WEBVTT

00:00.180 --> 00:08.023
ABŞ-ly bir jenaýat işgäriň aýdanlary, sanjym tankytçylarynyň
köpden bäri görkezýän zatlaryny tassyklaýan bolmagy mümkin.

00:08.023 --> 00:14.049
Gep SIDS barada, ýagny "sudden infant death
syndrome" diýilýän zadyň gysgaltmasy, bu bolsa birdenkä

00:14.049 --> 00:17.593
bäbek ölümi ýa-da birdenkä çaga ölümi diýmekdir.

00:17.593 --> 00:24.060
Ol özüniň we adamsynyň SIDS hadysalaryny derňemekde
gorkunç bir zady ýüze çykarandyklaryny habar berýär.

00:24.060 --> 00:33.390
Onuň tapyndylary erkin žurnalist Torsten Engelbrechtiň
15.07.2026-da habar beren baglanyşyklaryny tassyklaýar.

00:33.390 --> 00:40.421
Engelbrecht beýan edilen synlamalar bilen has
jikme-jik meşgullandy. Gep nähili zat barada?

00:40.421 --> 00:48.587
ABŞ-nyň uly şäherleriniň birinden bolan polisiýa işgäri
2003-nji ýyldan 2010-njy ýyla çenli aralykda takmynan 250 SIDS

00:48.587 --> 00:52.750
hadysasyny derňemekden alan tejribesi barada habar berýär.

00:52.750 --> 00:58.695
Öz howpsuzlygyny we maşgalasynyň howpsuzlygyny
goramak üçin ol "Jennifer" ady bilen çykyş edýär.

00:58.695 --> 01:06.125
Polisiýa hasabatlaryny seljerende, ol we
adamsy aşakdaky gaýtalanýan nusgany tanapdyrlar:

01:06.125 --> 01:15.171
Täsir eden bäbekleriň takmynan ýarysy sanjymdan soň 48
sagadyň içinde ölüpdir, käbirleri bir hepdäniň içinde.

01:15.171 --> 01:19.484
Nusga alty aýlyk çagalarda örän aýdyň bolupdyr.

01:19.484 --> 01:26.941
Üns berilýän zat: Bu maglumatlar kazyýet
lukmanlarynyň awtopsiýa hasabatlarynda ýüze çykmady, emma

01:26.941 --> 01:30.710
polisiýa hasabatlarynda sanjymlar bellenilipdir.

01:30.710 --> 01:36.351
Şeýle hem ONUŇ çaga lukmany şahsy söhbetdeşlikde
sanjymlaryň ähtimal töwekgelçiliklerini tassyklapdyr we öz

01:36.351 --> 01:40.375
praktikasyndan şuňa meňzeş tejribeler barada habar beripdir.

01:40.375 --> 01:45.460
Onuň tejribesine görä, näsag
ýazgylaryndaky tapawut hem üns berilýän zat bolupdyr.

01:45.460 --> 01:52.597
Sanjym edilmedik çagalarda köplenç diňe az sanly lukmançylyk
saparlary we bejergiler dokumentleşdirilse, sanjym edilen

01:52.597 --> 01:57.796
çagalaryň ýazgylarynda has köp lukmançylyk ýazgylary duş gelýär.

01:57.796 --> 02:03.420
Onuň aýtmagyna görä, Amerikan Pediatriýa Akademiýasy tarapyndan
sanjym reaksiýalarynyň şübhelenýän

02:03.420 --> 02:09.929
ýagdaýlarynda ünsi başga tarapa çekmek we olary tötänlik
hökmünde görkezmek barada görkezme hem berlipdir.

02:09.929 --> 02:15.882
Şuňa meňzeş aýratynlyklar gözlegçi Neil
Z. Milleriň barlagynda hem duş gelýär.

02:15.882 --> 02:25.587
Miller 2021-nji ýylda Toxicology Reports ylmy žurnalynda çap
eden gözlegi üçin 1990-njy ýyldan 2019-njy ýyla çenli, ýagny

02:25.587 --> 02:30.304
takmynan 30 ýyllyk döwürdäki VAERS maglumatlaryny seljerdi.

02:30.304 --> 02:34.208
Gözleg soňra žurnaldan aýryldy.

02:34.208 --> 02:40.404
VAERS Vaccine Adverse Event Reporting System (Sanjymdan soňky
ýaramaz hadysalar barada habar beriş ulgamy) diýmegi

02:40.404 --> 02:46.679
aňladýar we sanjymlardan soň ýüze çykan saglyk
hadysalarynyň hasaba alynýan ABŞ-nyň habar beriş ulgamydyr.

02:46.679 --> 02:53.739
Miller bir ýaşa ýetmedik çagalaryň 2.605
sany habar berlen ölüm hadysasyny, sanjymdan

02:53.739 --> 02:58.304
soň 60 günüň içinde ýüze çykanlaryny barlady.

02:58.304 --> 03:05.655
Şonda wagt taýdan aýdyň baglanyşyk ýüze çykdy:
habar berlen ölüm hadysalarynyň 58 göterimi

03:05.655 --> 03:10.546
sanjymdan soňky ilkinji üç günüň içinde bolup geçdi.

03:10.546 --> 03:18.074
Ýedi günüň içinde bolsa eýýäm 78,3
göterim boldy. Milleriň sözleri bilen:

03:18.074 --> 03:26.916
«Işimiň esasy netijeleri – sanjym döwrüniň göni öňüsyrasynda ölüm
hadysalarynyň wagt taýdan köpelmegi, milli sanjym kampaniýalary

03:26.916 --> 03:34.951
girizilenden soň SIDS derejeleriniň (duýdansyz çaga ölümi)
taryhy ýokarlanmagy, edebiýatyň doly syny – jedelsiz galýar.

03:34.951 --> 03:38.340
Hiç kim maglumatlar bilen iş salyşmady.

03:38.340 --> 03:41.880
Iş ýöne ýok edildi.»

03:41.880 --> 03:48.105
Human & Experimental Toxicology ylmy
žurnalynda Milleriň ylmy işi çap edildi.

03:48.105 --> 03:55.368
Ol ABŞ-da näçe köp çaga sanjym edilse, statistiki
taýdan manyly görnüşde keselhanalara ýerleşdirmeleriň we

03:55.368 --> 03:59.694
ölüm hadysalarynyň şonça köp bolýandygyny görkezýär.

03:59.694 --> 04:08.553
Aýdyň ABŞ-da, adambaşyna saglyk çykdajylary iň ýokary bolan we
dünýäde iň köp sanly sanjym edilýän ýurtda, şol bir

04:08.553 --> 04:18.537
wagtyň özünde çaga ölüminiň iň ýokary derejesi bolan ýurtda,
duýdansyz çaga ýa-da bäbek ölümi barada aç-açan aýdylýar:

04:18.537 --> 04:26.500
« Häzirki sanjym programmalaryndan öň 'bäbek ölümi' şeýle seýrekdi
welin, ol bäbek ölümi baradaky statistikada görünmeýärdi. »

04:26.500 --> 04:35.170
1960-njy ýyllar ABŞ-da çaga sanjym programmalarynyň
ep-esli giňeldilen we institusionallaşdyrylan döwri boldy.

04:35.170 --> 04:42.226
Tankytçylar SIDS diagnozynyň diňe 1960-njy
ýyllaryň ahyrynda, sanjym programmalarynyň barha

04:42.226 --> 04:46.580
giňeldilýän döwründe girizilendigini görkezýärler.

04:46.580 --> 04:51.103
Gözlegçi Neil Z. Milleriň aýyplamasy agyr:

04:51.103 --> 04:59.287
« Hiç kim maglumatlar bilen iş
salyşmady. Işi ýöne ýitirip goýdular. »

04:59.287 --> 05:06.198
Şeýle hem korona mRNK sanjymlary bilen baglanyşykly agyr sanjym
zyýanlary we ölüm hadysalary resmi metbugat

05:06.198 --> 05:13.475
edaralary tarapyndan zordan agzalýar we diňe
garaşsyz we erkin alymlar tarapyndan ele alynýar.

05:13.475 --> 05:20.764
Resmi edaralar dymýarlar, prokurorlar we
kazylar gymyldamaýarlar we degişli çäreler alynmaýar.

05:20.764 --> 05:27.576
Kla.TV we beýleki erkin aň-düşünje
ýaýradyjylaryň ýyllar boýy görkezişi ýaly, bu tötänleýin däl.

05:27.576 --> 05:33.900
Biržada satylýan köp konsernlerde we
elbetde uly derman konsernlerinde hem BlackRock,

05:33.900 --> 05:37.990
Vanguard we State Street esasy paýdarlardyr.

05:37.990 --> 05:46.208
Şuny hem bilmek möhümdir: BlackRock we Vanguard — ikisi hem
ýokary derejeli masonlaryň esaslandyrmasy —

05:46.208 --> 05:55.170
Amerikan metbugatynyň takmynan 90 göteriminiň
paýdarydyr we köp halkara metbugatda hem paýlary bar.

05:55.170 --> 06:00.645
Ykdysady bähbitleriň we amala aşyrylýan
senzuranyň berk şeýtan tory garaşsyz we

06:00.645 --> 06:05.060
dogruçyl habar bermegi diýen ýaly mümkin däl edýär.

06:05.060 --> 06:12.140
Şeýle hem, hut şonuň üçin erkin journalistleriň
garaşsyz aýdyňlaşdyryş işi çalşyp bolmajakdyr.

06:12.140 --> 06:19.733
Emma bu faktlaryň jemgyýetçilige ýetmegi üçin, biz hemmämiz
– ýagny her birimiz – olary yhlas bilen ýaýratmalydyrys.

06:19.733 --> 06:25.975
Bu meselede mundan başga-da, özüň bir
zat etmek üçin ajaýyp mümkinçilik bar.

06:25.975 --> 06:30.865
Özüň munuň pidalaryna sezewar bolandygyňa ýa-da
daş-töweregiňde zyýanlaryň bardygyna garamazdan:

06:30.865 --> 06:36.608
Ähli sanjym zyýanlary garşy sesleriň
erkin ensiklopediýasyna girizilmelidir.

06:36.608 --> 06:46.233
Hasaba alnan ähli zyýanlaryň bu dünýä ýygyndysy,
subut ediji garşy sesleri jemlemek üçin möhümdir.

06:46.233 --> 06:48.177
Sen sanjym zyýanlaryna şaýat boldyňmy?

06:48.177 --> 06:55.492
Ony Vetopedia-da, garşy sesleriň erkin
ensiklopediýasynda ýazgy et! www.vetopedia.org
