"Gezinnen zijn vaak het doelwit van de autoriteiten voor triviale zaken - zoals opvoedingsstijl, schoolproblemen of onvolledige
documenten - terwijl ernstige gevallen van geweld en misbruik in tehuizen, woongroepen of andere
institutionele contexten niet consequent worden vervolgd." .
Prof. Dr. Uwe Tewes is gediplomeerd psycholoog en was jarenlang hoofd van de afdeling
Medische Psychologie aan de Hannover Medical School.
Hij is ook forensisch expert in familie- en strafrechtelijke procedures en mediator voor familierechtbanken.
Door zijn werk als gerechtelijk getuige-deskundige en in strafzaken met minderjarige slachtoffers van
geweld, heeft hij inzicht in het hele onderwerp en kan hij nauwkeurig en uitgebreid wijzen op de misstanden.
Hoe zit het met de evenredigheid van de maatregelen?
Is de kosten-batenfactor correct afgewogen voor deze ernstige ingreep in het gezin?
Er wordt ook gewezen op de negatieve effecten, zoals stress of hechtingsstoornissen, die eigenlijk
niet groter mogen zijn dan de verwachte voordelen.
Prof. Dr. Uwe Tewes werpt licht op dit alles en nog veel meer in zijn lezing: "Psychologische stress en
gezondheidsschade bij kinderen na uithuisplaatsing".
We willen Axion Resist bedanken voor het beschikbaar stellen van deze belangrijke presentatie, die werd opgenomen als onderdeel
van hun congres over het onderwerp "Hoe ziet bescherming van de staat voor gezinnen er in werkelijkheid uit?". werd opgenomen.
Help ons, lieve kijkers, en verspreid het nieuws over dit programma.
Geachte heer en mevrouw Christidis, we kennen elkaar al een tijdje.
Hartelijk dank voor uw vriendelijke woorden. Een kleine correctie:
Ik heb geen medicijnen gestudeerd, ik heb een leerstoel medische psychologie gehad, maar ik ben psycholoog van beroep.
Ik kan vanuit mijn eigen expertise weinig zeggen over wat je hier in de inleiding hebt gemeld.
Maar de gemeenschappelijke achtergrond - je hebt helemaal gelijk - is het probleem van
secundair gevaar voor kinderen en gevaar voor de staat.
Met andere woorden, de problemen die worden gecreëerd voor de kinderen die eigenlijk geholpen zouden
moeten worden, worden gecreëerd door degenen die doen alsof ze deze kinderen willen helpen.
Ik zeg dat volkomen onpartijdig. En ik zie het nu ook als mijn taak om in eerste instantie een kort overzicht te geven van het
scenario wat betreft de kinderen, niet zozeer de ouders in dit geval, hoewel dat
natuurlijk altijd mijn professionele zorg is geweest.
Waarom kan ik mezelf toestaan erover te praten?
Dit komt door de relevante professionele ervaring die ik heb opgedaan.
Ik werkte de meeste jaren in de psychiatrie, klinische psychologie en uiteindelijk ook in de medische psychologie
- voornamelijk aan de Medische Universiteit in Hannover.
Dat was fulltime, parttime, zoals ik al zei, als forensisch deskundige, daarna ook als docent in de wettelijke
opleiding voor kinderen en jongeren en psychotherapeuten.
Ook in de bijscholing van specialisten in familierecht, met name rechters, advocaten, deskundigen en jeugdzorgdiensten.
Ik heb het altijd belangrijk gevonden om de verschillende specialistische disciplines samen te brengen.
En we hebben ook een aantal evenementen georganiseerd die heel goed zijn verlopen en waarbij
alle partijen, alle fracties betrokken waren.
De onderwerpspecifieke expertise, zoals ik al zei, als een door de rechtbank aangewezen getuige-deskundige voor een - specifiek
voor dit onderwerp, bedoelde ik te zeggen - getuige-deskundige in voogdijzaken en in strafzaken waarbij
minderjarige slachtoffers van geweld betrokken zijn.
Daarna in het begeleiden van ouders en kinderen bij huiselijk geweld. We hadden een counselingcentrum in ons instituut.
Bij het adviseren van pleegzorgcentra over hoe ze de omstandigheden daar kindvriendelijk kunnen
maken en bij het verder opleiden van beroepskrachten op het gebied van secundair kindergevaar.
Wat kunnen ze doen om dit te voorkomen?
Ze beseffen vaak niet eens wat ze daar in detail aan het doen zijn.
De uitdaging wanneer de vraag rijst of het nodig is om een kind in zorg te nemen vanwege een risico voor het welzijn
van het kind, is dat professionals uit de volgende gebieden meestal moeten samenwerken om oplossingen te vinden:
Aan de ene kant zijn er specialisten van de familierechtbank, d.w.z. rechters, het openbaar ministerie en de politie, de
administratieve rechtbanken en de kinderbescherming, d.w.z. de bureaus voor jeugdzorg en het gezondheidssysteem,
bijvoorbeeld forensische geneeskunde of psychologisch onderzoek.
Het is een heel kleurrijk spectrum en ze hebben niet veel gezamenlijke training.
Er is ook weinig gemeenschappelijke literatuur voor deze groepen.
Het kernprobleem waar het mij hier om gaat is dat de maatregelen van het hulpsysteem altijd extra, d.w.z.
secundaire, lasten creëren voor de betrokken kinderen.
Ik verwijs in het bijzonder naar de stress die wordt veroorzaakt door maatregelen die vaak onder moeilijke
omstandigheden moeten worden uitgevoerd en die voor de betrokken kinderen een traumatiserende ervaring kunnen zijn.
Dat hoeft niet in alle gevallen zo te zijn. Maar het kan wel.
Dit gaat altijd gepaard met het verbreken van banden en relaties, wat een bijzonder negatieve invloed kan hebben op de verdere
ontwikkeling van deze kinderen, evenals de voortdurende angsten en onzekerheden van de
kinderen met betrekking tot hun toekomstverwachtingen.
Dat is niet alles, maar er zijn een paar hoogtepunten.
Als je zulke verschillende dingen tegen elkaar moet of wilt afwegen, stuit je altijd op het dilemma dat je
verschillende risico's moet herkennen en aan elkaar moet relateren, die niet onafhankelijk van elkaar zijn.
Voor elke maatregel moet eerst worden nagegaan of het verhoopte voordeel in een redelijke verhouding staat tot de
daaruit voortvloeiende lasten die er altijd mee gepaard gaan.
Als kinderen dan opvallend reageren onder deze omstandigheden, is het vaak moeilijk om de werkelijke oorzaken van het opvallende
gedrag van de kinderen te identificeren en te onderbouwen.
En als deze gevolglast te groot wordt, spreken we ook van een secundair risico voor het welzijn van het
kind door verkeerd gedrag van het ondersteuningssysteem.
Laten we eerst eens kijken naar de doelgroep waar we het hier over hebben. Wat voor soort kinderen zijn dat?
In 2024 werden in Duitsland ongeveer 40.000 kinderen en jongeren in zorg genomen vanwege een risico voor hun welzijn.
Bovendien werd het ondersteuningssysteem dat hiervoor verantwoordelijk was op de proef gesteld door ongeveer
30.000 niet-begeleide aankomsten van minderjarige migranten.
Dat is heel redelijk, ik ben niet kritisch, maar het is iets waar je rekening mee moet houden.
Volgens het Federaal Bureau voor de Statistiek verbleven in 2023 215.000 kinderen in tehuizen of in pleeggezinnen.
Maar wat psychologisch belangrijk is, is dat ongeveer de helft tot tweederde van de kinderen in deze doelgroep acuut, en
in sommige gevallen chronisch, gebukt gaat onder ernstige geestelijke gezondheidsproblemen tot ze volwassen zijn.
De spelregels, volgens welke de acties in dit hulpsysteem worden gestructureerd, zijn wettelijk vastgelegd.
Ten eerste zijn er de grondwettelijk voorgeschreven grondrechtenposities met verschillende
rechten en plichten van de betrokken actoren.
Allereerst het fundamentele recht van het kind of de kinderen om opgevoed en verzorgd te worden door hun ouders.
Zo is het nu eenmaal, je kunt er niet over onderhandelen.
Dan het recht van ouders op hun kinderen, want volgens het Constitutionele Hof is het over het algemeen in het belang van
het kind als kinderen bij hun ouders wonen en niet bij vreemden.
En tot slot, ten derde, de plicht van de staat om kinderen te beschermen en er ook voor te zorgen dat falende
ouders worden aangemoedigd om hun plichten te vervullen.
De wettelijke vereisten om kinderen in zorg te nemen zijn eigenlijk ook heel transparant.
Er valt niet veel te bespreken.
Allereerst moet het duidelijk zijn dat er een duurzaam risico is.
Dit betekent dat er aanzienlijke schade moet zijn of dat het redelijkerwijs waarschijnlijk is dat deze zich zal voordoen.
Bovendien moet de maatregel proportioneel zijn.
Dit betekent dat er geen mogelijkheid mag zijn voor interventie met mildere middelen, bijvoorbeeld
ambulante maatregelen of overplaatsing naar familieleden.
En tot slot moeten de kosten en baten worden afgewogen.
Dit betekent dat de kans op negatieve effecten zoals stress en hechtingsstoornissen niet groter
mag zijn dan de verwachte of verhoopte voordelen.
En tot slot, en dit wordt altijd over het hoofd gezien, moet deze maatregel noodzakelijk zijn in het
specifieke individuele geval. En hij moet ook geschikt zijn.
Dit zijn juridische termen, geen psychologische.
Deze zijn ook geoperationaliseerd in de jurisprudentie.
Ook wordt over het hoofd gezien waar de bewijslast in dergelijke gevallen ligt.
De bewijslast voor de noodzaak om een kind onder toezicht te stellen, ligt bij Bureau Jeugdzorg of de familierechtbank.
Volgens het Federale Constitutionele Hof mogen de autoriteiten van ouders geen positief
bewijs van hun opvoedingsvaardigheden eisen.
Ik wil me nu niet verliezen in specifieke voorbeelden.
Je knikt dat dit zelden het geval is in het dagelijkse leven in de rechtbank, dat hoef ik hier niet te benadrukken.
Tot slot mag de staat volgens het Federale Constitutionele Hof zijn eigen ideeën over een geschikte opvoeding van kinderen niet
in de plaats stellen van de ouderlijke verantwoordelijkheid.
Soms sta je versteld van de gerechtelijke uitspraken die worden gedaan.
Maar dit zijn wettelijke vereisten, het is niet iets wat ik verzonnen heb of wat psychologen in hun ivoren toren.
Het Federale Constitutionele Hof vat dit samen door te zeggen dat ouders en hun sociaaleconomische levensomstandigheden
deel uitmaken van het lot en het levensrisico van een kind.
Dergelijke maatregelen gaan echter altijd gepaard met besluitvormingsrisico's.
En deze risico's moedigen natuurlijk ook regelgevingsfalen aan.
Laat me twee soorten falen uitleggen aan de hand van een voorbeeld.
Ik wil hier nu niet te diep op ingaan.
Een daarvan is het weglaten van interventies die eigenlijk dringend nodig waren.
Dat genereert altijd veel weerklank in de pers.
Hamburg 2005: De zevenjarige Jessica sterft thuis van de honger, ondanks herhaalde meldingen van verwaarlozing door derden.
2007 Darry, Sleeswijk-Holstein: vijf kinderen overleden omdat de autoriteiten geen gevolg gaven aan
informatie van derden over de geestesziekte van de moeder.
2012 Hamburg: Het meisje Claudia Chantal stierf aan een overdosis methadon nadat ze
jarenlang informatie van derden had genegeerd.
In het Zwarte Woud in 2015: de driejarige Alessio stierf omdat de autoriteiten medische rapporten over mishandeling negeerden.
Gewoon een persoonlijke opmerking. Dit zijn dus ook mijn eigen ervaringen, waar ik de rest van mijn leven
niet meer vanaf kom, en waar ik vanavond weer aan dacht.
Waar was je getuige, deel van dit systeem dat het niet kon voorkomen?
Zelfs als je erbij betrokken bent, ben je niet gemachtigd om als expert op te treden.
En dit zijn doden, en in sommige gevallen onder bepaalde omstandigheden - dat is nog maar het topje van de ijsberg.
Ik zou er uren over kunnen vertellen. Maar laten we het hier voorlopig bij laten.
Je kunt er ook over discussiëren. Ik wil er hier niet diep op ingaan.
En dan is er natuurlijk ook nog het falen van de autoriteiten als het gaat om lichtzinnige, voorbarige
interventies die leiden tot onomkeerbare schade aan de kinderen.
Ik zal me hier beperken tot een voorbeeld dat jullie waarschijnlijk allemaal kennen.
Het zogenaamde Worms-misbruikschandaal in de jaren 90 zorgde ook voor heel wat opschudding in de pers.
De meeste mensen zullen wel weten wat hiermee bedoeld wordt, waarbij talloze kinderen in zorg werden genomen op basis van
valse verklaringen van een niet-gekwalificeerde medewerker van een kinderdagverblijf, een zelfbenoemde deskundige, en de
juridische procedures zich vervolgens jarenlang voortsleepten.
Dat drijft je ook tot wanhoop. Je krijgt een zaak op tafel.
Ja, hoe kan het dat het kind nu thuis is, onder erbarmelijke omstandigheden?
Ja, omdat een leraar een keer naar Bureau Jeugdzorg belde om wat voor reden dan ook, niets dramatisch, en de medewerker van Bureau
Jeugdzorg, in plaats van professionele hulp in te schakelen, bijvoorbeeld van de kinder- en
jeugdpsychiatrie, gewoon een zelfbenoemd consultatiebureau belde, wat doe je in zulke gevallen?
Ja, we raden altijd aan om het kind onder toezicht te stellen.
En dan worden er feiten gecreëerd die nauwelijks op te lossen zijn en die zich hebben vastgezet.
Laten we eens snel kijken naar andere grijze gebieden die het risico op verkeerde inschattingen vergroten.
De laatste jaren is er steeds meer aandacht voor emotioneel kindergevaar door emotionele mishandeling.
Ik wil niet ontkennen dat kinderen ook geestelijk misbruikt of psychisch mishandeld
kunnen worden. Dat is het punt helemaal niet.
Maar de moeilijkere op dit gebied zijn echt slecht gedefinieerd.
Er is een enorme speelruimte voor alle betrokken professionals om dit naar eigen mogelijkheden te interpreteren.
En de rechtszekerheid van de betrokken kinderen en ouders is juist op dit gebied vrijwel nihil.
Dit leidt meestal tot een inflatoir gebruik van psychiatrische diagnoses voor kinderen en ouders door
professionals die helemaal geen diagnostische expertise hebben.
Een jeugdwerker die ooit een weekendtraining volgde, zei.
Ze diagnosticeerde de moeder met een histrionische persoonlijkheidsstoornis enzovoort.
Indien nodig wordt er dan een medisch advies ingewonnen bij een psychiater die niet bekend is met forensisch onderzoek.
Gewoon gevraagd en ze praat een kwartier met de vrouw en bevestigt een diagnose ten behoeve van Bureau Jeugdzorg,
die normaal gesproken alleen gesteld kan en mag worden.
Vandaag helemaal niet, maar het kan en mag nog steeds gevraagd worden als je je maandenlang grondig
vertrouwd hebt gemaakt met deze persoonlijkheid.
Dan is er nog het gebrek aan expertise om dergelijke referenties deskundig te verifiëren. Dat is wat ik net verwachtte.
En tot slot is er ook nog de bevestiging van interpretatieve soevereiniteit door zelfbenoemde experts en lobbygroepen.
Dat is een breed gebied. Misschien komen we er nog op terug.
Waar leidt een dergelijke pathologisering van de betrokken mensen toe, ik zal het enigszins anekdotisch uitdrukken?
Het leidt er bijvoorbeeld toe dat kinderen die een ouder afwijzen, gediagnosticeerd worden met het oudervervreemding
syndroom, zelfs als ze goede redenen hebben voor deze afwijzing.
Of dat kinderen die een bijzonder hechte en kwalitatief goede relatie met een ouder
hebben, dan als 'parentified' worden bestempeld.
Het is best moeilijk, vooral voor sommige moeders, om een goed evenwicht te vinden.
En dat er te veel liefde is, te veel liefde, zelfs van je eigen moeder, is iets dat zelfs ik, op mijn oude dag, me pas
de laatste jaren realiseer. Ik bedoel dat ironisch, sorry.
Of moeders en vaders die in de volksmond helikopterouders worden genoemd, wat ook niet zo leuk is voor deze kinderen.
Maar juist omdat deze ouders erg bezorgd zijn over de gezondheid van hun kinderen, krijgen ze
plotseling de diagnose Munchausen-by-proxy syndroom.
De kinderen moeten worden opgevangen.
In dergelijke gevallen moet ook rekening worden gehouden met de kwetsbaarheid van de betrokken kinderen.
Ik zei al eerder dat het niet zomaar kinderen zijn.
De risicogroep is zwaar belast door mogelijke eerdere schade, die niet altijd door de ouders is veroorzaakt.
Maar er zijn epidemiologische studies naar kinderen, naar verwaarloosde of misbruikte kinderen.
De volgende aandoeningen worden dan vaak waargenomen:
Angst, depressie, agressief-dissociale stoornissen, hyperkinetische stoornissen zoals ADHD, hechtingsstoornissen,
posttraumatische stressstoornissen, zelfbeschadigend gedrag, zelfmoordneigingen, middelenmisbruik of psychosomatische klachten
zoals bijvoorbeeld slaapstoornissen en verhoogde pijnperceptie.
De incidentie is 50 tot 75 procent van deze kinderen.
Het diagnostische dilemma is echter dat elk van deze stoornissen ook totaal verschillende oorzaken kan hebben.
Dit is geen bewijs van misbruik.
De stoornis kan ook uitgelokt of verergerd zijn door bijvoorbeeld scheiding van het gezin.
Deze stoornis verdwijnt vaak na een jaar of twee na de opname.
En dan zegt iedereen, aha, het is goed dat we het kind hebben opgevangen.
Nee, want deze stoornis nadat ze in zorg is genomen is geen bewijs van een ervaring met mishandeling, omdat
dergelijke symptomen vaak leiden tot spontane remissies, zelfs als ze niet zijn veroorzaakt door mishandeling.
Laten we eens kort kijken naar de werkelijke objectieve stressfactoren die een rol spelen bij voogdij.
De aandoeningen zijn dus voornamelijk, of bijna altijd, traumatiserend.
De acute maatregelen in elk geval.
Sommige kinderen worden van school opgehaald door de politie of er staan plotseling vreemden in
de deuropening die zeggen: we nemen je nu mee.
Bovendien is er altijd een scheiding. En een scheiding leidt altijd tot latere verstoringen.
Zelfs als de kinderen lijden onder hun ouders, moet er rekening mee worden gehouden dat scheiding van
deze ouders kan leiden tot scheidingsstoornissen.
Dit moet duidelijk worden gescheiden en afzonderlijk worden geëvalueerd.
Na de scheiding is er meestal een gebrek aan voldoende relatie- en hechtingsmogelijkheden voor de
kinderen. Dit betekent dat ze in een diep gat vallen.
Dan ontoereikende medische of therapeutische zorg.
Schadelijke omgevingsinvloeden van andere kinderen in het centrum worden vaak over het hoofd gezien, en de
omgeving waarin de kinderen terechtkomen die beschermd moeten worden tegen de omgeving van herkomst.
Of door stigmatisering op school, bijvoorbeeld dat je een thuiskind bent of zo, de rolverdeling.
Er zijn ook een aantal bijkomende stoornissen voor deze latere psychologische reacties. In
grote lijnen zijn dit vooral aanpassingsstoornissen.
Volgens het diagnostisch handboek worden aanpassingsstoornissen nu gezien als acute stoornissen veroorzaakt door stressvolle
levensgebeurtenissen of drastische levensveranderingen.
Typische symptomen van zulke latere reacties zijn angsten, bezorgdheid, gevoelens van hulpeloosheid, stoornissen in sociaal
gedrag, dissociaal gedrag, agressiviteit, rouwreacties tot hospitalisme, regressief
gedrag, duimzuigen, bedplassen, babypraatjes.
Een tweede verzamelnaam voor typische latere reacties is traumagerelateerde stoornissen.
Veel van deze kinderen zijn ook getraumatiseerd door de maatregel.
Traumasequelae zijn reacties op buitengewone bedreigingen die door het kind als catastrofaal
worden ervaren en die leiden tot diepe wanhoop.
Typische symptomen zijn intense ervaringen van angst, hulpeloosheid en afschuw, die vaak
gepaard gaan met geagiteerd gedrag bij de kinderen.
Dit gedrag wordt dan weer toegeschreven aan de ouders als een verwijtbaar falen, hoewel het werd veroorzaakt door de maatregel.
Ik heb dit vaak gemerkt tijdens de beoordeling.
Het is moeilijk om dit duidelijk te maken aan Bureau Jeugdzorg of het hulpverleningssysteem
in het algemeen, of zelfs aan de rechtbank.
Wat hebben deze kwetsbare kinderen nodig? Ze hebben een goed georganiseerde noodhulpactie nodig.
Dit valt niet te ontkennen.
Ze hebben een vertrouwensrelatie nodig met een betrouwbare verzorger nadat ze zijn opgenomen in de zorg.
En ze hebben een levensperspectief nodig dat voldoet aan hun persoonlijke behoeften en mogelijkheden.
Wanneer ik bij deze zaken betrokken was, heb ik ze altijd ter plaatse bezocht, in de pleeggezinnen, in de zorginstellingen.
Ik heb dergelijke voorzieningen ook geadviseerd.
Er zijn zeker goede organisaties die niet tegen advies kunnen en aan zichzelf willen werken.
Maar ik heb de omstandigheden leren kennen. Ik ken ook milieus uit de ouderlijke gebieden die soms beangstigend zijn.
Maar wat ik leerde kennen in verzorgingstehuizen zou een boek op zich waard zijn.
En dan natuurlijk om de geplande duur van de maatregel zo snel mogelijk te verduidelijken en ervoor te zorgen dat
de nodige therapeutische maatregelen snel worden genomen.
Nog maar een paar jaar geleden waren er drie kinderen uit huis geplaatst. De redenen waren onnozel.
Ik bezocht ze toen in een tehuis en alle drie deze kinderen hadden een erfelijke medische aandoening.
Ze werden weggehaald omdat de ouders te weinig deden om dit tegen te gaan.
In de drie jaar dat ze zeggen dat we het nog steeds proberen, is er niets gebeurd.
Ik zou het kort als volgt willen samenvatten.
Er zijn twee bronnen van gebrekkig gedrag.
De ene is de systematische fout die de afzonderlijke betrokken gebieden genereren als
gevolg van hun specifieke werkomstandigheden.
En het tweede deel, het tweede gebied, zijn systeemfouten.
Dit betekent dat als ze ook samenwerken om oplossingen te zoeken, de dingen nog ingewikkelder kunnen worden.
Laten we het even bij de vakspecifieke tekorten houden.
In het geval van de rechtbanken is dat natuurlijk erg samengevat en versimpeld, maar het is in essentie waar in deze aflevering.
De tekortkomingen in de rechtbanken zijn vaak dat er onvoldoende rekening wordt gehouden met de grondwettelijke vereisten voor
risicobeoordeling of dat ze verkeerd worden geïnterpreteerd.
En dat de verantwoordelijkheid voor het juridisch normatieve oordeel over het individuele geval, dat alleen
juristen, d.w.z. alleen rechtbanken, mogen vellen, vervolgens graag aan anderen wordt gedelegeerd.
Bijvoorbeeld naar Bureau Jeugdzorg of naar psychologische experts die dit niet kunnen en mogen doen.
Maar de rechtbank gaat dan uit van hun juridisch oordeel.
Dan met de bureaus voor jeugdzorg, die eenzijdige soevereiniteit van interpretatie voor zichzelf opeisen.
Die precies weten wat het beste is. En je mag er niet met ze over praten.
En die bij de toewijzing van kinderen aan opvangvoorzieningen niet in de eerste plaats de behoeften van de kinderen voor ogen
hebben, maar vaak ook de zakelijke belangen van de aanbieders.
Een onderwerp apart. Natuurlijk.
Er zijn kinderen die 30.000 euro per maand krijgen.
En ze veranderen elke zes maanden van faciliteit.
Dan zijn er nog voogden ad litem. Proceduuradviseurs - je weet wat ze zijn, ik hoef het niet uit te
leggen - komen uit verschillende beroepsgroepen.
En hebben daarom ook verschillende standpunten.
Hun beoordelingen van ouderlijke opvoedingsvaardigheden en ondersteunende competenties
missen echter vaak feitelijke onderbouwing.
In plaats van te vertrouwen op gecontroleerde feiten, vertrouwen ze dan op subjectieve meningen.
Waarbij af en toe ook irrelevante overwegingen een rol spelen.
Bijvoorbeeld de wens om ouderlijk wangedrag te bestraffen.
En sommige rechters delegeren veel verantwoordelijkheid.
Op een congres dat ik ooit heb gehouden, kwam een rechter arm in arm met een jongedame en stelde haar voor:
"En dit is mijn voogd ad litem," zou hij een lezing geven.
"Ik doe niets meer zonder mijn juridische adviseurs."
Ik kon het niet laten om de opmerking te maken die hij vervolgens voor het publiek maakte.
"Oh, ik dacht dat het altijd aan de voogd ad litem lag, aan de voogd van het kind en niet aan de rechter."
Zo eenvoudig is het niet, maar in wezen raakte het een zere plek.
Deskundigen, namelijk deskundigen zonder beroepservaring, met dergelijke risicogroepen.
We noemen dat dus geen veldexpertise.
Dit leidt vaak tot foutieve diagnoses en onjuiste risicobeoordelingen en prognoses.
Cliënten, d.w.z. bureaus voor jeugdzorg en rechtbanken, geven natuurlijk de voorkeur aan deskundigen die eerder
geneigd zijn om vervolgens de vooropgezette meningen van het hulpverleningssysteem te bevestigen.
Daarbij beperken ze zich tot nogal oppervlakkige pseudo-tests en negeren ze over het algemeen tegenstrijdige resultaten.
Dus juist dit gebied is dankbaar voor mensen die graag getuige-deskundige willen worden maar nog geen specialistische
expertise hebben omdat ze ook weten dat als ze naar de mond van rechters of bureau jeugdzorg
schrijven, ze nieuwe opdrachten zullen krijgen.
Dan zijn er nog de kinderbeschermers die niet voldoende zijn opgeleid om te werken met ernstig gestreste of
zelfs getraumatiseerde kinderen en daarom helemaal niet begrijpen wat er in de kinderen omgaat.
Hoe een ondersteunende relatie met hen op te bouwen om hen door de moeilijke overgangsfase te begeleiden of, indien nodig, hoe hen
voor te bereiden op een terugkeer naar hun gezin van herkomst.
En tot slot, zorginstellingen die zakelijke belangen voorop stellen en hun plaatsen vaak toewijzen aan kinderen
waarmee ze zelf overbelast zijn vanwege speciale behoeften.
Zoals ik al eerder zei, leidt dit vaak tot paradoxale situaties waarin kinderen met bijzonder ernstige beperkingen die bij hun
familie worden weggehaald omdat de kinderen geen gebruik hebben gemaakt van therapeutische hulp of deze niet hebben gekregen -
het is niet gemakkelijk om deze hulp te vinden - vervolgens ook zonder therapeutische zorg in het pleeggezin achterblijven.
En tot slot de zwakke punten in het systeem.
Met andere woorden, als er een officieel onderzoek naar het welzijn van een kind wordt uitgevoerd, wordt er een breed
ondersteuningssysteem geactiveerd, waarvan sommige spelers onvoldoende gekwalificeerd zijn en dat ook gevoelig is voor
verborgen consensusvorming of gevechten om interpretatieve soevereiniteit, zodat het verdere lot
van de betrokken kinderen vaak op een loterij lijkt.
Kinderen die hulp nodig hebben worden verwaarloosd.
Andere kinderen zijn overweldigd of zelfs getraumatiseerd zonder dat het nodig is.
Maatregelen die eigenlijk bedoeld waren om de last voor kinderen te verlichten, worden vaak een extra last.
Ik kom tot een samenvatting - ik heb nog vijf minuten nodig om de belangrijkste punten samen te vatten.
Ten eerste zijn de procedures tergend langzaam.
De huidige institutionele en wettelijke kadervoorwaarden zijn zo ontoereikend dat zware extra lasten voor
deze kwetsbare kinderen nauwelijks te vermijden zijn.
Nadat de kinderen in zorg zijn genomen, zijn er vaak grote vertragingen in de beslissing en de start van ondersteunende
maatregelen, omdat de verwerking door de bureaus voor jeugdzorg en de rechtbanken soms te veel tijd in
beslag neemt door overbelasting en een gebrek aan middelen.
Psychologische experts hebben dan nog een aantal maanden nodig om hun beoordeling uit te voeren.
Dit betekent vaak dat de kinderen meerdere keren van pleeggezin moeten wisselen: van het stand-by pleeggezin naar
een eerste pleeggezin, dat vervolgens wordt overweldigd, is er vervolgens een tweede pleeggezin.
Dit leidt vaak tot verdere vertragingen, met bijkomende lasten wanneer er ook strafrechtelijke procedures lopen,
strafrechtelijke procedures tegen de ouders of derden, en de familierechtbanken dan de uitkomst
van het strafrechtelijk onderzoek moeten afwachten.
Voor oudere kinderen kan psychologisch onderzoek nodig zijn.
Gedurende deze tijd mogen de professionele hulpverleners de stressfactoren niet in detail met de kinderen bespreken.
Je krijgt problemen met het Openbaar Ministerie.
De mogelijkheden tot samenwerking, ze mogen ook geen ondersteunende gesprekken
voeren met de kinderen gedurende deze tijd.
De mogelijkheden voor samenwerking met de ouders voor een duurzame planning van zorg- en
ondersteuningsmaatregelen zijn dan altijd zeer beperkt.
En als de verdenking tegen de ouders later ongegrond blijkt te zijn, kan er in de tussentijd al onomkeerbare vervreemding
hebben plaatsgevonden, vooral in het geval van kleine kinderen, zoals bijvoorbeeld in het misbruikschandaal in Worms.
De meeste kinderen kwamen niet meer thuis.
Het tweede punt is het overvolle helper systeem.
Meestal zijn er meerdere mensen en instellingen met verschillende kwalificaties betrokken bij het ophelderen van de
vraag welke maatregelen nodig en geschikt zijn voor het kind.
In het bijzonder de ouders als betrokken partijen in de procedure met hun partijen in de procedure. Dat is één partij.
Dan zijn er nog de rechtbanken, bureaus voor jeugdzorg, kinderbeschermers ad litem, psychologische experts, specialisten
op het gebied van gezinsondersteuning en kinderbescherming.
Vertragingen kunnen dan ontstaan door meningsverschillen, die vaak leiden tot een strijd om interpretatieve soevereiniteit.
Aan de andere kant is er vaak sprake van verborgen consensusvorming, die vervolgens wordt geïmplementeerd in de
regelgeving, zelfs in die regelgeving die minder gericht is op de behoeften van de kinderen
dan op de voordelen van de professionele actoren.
Je moet immers in gedachten houden dat juridische adviseurs, deskundigen, zorginstellingen,
familieondersteuning, allemaal geld verdienen aan de procedure.
Dergelijke afhankelijkheden moedigen dan de bereidheid aan om regelingen te accepteren die niet in
de eerste plaats het belang van het kind dienen.
Ondertussen zijn er steeds meer berichten in de media die wijzen op tekortkomingen op alle gebieden, met aanzienlijke kritiek op
de autoriteiten, wier actionisme soms minder lijkt op zorg en meer op paternalisme, omdat het personeel vaak slecht is opgeleid
en dan terugvalt op de verhalen van lobbygroepen of standaardargumenten in informele consensusvorming, die geen recht
meer doen aan de specifieke kenmerken van het individuele geval.
Dit zijn allemaal fundamentele beslissingen met tekstmodules die je nu uit je hoofd kent als je de toelichtingen leest.
Dan houden we onvoldoende rekening met de kwetsbaarheid van kinderen.
Voor elk kind gaat de opname in een kindertehuis gepaard met ernstige psychologische stress en beperkingen.
Tot tweederde van deze kinderen is al zwaar belast en reageert daarom bijzonder gevoelig op deze maatregelen.
Er mag niet aan getwijfeld worden dat het onder de hoede nemen van kinderen noodzakelijk kan zijn voor hun bescherming.
Dergelijke maatregelen zijn echter alleen te rechtvaardigen als enerzijds de kinderen op de lange termijn veiligheid kan worden
geboden en als anderzijds wordt gewaarborgd dat deze maatregelen voldoen aan de eisen die deze speciale
kinderen in individuele gevallen aan hun verzorgers stellen.
Onder de huidige omstandigheden is het lot van deze kinderen meer een loterij, omdat de resultaten van
dergelijke maatregelen niet erg bemoedigend zijn en de zwakke punten van het systeem duidelijk zijn.
En naast of na de al zware lasten in hun vorige omgeving, worden veel van deze kinderen dan ook nog eens geconfronteerd
met de tekortkomingen van een systeem dat zijn mandaat om te helpen in deze vorm helemaal niet kan waarmaken.
En last but not least, dat was ook mijn werkterrein in de geneeskunde, mijn interessegebied: kwaliteitsmanagement.
Op deze gebieden kun je dus geen kwaliteitsbewustzijn verwachten.
Dat wil zeggen, rechters zeggen hoe dan ook, onze kwaliteitsmaatstaf is de beroepsprocedure.
Ze vertellen ons wanneer we het verknald hebben, wat natuurlijk meestal niet verwacht wordt in deze gebieden.
Met andere woorden, een gebrek aan kwaliteitsbewustzijn.
Er is momenteel geen teken van grote hervormingsijver op dit gebied.
Er is helemaal geen kwaliteitscontrole.
De grote verdieners in deze ondoorzichtige business zijn onvoldoende gekwalificeerde experts met ongewoon hoge inkomens.
Hammer heeft dit geëxtrapoleerd en komt uit op totale expertisekosten van meer dan twee miljard euro per
jaar, en niet alleen voor het in zorg nemen van kinderen.
Ik hoef je niet uit te leggen dat dit niet wordt gegenereerd door een groot aantal individuen,
maar het resultaat is van zeer gericht lobbyen.
Een andere kostenfactor zijn natuurlijk de zorginstellingen, die vooral geïnteresseerd zijn in zeer gestreste
kinderen vanwege de hogere zorgtarieven en deze kinderen natuurlijk zo lang mogelijk bij hen houden.
Ze hebben dan ook hun eigen psychologen en die werken in deze instelling en schrijven natuurlijk
wat gunstig is voor de belangen van de instelling.
En ze hebben er ook weinig belang bij, als ik dat zo mag zeggen, om het contact van deze kinderen met hun familie
van herkomst op wat voor manier dan ook te ondersteunen.
Bedankt voor uw aandacht en ik wens u veel succes.
Kent u gevallen van onwettige detentie?
Voer ze dan in op vetopedia.org/nl/nl/withdrawal.
Je vindt de link onder dit programma.