1
00:00:00,000 --> 00:00:00,560


2
00:00:00,560 --> 00:00:08,840
27 września 2026 r. szwajcarscy wyborcy będą
głosować nad inicjatywą dotyczącą neutralności.

3
00:00:08,840 --> 00:00:17,432
Ale dlaczego w ogóle potrzebna jest ta inicjatywa, skoro
neutralność jest zapisana w Konstytucji Federalnej już od 1848

4
00:00:17,432 --> 00:00:22,860
roku, a 89 procent Szwajcarów opowiada się za jej utrzymaniem?

5
00:00:22,860 --> 00:00:29,101
Rada Federalna twierdzi zatem, że wynik
głosowania nie podważa neutralności Szwajcarii.

6
00:00:29,101 --> 00:00:35,361
Ale czy rzeczywiście tak jest? Ostatecznie jest
to kwestia interpretacji pojęcia neutralności.

7
00:00:35,361 --> 00:00:42,264
Inicjatywa dotycząca neutralności została bowiem zapoczątkowana,
ponieważ jej inicjatorzy uważają, że neutralność nie jest

8
00:00:42,264 --> 00:00:50,175
wystarczająco jasno zapisana w Konstytucji Federalnej i że w
ostatnich latach była ona coraz bardziej osłabiana i rozmywana.

9
00:00:50,175 --> 00:00:55,770
Dlatego inicjatywa domaga się ściślejszego
przestrzegania zasady neutralności i zamierza

10
00:00:55,770 --> 00:00:59,172
dodatkowo zapisać w konstytucji nowy artykuł,

11
00:00:59,172 --> 00:01:03,353
● „że neutralność Szwajcarii jest
wieczna i oparta na sile zbrojnej;

12
00:01:03,353 --> 00:01:09,716
● aby Szwajcaria nie przystępowała do żadnego sojuszu wojskowego
ani obronnego i nie współpracowała z takim

13
00:01:09,716 --> 00:01:16,574
sojuszem, chyba że Szwajcaria zostanie zaatakowana
militarnie lub będzie przygotowywany taki atak;

14
00:01:16,574 --> 00:01:22,281
● że Szwajcaria nie bierze udziału w konfliktach
zbrojnych między państwami trzecimi i nie nakłada

15
00:01:22,281 --> 00:01:25,829
sankcji na państwa prowadzące działania wojenne.

16
00:01:25,829 --> 00:01:33,665
Wyjątek stanowią sankcje Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ)
oraz środki mające na celu zapobieganie obchodzeniu sankcji;

17
00:01:33,665 --> 00:01:40,181
● że Szwajcaria wykorzystuje swoją
neutralność do pełnienia roli pośrednika.

18
00:01:40,181 --> 00:01:45,800
Rada Federalna i parlament odrzucają inicjatywę w
sprawie neutralności bez przedstawienia kontrpropozycji.

19
00:01:45,800 --> 00:01:53,455
W tym programie przeanalizowane zostanie stanowisko Rady
Federalnej i parlamentu oraz umieszczone w szerszym kontekście.

20
00:01:53,455 --> 00:01:58,380
W tym kontekście bada się, czy wytrzyma ona krytyczną ocenę.

21
00:01:58,380 --> 00:02:01,588
Rada Federalna: „Szwajcaria zachowuje stałą neutralność”.

22
00:02:01,588 --> 00:02:06,380
„Jej neutralność jest zatem od zawsze niezmienna.”

23
00:02:06,380 --> 00:02:10,572
Jak już wspomniano, jest to kwestia definicji „neutralności”.

24
00:02:10,572 --> 00:02:16,080
Głosowanie ma decydujące znaczenie
dla określenia neutralności Szwajcarii.

25
00:02:16,080 --> 00:02:21,719
Rada Federalna: „Jako państwo o stałym statusie
neutralności Szwajcaria już dziś nie przystępuje do żadnych

26
00:02:21,719 --> 00:02:25,620
sojuszy wojskowych ani obronnych (takich jak np. NATO)”.

27
00:02:25,620 --> 00:02:32,612
Głosując „tak” za inicjatywą dotyczącą neutralności, chcemy
zapewnić, że sytuacja ta utrzyma się również w przyszłości.

28
00:02:32,612 --> 00:02:38,069
W końcu niektórzy politycy nieustannie poruszają
temat możliwości przystąpienia do NATO lub

29
00:02:38,069 --> 00:02:43,549
przynajmniej zacieśnienia stosunków z tą organizacją.

30
00:02:43,549 --> 00:02:47,676
Członek Rady Federalnej: „Inicjatywa ta
utrudniłaby współpracę w zakresie polityki

31
00:02:47,676 --> 00:02:51,277
bezpieczeństwa (z sojuszami obronnymi, takimi jak NATO). (…)

32
00:02:51,277 --> 00:02:53,640
Miałoby to poważne konsekwencje dla bezpieczeństwa Szwajcarii:

33
00:02:53,640 --> 00:02:57,926
„W razie ataku byłaby (…) mniej dobrze chroniona”.

34
00:02:57,926 --> 00:02:59,738
Czy to naprawdę prawda?

35
00:02:59,738 --> 00:03:05,441
Kluczowe pytanie brzmi: czy NATO rzeczywiście
jest w stanie zapewnić bezpieczeństwo i pokój –

36
00:03:05,441 --> 00:03:09,105
czy też, wręcz przeciwnie, raczej je zagraża.

37
00:03:09,105 --> 00:03:15,082
W filmie dokumentalnym poświęconym NATO
podjęto tę kwestię i stwierdzono, co następuje:

38
00:03:15,082 --> 00:03:20,965
W Europie perspektywa ewentualnej wojny jest bardziej
realna niż kiedykolwiek od czasów II wojny światowej.

39
00:03:20,965 --> 00:03:28,031
Od dziesięcioleci widać, że NATO podsyca całą tę
wojnę, czy to poprzez propagandę, groźby, takie jak

40
00:03:28,031 --> 00:03:33,574
rozszerzenie NATO na wschód, czy też rzeczywiste zbrojenia.

41
00:03:33,574 --> 00:03:41,522
Kla.TV przeanalizowało niektóre z najważniejszych oficjalnych
operacji NATO, takich jak operacja w Jugosławii w 1999

42
00:03:41,522 --> 00:03:47,040
roku, w Afganistanie po 11 września oraz w Libii w 2011 roku.

43
00:03:47,040 --> 00:03:49,900
Wszystkie te wojny mają jedną wspólną cechę:

44
00:03:49,900 --> 00:03:55,505
Zło, jakie spowodowała wojna, było większe
niż rzekoma niesprawiedliwość, którą miała

45
00:03:55,505 --> 00:03:59,577
ona wyeliminować, aby zapewnić pokój w kraju.

46
00:03:59,577 --> 00:04:04,691
Stanowi to naruszenie zasady międzynarodowego prawa wojennego.

47
00:04:04,691 --> 00:04:07,540
Te wojny mają jeszcze jedną wspólną cechę:

48
00:04:07,540 --> 00:04:10,441
Opierały się na kłamstwach.

49
00:04:10,441 --> 00:04:18,450
Szwajcarski historyk dr Daniele Ganser w swojej książce
„Nielegalne wojny: jak kraje NATO sabotują ONZ” wykazał, w jaki

50
00:04:18,450 --> 00:04:25,045
sposób zarówno w przeszłości, jak i obecnie
toczone są nielegalne wojny – bez sytuacji wymagającej

51
00:04:25,045 --> 00:04:29,770
interwencji sojuszu i bez wyraźnego mandatu ONZ.

52
00:04:29,770 --> 00:04:37,314
NATO nie może zatem być postrzegane jako gwarant „zapewnienia
pokoju” – już na pewno nie w Europie, a tym bardziej nie w

53
00:04:37,314 --> 00:04:44,731
przypadku małego kraju, jakim jest Szwajcaria, która dzięki
swojej neutralności od 200 lat z powodzeniem unikała wojen

54
00:04:44,731 --> 00:04:50,332
i jest przygotowana na ewentualny atak dzięki własnej armii.

55
00:04:50,332 --> 00:04:57,215
Rada Federalna: „Szwajcaria już dziś nie bierze
udziału w konfliktach zbrojnych między państwami trzecimi”.

56
00:04:57,215 --> 00:04:58,860
Nie, nie bezpośrednio.

57
00:04:58,860 --> 00:05:05,019
Inicjatywa ta ma jednak na celu zapewnienie, by sytuacja
ta utrzymała się również w przyszłości i by Szwajcaria

58
00:05:05,019 --> 00:05:09,400
nie brała udziału w konfliktach zbrojnych, nawet pośrednio.

59
00:05:09,400 --> 00:05:15,160
Nawet ci, którzy uczestniczą w sankcjach – tak jak Szwajcaria
w wojnie na Ukrainie – opowiadają się po jednej ze stron.

60
00:05:15,160 --> 00:05:19,691
Kto dostarcza broń na tereny objęte
wojną, również nie jest neutralny.

61
00:05:19,691 --> 00:05:24,459
Obecnie obowiązuje wprawdzie zakaz eksportu
szwajcarskiego sprzętu wojskowego do krajów

62
00:05:24,459 --> 00:05:28,293
uwikłanych w konflikty wewnętrzne lub międzynarodowe.

63
00:05:28,293 --> 00:05:35,580
Jak jednak pokazują oficjalne statystyki
federalne, zakaz ten był mimo wszystko otwarcie obchodzony.

64
00:05:35,580 --> 00:05:42,930
Zgodnie z tymi danymi w latach 1975–2016 ze
Szwajcarii wyeksportowano broń o wartości 17,5

65
00:05:42,930 --> 00:05:48,637
miliarda franków – w dużej mierze do stron konfliktu!

66
00:05:48,637 --> 00:05:56,100
Ponadto w przeszłości wielokrotnie toczyły się dyskusje na temat
ewentualnego złagodzenia przepisów dotyczących eksportu broni.

67
00:05:56,100 --> 00:06:03,929
Rada Federalna złożyła teraz wniosek o przyznanie rządowi
federalnemu uprawnień do eksportowania sprzętu wojskowego do

68
00:06:03,929 --> 00:06:09,240
25 państw, nawet jeśli są one uwikłane w konflikty zbrojne.

69
00:06:09,240 --> 00:06:13,395
Zasadniczo powinno być również możliwe przekazywanie broni.

70
00:06:13,395 --> 00:06:19,026
Natomiast wiosną 2026 r. z powodzeniem
przeprowadzono referendum pod hasłem „Żadnej

71
00:06:19,026 --> 00:06:23,426
szwajcarskiej broni na terenach objętych wojną”.

72
00:06:23,426 --> 00:06:28,682
Teraz kwestia ta musi zostać poddana
pod głosowanie obywateli Szwajcarii.

73
00:06:28,682 --> 00:06:32,338
Rada Federalna: „Szwajcaria już stosuje wszystkie sankcje ONZ”.

74
00:06:32,338 --> 00:06:35,612
„Jako członek ONZ jest do tego zobowiązana.”

75
00:06:35,612 --> 00:06:39,528
Właśnie to ma zostać zapisane w Konstytucji
Federalnej w ramach inicjatywy dotyczącej

76
00:06:39,528 --> 00:06:42,995
neutralności i zapewnione w perspektywie długoterminowej.

77
00:06:42,995 --> 00:06:48,393
Szwajcaria powinna mieć prawo do stosowania wyłącznie
sankcji ONZ wobec państw prowadzących działania wojenne.

78
00:06:48,393 --> 00:06:53,371
W związku z tym sankcje UE byłyby wykluczone,
ponieważ nie zostałyby one uchwalone przez posiadającą

79
00:06:53,371 --> 00:06:57,604
międzynarodową legitymację Radę Bezpieczeństwa ONZ.

80
00:06:57,604 --> 00:07:02,667
Rada Federalna: „Sankcje są narzędziem służącym
do reagowania na naruszenia prawa międzynarodowego

81
00:07:02,667 --> 00:07:05,640
i zagrożenia dla porządku międzynarodowego. (…)”

82
00:07:05,640 --> 00:07:10,963
W wyniku tej inicjatywy Szwajcaria mogłaby przestać stosować
wiele sankcji wobec państw prowadzących działania wojenne.

83
00:07:10,963 --> 00:07:16,011
„Miałoby to negatywny wpływ na interesy i
reputację Szwajcarii, a w niektórych przypadkach

84
00:07:16,011 --> 00:07:19,729
mogłoby wywołać negatywne reakcje innych państw”.

85
00:07:19,729 --> 00:07:25,666
Chociaż Szwajcaria do dziś nie brała aktywnego udziału w
działaniach wojennych, to jednak w przypadku wojny na Ukrainie

86
00:07:25,666 --> 00:07:29,500
dała się skłonić do opowiedzenia się po jednej ze stron.

87
00:07:29,500 --> 00:07:38,839
28 lutego 2022 r. uległa presji ze strony polityki wewnętrznej
i zagranicznej i przejęła sankcje gospodarcze UE w całości

88
00:07:38,839 --> 00:07:44,540
– nie uwzględniając dotychczasowej polityki neutralności.

89
00:07:44,540 --> 00:07:51,416
Zakres i bezkrytyczne przejęcie sankcji UE miały
miejsce po raz pierwszy i były bezprecedensowe.

90
00:07:51,416 --> 00:07:59,900
Rosja natychmiast uznała Szwajcarię za kraj utracony
neutralność i usunęła ją z listy państw zaprzyjaźnionych.

91
00:07:59,900 --> 00:08:08,014
W swoim fascynującym eseju „Sankcje to wojna innymi
środkami” dziennikarz śledczy James Corbett analizuje

92
00:08:08,014 --> 00:08:13,533
ewolucję „broni gospodarczej”, jaką są sankcje, w XX wieku.

93
00:08:13,533 --> 00:08:21,414
Wyjaśnia, że sankcje są bronią wojenną, która
poprzez „blokadę dostaw żywności” głodzi i zabija ludzi.

94
00:08:21,414 --> 00:08:29,960
Sankcje nie są zatem bynajmniej sensownymi środkami reagowania na
naruszenia prawa międzynarodowego, jak twierdzi Rada Federalna.

95
00:08:29,960 --> 00:08:34,701
Często prowadzą one nawet do przedłużania się
wojen i zazwyczaj dotykają ludność cywilną

96
00:08:34,701 --> 00:08:38,976
jeszcze bardziej dotkliwie niż same działania wojenne.

97
00:08:38,976 --> 00:08:45,954
Wyniki badania przeprowadzonego przez naukowców z Uniwersytetu w
Denver oraz Centrum Badań Ekonomicznych i Politycznych (Center

98
00:08:45,954 --> 00:08:50,734
for Economic and Policy Research) w Waszyngtonie
wykazały, że liczba ofiar sankcji była

99
00:08:50,734 --> 00:08:54,711
pięciokrotnie wyższa niż liczba ofiar śmiertelnych wojny.

100
00:08:54,711 --> 00:08:59,703
Członek Rady Federalnej: „Postulat komitetu inicjatywy, aby
Szwajcaria wykorzystywała swoją neutralność

101
00:08:59,703 --> 00:09:04,440
do pełnienia roli pośrednika i wspierania
pokoju, jest już dziś stosowany w praktyce”.

102
00:09:04,440 --> 00:09:06,414
Czy to naprawdę prawda?

103
00:09:06,414 --> 00:09:15,586
Chociaż według Rady Federalnej przyjęcie sankcji jest zgodne z
zasadą neutralności, w praktyce rola pośrednika dobiegła końca:

104
00:09:15,586 --> 00:09:20,125
● Rosja uznała Szwajcarię za „państwo nieprzyjazne”.

105
00:09:20,125 --> 00:09:24,015
● Nastąpiło pogorszenie stosunków dwustronnych.

106
00:09:24,015 --> 00:09:30,578
Rosja ograniczyła między innymi kontakty
dyplomatyczne i polityczne ze Szwajcarią.

107
00:09:30,578 --> 00:09:37,953
● Strona rosyjska przestała ponadto postrzegać
Szwajcarię jako wiarygodnego, neutralnego pośrednika.

108
00:09:37,953 --> 00:09:44,599
Rolę tę przejęły teraz takie kraje jak Turcja czy Arabia
Saudyjska, które przedstawiają się jako neutralni rozjemcy,

109
00:09:44,599 --> 00:09:49,180
choć w rzeczywistości realizują swoje bezkompromisowe interesy.

110
00:09:49,180 --> 00:09:57,453
W ten sposób Szwajcaria, osłabiając swoją neutralność,
straciła szansę na wniesienie istotnego wkładu w pokój.

111
00:09:57,453 --> 00:10:03,861
Członek Rady Federalnej: „W porównaniu z obecną praktyką
inicjatywa ta ograniczyłaby swobodę działania, dzięki której

112
00:10:03,861 --> 00:10:08,096
możemy chronić nasze bezpieczeństwo, niezależność i dobrobyt”.

113
00:10:08,096 --> 00:10:13,080
„Właśnie w obliczu pogarszającej się sytuacji w zakresie
bezpieczeństwa ta swoboda działania ma duże znaczenie”.

114
00:10:13,080 --> 00:10:17,520
Jak już wspomniano, jest dokładnie odwrotnie.

115
00:10:17,520 --> 00:10:24,128
W wyniku zbliżania się do dużych partnerów sojuszniczych,
takich jak NATO czy UE, Szwajcaria w coraz większym stopniu

116
00:10:24,128 --> 00:10:28,480
traci swoją niezależność oraz rolę neutralnego pośrednika.

117
00:10:28,480 --> 00:10:31,618
Wyraźnie widać to było podczas wojny na Ukrainie.

118
00:10:31,618 --> 00:10:38,521
Tylko jasno zdefiniowana i prawnie wiążąca neutralność, taka jak
przewiduje inicjatywa, niezawodnie chroni

119
00:10:38,521 --> 00:10:44,523
Szwajcarię przed uwikłaniem się w
działania wojenne – największego wroga dobrobytu.

120
00:10:44,523 --> 00:10:53,500
Podsumowanie: Prof. dr Wolf Linder, emerytowany
profesor Uniwersytetu w Bernie, ujął to w następujący sposób:

121
00:10:53,500 --> 00:10:58,564
„Mam nadzieję, że Szwajcaria podejmie działania mające
na celu przywrócenie swojego wizerunku jako państwa

122
00:10:58,564 --> 00:11:02,080
neutralnego, cieszącego się zaufaniem wszystkich stron”.

123
00:11:02,080 --> 00:11:05,040
Żyjemy bowiem w świecie, który nie jest spokojny.

124
00:11:05,040 --> 00:11:08,820
Coraz częściej dochodzi do działań
wojennych skierowanych przeciwko innym krajom.

125
00:11:08,820 --> 00:11:17,498
„A tym razem neutralne stanowisko ma znaczenie nie tylko
dla Szwajcarii, ale prawdopodobnie także dla całego świata”.

126
00:11:17,498 --> 00:11:24,125
Jeśli chcą Państwo, aby neutralność Szwajcarii nie uległa
dalszemu osłabieniu, lecz została jasno zapisana w

127
00:11:24,125 --> 00:11:31,600
konstytucji, proszę 27 września 2026 r. zagłosować na
„TAK” w sprawie inicjatywy dotyczącej neutralności.

128
00:11:31,600 --> 00:11:36,029
Tylko w ten sposób Szwajcaria może zachować
swoją wiarygodność jako pośrednik w procesie

129
00:11:36,029 --> 00:11:38,545
pokojowym i wnieść swój wkład w pokój na świecie!