WEBVTT

00:00.200 --> 00:07.060
დღეები ისევ ცივდება და ბნელდება – და ამასთან
ერთად იზრდება მოლოდინი თბილი, სინათლით სავსე სახლისა.

00:07.060 --> 00:12.280
მაგრამ ეს სულ უფრო და უფრო ფუფუნებად
გვეჩვენება, როცა ფასები დაუღალავად იზრდება.

00:12.280 --> 00:18.100
Handelsblatt-ის მიხედვით, გერმანიის მთავრობა დაახლოებით 30
მილიარდი ევროთი ცდილობს ელექტროენერგიის ფასების დონის შემცირებას.

00:18.100 --> 00:25.657
საერთაშორისო შედარებაში კი ისინი კვლავ რეკორდულ სიმაღლეზე
რჩება. „ენერგეტიკული კრიზისი“ – ნათქვამია დიდ სათაურებში.

00:25.657 --> 00:33.028
მიზეზებად ომები ან კლიმატის ცვლილება სახელდება, რაც ამჟამინდელ
გარემოსდაცვით პოლიტიკას ან მაღალ CO2-გადასახადებს საჭიროებს.

00:33.028 --> 00:39.413
წიაღისეული საწვავისა და ატომური ენერგიის ალტერნატივები, როგორიცაა
ქარისა და წყლის ენერგია, ასევე მზის ენერგია,

00:39.413 --> 00:45.536
რეკლამირდება და ხელშეწყობილია, მეორე მხრივ
კი მათი ეფექტურობა კრიტიკულად ეჭვქვეშ დგება.

00:45.536 --> 00:52.064
განსაკუთრებით ქარის ენერგიის მასიური
განვითარება სხვადასხვა მიზეზის გამო მწვავედ სადავოა.

00:52.064 --> 00:56.768
მაშ, ნამდვილად ვდგავართ გადაულახავ ენერგეტიკულ კრიზისში?

00:56.768 --> 01:07.008
რა მოხდებოდა, თუ არსებობდა ენერგიის წყარო, რომელიც უფასო,
100 % სუფთა, ეკოლოგიურად სუფთა და პრაქტიკულად ამოუწურავია?

01:07.008 --> 01:11.613
ცნობილი ფიზიკოსი ნიკოლა ტესლა უკვე XIX
საუკუნის ბოლოს ექსპერიმენტებს ატარებდა

01:11.613 --> 01:14.941
ტექნოლოგიებით, რომლებიც სივრცის ენერგიას იყენებდნენ.

01:14.941 --> 01:20.532
ინვესტორებისთვის გაურკვეველი იყო, როგორ შეიძლებოდა
ფულის გამომუშავება ტესლას ვიზიონერული პროექტით –

01:20.532 --> 01:24.192
მსოფლიო უსადენო კომუნიკაციისა და ენერგეტიკული სისტემით.

01:24.192 --> 01:30.524
ამავდროულად, უსადენო ენერგიის გადაცემის იდეა ეხებოდა
დამკვიდრებულ ბიზნეს მოდელებს, რომლებიც ელექტრო

01:30.524 --> 01:34.857
ქსელებს, ხაზებსა და ელექტროენერგიის გაყიდვას ეფუძნებოდა.

01:34.857 --> 01:40.159
როდესაც ამერიკელმა ბანკირმა ჯ. პ. მორგანმა
შემდგომი დაფინანსება უარყო, ტესლას პროექტი სულ

01:40.159 --> 01:43.571
უფრო და უფრო შეფერხდა – და საბოლოოდ ჩავარდა.

01:43.571 --> 01:48.548
ას წელზე მეტი ხნის შემდეგ, „თავისუფალი
ენერგიის“ იდეა კვლავ იწვევს კამათს – და

01:48.548 --> 01:52.512
დამკვიდრებულ მეცნიერებაში ფსევდომეცნიერებად ითვლება.

01:52.512 --> 01:57.998
მაგრამ ცალკეული მამაცი ცნობისმოყვარეები ყველა
წინააღმდეგობის მიუხედავად აგრძელებენ ძიებასა და კვლევას.

01:57.998 --> 02:01.547
ერთ-ერთი მათგანია პროფ. დოქტ. რერ. ნატ. კლაუს ვ. ტურტური.

02:01.547 --> 02:07.979
უმარტივესი საშუალებებით მიღებული პერსპექტიული
შედეგების მიუხედავად, მისი კვლევა დღემდე შეფერხებულია.

02:07.979 --> 02:15.663
მისი კვლევის სფერო: კვანტური ვაკუუმის ელექტრომაგნიტური
ტალღების ნულოვანი წერტილის ენერგია, მოკლედ სივრცის ენერგია.

02:15.663 --> 02:22.211
ის დაკავებულია სხვადასხვა სივრცის ენერგიის
ძრავების შემუშავებით და მრავალი წიგნის ავტორია.

02:22.211 --> 02:27.582
მე-8 AZK-ზე პროფ. ტურტურმა მოხსენება წაიკითხა
თემაზე „კვანტური ვაკუუმის ნულოვანი წერტილის

02:27.582 --> 02:31.220
ენერგია – თავისუფალი ენერგია ყველა ადამიანისთვის“.

02:31.220 --> 02:36.679
მოისმინეთ თავად მისი საინტერესო და შთამაგონებელი
განმარტებები მისი ექსპერიმენტებისა და ყველა

02:36.679 --> 02:41.680
ადამიანისთვის თავისუფალი ენერგიის შესაძლებლობების შესახებ.

03:17.340 --> 03:27.620
ჩვენ პირდაპირ გადავდივართ შემდეგ რაუნდზე,
ჩვენს შემდეგ მოხსენებაზე. ახლა შემდეგი გამოსვლაა.

03:27.620 --> 03:34.158
თქვენ ჯერ არაფერი იცით ამის შესახებ, მე ვიცი:
თავისუფალი ენერგია! ეს იყო თემა, რომელიც

03:34.158 --> 03:39.280
ყოველთვის მაოცებდა – ვის არ აოცებს თავისუფალი ენერგია?

03:39.280 --> 03:46.828
ყოველთვის მქონდა სურვილი, ამ თემას
აქ, AZK-ის ფარგლებში, პატივი მიმეგო.

03:46.828 --> 03:53.178
ახლა გვყავს მომხსენებელი, რომელიც
ნამდვილად კომპეტენტურია ამ საკითხში.

03:53.178 --> 04:00.883
კერძოდ, ამ მომხსენებელმა თავად გააკეთა
გამოგონება, რომელიც თავისუფალი ენერგიის თვალსაზრისით

04:00.883 --> 04:05.540
დადასტურებულია. მის პიროვნებას აღვწერ, სანამ ის ამოვა:

04:05.540 --> 04:11.380
ის დაიბადა 1961 წლის 26 მარტს.

04:11.380 --> 04:19.087
მან ფიზიკის სწავლა დამხმარე საგნებით – მათემატიკითა და ქიმიით –
ბონში დაასრულა და ფიზიკაში დაიცვა დისერტაცია,

04:19.087 --> 04:26.956
სპეციალობით მყარი სხეულის ტექნიკა, პროფ.
დოქტ. ჰ. ჰოფმანის ხელმძღვანელობით რეგენსბურგში.

04:26.956 --> 04:37.513
ის იყო გერმანული ვაკუუმური საზოგადოების მმართველი
დირექტორი, მუშაობდა ინდუსტრიაში ავტომობილების მომწოდებელ

04:37.513 --> 04:43.840
კომპანიაში და იყო ტექნიკური ბიუროს უფროსის მოადგილე.

04:43.840 --> 04:56.260
1998 წლიდან ის არის ვოლფენბიუტელის უმაღლეს პროფესიულ
სკოლაში ექსპერიმენტული ფიზიკისა და მასალათმცოდნეობის პროფესორი.

04:56.260 --> 05:06.452
ის არის მრავალი სპეციალიზებული წიგნის ავტორი
ფიზიკის, მათემატიკის და თუნდაც სულიერების სფეროებში.

05:06.452 --> 05:15.681
მისი კვლევის სფეროა კვანტური ვაკუუმის ნულოვანი
წერტილის ენერგია – ეს ხომ საოცრად საინტერესოა.

05:15.681 --> 05:22.234
ახლა გულითადად ვთხოვ მოგესალმოთ ჩვენი შემდეგი
მომხსენებელი: ეს არის პროფ. დოქტ. კლაუს ვილჰელმ

05:22.234 --> 05:27.045
ტურტური. კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება AZK-ში!

05:29.056 --> 05:32.916
ის ჩვენთვის თავისუფალ ენერგიას ყველასთვის საყვარელს გახდის.

05:32.916 --> 05:40.347
გმადლობთ, რომ ჩვენთან ხართ. დიდი პატივია თქვენი ჩვენს
შორის მოკითხვა. წარმატებებს გისურვებთ თქვენს მოხსენებაში!

05:40.347 --> 05:45.012
დიდი მადლობა. სიხარული და პატივი მთლიანად
ჩემ მხარესაა, რომ აქ სიტყვით გამოვდივარ.

05:45.012 --> 05:50.163
პრობლემა ისაა, რომ თავისუფალი ენერგიის
თემა ძალიან მკაცრ ცენზურას ექვემდებარება.

05:50.163 --> 05:56.843
დეტალებში შესვლამდე მინდა ეს ყველასთვის მოკლედ გავამჭვირვალო.

05:56.843 --> 06:03.964
ფიზიკაში ჩვეულებრივია, რომ სპეციალიზებულ
ჟურნალებს შემოღებული აქვთ რეცენზენტთა სისტემა – ეს

06:03.964 --> 06:09.402
უბრალოდ ცენზურად უნდა გავიგოთ, ანუ Peer Review.

06:09.402 --> 06:14.900
დაბეჭდვა და გამოქვეყნება მხოლოდ იმას
შეიძლება, რასაც რეცენზენტები ოფიციალურად ამტკიცებენ.

06:14.900 --> 06:19.917
რეცენზენტს შეუძლია თავისი სურვილისამებრ
მოითხოვოს ტექსტის შეცვლა, ან ყოველგვარი კომენტარის

06:19.917 --> 06:23.248
გარეშე უბრალოდ თქვას: გამოქვეყნებისთვის უვარგისია.

06:23.248 --> 06:32.512
და როცა რეცენზენტი შენ წინააღმდეგაა, უნივერსიტეტებში
უბრალოდ ამბობენ: ჩვენ ამ საკითხს საერთოდ არ ვამჩნევთ.

06:32.512 --> 06:34.592
ეს წინასწარ უნდა ითქვას.

06:34.592 --> 06:40.356
ამიტომაც ხვდებიან ადამიანები, რომ ეს ასე ნათელია:
ფიზიკის სწავლისას, ჩემი დისერტაციის მუშაობის დროსაც

06:40.356 --> 06:43.484
კი, არასოდეს გამიგია თავისუფალი ენერგიის შესახებ.

06:43.484 --> 06:50.104
და მე უკვე პროფესორად ვიყავი დანიშნული, როცა ჯერ არ ვიცოდი,
რომ საერთოდ არსებობდა ისეთი რამ, როგორიცაა თავისუფალი ენერგია.

06:50.104 --> 07:00.224
ასე სრულყოფილად მუშაობს ცენზურა
საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებში – ან იქნებ მხოლოდ ფიზიკაში.

07:00.224 --> 07:07.069
შემდეგ, სახელმძღვანელოებში არსებული რამდენიმე
მინიშნების საფუძველზე, აღმოვაჩინე, რომ ვაკუუმში კიდევ

07:07.069 --> 07:11.134
არის რაღაც, რაც ენერგიის წყაროდ შეიძლება გამოვიყენოთ.

07:11.134 --> 07:16.000
და როცა ეს გავაცნობიერე, გასაგები
გახდა: ექსპერიმენტულად უნდა დავამტკიცო.

07:16.000 --> 07:24.042
შემდეგ მაგდებურგის უნივერსიტეტში ჩავრთე ჩემი ელექტროსტატიკური
როტორი – რომელსაც მოხსენების მსვლელობისას აღვწერ –

07:24.042 --> 07:32.864
როგორც სივრცითი ენერგიის კონვერტერის, ანუ კონვერტერის,
რომელსაც შეუძლია ამ თავისუფალი ენერგიის გამოყენება, ნიმუში.

07:32.864 --> 07:40.703
მინდა ჩემი მოხსენება დავიწყო იმით, რომ თავდაპირველად
სხვადასხვა ფიზიკურ საფუძვლებზე ვისაუბრო – ხუთი წუთი,

07:40.703 --> 07:45.820
რამდენიმე შენიშვნა იმის შესახებ, თუ რა ფიზიკა დგას ამის მიღმა.

07:45.820 --> 07:54.438
მოგვიანებით მინდა ასევე შევეხო მძლავრ
მანქანებს და ვისაუბრო იმაზე, თუ როგორ რეაგირებს

07:54.438 --> 08:00.544
ამაზე ოფიციალური მხარე, ანუ მეინსტრიმ მედია.

08:00.544 --> 08:11.954
მთელი ამ საკითხის გონებრივი საწყისია კვანტური თეორიის მამების
– ჰაიზენბერგის, ბორის და შრედინგერის – აღმოჩენა, რომ ჰარმონიული

08:11.954 --> 08:17.237
ოსცილატორი კვანტურ თეორიაში ვერასოდეს მოვა სიმშვიდეში.

08:17.237 --> 08:21.095
ენერგიის საკუთარი მნიშვნელობებია (n + ½)
გამრავლებული ħ-ზე გამრავლებული ომეგაზე.

08:21.095 --> 08:28.591
თუ n-ის ნაცვლად ჩასვამთ მნიშვნელობას 1,
გაქვთ მზის შუქი ან ნებისმიერი სხვა შუქი – ანუ

08:28.591 --> 08:32.266
თუ იყენებთ n = 1-ს, იყენებთ მზის ენერგიას.

08:32.266 --> 08:38.356
თუ სამაგიეროდ ჩასვამთ კვანტურ მდგომარეობას n =
0, გამოიყენებთ, ასე ვთქვათ, მზის ენერგიის

08:38.356 --> 08:41.840
დას: კვანტური ვაკუუმის ნულოვანი წერტილის ტალღებს.

08:41.840 --> 08:49.360
n = 0 ასევე არის სახელის დარქმევის
მიზეზი – ამიტომ „ნულოვანი წერტილის ტალღები“.

08:49.360 --> 08:56.680
მაგრამ, და ეს სასაცილოა: ენერგია E
არ ხდება ნული, როცა ჩასვამთ n = 0-ს.

08:56.680 --> 09:02.333
თუ ჩასვამთ n = 0-ს, მხოლოდ n ქრება და რჩება ½
გამრავლებული ħ-ზე გამრავლებული ომეგაზე – ეს ნიშნავს, რომ ენერგია

09:02.333 --> 09:06.611
არსებობს. და კითხვა ის არის, შეიძლება თუ არა მისი გამოყენება.

09:06.611 --> 09:17.715
ამ კითხვას პირველად უპასუხა ადამიანმა სახელად ჰენდრიკ ბრუგტ
გერჰარდ კაზიმირმა, ჰოლანდიელმა, რომელმაც თეორიიდან გამოიტანა, რომ

09:17.715 --> 09:26.154
თავისუფალი ენერგია – კვანტური ვაკუუმის ეს
ნულოვანი წერტილის ტალღები – ორ პარალელურად განლაგებულ

09:26.154 --> 09:30.620
ლითონის ფირფიტას ერთმანეთისკენ უნდა მიიზიდავდეს.

09:30.620 --> 09:36.434
ეს ვაკუუმშიც მუშაობს, ხოლო ხელს არ
უშლის, თუ ჰაერის მოლეკულები არსებობს.

09:36.434 --> 09:43.328
ორივე ფირფიტა კვანტური ვაკუუმის ნულოვანი
წერტილის ტალღების გამო ერთმანეთს იზიდავს.

09:43.328 --> 09:48.707
ეს მიზიდულობის ძალა კაზიმირმა გამოთვალა.

09:48.707 --> 09:56.186
და შემდეგ მას დასცინეს – მთელი 49 წლის განმავლობაში.

09:56.186 --> 10:04.145
სანამ 1997 წელს იელის ელიტური უნივერსიტეტის სტივ ლამორო მოვიდა და
რაღაცნაირად დაარღვია კაზიმირის ძალის დუმილით

10:04.145 --> 10:12.672
გადაფარვა, როდესაც იელის უნივერსიტეტში დაამტკიცა, რომ
კაზიმირის ფორმულა სწორია – გაზომვით დამტკიცებული.

10:12.672 --> 10:21.417
სხვათა შორის, საწარმოო ინდუსტრიამ 2005 წლიდან კომპიუტერების
მიკროჩიპებში უნდა გაითვალისწინოს კაზიმირის ძალები,

10:21.417 --> 10:32.832
რადგან მინიატურიზაცია იმდენად მცირე გახდა, რომ ამ კვანტური
თეორიული ძალების გათვალისწინების გარეშე ვეღარ იმუშავებს.

10:32.832 --> 10:42.233
ესეც მტკიცებულებაა იმისა, რომ ფიზიკა იწყებს
აღიარებას: შეიძლება კვანტური ვაკუუმის ამ ძალების გამოყენება.

10:42.233 --> 10:52.962
ამის კიდევ ერთი მტკიცებულებაა რიჩარდ ფეინმანის
ნაშრომი, რომელმაც თეორიულად შეიმუშავა ვაკუუმის პოლარიზაცია.

10:52.962 --> 10:59.738
სასაცილოა, რომ ფეინმანის 1948 წლის ნაშრომი
შედარებით მალე ექსპერიმენტულად დადასტურდა, ასე რომ

10:59.738 --> 11:05.160
ფეინმანმა ძალიან სწრაფად მიიღო ნობელის პრემია ამისთვის.

11:05.160 --> 11:12.902
ის აჩვენებს: ე.წ. ცარიელი ვაკუუმი არ არის ცარიელი, არამედ იქ
კიდევ რაღაც არის – ის მაგალითად საუბრობს

11:12.902 --> 11:20.670
ელექტრონ-პოზიტრონის წყვილებზე, ვირტუალურ
ნაწილაკებზე, დირაკის ზღვაზე, ყველანაირ შესაძლო რამეზე.

11:20.670 --> 11:25.727
ამრიგად, ვაკუუმი სავსეა
ყველანაირი შესაძლო და შეუძლებელი ობიექტით.

11:25.727 --> 11:34.830
ჯერ კიდევ ძველ საბერძნეთში, 2000 წელზე მეტი ხნის წინ, იტყოდნენ,
რომ სივრცე აქ, ხელებს შორის, ცარიელია; ახლა კი

11:34.830 --> 11:43.040
იტყოდნენ: არა, ეს არის ჟანგბადისა და აზოტის
მოლეკულები, ჰაერის მოლეკულები, ეს არ არის ცარიელი.

11:43.040 --> 11:50.870
დაახლოებით 1600 წლისთვის, ევანჯელისტა ტორიჩელის სახელით
ცნობილმა ადამიანმა დაამტკიცა, რომ იქ გაზია და რომ, როცა ამ

11:50.870 --> 11:55.219
გაზს გამოტუმბავ, უცებ შეამჩნევ: სივრცე სხვანაირად იქცევა.

11:55.219 --> 12:01.099
ოტო ფონ გერიკემ მაგდებურგში ევაკუაცია მოახდინა ცნობილი
მაგდებურგის ნახევარსფეროებისა და აჩვენა, რომ

12:01.099 --> 12:07.060
მათ ცხენებითაც კი ვერ გააშორებ, რადგან ჰაერის
წნევა იმდენად დიდია, რომ სფეროებს ძლიერად აწვება.

12:07.060 --> 12:13.568
ანალოგიურად უნდა წარმოვიდგინოთ ეს კაზიმირის ფირფიტებთან:

12:13.568 --> 12:20.345
ფირფიტებს შორის ზოგიერთი ნულოვანი რხევა აკლია და
ამიტომ ფირფიტები – ისევე როგორც ევაკუირებულ ჭურჭელში

12:20.345 --> 12:23.724
ჰაერი აკლია – გარედან ნულოვანი რხევებით იკუმშება.

12:23.724 --> 12:32.408
ამაში სასაცილო ის არის, რომ ამით დადასტურდა ლაბორატორიაში
გაზომვადი ძალა, რომელიც ნულოვანი რხევებიდან მომდინარეობს.

12:32.408 --> 12:39.772
საკითხავი მხოლოდ ისაა: შეიძლება თუ არა ამით მუდმივად
მანქანების ამოძრავება, თუ ეს გაზომვადი ძალა ხანმოკლე

12:39.772 --> 12:43.479
დროის შემდეგ წყვეტს მოქმედებას, ისე რომ გაჩერება ხდება?

12:43.479 --> 12:53.954
და ეს იყო ჩემი მტკიცებულება, რომ ვთქვა: არა, ეს ძალა არ წყვეტს
მოქმედებას – ამით ნამდვილად შეიძლება მანქანების ამოძრავება.

12:53.954 --> 13:06.703
მოკლედ კრიტიკოსებზე, რომლებიც ამბობენ, რომ თავისუფალი
ენერგიაც ოდესმე დასრულდება – რამდენ ხანს ჰყოფნის მარაგი?

13:06.703 --> 13:13.180
ასტროფიზიკიდან არსებობს გაზომვები
სამყაროს აჩქარებული გაფართოების შესახებ.

13:13.180 --> 13:20.607
კოსმოლოგიის კოლეგებმა ტელესკოპებითა და კოსმოსური დაკვირვების
სადგურებით გადაამოწმეს, რომ ეს თავისუფალი ენერგია –

13:20.607 --> 13:28.387
ვაკუუმის ბნელი ენერგია – რეალურად ჩვენი მთელი
სამყაროს ორ მესამედს შეადგენს: დიდი მწვანე ნამცხვრის ნაჭერი.

13:28.387 --> 13:32.268
ამის საპირისპიროდ დგას პატარა ლურჯი
ნამცხვრის ნაჭერი, ეს არის ხილული მატერია, ანუ ის

13:32.268 --> 13:35.180
ნივთები, რომლებსაც აქ ვხედავთ, როგორც ეს მაგიდა.

13:35.180 --> 13:40.160
და შემდეგ არის კიდევ წითელი ნამცხვრის
ნაჭერი, ჯერ აღმოუჩენელი ელემენტარული ნაწილაკები.

13:40.160 --> 13:47.946
ასე რომ, ჩვენ ვიცით, რომ ჩვენი მთელი სამყარო დაახლოებით ორი
მესამედით ამ თავისუფალი ენერგიისგან შედგება – იმდენად უზარმაზარი

13:47.946 --> 13:54.224
მარაგი, რომ თუნდაც ისეთი მოხმარების შემთხვევაში, რომელიც
კაცობრიობას ჯერ არ წარმოუდგენია, ადამიანები

13:54.224 --> 14:02.620
სამყაროს უზარმაზარ სივრცეებთან შედარებით იმდენად
პაწაწინები არიან, რომ ეს თითქმის სერიოზულად არ აწუხებს.

14:02.620 --> 14:08.791
ჯერჯერობით, ყველაფერი კარგად, ამბობენ ფიზიკოსები: ეს თავისუფალი
ენერგია არსებობს. და ახლა მოდის გადამწყვეტი საკითხი – თუ

14:08.791 --> 14:16.383
ჰკითხავ, შეიძლება თუ არა მისი გამოყენება, ყოველთვის
პასუხს იღებ: „უი, უი, გამოყენება? ვინ აკეთებს მსგავს რამეს?“

14:16.383 --> 14:21.429
ეს მე ნამდვილად კოსმოლოგებისგან, ანუ იმ
კოლეგებისგან, რომლებიც ამ მწვანე ნამცხვრის

14:21.429 --> 14:26.912
ნაჭერს ზომავენ, საკმარისად ხშირად მივიღე პასუხად.

14:26.912 --> 14:33.495
მე დავასრულე ეს ნაშრომები და შემდეგ ვცადე
გამომექვეყნებინა ექსპერიმენტული შედეგები თავისუფალი

14:33.495 --> 14:37.600
ენერგიის გამოყენებადობის დასამტკიცებლად – ეს არ გამოვიდა.

14:37.600 --> 14:42.422
არც ერთი სამეცნიერო ჟურნალი არ იყო მზად ჩემთან კომუნიკაციისთვის.

14:42.422 --> 14:48.994
სანამ სადღაც სამხრეთ-დასავლეთ ინგლისში ვიპოვე პატარა
ინტერნეტჟურნალი სახელად Philica, რომელიც ამბობდა: ნებისმიერ

14:48.994 --> 14:55.449
პროფესიონალ მკვლევარს – რომელიც ახლა პროფესორი ვარ –
შეუძლია აქ ცენზურის გარეშე გამოქვეყნება. იქ ხაზს უსვამენ:

14:55.449 --> 14:59.641
„ჩვენ ვართ ცენზურისგან თავისუფალი სამეცნიერო ჟურნალი.“

14:59.641 --> 15:03.112
პირველად მოვახერხე ამ გზით შედეგებზე საუბარი.

15:03.112 --> 15:10.320
და მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ეს მოხდა, თავისუფალი ენერგიის
საზოგადოება — ანუ თავისუფალი ენერგიის მკვლევართა ჯგუფი —

15:10.320 --> 15:15.000
მოვიდა ჩემთან და მითხრა: აქ ხომ უკვე უამრავი შედეგი არსებობს.

15:15.000 --> 15:26.080
მხოლოდ მაშინ გავაცნობიერე, რა იმალება ასე სრულყოფილად პროფესიულ
წრეებში, რომ პროფესორთა უმეტესობამ ამის შესახებ არც კი იცოდა.

15:26.080 --> 15:33.644
არსებობს ძალიან ბევრი თავისუფალი ენერგიის
მოწყობილობა, რომელთა პოვნაც ლიტერატურაში შეიძლება.

15:33.644 --> 15:38.867
ახლა კი პრობლემა მაქვს: ყოველთვის არიან ეჭვმიტანილები, რომლებიც
ამბობენ, რომ ყველა ეს მოწყობილობა უნდა დაივიწყოს, ეს

15:38.867 --> 15:44.553
ყველაფერი მხოლოდ შარლატანობაა, ეს ვერ იმუშავებს, არცერთ ამ
მოწყობილობას არასოდეს უქცევია რეალურად თავისუფალი ენერგია.

15:44.553 --> 15:47.198
ამას ახლა მინდა წინააღმდეგობა გავუწიო.

15:47.198 --> 15:53.643
აქ ხედავთ ამერიკულ მოწყობილობას,
www.terawatt.com — ამის შემოწმება ინტერნეტში შეიძლება.

15:53.643 --> 15:59.209
ამისთვის არსებობს TÜV-ის ექსპერტიზა ეფექტურობის შესახებ.

15:59.209 --> 16:08.791
ლურჯი მრუდი გვიჩვენებს ენერგიას, რომელიც
ელექტრულად უნდა ჩაიდოს მანქანაში, იისფერი მრუდი მის ზემოთ

16:08.791 --> 16:13.900
კი გვიჩვენებს, რამდენი ენერგია გამოდის მექანიკურად.

16:13.900 --> 16:23.360
ანუ მუშაობს ელექტროძრავა, ჩაიდება 200 ვატი ელექტრული
სიმძლავრე და გამოდის 620 ვატი მექანიკური სიმძლავრე.

16:23.360 --> 16:28.900
ახლა კი კითხვა ჩნდება: საიდან მოდის დანარჩენი 420 ვატი?
ეს უხილავი ენერგიის წყაროა, სწორედ თავისუფალი ენერგია.

16:28.900 --> 16:40.179
შეიძლება იმდენად შორს წასვლაც, რომ ამ 620 ვატიდან 200 ვატი
დაუბრუნდეს შესასვლელს და მომხმარებელს დარჩენილი 420 ვატი მიეცეს.

16:40.179 --> 16:45.773
მაშინ აღარ არის საჭირო მატერიის
დაწვა მხოლოდ ენერგიის წარმოებისთვის.

16:45.773 --> 16:55.720
ანუ სრულიად მოძველებული ცოდნაა იმის ფიქრი, რომ ენერგიის
წარმოებისთვის მატერია უნდა დაიწვას — შეიძლება სივრცის დაწვაც.

16:55.720 --> 17:01.761
რა თქმა უნდა: თუ ცეცხლში შეშის კოცონს ჩააგდებ, ხე
დაიწვება, ცხადია, მაგრამ ეს აუცილებელი არ არის. შეიძლება

17:01.761 --> 17:05.452
სივრცის დაწვაც, ეს მოგვიანებით ფორმულებშიც იქნება ნაჩვენები.

17:05.452 --> 17:11.904
ეს არის TÜV-ის ექსპერტიზა. შემდეგ ეჭვმიტანილები, განსაკუთრებით
უნივერსიტეტებიდან, ამბობენ: კარგი, იქნებ TÜV კორუმპირებულია.

17:11.904 --> 17:18.153
ამიტომ Terawatt-მა მეორე ექსპერტიზა ჩაატარა
ამერიკელ ექსპერტთან, Underwriters

17:18.153 --> 17:23.277
Laboratories-თან, წამყვან ამერიკულ საგამოცდო ინსტიტუტთან.

17:23.277 --> 17:27.440
მათ შესანიშნავად დაადასტურეს TÜV-ის გაზომვის მონაცემები.

17:27.440 --> 17:34.280
შემდეგი მოწყობილობა ეკუთვნის
ავსტრალიას – LUTEC წერია სათაურის ზედა ხაზში.

17:34.280 --> 17:41.300
მას აქვს მითითებული ეფექტურობა 1440 პროცენტი.
მსოფლიოს უდიდესმა შემფასებელმა, Société

17:41.300 --> 17:46.112
Générale de Surveillance-მა, შეამოწმა ეს მოწყობილობა:

17:46.112 --> 17:50.656
შიგნით იდება 10 ვატი და გამოდის 145 ვატი.

17:50.656 --> 17:55.940
აქაც შეიძლება 10 ვატის დაბრუნება შესასვლელში
და დანარჩენი დაახლოებით 135 ვატის გამოყენება.

17:55.940 --> 18:00.663
ამაში სასაცილო ის არის, რომ საქმე ეხება
ელექტრო-ელექტრულ გადამყვანს: შიგნით იდება 10 ვატი

18:00.663 --> 18:04.870
ელექტროენერგია და გამოდის 145 ვატი ელექტროენერგია.

18:11.420 --> 18:17.160
მე ეს პოლიტიკოსებსაც წარვუდგინე და
შემდეგ ამბობენ: ჯერ არ არის აღიარებული.

18:17.160 --> 18:33.220
ვის წარუდგინეს ეს, ამას ახლავე ინტერნეტში ვაჩვენებ –
მაგრამ ჯერ კიდევ ერთი მაგალითი, რომლის სახელი აქ ყველამ იცის.

18:35.200 --> 18:42.316
რადგან ამბობდნენ, რომ ოფიციალური მეცნიერების მხრიდან ჯერ არ არის
აღიარებული, ჯერ არ არის გათვალისწინებული, ახლა

18:42.316 --> 18:49.940
ციტირებას ვაკეთებ Massachusetts Institute of
Technology-ს, მსოფლიოს ერთ-ერთ წამყვან კვლევით ინსტიტუტს.

18:49.940 --> 18:55.744
იქ საუბარია პატარა სინათლის გამომცემ დიოდებზე, ანუ LED-ებზე:

18:55.744 --> 19:04.041
„Operating Above Unity Efficiency“ – გერმანულად, ისინი მუშაობენ
100 პროცენტზე მეტი ეფექტურობით. პუბლიკაციაში

19:04.041 --> 19:14.420
ნათქვამია, რომ ეფექტურობა η აღემატება 200 პროცენტს –
ამას ოფიციალურად კითხულობთ MIT-ის პუბლიკაციაში.

19:14.420 --> 19:20.607
მას შემდეგ, ფაქტობრივად, უნდა ვიფიქროთ, რომ თავისუფალი ენერგია
საკმარისად აღიარებულია, რადგან არსებობს უდიდესი საექსპერტო

19:20.607 --> 19:26.744
საზოგადოებების დასკვნები, TÜV-იდან SGS-მდე, და რადგან წამყვანი
ინსტიტუტების, როგორიცაა MIT, შესაბამისი შედეგები არსებობს

19:26.744 --> 19:31.239
– ფაქტობრივად, უნდა ვიფიქროთ, რომ ეჭვი საერთოდ აღარ არსებობს.

19:31.239 --> 19:39.335
აქ იწყება ჩემი საკუთარი ნაშრომი. აქ პირველ რიგში
რამდენიმე საჩვენებელ ეგზემპლარს ვაჩვენებ, მაგალითად კრისტალურ

19:39.335 --> 19:43.480
უჯრედებს – აკუმულატორებს, რომლებიც არასოდეს ცარიელდება.

19:43.480 --> 19:51.734
მათგან მუდმივად შეიძლება რამდენიმე მილივატის აღება, და თუ მათ
ხანგრძლივად დაამოკლებთ სასტარტო კაბელით, შემდეგ კაბელს მოაშორებთ

19:51.734 --> 19:57.499
და მეოთხედი საათი დაელოდებით, კრისტალური უჯრედი
თავისით კვლავ აღდგება – ესე იგი, ეს არის

19:57.499 --> 20:01.787
აკუმულატორები, რომლებიც, ასე ვთქვათ, არაფრისგან იტენება.

20:01.787 --> 20:15.240
დაამზადა ისინი კოლეგამ, სახელად გი ჰარი, ლუქსემბურგში,
რომელიც მათ უბრალოდ თავისუფლად არიგებს – ასობით ეგზემპლარს.

20:19.611 --> 20:29.393
არსებული მრავალი პატენტიდან მხოლოდ ერთს ვახსენებ: ეგრეთ
წოდებულ „კოლა-მანქანას“ 1920-იანი წლებიდან, რომელიც დადასტურდა

20:29.393 --> 20:36.023
მიუნხენის, ტრონჰეიმის, კოპენჰაგენისა და ბერლინის უნივერსიტეტებში.

20:36.023 --> 20:45.245
1940-იან წლებში ინგლისურმა სადაზვერვო სამსახურმა გამოიძახა
გამომგონებელი, სახელად კოლა; ამის შესახებ არსებობს ინგლისური

20:45.245 --> 20:51.667
სადაზვერვო ანგარიშები, რომელთა წაკითხვაც ინტერნეტში შეიძლება.

20:51.667 --> 20:59.922
აპარატი ოთხ უნივერსიტეტში ნამდვილად დადასტურდა –
კითხვა, რა თქმა უნდა, ისაა, რატომ არავინ საუბრობს ამაზე.

20:59.922 --> 21:07.658
რატომ ხდება ასე – თუ ჩვენ ხელთ გვაქვს სუფთა ენერგია, ეს
ამოუწურავი, უფასო, აბსოლუტურად ეკოლოგიურად სუფთა კვანტური

21:07.658 --> 21:16.489
ვაკუუმის ნულოვანი წერტილის ენერგია, რომელიც არავითარ ჯანმრთელობის
რისკს არ შეიცავს, რომელიც დედამიწაზე ყველგან მუდმივად არსებობს,

21:16.489 --> 21:22.993
რომლის მოპოვებაც სადაც გინდა შეიძლება და რომლის
გამოყენებაც საათის განმავლობაში სრული ტექნიკური

21:22.993 --> 21:27.286
საიმედოობით შეიძლება – რატომ არ გვეუბნება ამას არავინ?

21:27.286 --> 21:33.024
ამ წინადადებას იმიტომ ვციტირებ, რომ ის ნამდვილად მომისმენია
მათემატიკოს კოლეგებისგან, რომლებსაც თავიდან

21:33.024 --> 21:38.579
ეჭვი ეპარებოდათ ჩემს თეორიულ ნაშრომებსა და
შესაბამისი დიფერენციალური განტოლების ამონახსნებში.

21:38.579 --> 21:40.897
მე ვუთხარი: მაშინ თქვენ თვითონ გამოთვალეთ.

21:40.897 --> 21:46.734
მათ ეს გააკეთეს და რამდენიმე კვირის შემდეგ მოვიდა პასუხი:
„დიახ, ჩვენ ეს ჩვეულებრივი რუნგე-კუტას მეთოდით გადავამოწმეთ,

21:46.734 --> 21:50.211
თქვენ სრულიად მართალი ხართ – რატომ არ გვეუბნება ამას არავინ?“

21:50.211 --> 21:57.925
ეს ხშირად მსმენია კოლეგა სპეციალისტებისგან და, რა
თქმა უნდა, ვკითხულობ თავს: რატომ დუმან ისინი მას

21:57.925 --> 22:04.800
შემდეგ, რაც გადაამოწმეს? ესეც საინტერესო კითხვაა.

22:04.800 --> 22:17.199
შეიძლება მატერიის დაწვა ღუმელში – თუ მასში ხის ნაჭერს ჩააგდებ,
წვისას მასა იცვლება, მოქმედებს E = mc², მასას ენერგიად გარდაქმნი.

22:17.199 --> 22:23.744
რამდენად მინიმალურია ეს ეფექტი, ამისთვის აინშტაინი დგას.

22:23.744 --> 22:29.400
თუ პირიქით, ღუმელში სივრცეს ჩააგდებ, პროცესი, რა
თქმა უნდა, სხვაგვარად გამოიყურება – ალი არ მიგაქვს.

22:29.400 --> 22:38.818
თუ ერთ ლიტრ სივრცეს დაწვავ, მასში მოცულობის ჯერ 45-ჯერ ელექტრონის
მასის მეოთხე ხარისხზე, ჯერ სინათლის სიჩქარის მეხუთე ხარისხზე,

22:38.818 --> 22:46.975
გაყოფილი 12-ჯერ ჰიპერწვრილი სტრუქტურის მუდმივის კვადრატზე, ჯერ
პლანკის მოქმედების კვანტი გაყოფილი 2π-ის მესამე

22:46.975 --> 22:54.539
ხარისხზე – აქაც, ანუ პროპორციულობის კოეფიციენტი,
რომლითაც ერთი ლიტრი მოცულობის „დაწვა“ შეიძლება.

22:54.539 --> 23:06.018
მოკლედ: ერთი ლიტრი მოცულობა იმდენ მეგავატ-საათ ენერგიას შეიცავს,
რომ მთელ სამყაროს შეიძლება ერთი ლიტრი წაართვა და

23:06.018 --> 23:17.168
ის ამას ვერ იგრძნობს – და მაინც, აქედან
შეიძლება უზარმაზარი რაოდენობის მეგავატ-საათების მიღება

23:26.360 --> 23:36.979
საკითხავია, შეიძლება თუ არა ამის გამოყენება, და ეს იყო
ჩემი მიდგომა. ყველა ფორმულისა და სამმაგი ინტეგრალის წინასწარ

23:36.979 --> 23:42.941
გამოთვლის გარეშე: წარმოიდგინეთ მაგნიტი ან ელექტრული მუხტი.

23:42.941 --> 23:50.634
მაგნიტი ქმნის მაგნიტურ ველს, და ეს ველი სინათლის სიჩქარით
მიედინება სივრცეში – ეს შედეგია როგორც კლასიკური

23:50.634 --> 23:58.640
ელექტროდინამიკის, ისე ფარდობითობის თეორიისა: მაგნიტური
ველი და ელექტრული ველი სინათლის სიჩქარით ვრცელდება.

23:58.640 --> 24:04.780
მაშასადამე, მაგნიტი მუდმივად ქმნის
ველს და მუდმივად ავსებს სივრცეს ველით.

24:04.780 --> 24:13.720
საიდან იღებს მაგნიტი ამისთვის ენერგიას? ის ხომ არ
იხარჯება. მაშ, მაგნიტი მუდმივი მოძრაობის მანქანაა?

24:13.720 --> 24:18.619
ასე იქნებოდა, სივრცის ენერგია რომ არ
არსებობდეს – მაგრამ, რა თქმა უნდა, ეს სისულელეა,

24:18.619 --> 24:22.506
მუდმივი მოძრაობის მანქანა არ შეიძლება არსებობდეს.

24:22.506 --> 24:27.721
ჰაიზენბერგმა ერთხელ ასე ჩამოაყალიბა: შესაძლებელი უნდა იყოს
მაგნეტიზმის, როგორც სივრცის ენერგიის წყაროს,

24:27.721 --> 24:33.553
გამოყენება, მაგრამ „ჩვენ, მეცნიერებათა იდიოტები, ვერ
ვახერხებთ ამას, ეს გარეშე ადამიანებისგან უნდა მოვიდეს“.

24:33.553 --> 24:39.520
ამას მხოლოდ თავმდაბლად შემიძლია დავამატო:
აქ დგას გარეშე ადამიანი, და მე გარიყული ვარ.

24:45.680 --> 24:53.162
თავდაპირველად ეს ელექტროსტატიკური მეთოდით ვცადე. იდეა:
თუ, როგორც ბავშვობიდან ცნობილია, პლასტმასის სახაზავს

24:53.162 --> 24:57.888
ნაჭრით იხეხავ, შემდეგ ამით ქაღალდის ნაჭრები შეგიძლია ასწიო.

24:57.888 --> 25:11.967
ეს ძალა როტორზეც შეიძლება გადავიდეს. ზემოთ არის ალუმინის ლითონის
დისკი – ხარჯების გამო, სამზარეულოს ალუმინის ფოლგა იკეას მუყაოზე.

25:11.967 --> 25:25.402
მთელი თორმეტწლიანი კვლევა სრულად დაფინანსდა იმ საოჯახო ფულიდან,
რომლის დაზოგვაც ცოლმა შეძლო, და მთლიანად თავისუფალ დროს ჩატარდა,

25:25.402 --> 25:33.200
პროფესორად კვირაში 40-დან 50 საათამდე მუშაობის პარალელურად.

25:37.820 --> 25:42.902
ამიტომ Ikea-ს მუყაო და სამზარეულოს
ალუმინის ფოლგა ძალიან სასურველი საველე წყაროა.

25:42.902 --> 25:52.476
ქვემოთ მოთავსებულია ალუმინის ზედაპირებისგან შემდგარი
როტორი, რომელიც მაქსიმალურად მსუბუქი უნდა იყოს. საველე წყარო

25:52.476 --> 25:57.552
როტორს ისე იზიდავს, როგორც სახაზავი ქაღალდის ნაფლეთებს.

25:57.552 --> 26:04.597
ვინაიდან როტორის ფრთები დახრილია,
მიზიდულობის ძალა დახრილად მოქმედებს.

26:04.597 --> 26:11.434
თუ მუხტი ძალიან სუსტია, ძალა როტორის ასაწევად არ კმარა; თუ
ზედმეტად ძლიერად დამუხტავ, როტორი საველე წყაროს ეჯახება

26:11.434 --> 26:17.027
– რაც მოსაბეზრებელია, რადგან მაშინ ახალი როტორი უნდა ააგო.

26:17.027 --> 26:21.799
თუ პირიქით, დაელოდები, სანამ ტრიალს დაიწყებს, მთელი ეს სისტემა
უსასრულოდ ტრიალდება: საველე წყარო ერთხელ

26:21.799 --> 26:27.645
იტენება, და შემდეგ როტორი უსასრულოდ აგრძელებს
ტრიალს, დამატებითი ენერგიის მიწოდების გარეშე.

26:27.645 --> 26:35.216
პირველი აწყობილი ნიმუში ზემოთ საველე წყაროსგან შედგებოდა, ქვემოთ
კი – სამზარეულოს ალუმინის ფოლგისგან დამზადებული

26:35.216 --> 26:42.268
ალუმინის როტორის ფრთებისგან, ხის ჩარჩოზე
გადაჭიმული, მთლიანად სტიროპორის მოტივტივეებზე დაყრდნობილი.

26:42.268 --> 26:53.298
ვინაიდან სპეციალურად შემუშავებული სასრულ-ელემენტო გამოთვლებიდან
ცნობილი იყო, რომ ბრუნვის მომენტი დაახლოებით 1,2 მიკრონიუტონმეტრით

26:53.298 --> 27:02.191
ძალიან მცირეა, საყრდენი უკიდურესად ხახუნისგან
თავისუფალი უნდა ყოფილიყო – ამიტომ სტიროპორის მოტივტივეები,

27:02.191 --> 27:08.560
წყლით სავსე საშხაპე კაბინაზე დადგმული. და აი: ტრიალდება.

27:08.560 --> 27:19.164
კრიტიკოსები ამტკიცებდნენ, რომ ეს შეიძლება კლასიკური ენერგიის
ტრანსპორტირება იყოს – რომ დამუხტვისას ენერგია

27:19.164 --> 27:30.183
ელექტროსტატიკურად დამუხტული ჰაერის მოლეკულების მეშვეობით
საველე წყაროდან როტორზე გადადის და ამოძრავებს მას.

27:30.183 --> 27:51.654
უარყოფის მიზნით, კონსტრუქცია ვაკუუმურ კამერაში
მოათავსეს: თუ ჰაერს ამოტუმბავ, ბორბალი კვლავ აგრძელებს ტრიალს.

27:51.654 --> 27:59.024
თუმცა, 1-დან 3 მილიბარამდე მცირე ნარჩენი წნევის დროს წარმოიქმნება
ნათების მოვლენები და ბევრი იონი, რომლებიც

27:59.024 --> 28:05.524
ხელს უშლიან ბრუნვას – ანუ იონები არ არის
მამოძრავებელი ძალა, არამედ უფრო ხელშემშლელი ფაქტორი.

28:05.524 --> 28:12.467
თუ გავაგრძელებთ ამოტუმბვას რამდენიმე 10 ხარისხად
მინუს 5 მილიბარამდე, ანუ კარგ მაღალ ვაკუუმში,

28:12.467 --> 28:17.323
იონების პრობლემა მოგვარდება და როტორი ისევ ბრუნავს.

28:17.323 --> 28:34.169
ამის შემდეგ პროფესიონალი კოლეგები მოითხოვდნენ
ყოველგვარი წარმოსადგენი კლასიკური ახსნის მექანიზმის

28:34.169 --> 28:45.158
სრულ გამორიცხვას – მხოლოდ ამის შემდეგ დაიჯერებდნენ.

28:45.158 --> 29:08.745
ეს გაზომვით შეიძლებოდა დაემტკიცებინათ: პიკოამპერმეტრებითა და სხვა
საზომი ტექნიკით შეადარეს შეტანილი ელექტრული

29:08.745 --> 29:31.920
ენერგია როტორზე მექანიკურად გაზომილ ენერგიას, რომელიც
ლოგარითმულად იყო გამოსახული ბრუნვის სიხშირის მიმართ.

29:31.920 --> 29:44.516
ელექტრული დანახარჯი იყო დაახლოებით 3 ნანოვატი,
მექანიკური გამომავალი კი დაახლოებით 150 ნანოვატი.

29:44.516 --> 29:51.905
თავისუფალი ენერგიის კვლევის ენაზე ეს
შეესაბამება დაახლოებით 5000-დან 5050 პროცენტამდე

29:51.905 --> 29:56.776
Over-Unity-ს – თუმცა მხოლოდ ნანოვატების დიაპაზონში.

29:56.776 --> 30:06.075
აღსანიშნავია: კომერციული FEM-პროგრამებიც, როგორიცაა Ansys,
რომლებიც ათობით ათასი ევრო ღირს, გადამოწმებისას იმავე შედეგს

30:06.075 --> 30:13.107
იძლევიან, რასაც თვით შემუშავებული, უფასო
პროგრამა – ანუ კომერციული ინდუსტრიული პროგრამულიც

30:13.107 --> 30:17.114
კი ადასტურებს თავისუფალი ენერგიის გარდაქმნას.

30:17.114 --> 30:24.693
მიუხედავად ამისა, ძნელად ვინმე ელის
ამას: ასე კარგად მუშაობს ცენზურა.

30:24.693 --> 30:32.326
ამ შედეგების მიღების დროს ჯერ არც კი იყო ცნობილი,
რომ თავისუფალი ენერგიის კვლევა საერთოდ არსებობდა.

30:32.326 --> 30:41.064
მხოლოდ მაშინ, როცა ამ საზოგადოებამ საკუთარი
ინიციატივით დაამყარა კონტაქტი, პირველად მოხერხდა

30:41.064 --> 30:47.828
ცენზურის გარღვევა – ექვსიდან რვა წლამდე კვლევის შემდეგ.

30:47.828 --> 30:58.666
რა თქმა უნდა, იყვნენ ეჭვმიტანილებიც, რომლებიც მოითხოვდნენ
დამტკიცებას გაზრდილი სიმძიმის ძალის პირობებში იუპიტერზე,

30:58.666 --> 31:11.860
რაზეც მხოლოდ იმის პასუხი შეიძლებოდა გაცემულიყო: დედამიწაზე
ენერგიის პრობლემა ამჟამად უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე იუპიტერზე.

31:19.860 --> 31:31.648
საკმარისია 150 ნანოვატი კაცობრიობისთვის?

31:31.648 --> 31:39.841
რა თქმა უნდა არა – საჭიროა უფრო ძლიერი მანქანების
შემუშავება. ეს გახდა მეორე კვლევითი ნაწილის მიზეზი.

31:39.841 --> 31:49.519
ლაბორატორიის, თანამშრომლების, სამდივნოს ან მნიშვნელოვანი ბიუჯეტის
გარეშე – 2012 წელს ხელმისაწვდომი იყო 428 ევრო

31:49.519 --> 31:59.105
წლიური ბიუჯეტი, არავითარი ხელსაწყოები, არავითარი
მანქანები – დარჩა მხოლოდ თეორიული განვითარება:

31:59.105 --> 32:07.220
მძლავრი თავისუფალი ენერგოკონვერტორი,
დაახლოებით ერთი-ორი მაცივრის ზომის, დაახლოებით 10

32:07.220 --> 32:12.041
კვტ სიმძლავრით საყოფაცხოვრებო მოხმარებისთვის.

32:12.041 --> 32:18.568
ასეთი მოწყობილობა სარდაფში სახლებს სივრცის ენერგიით
მოამარაგებდა, სრულიად გაზისა და ელექტროენერგიის

32:18.568 --> 32:23.925
გადასახადის გარეშე და შესაბამისი გარემოს დაბინძურების გარეშე.

32:28.832 --> 32:44.460
შედარებისთვის, გერმანიის ფიზიკური საზოგადოების
სტატისტიკა 2060 წლამდე ენერგომოხმარების შესახებ,

32:44.460 --> 32:54.844
რომელშიც, სხვათა შორის, Shell-იც (1999) მონაწილეობდა:

33:00.281 --> 33:13.898
ელექტრულ ველებს არ გააჩნიათ საკმარისი სიმძლავრის
სიმკვრივე, რომ სივრცეში არსებული უზარმაზარი ენერგია

33:13.898 --> 33:21.820
ეფექტურად გამოიყენონ – ამისთვის საჭიროა მაგნიტური ველები.

33:21.820 --> 33:39.269
ამიტომ ჰაიზენბერგიც მაგნიტზე საუბრობდა, როგორც ენერგიის შესაძლო
წყაროზე, არასოდეს – ელექტრულ ველებზე: ელექტრული ველები

33:39.269 --> 33:57.946
იძლევიან 40 ჯოულამდე კუბურ მეტრზე, მაგნიტური ველები კი –
1,6 მილიონ ჯოულამდე კუბურ მეტრზე – შესამჩნევი განსხვავება.

33:57.946 --> 34:04.943
ამიტომ მაგნიტური ველი უნდა იქნას გამოყენებული.

34:04.943 --> 34:17.749
ფოტონის ლაგრანჟის ოპერატორი ელექტრომაგნიტურ ველში იყო
საწყისი წერტილი მძლავრი მაგნიტური ძრავისკენ მიმავალ გზაზე.

34:17.749 --> 34:42.208
ყველაზე ნათლად ეს ორ მოძრავ მაგნიტზე შეიძლება იყოს ნაჩვენები.

34:42.208 --> 34:51.640
კლასიკურ, სტატიკურ მიახლოებაში – როგორც ამას ყველა ელექტროძრავის
მწარმოებელი იყენებს – ველის გავრცელების სასრული სიჩქარე

34:51.640 --> 35:00.365
უგულებელყოფილია და პრაქტიკულად უსასრულოდ მიიჩნევა, ვინაიდან
სინათლის სიჩქარე ყოველდღიურ ცხოვრებაში ხომ „თითქმის

35:00.365 --> 35:10.100
უსასრულო“ ჩანს. მაშინ უბრალოდ მოქმედებს: რაც უფრო ახლოს
მიუახლოვდებიან ორი მაგნიტი ერთმანეთს, მით უფრო ძლიერია ძალა.

35:10.100 --> 35:28.553
თუ გავითვალისწინებთ ველის გავრცელების რეალურ, სასრულ
სიჩქარეს – სინათლის სიჩქარეს –, სურათი სხვაგვარია: ველს

35:28.553 --> 35:38.592
„სჭირდება“ დრო, რომ ერთი მაგნიტიდან მეორემდე მიაღწიოს.

35:38.592 --> 35:46.882
ამ დროის განმავლობაში მეორე მაგნიტი უკვე შორს წავიდა.

35:46.882 --> 35:54.304
ამის გამო ძალა ჯერ კიდევ „მოქმედებს“ საწყის, უფრო მოკლე მანძილზე,
მაშინ როცა რეალური მანძილი უკვე მეტია – ანუ ძალა

35:54.304 --> 36:02.599
სინამდვილეში უფრო ნაკლებია, ვიდრე კლასიკური,
ენერგიის შენარჩუნების მიახლოება იწინასწარმეტყველებს.

36:02.599 --> 36:11.947
სწორედ აქ არის გადამწყვეტი წერტილი: გავრცელების
სასრული სიჩქარის გათვალისწინებით შესაძლებელია

36:11.947 --> 36:17.899
ძალის კლასიკური ენერგიის შენარჩუნების „გარღვევა“.

36:17.899 --> 36:23.183
ეს არ არის ახალი ფიზიკა, არამედ დამკვიდრებული სახელმძღვანელო
მასალა – რაც შეიძლება წაიკითხოთ ლანდაუს/ლიფშიცისთან

36:23.183 --> 36:29.967
ლიენარ-ვიხერტის პოტენციალების (შეყოვნებული პოტენციალების)
სათაურით, ასევე ცნობილია სხვა სტანდარტულ ნაშრომებშიც.

36:42.496 --> 36:50.841
სივრცის „დაწვა“ მეგავატსაათებში ლიტრზე უკვე
აღწერილია დე ბროლის მიხედვით არსებულ პუბლიკაციაში.

36:50.841 --> 37:04.309
ასე რომ, ეს უკვე ცნობილი, დამკვიდრებული ფიზიკაა, რომელიც უბრალოდ
ახლად იქნა შეკრებილი – როგორც პაზლი, რომლის დიდი ხნის

37:04.309 --> 37:18.820
არსებული ნაწილები აქამდე არავის ჰქონდა უფლება შეეკრა, ან
როგორც ლექსი, რომელიც მხოლოდ ცნობილ ასოებს ახლად აწყობს.

37:24.928 --> 37:33.425
სწორედ ამიტომ, ვერავინ შეძლებს დამკვიდრებული
ფიზიკიდან ამ განცხადებების შინაარსობრივად ეჭვქვეშ დაყენებას.

37:33.425 --> 37:48.220
კონკრეტულად: როდესაც ორი სხეული ერთმანეთისკენ
მიემართება, მოქმედებს შემცირებული ძალა; როდესაც ერთმანეთისგან

37:48.220 --> 37:55.725
შორდებიან, მოქმედებს გაზრდილი ურთიერთქმედების ძალა.

37:55.725 --> 38:11.546
თუ მაგნიტს სწორად დაპოლარებული კოჭით აიძულებთ წინ და უკან რხევას,
ისე რომ პოლუსები მიახლოებისას იგერიებენ ერთმანეთს

38:11.546 --> 38:30.380
(შემცირებული დამუხრუჭების ძალა) და დაშორებისას კვლავ იგერიებენ
(გაზრდილი აჩქარების ძალა), მაგნიტი მთლიანობაში უფრო სწრაფდება.

38:33.740 --> 38:47.069
ჩრდილოეთ პოლუსი ხვდება ჩრდილოეთ პოლუსს, მიახლოებისას დამუხრუჭების
ძალა მცირდება; შემდეგ სამხრეთ პოლუსი დგება

38:47.069 --> 39:01.190
სამხრეთ პოლუსის წინააღმდეგ, დაშორებისას მოგერიების,
აჩქარების ძალა იზრდება – სისტემა თავისით აჩქარებს.

39:01.190 --> 39:08.556
ეს პრინციპი FPGW-თეორიად იწოდება:
ურთიერთქმედების ველების განსაზღვრული გავრცელების სიჩქარე.

39:21.079 --> 39:34.296
ტექნიკური გაანგარიშება მოითხოვს დიფერენციალურ განტოლებებს,
რომლებიც, სხვა მეთოდებთან ერთად, რუნგე-კუტას მეთოდით იხსნება.

39:34.296 --> 39:52.160
რადგან თავიდან არცერთი მოთხოვნილი კოლეგა არ
დაეხმარა, განტოლებები დამოუკიდებლად შემუშავდა და ამოიხსნა

39:52.160 --> 40:02.680
– ზოგიერთს ადრე განეცხადებინა, რომ ეს ამოუხსნელია.

40:05.271 --> 40:22.027
ერთი სირთულე ამაში: კულონის ან მაგნიტური ძალების დროს ორ მუხტს ან
მაგნიტს შორის – 1/r² კანონი – ჩვეულებრივი პროპორციულობის

40:22.027 --> 40:34.114
კოეფიციენტები უნდა შეიცვალოს მოძრავი
მაგნიტების ფაქტობრივი ტრაექტორიებით, რადგან სასრული

40:34.114 --> 40:41.534
გავრცელების სიჩქარე უნდა იქნას გათვალისწინებული.

40:41.534 --> 41:01.340
თუ ამოხსნით სრულ დიფერენციალურ განტოლებას, ზამბარით დაკავშირებული
ორი მოძრავი მაგნიტისთვის მიიღება: სასრული გავრცელების

41:01.340 --> 41:24.340
სიჩქარის გამო რხევები თავისით იზრდება – ამპლიტუდები იზრდება,
სრულიად გარე ენერგიის მიწოდების გარეშე, სივრცის ენერგიიდან.

41:24.340 --> 41:27.928
არასწორი რეგულირებისას ამპლიტუდები პირიქით მცირდება.

41:27.928 --> 41:38.260
სივრცის ენერგია, შესაბამისად, ორივე მიმართულებით
კლასიკურ ენერგიად გარდაქმნადია – სრულფასოვანი ენერგიის ფორმა.

41:38.260 --> 41:49.046
ამ საფუძველზე ინტერნეტში წარმოდგენილი იქნა მძლავრი სივრცის
ენერგიის კონვერტორი: მანქანა საბურღი მანქანის ზომის, დაახლოებით

41:49.046 --> 41:54.641
500 ვატი სიმძლავრით – საყოფაცხოვრებო მოხმარებისთვის უფრო ცოტა.

41:54.641 --> 41:58.957
ერთი-ორი მაცივრის ზომის შემთხვევაში კი
დაახლოებით 10 კვტ-ის გამომუშავება შეიძლებოდა, საკმარისი

41:58.957 --> 42:01.569
გასათბობად და ელექტრომოწყობილობების მუშაობისთვის.

42:01.569 --> 42:09.429
ატომური ელექტროსადგურები, ელექტროგადამცემი
ხაზები, ნავთობი და გაზი ამით ზედმეტი გახდებოდა –

42:09.429 --> 42:15.247
სივრცის ენერგია ამას სუფთად და უფასოდ მოგვაწვდის.

42:23.680 --> 42:36.559
ჯერ კიდევ ნიკოლა ტესლამ 1891 წელს ამერიკელი ელექტროინჟინრების
ინსტიტუტის წინაშე განაცხადა, რომ დროის

42:36.559 --> 42:48.560
საკითხია, როდის შეუერთდებიან ადამიანები „ბუნების
მექანიზმს“ სივრცის ენერგიის გამოსაყენებლად.

42:48.560 --> 42:50.700
ტესლას მართლაც აეგო სივრცის ენერგიით მომუშავე ავტომობილი.

42:50.700 --> 43:05.200
ნაცნობი, კლაუს იებენსი (დღეს 86 წლის), პირადად ჰყვებოდა, როგორ
ეწვია მისი მამა ჰაინრიხ იებენსი – იმ დროს გერმანიის რაიხის

43:05.200 --> 43:19.100
გამომგონებელთა სამსახურის ხელმძღვანელი – 1930 წელს ამერიკაში
ნიკოლა ტესლას, იმოგზაურა მისი სივრცის ენერგიით მომუშავე

43:19.100 --> 43:26.384
ავტომობილით და შიგნით მინის მილებიანი კონვერტორიც კი ნახა.

43:26.384 --> 43:32.308
ასეთი მინის მილებიანი კონვერტორის კონცეფციები ისევე
თავისუფლადაა ინტერნეტში ხელმისაწვდომი, როგორც მისივე

43:32.308 --> 43:36.884
ყველა ნაშრომი, სრულად გამოქვეყნებული როგორც ღია კოდი.

43:48.865 --> 43:58.782
ვინც ამას ეძებს, Google-ში სახელით „Turtur“ ახლა უკვე
მიმბაძველთა გვერდებსაც იპოვის, რომლებიც მისი არ არის.

43:58.782 --> 44:12.040
სანდოა გვერდი, რომელიც „Ostfalia“-თ იწყება და რომელიც მან თავად
შექმნა; გარდა ამისა, არსებობს www.energiederzukunft.org

44:12.040 --> 44:27.767
(მართავს მარტინ შაიბელჰოფერი ავსტრიაში) და სივრცის ენერგიის
ვიკი რურის რაიონში მოღვაწე დოქტორ დოქტორ ვინდელშმიდტის მიერ.

44:27.767 --> 44:45.103
Ostfalia-ს გვერდზე ასობით გვერდი სამეცნიერო პუბლიკაცია ორენოვნად
(გერმანული/ინგლისური) თავისუფლად ჩამოსატვირთადაა ხელმისაწვდომი.

44:47.992 --> 44:53.995
ამ პუბლიკაციების მიუხედავად: საჯარო
დუმილი, ზოგჯერ შარლატანობის ბრალდებაც კი.

44:53.995 --> 45:09.257
ამის საპირისპიროდ დგას მრავალი საერთაშორისო ექსპერტიზა: პროფესორი
ნაგელი ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტიდან (ყოფილი აშშ-ის არმიის

45:09.257 --> 45:19.952
ოფიცერი, დღეს უნივერსიტეტის მასწავლებელი და
მკვლევარი) მხოლოდ საქმის მასალების გადახედვის

45:19.952 --> 45:27.359
შემდეგ წერს: „პროფესორი ტურტური საუკეთესოთა რიგშია.“

45:27.359 --> 45:48.540
ბლუმენაუს უნივერსიტეტის (ბრაზილია)
კოლეგაც ადასტურებს წამყვან როლს.

45:48.540 --> 45:57.726
იაპონელი ტაკააკი მუშა იმდენად შთაბეჭდილების
ქვეშ იყო, რომ დაითანხმეს თავისუფალი ენერგიის

45:57.726 --> 46:04.288
შესახებ წიგნის თავის დაწერაში მონაწილეობაზე.

46:04.288 --> 46:17.194
პეკინის ჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიის პროფესორი ვუშუ ჟანგი წერს:
„დასავლეთ ევროპაში პროფესორი ტურტური წამყვანი

46:17.194 --> 46:31.111
მეცნიერია ZPE კვლევაში, რადგან მან შესანიშნავი სამუშაო
შეასრულა.“ მსგავსს აცხადებს პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიაც.

46:31.111 --> 46:41.446
სხვა ექსპერტიზები, სხვათა შორის, ეინდჰოვენის ტექნიკური
უნივერსიტეტისა და კორეის ეროვნული მეტროლოგიის ინსტიტუტისგანაც

46:41.446 --> 46:52.087
არსებობს, რომლის დირექტორიც საუბრობს „იმედის ახალ
ნათებაზე ადამიანებისთვის“ – სულ დაახლოებით ათი ასეთი ექსპერტიზა.

46:52.087 --> 47:04.428
პოლიტიკაც შეეჯახა ამ თემას.

47:04.428 --> 47:25.912
ფედერალური კანცლერის ანგელა მერკელისადმი მიმართული
ონლაინ-მოქალაქეთა კითხვების რუბრიკის მეშვეობით ბატონმა ვანიჩეკმა

47:25.912 --> 47:36.760
გამოგზავნა შემდეგი, აქ სიტყვასიტყვით მოყვანილი შეკითხვა:

47:36.760 --> 47:44.615
„ძვირფასო ქალბატონო მერკელ, უკვე ერთ წელზე მეტია, რაც დაკავებული
ვარ თემით, სივრცის ენერგიის თეორიებით, რომლებიც დაამტკიცა

47:44.615 --> 47:49.580
პროფესორმა დოქტორმა კლაუს ვ. ტურტურმა ოსტფალიას უმაღლეს სკოლაში.

47:53.720 --> 48:01.733
რადგან შეთქმულების თეორიებს დიდად არ
ვაფასებ, ამ საკითხზე ძალიან ზუსტად ვიკითხავ.

48:01.733 --> 48:11.732
სრული საფუძვლით ვბედავ შემდეგ კითხვას: რატომ ვდებთ მილიარდობით
გადასახადის ფულს ენერგეტიკის კომერციულ პროდუქტებში, თუ

48:11.732 --> 48:17.177
სუფთა და უფასო ენერგიის წარმოების ტექნოლოგია უკვე გვაქვს?

48:17.177 --> 48:25.931
ფედერალური მთავრობა დადასტურებულად ყიდულობს
ამ სფეროს პატენტებს, წარმატებით დასრულებული

48:25.931 --> 48:32.060
გენერატორების მქონე ადამიანები ღამით ქრებიან.

48:35.872 --> 48:39.931
ნიკოლა ტესლამ ჯერ კიდევ 70 წელზე მეტი ხნის წინ
დაამტკიცა, რომ სატრანსპორტო საშუალებები

48:39.931 --> 48:42.990
შეუზღუდავად შეიძლება იმოძრაონ სივრცის პოტენციური ენერგიით.

48:42.990 --> 48:49.260
დიდ გენერატორებს საწვავის გარეშე შეუძლიათ მეგავატის
დიაპაზონში რამდენიმე ტერიტორიის უზრუნველყოფა, და ეს უსადენოდ.

48:49.260 --> 48:55.199
ჩვენ ჩვენი გადასახადების ფულით ვაფინანსებთ პროექტებს, რომლებიც
გაცილებით უაზროა. უეჭველად, ამ ენერგიის

48:55.199 --> 49:01.152
წყაროსაც შეიძლება დაბეგვრა, ისე რომ ნახშირითა
და ატომური ენერგიით გარემოს არ დავაზიანოთ.“

49:22.496 --> 49:31.140
ქალბატონ მერკელის თანამშრომლების პასუხი,
ფედერალური კანცლერის დავალებით, არსებითად ასეთი იყო:

49:31.140 --> 49:49.383
მრავალი წელია სივრცითი ენერგიის ფენომენი განიხილება,
თუმცა დღემდე არ არსებობს სარწმუნო და საყოველთაოდ აღიარებული

49:49.383 --> 49:59.520
მტკიცებულება, რომ ამით გამოსადეგი ენერგიის მიღება შეიძლება.

49:59.520 --> 50:06.097
სანამ მეცნიერება ამ მტკიცებულებას არ წარადგენს,
ფედერალური მთავრობა ჩვეულებრივი ენერგეტიკული

50:06.097 --> 50:10.814
ტექნოლოგიების განვითარებას დიდი მონდომებით გააგრძელებს.

50:10.814 --> 50:16.704
ხელმოწერილია: ფედერალური მთავრობის
პრესისა და ინფორმაციის სამსახური.

50:16.704 --> 50:32.231
ამის შესახებ საჯარო მკითხველთა წერილებს შორის
პირველ ადგილზე ბატონი ჰანს-ვერნერ ს. წერს: „დიახ,

50:32.231 --> 50:40.264
დროა, რომ მსგავსი რამ ახლა საჯაროდ გამოქვეყნდეს.

50:40.264 --> 50:50.595
მე და ჩემი ოჯახი დიდი ხანია თავისუფალ ენერგიას ვიყენებთ,
მაგრამ საჯაროდ არ გაგვიმხელს და ყოველთვის რაღაცას

50:50.595 --> 50:58.816
საჯარო ქსელიდანაც ვიღებდით. ძალიან ბევრი მოკლულია ამის გამო.“

50:58.816 --> 51:20.080
კიდევ ერთ უპასუხო მოთხოვნასა და ამ თემაზე
ბუნდესტაგის პეტიციაზე მოხსენება შემდგომში კიდევ ისაუბრებს.

51:20.080 --> 51:34.570
ნახსენებ განცხადებას „მოკლულების“ შესახებ: PES-ვიკი რუბრიკაში
„Suppression“ მოჰყავს სივრცული ენერგიის მკვლევართა ჩახშობის

51:34.570 --> 51:49.137
მრავალი შემთხვევა, მათ შორის 2007 წლის სტატისტიკა მონაცემებით
მოკლულთა და უგზო-უკვლოდ დაკარგულთა რაოდენობის, თითოეულ შემთხვევაში

51:49.137 --> 52:04.180
ჩართული ოფიციალური უწყებების, აგრეთვე გამოსყიდული, გაუჩინარებული
ან საიდუმლოდ შენახული პატენტების რაოდენობის შესახებ.

52:16.700 --> 52:28.991
ასევე შეტანილი იქნა ბუნდესტაგის პეტიცია
ალტერნატიული ენერგიის წყაროების/სივრცული ენერგიის თემაზე.

52:28.991 --> 53:08.197
პასუხში თავდაპირველად დადასტურდა მიღება და
აღწერილი იყო შემდგომი განხილვის გზა

53:08.197 --> 53:38.235
შესაბამისი ფედერალური სამინისტროს დასკვნის მეშვეობით.

53:38.235 --> 53:46.729
თუმცა ბოლოს ნათქვამი იყო: „ზემოხსენებული მოსაზრებების
ფონზე, სამწუხაროდ, ვერ დაკმაყოფილდა თქვენი თხოვნა

53:46.729 --> 53:51.455
თქვენი მიმართვის ინტერნეტგვერდზე გამოქვეყნების შესახებ.“

53:51.455 --> 54:07.800
ცხადია, სუფთა ენერგია არ განიხილება როგორც
საყოველთაო საზოგადოებრივი ინტერესის საკითხი.

54:07.800 --> 54:14.456
2011 წლის 2 მაისიდან საკუთარი კვლევა
შეჩერებულია, რადგან არ არსებობს შესაძლებლობა თეორიულად

54:14.456 --> 54:19.680
შემუშავებული მოწყობილობის რეალურად აშენებისა.

54:19.680 --> 54:31.834
მიმოქცევაშია აგრეთვე გაყალბებები: ერთი ე.წ. „პროფესორ ტურტურის
თავისუფალი ენერგიის კონვერტორი“ ინტერნეტში

54:31.834 --> 54:43.940
ცრუად მიუთითებს მის მისამართს კონტაქტად;
პასუხისმგებელი პირი, მიუხედავად ძიებისა, არ პასუხობს.

54:43.940 --> 55:05.463
გარდა ამისა, არსებობს დისკრედიტაციის გვერდი – ადრე „Esowatch“,
ახლა სასამართლოს მიერ ინტერნეტდანაშაულის გამო დახურული,

55:05.463 --> 55:17.654
თუმცა ძველი შიგთავსი ახალი სახელით „PSIRAM“ აგრძელებს არსებობას.

55:17.654 --> 55:38.308
საკუთარი ნაშრომების წინააღმდეგ მიმართული „ექსპერტიზა“
უფრო ახლო განხილვისას აღმოჩნდა პლაგიატი ზუსტად ამ წყაროდან –

55:38.308 --> 55:50.580
ნიმუში, რომელიც მსგავსი ბრალდებების დროს ხშირად მეორდება.

55:50.580 --> 56:02.974
დასასრულს, ჰაიზენბერგის კიდევ ერთი ციტატის ნაცვლად, მაქს პლანკის
სიტყვები: „ახალი სამეცნიერო ჭეშმარიტება ჩვეულებრივ არ მლიობს იმ

56:02.974 --> 56:12.948
გზით, რომ მისი მოწინააღმდეგეები დარწმუნდებიან და განაცხადებენ,
რომ განათლდნენ, არამედ იმ გზით, რომ მისი

56:12.948 --> 56:23.840
მოწინააღმდეგეები თანდათან გადაშენდებიან და
აღმოცენებული თაობა თავიდანვე გაეცნობა ჭეშმარიტებას.“

56:32.140 --> 56:40.184
და ამას კიდევ ორი სიტყვა: მაჰათმა განდიმ,
ამბობენ, თქვა: „ჯერ უგულებელყოფენ, მერე

56:40.184 --> 56:45.180
დასცინიან, მერე გებრძვიან, და მერე შენ იმარჯვებ.“

56:45.180 --> 56:53.580
ვინც უკვე მესამე საფეხურს მიაღწია, მხოლოდ ერთს
იტყვის: მალე გამარჯვება, მალე თავისუფალი ენერგიის გარღვევა.

57:05.339 --> 57:09.163
გმადლობთ!

57:25.500 --> 57:32.357
„ეს შესანიშნავია! გმადლობთ! ეს მართლაც შესანიშნავია!

57:32.357 --> 57:40.960
გმადლობთ! გმადლობთ! გმადლობთ!“ და თუ გინდათ,
რომ სიკეთე მიყოთ, უბრალოდ გადასცით ეს სხვებს.

57:40.960 --> 57:47.320
თუ ყველა ადამიანი იცოდა, რომ თავისუფალი ენერგიის
გამოყენება შესაძლებელია, კვლევა კვლავ შესაძლებელი გახდება.

57:47.320 --> 57:51.517
თუ ადამიანები დაინახავენ, რომ ეს
შესაძლებელია, რომ ასეთი მოწყობილობების აწყობა შეიძლება,

57:51.517 --> 57:53.640
წარმოიქმნება რაღაც კრიტიკული მასის მსგავსი.

57:53.640 --> 58:00.920
ამიტომ გადასცით ეს სხვებს, სხვებს, სხვებს – მაშინ ამ
მოწყობილობების აწყობა შესაძლებელი გახდება. გმადლობთ!

58:06.848 --> 58:10.624
გულითადი მადლობა მომავლის ამ ნათელი ხედვისთვის.

58:10.624 --> 58:19.580
გულითადი მადლობა თქვენ, რომ ამის მოყოლის ნება დამრთეთ.
ძალიან დიდი, გულითადი მადლობა, რომ ეს მშვენიერი ფორუმი აქ არის.
