yango ezali mobeko moko ya ntina mingi mpenza: biso tozali bakonzi ya nzoto na biso moko!
Mibeko ya mibale, mpe yango nde ya solo... – uta na bomekisi ya nsomo na ntango ya Etumba ya Mibale ya
Mokili Mobimba... kasi kaka kuna te, mpe na Amerika.
Ezalaki na komeka moko oyo eyebani mingi, komeka ya Tuskegee, epai wapi bato ya moindo bazwaki bokono ya syphilis na boyebi
na bango te mpe bazwaki lisalisi ya malamu te mpo na kotala ndenge bokono yango ezalaki kotambola na lolenge na yango moko.
Mabunga oyo nyonso – oyo esalemaki na nko te, kasi nde mateya oyo ezwamaki – epesaki nzela na likanisi ya ndingisa na boyebi.
Ndingisa na boyebi elingi koloba nini? Ndingisa na boyebi, soki moto ayebi yango malamu, ezali boyokani ya
mbala moko mpe ya moto na moto kati na monganga mpe mobeli.
Monganga asengeli kolimbwela mobɛli matomba, makama mpe ba effets secondaires na monoko. Sima na yango, akoki kopesa ye mokanda.
Kasi likambo ya ntina mingi ezali ndimbola oyo ya monoko, epai wapi moto oyo azali na bokono azali mpe na likoki ya
kotuna mituna mpe, solo mpenza, soki otangi mobeko ya Allemagne, azali mpe na tango ya kokanisa soki alingi yango to te.
Mpe sikoyo tokómi na ya misato, oyo ezali mobeko ya kala mpenza oyo ezalaki kala na ntango ya bato ya liboso,
na ndakisa na monganga ya Hippocrate. Mpe yango nde mobeko ya motema: ya liboso, kosala mabe te.
– 'Primum nihil nocere' ezali liloba ya Latin. Elingi koloba nini? Mbala mingi, bayebaka yango malamu te.
Na ndakisa, mpo na Covid, balobaki: tosengeli kotiya mangwele na bato nyonso, bongo
likama ekozala te. Te, elingi koloba bongo te.
Yango elingi koloba ete, mpo na mokoni moko na moko oyo azali liboso na bango, minganga basengeli kozala na
bondimi ete lisalisi oyo ekosala ye malamu mingi koleka mabe.
Mpe soki ozali sûr te ete ezali bongo te, esengeli te opesa nkisi, ata soki ozali na
bantina ya malamu ya kokanisa ete ekoki kosalisa.
Yango nde ndimbola ya mobeko oyo, mpe ebosanami mwa moke.
Ba Romains bazalaki na lisese moko: bolamu ya mobɛli ezali mobeko ya likolo koleka – "salus aegroti supreма lex" na Latin.
Yango elingi koloba ete likebi ezali kaka na mobeli moko moko, kasi na société to na communauté te.
Oyo ezali boyokani ya moto na moto oyo etongami na kotyelana motema, ndenge kaka toyokaki.
Mpe solo, makambo nyonso nalobi esalelamaka lisusu mingi koleka soki moto ya maladi akoki
te kopesa ndingisa, mingi mpenza mpo na bana.
Mpe mangwele ya sururi ezali, solo, mpo na bana.
Mpe mokakatano oyo tozali na yango sikoyo ezali ete tozali na boyokani ya penepene mpenza mpe ya pɛtɛɛ kati na
monganga na mobɛli, mpe sikoyo leta ezali kokɔta mpe kotungisa yango, soki tokoki koloba bongo.
Mpe oyo ezali kaka makanisi ya mpamba te.
Lokola ebele kati na bino boyokaki, na mokolo ya 8 sanza ya zomi ya mobu oyo, Cour Fédérale de Justice ekataki ete na eleko ya
pandemi ya coronavirus, minganga oyo bazali kotiya mangwele bazali na mokumba te soki likama moko esalami na nzela ya
mangwele; ezali monganga te nde azali na mokumba, kasi Leta nde.
Kasi yango elingi koloba – osengeli kokanisa mwa moke na ntina na yango.
Baminganga – mpe oyo ezali likanisi moko ya ntina mingi oyo mangomba nyonso ya bonganga etosaka.
Oyo ezali likanisi ya bonsomi ya kosalisa bokono.
Yango elingi koloba ete soki mobɛli atie monganga motema, monganga asengeli kozala na makoki ya kosala likambo oyo ezali
malamu koleka mpo na mobɛli, mpe soki monganga azali kosala na mokumba wana mpo na mobɛli, bongo asengeli kozala na
bonsomi ya kopona mpe kosalela lolenge ya lisalisi oyo ye moko amoni ete ezali malamu, wana ezali bonsomi ya lisalisi.
Kasi bonsomi ya thérapie, lokola bonsomi nyonso, esengaka mokumba.
Bonsomi ezali te soki nazwi mokumba te mpo na maponi na ngai.
Kasi, soki nazali na mokumba te, na ngambo mosusu, nazali mpe na bonsomi ya thérapie te.
Yango elingi koloba ete na mokili oyo ya sika, boyokani ya lisalisi oyo namekaki kolimbola ezali lisusu te kati na monganga
na mobeli, kasi na mbala moko ekomi kati na monganga na leta – elingi koloba, kati na bokonzi na moto oyo azali na se na yango.
Bongo ezali boyokani ya kokesana mpenza. Tiyelo ya motema esili, mpe elongo na yango, moboko ya
boyokani kati na monganga na mobeli mpe esili.
Yango ememi ngai na bikateli minei.
Na makanisi na ngai, ata moke te, vaccination ya makasi ya measles ezali mpenza likambo ya politiki ya
bato mpe ya bizaleli malamu oyo ezali na ntina koleka. Oyo ezali makambo ya ntina mingi mpenza.
Motuna ya liboso ezali: Nani azali na bokonzi likolo ya nzoto na biso mpe nzoto ya bana na biso?
Biso nde tozwaka ekateli wana, to Leta nde ezwaka yango? Likambo ya mibale ezali: monganga azali na mokumba epai ya nani?
Monganga asengeli kotosa bato na ye ya maladi, ndenge esengeli kozala, to asengeli
kotosa leta? Yango ezali motuna ya moboko mpenza.
Ya misato, soki monganga azali loboko ya leta oyo elemboli: bongo kotiyela motema ekotikala wapi?
Mpe yango etiki boyokani ya monganga na mobeli wapi?
Esengeli ata tókanisa soki mobɛli azali na lotomo ya koboya kopesa maloba epai ya monganga to basali mosusu ya leta?
Mpe okoki kokanisa ete boyokani ya malamu esili kokoma mpasi, mpo soki monganga azali kosala na système ya
boye, esengeli komituna: Azali nanu monganga mpenza?
To azali kaka technicien ya monganga oyo azali kosalela leta? – yango ezali likambo mosusu mpenza...
Mpe wana nde nsuka ya maloba na ngai. Matondi mingi!
Ngonga minei ya boyebi ya likolo esangisami na miniti 40.
Botala compilation ya Kla.TV ya symposium ya MWGFD na ntina na "Mobeko ya Bobateli na
Sarampion" oyo ezali kotalelama na mozindo.
Olingi mpe kosangana?
Dr. Weikl: (uta na compilation – na suka) Bongo, ndenge nini bokoki kosunga campagne na biso mpo na kolongola
Mobeko ya Bobateli na Maladi ya Suré mpe mibeko ya kotiya mangwele na makasi oyo ezali na kati na yango?
Bongo, soki okoki, talá site internet oyo ezali sikoyo, kombo na yango: https://masernschutzgesetz.mwgfd.org.
Mpe na site internet oyo, bokozala ntango nyonso na sango ya misala na biso nyonso mpe ya ba résultats na yango.
Tosali flyer moko, elongo na etuluku na biso ya mosala, oyo bokoki kokabola mpe kosalela mpo na kosangisa
mabɔkɔ – mingi mpenza mpo na ba campagnes na Allemagne mobimba. Bokoki ko-télécharger flyer oyo.
Okoki mpe ko-télécharger nkasa ya kosangisa ba signatures. Ezali na ntina ete lokasa ya signature ezala ntango
nyonso na makambo tolingi na petition na biso, oyo sikoyo natindi mpe na Parlement ya Allemagne.
Bongo, bósolola na ba députés na bino, na bato ya politiki! Esengeli tótya pression uta na nse!
Solola na minganga na yo, yebisana na baninga mpe baninga ya mosala!
Solola na mabota oyo likambo etali, na mabota nyonso ya bilenge!
Oyo etali bato nkoto nsambo na mbula moko. Mpe komema likambo oyo na makanisi ya bato!
Kla.Tv esalaka na bolingo mpe ofele, yango ezali mobeko na yango.
Mbano na biso kaka ezali na kopanza ba programmes na biso.
Matondi mingi.