Op 27 september 2026 stemmen de Zwitserse kiezers over het neutraliteitsinitiatief.
Maar waarom is dit initiatief eigenlijk nodig, aangezien de neutraliteit al sinds 1848 in de federale grondwet is verankerd
en 89 procent van de Zwitsers aan de neutraliteit vasthoudt?
Zo beweert de Bondsraad dat de uitslag van de stemming de neutraliteit van Zwitserland niet in twijfel trekt.
Maar is dat wel zo? Uiteindelijk is dit een kwestie van interpretatie van neutraliteit.
Het neutraliteitsinitiatief is namelijk gelanceerd omdat de initiatiefnemers van mening zijn dat de neutraliteit niet
duidelijk genoeg in de federale grondwet is verankerd en de afgelopen jaren steeds verder is verwaterd en afgezwakt.
Daarom pleit het initiatief voor een striktere toepassing van het neutraliteitsbeginsel en wil het dit
bovendien in een nieuw artikel in de grondwet vastleggen,
● „dat de neutraliteit van Zwitserland eeuwigdurend en gewapend is;
● dat Zwitserland niet toetreedt tot een militair of defensieverbond en niet samenwerkt met een
dergelijk verbond, tenzij Zwitserland militair wordt aangevallen of een dergelijke aanval wordt voorbereid;
● dat Zwitserland niet deelneemt aan militaire conflicten tussen derde landen en geen sancties oplegt aan oorlogvoerende landen.
Uitgezonderd zijn sancties van de Verenigde Naties (VN) en maatregelen ter voorkoming van het omzeilen van sancties;
● dat Zwitserland zijn neutraliteit benut voor zijn rol als bemiddelaar.
De Bondsraad en het parlement verwerpen het neutraliteitsinitiatief zonder tegenvoorstel.”
In deze uitzending wordt het standpunt van de Bondsraad en het parlement geanalyseerd en in een bredere context geplaatst.
Daarbij wordt onderzocht of het een kritische toetsing doorstaat.
Bondsraad: „Zwitserland is altijd neutraal.”
"Hun neutraliteit is daarom al van alle tijden."
Zoals gezegd is dit een kwestie van de definitie van „neutraliteit“.
De stemming is doorslaggevend voor het vaststellen van de Zwitserse neutraliteit.
Bondsraad: „Als permanent neutrale staat sluit Zwitserland vandaag de dag al niet aan bij militaire
en defensieallianties (zoals bijvoorbeeld de NAVO).”
Door ‘ja’ te stemmen tegen het neutraliteitsinitiatief moet worden gewaarborgd dat dit ook in de toekomst zo blijft.
Ten slotte brengen bepaalde politici steeds weer de mogelijkheid van toetreding tot de NAVO, of op zijn
minst een nauwere samenwerking met de NAVO, ter sprake.
Bondsraad: „De samenwerking op het gebied van veiligheidsbeleid (met defensieallianties zoals de
NAVO) zou door het initiatief worden bemoeilijkt. (…)
Dat zou ernstige gevolgen hebben voor de veiligheid van Zwitserland:
"Ze zou (…) bij een aanval minder goed beschermd zijn."
Is dat echt zo?
De cruciale vraag is of de NAVO daadwerkelijk veiligheid en vrede kan waarborgen – of dat ze deze juist in gevaar brengt.
De NAVO-documentaire heeft deze vraag onderzocht en daarbij het volgende vastgesteld:
In Europa is de dreiging van een mogelijke oorlog groter dan ooit sinds de Tweede Wereldoorlog.
Al decennia lang blijkt dat de NAVO al die oorlogszucht aanwakkert, of het nu gaat om propaganda,
dreigementen zoals de uitbreiding van de NAVO naar het oosten of daadwerkelijke bewapening.
Kla.TV heeft een aantal van de belangrijkste officiële NAVO-operaties onderzocht, zoals die in Joegoslavië
in 1999, in Afghanistan na 9/11 en in Libië in 2011.
Al deze oorlogen hebben één ding gemeen:
Het leed dat de oorlog veroorzaakte, was groter dan het vermeende onrecht dat hij had moeten
wegnemen om de vrede in het land te waarborgen.
Dit is in strijd met het beginsel van het internationaal oorlogsrecht.
En deze oorlogen hebben nog iets gemeen:
Ze waren op leugens gebaseerd.
De Zwitserse historicus dr. Daniele Ganser heeft in zijn boek „Illegale oorlogen: hoe de NAVO-landen de VN saboteren“
aangetoond hoe er zowel in het verleden als in het heden illegale oorlogen worden gevoerd – zonder dat er
sprake is van een bondgenootschapssituatie en zonder uitdrukkelijk mandaat van de VN.
De NAVO kan dus niet worden beschouwd als een garantie voor het „waarborgen van de vrede“ – zeker niet in Europa en al helemaal
niet voor het kleine land Zwitserland, dat zich dankzij zijn neutraliteit al 200 jaar met succes buiten
oorlogen heeft kunnen houden en met een eigen leger is toegerust voor het geval van een aanval.
Bondsraad: „Zwitserland neemt nu al niet deel aan militaire conflicten tussen derde landen.”
Nee, niet direct.
Met dit initiatief moet echter worden gewaarborgd dat dit ook in de toekomst zo blijft en dat Zwitserland
zich ook indirect niet mengt in militaire conflicten.
Ook wie meewerkt aan sancties, zoals Zwitserland in de oorlog in Oekraïne, kiest partij.
Wie wapens naar oorlogsgebieden levert, is evenmin neutraal.
Hoewel het tegenwoordig verboden is om Zwitsers oorlogsmateriaal te exporteren naar landen die
verwikkeld zijn in interne of internationale conflicten.
Uit de officiële statistieken van de federale overheid blijkt echter dat dit verbod niettemin openlijk werd omzeild.
Volgens deze bron werd er tussen 1975 en 2016 voor 17,5 miljard frank aan wapens vanuit Zwitserland
geëxporteerd – grotendeels naar strijdende partijen!
Bovendien zijn er in het verleden herhaaldelijk discussies geweest over mogelijke
versoepelingen van de regels inzake wapenexport.
De Bondsraad heeft nu voorgesteld om de nationale regering de bevoegdheid te verlenen om oorlogsmateriaal
naar 25 landen te exporteren, zelfs als deze landen bij gewapende conflicten betrokken zijn.
Ook het doorgeven van wapens moet in principe mogelijk zijn.
Daarentegen werd in het voorjaar van 2026 met succes het referendum „Geen Zwitserse wapens in oorlogsgebieden“ gehouden.
Nu moet het ter stemming aan de Zwitserse bevolking worden voorgelegd.
Bondsraad: „Zwitserland neemt alle VN-sancties al over.
“Als lid van de VN is zij hiertoe verplicht.”
Dit is precies wat met het neutraliteitsinitiatief in de federale grondwet moet worden vastgelegd
en op de lange termijn moet worden gewaarborgd.
Zwitserland zou alleen nog VN-sancties tegen oorlogvoerende staten mogen overnemen.
EU-sancties zouden daarmee uitgesloten zijn, aangezien ze niet zijn vastgesteld door de
internationaal gelegitimeerde VN-Veiligheidsraad.
Bondsraad: „Sancties zijn een instrument om te reageren op schendingen van het volkenrecht en
bedreigingen voor de internationale orde. (…)
Door dit initiatief zou Zwitserland veel sancties tegen oorlogvoerende staten niet meer hoeven over te nemen.
Dit zou negatieve gevolgen hebben voor de belangen en de reputatie van Zwitserland en zou in bepaalde gevallen
negatieve reacties van andere landen kunnen uitlokken.”
Zwitserland heeft zich tot op heden weliswaar niet actief in de oorlogsgebeurtenissen gemengd, maar heeft zich in de
oorlog in Oekraïne toch laten meeslepen om partij te kiezen.
Op 28 februari 2022 gaf het toe aan de druk op het gebied van binnenlands en buitenlands beleid en nam het de economische
sancties van de EU volledig over – zonder rekening te houden met het tot dan toe gevoerde neutraliteitsbeleid.
De omvang en de onvoorwaardelijke overname van de EU-sancties waren uniek en ongekend.
Rusland verklaarde Zwitserland onmiddellijk niet langer neutraal en schrapte het land van de lijst van bevriende staten.
In zijn boeiende artikel „Sancties zijn oorlog met andere middelen“ belicht de onderzoeksjournalist James Corbett de
ontwikkeling van sancties als „economisch wapen“ in de 20e eeuw.
Hij legt uit dat sancties een oorlogswapen zijn dat mensen door middel van een „broodblokkade“ uithongert en doodt.
Sancties zijn dus geenszins zinvolle maatregelen om te reageren op schendingen van het
internationaal recht, zoals de Bondsraad beweert.
Ze leiden zelfs vaak tot een verlenging van oorlogen en treffen de burgerbevolking
meestal nog harder dan de oorlogshandelingen zelf.
Uit een onderzoek door wetenschappers van de Universiteit van Denver en het Center for Economic and Policy Research in
Washington bleek dat het aantal slachtoffers als gevolg van sancties vijf keer zo
hoog lag als het aantal oorlogsslachtoffers.
Bondsraad: „De eis van het initiatiefcomité dat Zwitserland zijn neutraliteit moet gebruiken voor zijn
bemiddelende rol en ter bevordering van de vrede, is vandaag de dag al gangbare praktijk.”
Is dat echt zo?
Hoewel volgens de Bondsraad het overnemen van de sancties verenigbaar is met de neutraliteit, is het
in de praktijk gedaan met de rol van bemiddelaar:
● Rusland heeft Zwitserland bestempeld als een „vijandige staat“.
● Daarop volgde een verslechtering van de bilaterale betrekkingen.
Rusland heeft onder meer de diplomatieke en politieke betrekkingen met Zwitserland beperkt.
● De Russische kant begon bovendien Zwitserland niet langer als een geloofwaardige, neutrale bemiddelaar te beschouwen.
Deze rol werd nu overgenomen door landen als Turkije en Saoedi-Arabië, die zich daarmee als neutrale vredestichters
profileerden, hoewel ze keiharde eigenbelangen nastreven.
Door haar neutraliteit af te zwakken, heeft Zwitserland zo de kans gemist om een belangrijke bijdrage aan de vrede te leveren.
Bondsraad: „In vergelijking met de huidige praktijk zou het initiatief de speelruimte beperken waarmee onze veiligheid,
onafhankelijkheid en welvaart kunnen worden gewaarborgd.”
“Juist in een verslechterende veiligheidssituatie is deze speelruimte belangrijk.”
Er is al opgemerkt dat juist het tegenovergestelde het geval is.
Door de toenadering tot grote bondgenoten zoals de NAVO of de EU verliest Zwitserland steeds meer zijn
onafhankelijkheid en zijn rol als neutrale bemiddelaar.
Dit is duidelijk gebleken tijdens de oorlog in Oekraïne.
Alleen een duidelijk omschreven en wettelijk bindende neutraliteit, zoals het initiatief die voor ogen heeft, beschermt
Zwitserland op betrouwbare wijze tegen betrokkenheid bij oorlogszuchtige praktijken – de grootste vijand van de welvaart.
Conclusie: Prof. dr. Wolf Linder, emeritus hoogleraar aan de Universiteit van Bern, vat het als volgt samen:
„Ik hoop dat Zwitserland ernaar zal streven zijn imago als neutrale staat, die voor
alle partijen geloofwaardig is, te herstellen.
Want we leven in een wereld die niet vredig is.
Er vinden steeds meer vijandige acties tegen andere landen plaats.
"En deze keer is een neutraal standpunt niet alleen belangrijk voor Zwitserland, maar waarschijnlijk ook voor de hele wereld."
Als u wilt dat de Zwitserse neutraliteit niet verder wordt afgezwakt, maar duidelijk in de grondwet wordt verankerd, stem
dan op 27 september 2026 JA voor het neutraliteitsinitiatief.
Alleen zo kan Zwitserland zijn geloofwaardigheid als vredesbemiddelaar behouden en
zijn bijdrage aan de wereldvrede leveren!