Tamin'ny 15 Novambra 2025, nisy simpozia ho an'ny mpanao gazety nokarakarain'ny MWGFD momba ny lohahevitra hoe "Lalànan'ny
Fiarovana amin'ny Sarampy eo ambany fandinihana" natao teo akaikin'i Passau, mivantana
teo amoron'ny renirano Danube mahafinaritra.
Ny lalàna dia manitsakitsaka tsy ara-dalàm-panorenana ny fahamendrehana ara-batana sy ny zon'ny ray aman-dreny, araka
ny Vondrona Mpiasa momba ny Lalàna Fiarovana amin'ny Tazo Manga, izay ahitana dokotera, mpahay siansa ary mpahay lalàna.
Mitaky ny hanafoanana azy avy hatrany izy ireo. Tonga teo mivantana tany Kla.TV ary manohana ny antony amin'ny fandefasana
ireo fampisehoana tsirairay, izay tena mendrika hojerena.
Eo ambanin'ny fandaharan'asa, dia hahita taratasy kely misy fampahalalana momba ity lohahevitra ity ianao, sy
ny fomba ahafahanao manohana ity antony ity ihany koa.
Jereo eto ambany ny fandraisan'anjaran'i Prof. Dr. Paul Cullen momba ny lohahevitra hoe 'Etika ara-pitsaboana
sy ny fiheverana ara-tsosialy momba ny fanaovana vaksiny tsy maintsy atao amin'ny tazomoka'.
Fanambarana nataon'i Dr. Weikl ho an'i Profesora Dr. Paul Cullen: Eto miaraka amintsika mivantana ny mpandahateny
manaraka, ny namantsika Profesora Dr. Paul Cullen. Izy dia dokotera sy mpanao gazety, teraka tany Irlandy.
Nianatra fitsaboana tao amin'ny University College Dublin izy, ary avy eo nahazo diplaoma faharoa momba ny biokimia, nifantoka
tamin'ny biolojia molekiola, tao amin'ny King's College London.
Izy dia manam-pahaizana manokana momba ny fitsaboana anatiny ary manana mari-pahaizana fanampiny momba ny
areti-mifindra, ny fitsaboana laboratoara ary ny simia klinika.
Izy no mitantana laboratoara ara-pitsaboana lehibe ao Münster ary mampianatra koa fitsaboana
laboratoara ao amin'ny oniversite eo an-toerana.
Ankoatra ny famoahana siantifika miisa 250, izy koa dia mpanoratra boky fampianarana maromaro.
Tena liana manokana amin'ny olana ara-pitondrantena amin'ny fitsaboana sy ny bioteknolojia izy, ka izany no nahatonga azy
hanome lohateny ny lahateny ataony, izay andrasantsika ankehitriny: "Etika ara-pitsaboana sy ny fomba
fijery ara-tsosialy momba ny fanaovana vaksiny tsy maintsy atao amin'ny tazomoka". Paul, anao ny sehatra.
Profesora Paul Cullen: Misaotra anao, Ronny, ary misaotra anao nanome ahy fahafahana
handray anjara tamin'ity simpozia ity androany.
Eny ary, tsy momba ny fanaovana vaksiny tsy maintsy atao amin'ny tazomoka mihitsy ny fampisehoako, na momba ny fanaovana vaksiny
akory aza. Momba izay tokony hihintsika, izay tsy maintsy hihintsika amin'ny
maha-marary antsika, ary izay tsy tokony hihintsika.
Ary tena momba ny fototra amin'ireo fiheverana ara-pitondrantena ireo sy ny maha-zava-dehibe azy eo amin'ny fiaraha-monina izany.
Ary voalohany indrindra, andao hanomboka amin'ny fifandraisan'ny dokotera sy ny marary.
Tsy misy fifandraisana eo amin'ny fiarahamonintsika eo amin'ny olona tsy mifankahalala izay akaiky
kokoa noho ny fifandraisan'ny dokotera sy ny marary.
Ny dokotera dia mahafantatra zavatra izay matetika tsy fantatry ny vadin'ny marary aza.
Ary tsy maintsy miaina izany izy, satria amin'izay ihany no hahafahany manome fitsaboana mety.
Ary mitaky fifandraisana tanteraka amin'ny fitokisana izany, izay tsy hita amin'ny olona hafa, na amin'ny mpisolovava, na
amin'ny mpanolotsaina momba ny hetra, na amin'ny toerana hafa.
Ary ity fifandraisana ity kosa dia mametraka, etsy ankilany, fa tokony hihevitra ny marary fa mihetsika ho
amin'ny tombontsoany tsara indrindra ny dokotera, ary tokoa ho amin'ny tombontsoany manokana.
Ary izany no fototra, raha azo lazaina, amin'ny dingana manontolo, io fifandraisana manokana feno
fitokisana eo amin'ny dokotera sy ny marary io.
Ary noho izany antony izany, indrindra taorian'ny Ady Lehibe Faharoa... – nisy, mazava ho azy, fandikan-dalàna
maro teo amin'ny fitsaboana nandritra ny Ady Lehibe Faharoa, tany Alemaina, ary koa tany Japana.
Ary noho ireo fandikan-dalàna ireo, dia voarakitra an-tsoratra ireo fitsipika sasany izay efa nisy hatrizay.
Ary eto aho dia nisafidy telo izay, farafaharatsiny ho ahy, no fototra, fototra ara-pitondrantena amin'ny fitsaboana maoderina.
Ny fitsipika voalohany dia ny fitsipika momba ny zo amin'ny fahamendrehana ara-batana.
Ka hoy izy ireo hoe: ny vatako, ny safidiko. Ary mazava ho azy fa marina izany. Manana fahefana tanteraka
amin'ny vatany sy ny fahamendrehany ara-batana ny marary.
Amin'ny maha-mpianatra fitsaboana ahy, nianarako fa tsy azo atao mihitsy ny manasa ny volon'ny marary raha tsy tiany izany.
Ary mazava ho azy fa tsy tokony hampiditra na inona na inona ao ambanin'ny hoditra, araka ny nambaran'ny Profesora Bhakdi.
Ary izany dia fitsipika tena, tena zava-dehibe: manana fahaleovantena amin'ny vatantsika isika!
Ny fitsipika faharoa, ary izany no marina... – avy amin'ireo fikarohana tsy hay lazaina nandritra ny Ady
Lehibe Faharoa... fa tsy tany ihany, fa tany Amerika koa.
Nisy andrana tena malaza, ny andrana Tuskegee, izay nahazo ny olona mainty hoditra ny sifilisa tsy nahalalany
ary tsy notsaboina araka ny tokony ho izy mba hahafahana nijery ny fizotran'ny aretina voajanahary.
Ireo fahadisoana rehetra ireo – izay tsy natao niniana, fa lesona nianarana – no niteraka ny
fitsipiky ny faneken'ny olona feno fampahalalana.
Inona no dikan'ny faneken'ny marary efa nahazo fampahalalana? Ny faneken'ny marary efa nahazo fampahalalana,
rehefa ampahafantarina azy, dia fifandraisana mivantana sy manokana eo amin'ny dokotera sy ny marary.
Tokony hanazava am-bava amin'ny marary ny soa, ny loza ary ny voka-dratsy ny dokotera. Avy eo
dia afaka manome azy zavatra an-tsoratra izy.
Fa ny tena zava-dehibe dia ity fanazavana am-bava ity, izay ahafahan'ny marary manontany ary, raha vakianao ny lalàna alemà,
dia manana fotoana handinihana koa izy raha tiany izany na tsia.
Ary avy eo dia tonga amin'ny fahatelo isika, izay fitsipika tranainy efa nisy tamin'ny andro fahagola,
ohatra tamin'ny fitsaboana Hippokratika. Ary izany no fitsipika fototra: voalohany, aza manimba.
– 'Primum nihil nocere' no andian-teny latina. Inona no dikan'izany? Matetika no diso fahatakarana azy.
Ohatra, tamin'ny Covid, dia nisy nilaza hoe: tsy maintsy atao vaksiny ny mponina rehetra, dia tsy hisy
ratsy hitranga. Tsia, tsy izany no tiana holazaina.
Midika izany fa, ho an'ilay marary tsirairay mijoro eo anoloany, tsy maintsy azo antoka ny dokotera fa ity fitsaboana
ity dia hitondra soa ho azy mihoatra noho ny hanimba azy.
Ary raha tsy azonao antoka fa tsy izany no zava-misy, dia tsy tokony hanome fitsaboana ianao, na dia manana
antony tsara hinoana aza ianao fa mety hanampy izany.
Izany no dikan'ity fitsipika ity, ary efa somary hadinoina.
Nanana fitenenana ny Romanina: ny soa ho an'ny marary no lalàna ambony indrindra –
"salus aegroti suprema lex" amin'ny teny latina.
Midika izany fa ny fifantohana dia amin'ny marary tsirairay, fa tsy amin'ny fiaraha-monina na ny vondrom-piarahamonina.
Ity dia fifandraisana manokana mifototra amin'ny fitokisana, araka ny vao nohainoantsika.
Ary mazava ho azy, mihatra indrindra kokoa izay rehetra nolazaiko rehefa tsy afaka manome
fanekena ny marary, indrindra fa ny ankizy.
Ary ny vaksiny amin'ny tazomoka dia, mazava ho azy, ho an'ny ankizy.
Ary ny olana ankehitriny dia hoe manana fifandraisana tena akaiky sy marefo be eo amin'ny dokotera sy ny
marary isika, ary ankehitriny miditra sy manelingelina ny fanjakana, raha azo lazaina.
Ary tsy vinavina an-tsaina fotsiny ity.
Araka ny efa ren'ny maro aminareo, tamin'ny 8 Oktobra tamin'ity taona ity, nanapa-kevitra ny Fitsarana Federaly momba ny Rariny
fa mandritra ny valan'aretina coronavirus, ny dokotera manao ny fanaovam-baksiny dia tsy tompon'andraikitra
raha misy fahasimbana ateraky ny vaksiny; tsy ny dokotera no tompon'andraikitra, fa ny fanjakana.
Fa midika izany – tsy maintsy mieritreritra kely ianao momba izay tiana holazaina amin'izany.
Dokotera – ary ity dia fitsipika tena zava-dehibe izay hajain'ny fikambanana ara-pitsaboana rehetra.
Ity no fitsipika momba ny fahafahana ara-pitsaboana.
Midika izany fa raha manana ity fitokisana ity ny marary, dia tsy maintsy afaka mihetsika ho amin'ny tombontsoa tsara indrindra ho
an'ny marary ny dokotera, ary raha miasa amin'ny andraikitra fitokisana ho an'ny marary ny dokotera, dia tsy maintsy
afaka manapa-kevitra ny hampihatra ny fitsaboana izay heveriny ho mety izy, izany hoe ny fahafahana amin'ny fitsaboana.
Saingy ny fahafahana amin'ny fitsaboana, tahaka ny karazana fahafahana rehetra, dia mitaky andraikitra.
Tsy misy fahafahana raha tsy misy andraikitra amin'ny fanapahan-kevitro.
Na izany aza, raha tsy manana andraikitra aho, dia mifanohitra amin'izany, tsy manana fahafahana hanao fitsaboana aho.
Midika izany fa amin'ity tontolo vaovao ity, ny fifandraisana ara-pitsaboana izay ezahiko nohazavaina dia tsy eo amin'ny
dokotera sy ny marary intsony, fa tampoka eo amin'ny dokotera sy ny fanjakana – izany hoe eo amin'ny manam-pahefana sy ny olona.
Ka fifandraisana tanteraka hafa izany. Tsy misy intsony ny fitokisana, ary miaraka aminy koa ny fototra iorenan'ny fitokisana
izay manohana ny fifandraisan'ny dokotera sy ny marary.
Izany dia mitarika ahy amin'ny fehin-kevitra efatra.
Raha ny hevitro farafahakeliny, ny fanaovana vaksiny tsy maintsy atao amin'ny tazomoka dia momba indrindra ireo olana
ara-tsosialy, ara-politika ary ara-pitondrantena izay tsy azo heverina ho fototra kokoa. Ireo dia olana tena zava-dehibe.
Ny fanontaniana voalohany dia: Iza no mifehy ny vatantsika sy ny vatan'ny zanatsika?
Isika ve no manapa-kevitra izany, sa ny fanjakana no manapa-kevitra izany? Ny teboka
faharoa dia: amin'iza no adidin'ny dokotera?
Moa ve ny dokotera manana adidy amin'ny marary, araka ny tokony ho izy, sa amin'ny fanjakana? Fanontaniana fototra tokoa izany.
Fahatelo, raha ny dokotera no sandrin'ny fanjakana, aiza no hamela ny fitokisana?
Ary aiza no mamela ny fifandraisan'ny dokotera sy ny marary?
Tokony handinika ve isika raha manana zo ny marary handà ny hanao fanambarana amin'ny
dokotera na amin'ireo mpiasam-panjakana hafa?
Ary azonao eritreretina fa tsy azo atao intsony ny fifandraisana ara-dalàna, satria rehefa miasa ao
anatin'izany rafitra izany ny dokotera dia tsy maintsy manontany ianao hoe: Mbola dokotera ve izy?
Sa mpiasan'ny fitsaboana fotsiny izy miasa ho an'ny fanjakana? – izay tena hafa tanteraka... Ary izany
no famaranako ny fanehoan-kevitro. Misaotra betsaka!
Efatra ora feno fahaiza-manao avo lenta nofintinina ho 40 minitra.
Jereo ny fanangonan'ny Kla.TV momba ny simpozioma MWGFD momba ny "Lalànan'ny Fiarovana amin'ny Tazo Manga" izay dinihina.
Te handray anjara ve ianao?
Dr. Weikl: (avy amin'ny fanangonana – amin'ny farany) Ka ahoana no ahafahanao manohana ny fampielezan-kevitray
hanafoanana ny Lalànan'ny Fiarovana amin'ny Tazo Mena sy ny fepetra fanaovana vaksiny tsy maintsy atao ao anatiny?
Koa, azafady, jereo ny tranonkala izay efa azo idirana ankehitriny, antsoina hoe: https://masernschutzgesetz.mwgfd.org.
Ary amin'ity tranonkala ity, dia ho fantatrao hatrany ny momba ny hetsika sy ny vokatra rehetra vitanay.
Noforoninay, niaraka tamin'ny vondrona mpiasa, ity taratasy fampielezan-kevitra ity izay azonao zaraina sy ampiasaina
hanangonana sonia – tsara indrindra ho an'ny fampielezan-kevitra manerana an'i Alemaina.
Azo alaina ity taratasy fampielezan-kevitra ity.
Azonao atao ihany koa ny misintona ireo taratasy fanangonana sonia. Zava-dehibe ny mba ahitana ao anatin'ny taratasy
fanangonana sonia hatrany ny fitakian'ny petisiona ataontsika, izay efa nalefako ihany koa tany amin'ny Parlemanta Alemà.
Koa miresaha amin'ireo solombavambahoakanao, amin'ireo mpanao politika! Tokony hanery avy any ambany isika!
Miresaha amin'ny dokoteranao, miresaha momba izany amin'ny namanao sy ny mpiara-miasa aminao!
Miresaha amin'ireo fianakaviana voakasika, amin'ireo fianakaviana tanora rehetra!
Misy fiantraikany amin'ny olona 700 000 isan-taona izany. Ary asongadino amin'ny besinimaro ilay olana!
Miasa amin'ny fomba an-tsitrapo sy maimaim-poana araka ny foto-kevitra ny Kla.Tv.
Ny valisoa tokana ho anay dia ny fampielezana ny fandaharan'asanay.
Misaotra betsaka.