27 września 2026 r. szwajcarscy wyborcy będą głosować nad inicjatywą dotyczącą neutralności.
Ale dlaczego w ogóle potrzebna jest ta inicjatywa, skoro neutralność jest zapisana w Konstytucji Federalnej już od 1848
roku, a 89 procent Szwajcarów opowiada się za jej utrzymaniem?
Rada Federalna twierdzi zatem, że wynik głosowania nie podważa neutralności Szwajcarii.
Ale czy rzeczywiście tak jest? Ostatecznie jest to kwestia interpretacji pojęcia neutralności.
Inicjatywa dotycząca neutralności została bowiem zapoczątkowana, ponieważ jej inicjatorzy uważają, że neutralność nie jest
wystarczająco jasno zapisana w Konstytucji Federalnej i że w ostatnich latach była ona coraz bardziej osłabiana i rozmywana.
Dlatego inicjatywa domaga się ściślejszego przestrzegania zasady neutralności i zamierza
dodatkowo zapisać w konstytucji nowy artykuł,
● „że neutralność Szwajcarii jest wieczna i oparta na sile zbrojnej;
● aby Szwajcaria nie przystępowała do żadnego sojuszu wojskowego ani obronnego i nie współpracowała z takim
sojuszem, chyba że Szwajcaria zostanie zaatakowana militarnie lub będzie przygotowywany taki atak;
● że Szwajcaria nie bierze udziału w konfliktach zbrojnych między państwami trzecimi i nie nakłada
sankcji na państwa prowadzące działania wojenne.
Wyjątek stanowią sankcje Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) oraz środki mające na celu zapobieganie obchodzeniu sankcji;
● że Szwajcaria wykorzystuje swoją neutralność do pełnienia roli pośrednika.
Rada Federalna i parlament odrzucają inicjatywę w sprawie neutralności bez przedstawienia kontrpropozycji.
W tym programie przeanalizowane zostanie stanowisko Rady Federalnej i parlamentu oraz umieszczone w szerszym kontekście.
W tym kontekście bada się, czy wytrzyma ona krytyczną ocenę.
Rada Federalna: „Szwajcaria zachowuje stałą neutralność”.
„Jej neutralność jest zatem od zawsze niezmienna.”
Jak już wspomniano, jest to kwestia definicji „neutralności”.
Głosowanie ma decydujące znaczenie dla określenia neutralności Szwajcarii.
Rada Federalna: „Jako państwo o stałym statusie neutralności Szwajcaria już dziś nie przystępuje do żadnych
sojuszy wojskowych ani obronnych (takich jak np. NATO)”.
Głosując „tak” za inicjatywą dotyczącą neutralności, chcemy zapewnić, że sytuacja ta utrzyma się również w przyszłości.
W końcu niektórzy politycy nieustannie poruszają temat możliwości przystąpienia do NATO lub
przynajmniej zacieśnienia stosunków z tą organizacją.
Członek Rady Federalnej: „Inicjatywa ta utrudniłaby współpracę w zakresie polityki
bezpieczeństwa (z sojuszami obronnymi, takimi jak NATO). (…)
Miałoby to poważne konsekwencje dla bezpieczeństwa Szwajcarii:
„W razie ataku byłaby (…) mniej dobrze chroniona”.
Czy to naprawdę prawda?
Kluczowe pytanie brzmi: czy NATO rzeczywiście jest w stanie zapewnić bezpieczeństwo i pokój –
czy też, wręcz przeciwnie, raczej je zagraża.
W filmie dokumentalnym poświęconym NATO podjęto tę kwestię i stwierdzono, co następuje:
W Europie perspektywa ewentualnej wojny jest bardziej realna niż kiedykolwiek od czasów II wojny światowej.
Od dziesięcioleci widać, że NATO podsyca całą tę wojnę, czy to poprzez propagandę, groźby, takie jak
rozszerzenie NATO na wschód, czy też rzeczywiste zbrojenia.
Kla.TV przeanalizowało niektóre z najważniejszych oficjalnych operacji NATO, takich jak operacja w Jugosławii w 1999
roku, w Afganistanie po 11 września oraz w Libii w 2011 roku.
Wszystkie te wojny mają jedną wspólną cechę:
Zło, jakie spowodowała wojna, było większe niż rzekoma niesprawiedliwość, którą miała
ona wyeliminować, aby zapewnić pokój w kraju.
Stanowi to naruszenie zasady międzynarodowego prawa wojennego.
Te wojny mają jeszcze jedną wspólną cechę:
Opierały się na kłamstwach.
Szwajcarski historyk dr Daniele Ganser w swojej książce „Nielegalne wojny: jak kraje NATO sabotują ONZ” wykazał, w jaki
sposób zarówno w przeszłości, jak i obecnie toczone są nielegalne wojny – bez sytuacji wymagającej
interwencji sojuszu i bez wyraźnego mandatu ONZ.
NATO nie może zatem być postrzegane jako gwarant „zapewnienia pokoju” – już na pewno nie w Europie, a tym bardziej nie w
przypadku małego kraju, jakim jest Szwajcaria, która dzięki swojej neutralności od 200 lat z powodzeniem unikała wojen
i jest przygotowana na ewentualny atak dzięki własnej armii.
Rada Federalna: „Szwajcaria już dziś nie bierze udziału w konfliktach zbrojnych między państwami trzecimi”.
Nie, nie bezpośrednio.
Inicjatywa ta ma jednak na celu zapewnienie, by sytuacja ta utrzymała się również w przyszłości i by Szwajcaria
nie brała udziału w konfliktach zbrojnych, nawet pośrednio.
Nawet ci, którzy uczestniczą w sankcjach – tak jak Szwajcaria w wojnie na Ukrainie – opowiadają się po jednej ze stron.
Kto dostarcza broń na tereny objęte wojną, również nie jest neutralny.
Obecnie obowiązuje wprawdzie zakaz eksportu szwajcarskiego sprzętu wojskowego do krajów
uwikłanych w konflikty wewnętrzne lub międzynarodowe.
Jak jednak pokazują oficjalne statystyki federalne, zakaz ten był mimo wszystko otwarcie obchodzony.
Zgodnie z tymi danymi w latach 1975–2016 ze Szwajcarii wyeksportowano broń o wartości 17,5
miliarda franków – w dużej mierze do stron konfliktu!
Ponadto w przeszłości wielokrotnie toczyły się dyskusje na temat ewentualnego złagodzenia przepisów dotyczących eksportu broni.
Rada Federalna złożyła teraz wniosek o przyznanie rządowi federalnemu uprawnień do eksportowania sprzętu wojskowego do
25 państw, nawet jeśli są one uwikłane w konflikty zbrojne.
Zasadniczo powinno być również możliwe przekazywanie broni.
Natomiast wiosną 2026 r. z powodzeniem przeprowadzono referendum pod hasłem „Żadnej
szwajcarskiej broni na terenach objętych wojną”.
Teraz kwestia ta musi zostać poddana pod głosowanie obywateli Szwajcarii.
Rada Federalna: „Szwajcaria już stosuje wszystkie sankcje ONZ”.
„Jako członek ONZ jest do tego zobowiązana.”
Właśnie to ma zostać zapisane w Konstytucji Federalnej w ramach inicjatywy dotyczącej
neutralności i zapewnione w perspektywie długoterminowej.
Szwajcaria powinna mieć prawo do stosowania wyłącznie sankcji ONZ wobec państw prowadzących działania wojenne.
W związku z tym sankcje UE byłyby wykluczone, ponieważ nie zostałyby one uchwalone przez posiadającą
międzynarodową legitymację Radę Bezpieczeństwa ONZ.
Rada Federalna: „Sankcje są narzędziem służącym do reagowania na naruszenia prawa międzynarodowego
i zagrożenia dla porządku międzynarodowego. (…)”
W wyniku tej inicjatywy Szwajcaria mogłaby przestać stosować wiele sankcji wobec państw prowadzących działania wojenne.
„Miałoby to negatywny wpływ na interesy i reputację Szwajcarii, a w niektórych przypadkach
mogłoby wywołać negatywne reakcje innych państw”.
Chociaż Szwajcaria do dziś nie brała aktywnego udziału w działaniach wojennych, to jednak w przypadku wojny na Ukrainie
dała się skłonić do opowiedzenia się po jednej ze stron.
28 lutego 2022 r. uległa presji ze strony polityki wewnętrznej i zagranicznej i przejęła sankcje gospodarcze UE w całości
– nie uwzględniając dotychczasowej polityki neutralności.
Zakres i bezkrytyczne przejęcie sankcji UE miały miejsce po raz pierwszy i były bezprecedensowe.
Rosja natychmiast uznała Szwajcarię za kraj utracony neutralność i usunęła ją z listy państw zaprzyjaźnionych.
W swoim fascynującym eseju „Sankcje to wojna innymi środkami” dziennikarz śledczy James Corbett analizuje
ewolucję „broni gospodarczej”, jaką są sankcje, w XX wieku.
Wyjaśnia, że sankcje są bronią wojenną, która poprzez „blokadę dostaw żywności” głodzi i zabija ludzi.
Sankcje nie są zatem bynajmniej sensownymi środkami reagowania na naruszenia prawa międzynarodowego, jak twierdzi Rada Federalna.
Często prowadzą one nawet do przedłużania się wojen i zazwyczaj dotykają ludność cywilną
jeszcze bardziej dotkliwie niż same działania wojenne.
Wyniki badania przeprowadzonego przez naukowców z Uniwersytetu w Denver oraz Centrum Badań Ekonomicznych i Politycznych (Center
for Economic and Policy Research) w Waszyngtonie wykazały, że liczba ofiar sankcji była
pięciokrotnie wyższa niż liczba ofiar śmiertelnych wojny.
Członek Rady Federalnej: „Postulat komitetu inicjatywy, aby Szwajcaria wykorzystywała swoją neutralność
do pełnienia roli pośrednika i wspierania pokoju, jest już dziś stosowany w praktyce”.
Czy to naprawdę prawda?
Chociaż według Rady Federalnej przyjęcie sankcji jest zgodne z zasadą neutralności, w praktyce rola pośrednika dobiegła końca:
● Rosja uznała Szwajcarię za „państwo nieprzyjazne”.
● Nastąpiło pogorszenie stosunków dwustronnych.
Rosja ograniczyła między innymi kontakty dyplomatyczne i polityczne ze Szwajcarią.
● Strona rosyjska przestała ponadto postrzegać Szwajcarię jako wiarygodnego, neutralnego pośrednika.
Rolę tę przejęły teraz takie kraje jak Turcja czy Arabia Saudyjska, które przedstawiają się jako neutralni rozjemcy,
choć w rzeczywistości realizują swoje bezkompromisowe interesy.
W ten sposób Szwajcaria, osłabiając swoją neutralność, straciła szansę na wniesienie istotnego wkładu w pokój.
Członek Rady Federalnej: „W porównaniu z obecną praktyką inicjatywa ta ograniczyłaby swobodę działania, dzięki której
możemy chronić nasze bezpieczeństwo, niezależność i dobrobyt”.
„Właśnie w obliczu pogarszającej się sytuacji w zakresie bezpieczeństwa ta swoboda działania ma duże znaczenie”.
Jak już wspomniano, jest dokładnie odwrotnie.
W wyniku zbliżania się do dużych partnerów sojuszniczych, takich jak NATO czy UE, Szwajcaria w coraz większym stopniu
traci swoją niezależność oraz rolę neutralnego pośrednika.
Wyraźnie widać to było podczas wojny na Ukrainie.
Tylko jasno zdefiniowana i prawnie wiążąca neutralność, taka jak przewiduje inicjatywa, niezawodnie chroni
Szwajcarię przed uwikłaniem się w działania wojenne – największego wroga dobrobytu.
Podsumowanie: Prof. dr Wolf Linder, emerytowany profesor Uniwersytetu w Bernie, ujął to w następujący sposób:
„Mam nadzieję, że Szwajcaria podejmie działania mające na celu przywrócenie swojego wizerunku jako państwa
neutralnego, cieszącego się zaufaniem wszystkich stron”.
Żyjemy bowiem w świecie, który nie jest spokojny.
Coraz częściej dochodzi do działań wojennych skierowanych przeciwko innym krajom.
„A tym razem neutralne stanowisko ma znaczenie nie tylko dla Szwajcarii, ale prawdopodobnie także dla całego świata”.
Jeśli chcą Państwo, aby neutralność Szwajcarii nie uległa dalszemu osłabieniu, lecz została jasno zapisana w
konstytucji, proszę 27 września 2026 r. zagłosować na „TAK” w sprawie inicjatywy dotyczącej neutralności.
Tylko w ten sposób Szwajcaria może zachować swoją wiarygodność jako pośrednik w procesie
pokojowym i wnieść swój wkład w pokój na świecie!