WEBVTT 00:00.200 --> 00:07.060 Günler ýene sowuklap, garalýar – şeýlelikde, ýyly, yşykly öýe bolan sabyrsyzlyk hem artýar. 00:07.060 --> 00:12.280 Ýöne bahalar yzygiderli ýokary galýarka, bu barha lýuksa öwrülýän ýaly. 00:12.280 --> 00:15.998 Handelsblatt gazetiniň habaryna görä, Federal hökümet takmynan 30 milliard ýewro bilen 00:15.998 --> 00:18.100 elektrik bahasynyň derejesini peseltmäge synanyşýar. 00:18.100 --> 00:25.657 Halkara deňeşdirmede bolsa olar henizem rekord derejede galýar. Uly sözbaşylarda „energetika krizisi“ diýilýär. 00:25.657 --> 00:33.028 Sebäpler uruşlar ýa-da häzirki ekologiýa syýasatyny ýa-da ýokary CO2 töleglerini talap edýän howa üýtgemegi diýilýär. 00:33.028 --> 00:38.752 Gazylyp alynýan ýangyçlara we atom energiýasyna alternatiwalar, ýagny ýel we suw energiýasy hem-de gün energiýasy 00:38.752 --> 00:45.536 mahabatlandyrylýar we goldanylýar, beýleki tarapdan bolsa olaryň netijeliligi tankydy taýdan sorag astyna alynýar. 00:45.536 --> 00:52.064 Aýratyn-da, ýel energiýasynyň köpçülikleýin ösdürilmegi dürli sebäplere görä berk jedelli. 00:52.064 --> 00:56.768 Şeýlelikde, biz hakykatdanam ýeňip bolmajak energetika krizisindemi? 00:56.768 --> 01:07.008 Mugt, 100 % arassa, ekologiýa taýdan arassa we amalda tükeniksiz energiýa çeşmesi bar bolsa näme bolardy? 01:07.008 --> 01:14.941 Meşhur fizik Nikola Tesla XIX asyryň ahyrynda eýýäm kosmos energiýasyny ulanýan tehnologiýalar bilen synag geçiripdi. 01:14.941 --> 01:20.573 Maýa goýujylar üçin Teslanyň dünýä derejesinde simsiz aragatnaşyk we energiýa ulgamy baradaky arzuwly 01:20.573 --> 01:24.192 taslamasyndan nädip pul gazanyp boljakdygy düşnüksizdi. 01:24.192 --> 01:30.491 Şol bir wagtyň özünde, simsiz energiýa geçiriş ideýasy elektrik ulgamlaryna, geçirijilere we elektrik 01:30.491 --> 01:34.857 satuwyna esaslanýan döredilen işewürlik modellerine degdi. 01:34.857 --> 01:40.199 ABŞ-nyň bankiri J. P. Morgan mundan beýläk maliýeleşdirmegi ret edensoň, Teslanyň taslamasy 01:40.199 --> 01:43.571 barha pese gaçdy – we ahyrsoňy şowsuz boldy. 01:43.571 --> 01:49.101 Ýüz ýyldan gowrak wagt geçensoň, "Erkin energiýa" ideýasy henizem jedelleri döredýär – 01:49.101 --> 01:52.512 we döredilen ylymda pseudoylym hasaplanýar. 01:52.512 --> 01:57.732 Emma aýry-aýry batyrgaý bilesigelijiler ähli garşylyklara garamazdan gözläp we derňäp dowam 01:57.732 --> 02:01.547 edýärler. Olaryň biri prof. dr. rer. nat. Claus W. Turtur. 02:01.547 --> 02:07.979 Iň ýönekeý serişdeler bilen umyt beriji netijelere garamazdan, onuň gözlegleri şu güne çenli pese gaçyrylýar. 02:07.979 --> 02:15.663 Onuň gözleg meýdany: kwant vakuumynyň elektromagnit tolkunlarynyň nol nokady energiýasy, gysgaça meýdan energiýasy. 02:15.663 --> 02:22.211 Ol dürli meýdan energiýa hereketlendirijilerini ösdürmek bilen meşgullanýar we köp sanly kitabyň awtory. 02:22.211 --> 02:27.693 8-nji AZK-de prof. Turtur "Kwant vakuumynyň nol nokady energiýasy – ähli adamlar üçin 02:27.693 --> 02:31.220 erkin energiýa" atly tema boýunça çykyş etdi. 02:31.220 --> 02:37.215 Onuň tejribeleri we ähli adamlar üçin erkin energiýanyň mümkinçilikleri baradaky gyzykly we 02:37.215 --> 02:41.680 ylham beriji düşündirişlerini özüňiz diňläň. 03:17.340 --> 03:27.620 Biz göni indiki tapgyra, indiki dokladymyza geçýäris. Indi indiki tapgyr gelýär. 03:27.620 --> 03:34.259 Siz henizem bu barada hiç zat bilmeýärsiňiz, men bilýärin: Erkin energiýa! Bu meni hemişe haýran 03:34.259 --> 03:39.280 galdyran tema – erkin energiýa kimleri haýran galdyrmaýar? 03:39.280 --> 03:46.828 Bu temany AZK hasaplaşygy wagtynda beýan etmek hemişe meniň arzuwymdy. 03:46.828 --> 03:53.178 Indi biziň bu meselede hakykatdanam başarnykly bir dokladçymyz bar. 03:53.178 --> 04:00.999 Şeýle hem, bu dokladçynyň özi erkin energiýa babatynda tassyklanan bir oýlap tapmany etdi. Ol 04:00.999 --> 04:05.540 ýokaryk çykmanka, men onuň şahsyýetini beýan edýärin: 04:05.540 --> 04:11.380 Ol 1961-nji ýylyň 26-njy martynda doguldy. 04:11.380 --> 04:18.576 Ol Bonn şäherinde fizika boýunça matematika we himiýa goşmaça dersleri bilen okuwyny tamamlady we Regensburgda 04:18.576 --> 04:26.956 prof. dr. H. Hoffmannyň ýanynda gaty jisim tehnikasy ugrundan fizika boýunça doktorlyk derejesini aldy. 04:26.956 --> 04:37.159 Ol, Germaniýanyň Vakuum jemgyýetiniň dolandyryjysy, awtomobil üpjün edijisinde senagat işgäri we 04:37.159 --> 04:43.840 Tehniki býuronyň başlygynyň orunbasary bolup işledi. 04:43.840 --> 04:50.847 1998-nji ýyldan bäri Wolfenbüttel ýokary hünär mekdebinde eksperimental fizika we 04:50.847 --> 04:56.260 material tehnologiýasy boýunça professordyr. 04:56.260 --> 05:06.452 Ol fizika, matematika we hatda ruhyýet ugurlarynda köp sanly hünär kitaplarynyň awtorydyr. 05:06.452 --> 05:15.681 Onuň gözleg meýdany kwant vakuumynyň nol nokady energiýasydyr – bu hakykatdanam gaty gyzykly. 05:15.681 --> 05:27.045 Indi men indiki spikerimizi mähirli garşylamaga çagyrýaryn: Ol prof. dr. Klaus Wilhelm Turtur. AZK-de hoş geldiňiz! 05:29.056 --> 05:32.916 Ol bize ähli liebmachen üçin erkin energiýa berer. 05:32.916 --> 05:40.347 Biziň bilen bolanyňyz üçin sag boluň. Sizi aralarymyzda garşylamak biziň üçin uly hormatdyr. Nutugyňyzda üstünlikler! 05:40.347 --> 05:45.012 Köp sag boluň. Bu ýerde çykyş etmek şatlygy we hormaty doly meniň tarapymda. 05:45.012 --> 05:50.163 Mesele şundadyr: erkin energiýa temasy gaty güýçli senzura sezewar bolýar. 05:50.163 --> 05:56.843 Jikme-jikliklere geçmezden ozal, muny hemmeler üçin gysgaça düşündiresim gelýär. 05:56.843 --> 06:04.094 Fizikada hünär žurnallarynyň gözden geçirijilik ulgamyny girizmegi adaty zat – muny diňe 06:04.094 --> 06:09.402 senzura diýip düşünmeli, ýagny Peer Review. 06:09.402 --> 06:14.900 Çap edilip, neşir edilmäge diňe gözden geçirijileriň resmi taýdan rugsat beren zatlary rugsat berilýär. 06:14.900 --> 06:19.940 Gözden geçiriji islänçä teksti üýtgetmegi talap edip biler, ýa-da hiç hili teswirsiz 06:19.940 --> 06:23.248 diňe: Neşir edilmäge ýaramly däl, diýip biler. 06:23.248 --> 06:32.512 Soň gözden geçiriji garşy bolsa, uniwersitetlerde diňe: Biz bu zady asla duýmaýarys, diýilýär. 06:32.512 --> 06:34.592 Muny öňünden aýtmaly. 06:34.592 --> 06:40.282 Şonuň üçin adamlar munuň nähili aýdyňdygyna düşünýärler: Fizika okuwymda, hatda doktorlyk dissertasiýam 06:40.282 --> 06:43.484 wagtynda-da erkin energiýa barada hiç zat eşitmedim. 06:43.484 --> 06:50.104 Erkin energiýa diýen zadyň bardygyny bilmänkä, men eýýäm professorlyga bellenipdim. 06:50.104 --> 07:00.224 Tebigy ylymlaryň içinde – ýa-da belki diňe fizikanyň içinde – senzura şeýle ajaýyp işleýär. 07:00.224 --> 07:06.806 Soň okuw kitaplaryndaky käbir yşaratlar esasynda, wakuumda energiýa çeşmesi hökmünde 07:06.806 --> 07:11.134 ulanyp boljak başga bir zadyň bardygyny anykladym. 07:11.134 --> 07:16.000 Munuň şeýledigini düşünenimde, maňa aýdyň boldy: muny eksperimental taýdan subut etmeli. 07:16.000 --> 07:24.041 Soň Magdeburg uniwersitetinde elektrostatik rotorymy işledip başladym – munuň özi çykyşyň dowamynda beýan etjek 07:24.041 --> 07:32.864 zadym – giňişlik energiýasy konwerteriniň, ýagny şol erkin energiýany ulanyp bilýän konwerteriň nusgasy hökmünde. 07:32.864 --> 07:40.773 Çykyşymy ilki bilen dürli fiziki esaslary gürrüň bermek bilen başlamak isleýärin – bäş minut, munuň 07:40.773 --> 07:45.820 aňyrsynda nähili fizikanyň bardygy barada birnäçe bellik. 07:45.820 --> 07:54.412 Soňraky bölümde kuwwatly maşynlara-da degip geçmek we resmi tarapyň, ýagny esasy medeniýet metbugatynyň 07:54.412 --> 08:00.544 oňa nähili jogap berýändigini gürrüň bermek isleýärin. 08:00.544 --> 08:09.178 Bu meselä akyl taýdan giriş kwant teoriýasynyň atalarynyň – Heýzenbergiň, Bohryň we Şrödingeriň – kwant 08:09.178 --> 08:17.237 teoriýasynda garmonik ossilýatoryň hiç haçan asuda bolup bilmejekdigi baradaky düşünjesidir. 08:17.237 --> 08:21.095 Energiýa öz bahalary (n + ½) çend ħ çend Omega görnüşinde. 08:21.095 --> 08:32.266 Eger n ýerine 1 goýsaň, gün şöhlesi ýa-da islendik başga ýagtylyk bolýar – ýagny n = 1 ulanylsa, gün energiýasy ulanylýar. 08:32.266 --> 08:38.069 Ýerine kwant ýagdaýy n = 0 goýulsa, gün energiýasynyň doganoglany diýilýän zady 08:38.069 --> 08:41.840 ulanylýar: kwant wakuumynyň nol nokady tolkunlary. 08:41.840 --> 08:49.360 n = 0 hem atlandyrylyşynyň sebäbi – şonuň üçin „nul nokat tolkunlary“ diýilýär. 08:49.360 --> 08:56.680 Ýöne, gyzykly zat: n = 0 goýlanda E energiýasy nol bolmaýar. 08:56.680 --> 09:06.611 n = 0 goýsaň, diňe n ýitýär, ½ gezek ħ gezek Omega galýar – ýagny, ol ýerde energiýa bar. Sorag, ony ulanyp bolýarmy ýa ýok. 09:06.611 --> 09:18.374 Bu soraga ilkinji bolup Hendrik Brugt Gerhard Kazimir atly adam jogap berdi, ol gollandiýaly bolup, teoriýadan erkin energiýanyň 09:18.374 --> 09:26.185 – kwant wakuumynyň şu nul nokat tolkunlarynyň – iki sany parallel ýerleşdirilen metal 09:26.185 --> 09:30.620 plastinkany biri-birine çekmelidigini çykardy. 09:30.620 --> 09:36.434 Bu wakuumda hem işleýär, howa molekulalarynyň bolmagy päsgel bermeýär. 09:36.434 --> 09:43.328 Iki plastinka kwant wakuumynyň nul nokat tolkunlary sebäpli biri-birini özara çekýär. 09:43.328 --> 09:48.707 Bu çekiji güýji Kazimir hasaplady. 09:48.707 --> 09:56.186 Soň bolsa ol 49 ýyllap masgaralandy. 09:56.186 --> 10:04.255 1997-nji ýylda Ýel uniwersitetiniň abraýly alymy Stiw Lamoro Ýel uniwersitetinde Kazimir formulanyň dogrudygyny 10:04.255 --> 10:12.672 subut edip – ölçeg taýdan subut edip – Kazimir güýjüniň üstüniň örtülmegini belli bir derejede bozdy. 10:12.672 --> 10:21.810 Ýeri gelende aýtsak, 2005-nji ýyldan bäri önümçilik senagaty kompýuterleriň mikroçipleri üçin Kazimir güýjlerini hasaba 10:21.810 --> 10:32.832 almaly, sebäbi miniatýurlaşma şeýle kiçeldi welin, bu kwant-teoretiki güýçleri hasaba almazdan işlemek mümkin däl. 10:32.832 --> 10:42.233 Şeýlelikde, bu hem fizikanyň tanap başlaýandygynyň subutnamasy: Kwant wakuumynyň bu güýçlerini ulanmak mümkin. 10:42.233 --> 10:52.962 Munuň ýene bir subutnamasy Riçard Feýnmanyň wakuum polýarizasiýasyny teoretiki taýdan işläp düzen işidir. 10:52.962 --> 11:00.025 Onda gyzykly zat, Feýnmanyň 1948-nji ýyldaky işi gysga wagtyň içinde eksperimental taýdan tassyklandy, şonuň 11:00.025 --> 11:05.160 üçin Feýnman tiz wagtdan munuň üçin Nobel baýragyny aldy. 11:05.160 --> 11:15.174 Ol görkezýär: Sözde boş wakuum boş däl, eýsem ol ýerde ýene bir zat bar – ol, mysal üçin, elektron-pozitron jübütleri, wirtual 11:15.174 --> 11:20.670 bölejikler, Dirak deňzi, her dürli zatlar barada gürrüň berýär. 11:20.670 --> 11:25.727 Şeýlelikde, wakuum her dürli mümkin we mümkin däl zatlar bilen doly. 11:25.727 --> 11:37.067 Gadymy Gresiýada, 2000 ýyldan gowrak öň, elleriniň arasyndaky bu giňişlik boş diýilýärdi; häzirki wagtda: ýok, bu kislorod we 11:37.067 --> 11:43.040 azot molekulalary, howanyň molekulalary, bu boş däl diýilýär. 11:43.040 --> 11:51.076 1600-nji ýyllaryň töwereginde Evangelista Torricelli atly bir adam ol ýerde gazyň bardygyny we bu gazy çykaryp aýyrsaň, birden 11:51.076 --> 11:55.219 duýulýandygyny subut etdi: giňişlik başgaça hereket edýär. 11:55.219 --> 12:01.482 Otto fon Guericke Magdeburgda meşhur Magdeburg ýarym şarlaryny wakuumlaşdyrdy we olary hatda atlar bilenem 12:01.482 --> 12:07.060 aýryp bolmaýandygyny görkezdi, sebäbi howa basyşy şeýle uly welin, şarlary güýçli gysýar. 12:07.060 --> 12:13.568 Casimir plitalarynda munuň ýaly göz öňüne getirmeli: 12:13.568 --> 12:20.131 Plitalaryň arasynda nol nokat tolkunlarynyň käbiri ýetmeýär, şonuň üçin plitalar – wakuumlaşdyrylan gämide howanyň 12:20.131 --> 12:23.724 ýetmeýşi ýaly – daşardan nol nokat tolkunlary bilen gysylýar. 12:23.724 --> 12:32.408 Munuň gülkünç tarapy, şeýlelikde laboratoriýada ölçäp bolýan güýjüň nol nokat tolkunlaryndan gelip çykýandygy subut edildi. 12:32.408 --> 12:39.936 Diňe sorag: munuň bilen hemişelik maşynlary hereketlendirip bolarmy, ýa-da bu ölçäp bolýan güýç az wagtdan 12:39.936 --> 12:43.479 soň saklanýarmy, şeýlelikde durgunlyk ýüze çykýarmy? 12:43.479 --> 12:53.954 We bu meniň subutnamam boldy: ýok, bu güýç saklanmaýar – munuň bilen hakykatdan hem maşynlary hereketlendirip bolýar. 12:53.954 --> 13:06.703 Erkin energiýanyň hem bir wagtda gutarýandygyny öňe sürýän tankytçylara gysgaça – ätiýaçlyk näçe wagt ýeter? 13:06.703 --> 13:13.180 Astrofizikadan älemiň çaltlaşan giňelmegi barada ölçegler bar. 13:13.180 --> 13:20.129 Kosmologiýa boýunça kärdeşler teleskoplar we kosmos synlaýyş stansiýalary bilen bu erkin energiýanyň – wakuumyň 13:20.129 --> 13:28.387 garaňky energiýasynyň – hakykatdan-da bütin älemimiziň üçden iki bölegini düzýändigini ölçediler: uly ýaşyl tort bölegi. 13:28.387 --> 13:35.180 Muňa garşy kiçi gök tort bölegi dur, bu görünýän madda, ýagny bu ýerde görýän zatlarymyz, şu stol ýaly. 13:35.180 --> 13:40.160 Soňra ýene gyzyl tort bölegi bar, häzir açylmadyk elementar bölejikler. 13:40.160 --> 13:48.676 Diýmek, bütin dünýämiziň takmynan üçden iki böleginiň şu erkin energiýadan durýandygyny bilýäris – bu şeýle ägirt uly ätiýaçlyk 13:48.676 --> 13:57.058 welin, adamzat şu wagta çenli göz öňüne getirip bilmejek sarp etse-de, adamlar älemiň ägirt giňişlikleri bilen deňeşdirilende 13:57.058 --> 14:02.620 şeýle kiçijik welin, munuň çynlakaý päsgel bermegi kyn. 14:02.620 --> 14:09.231 Şu ýere çenli gowy, fiziologlar aýdýarlar: bu erkin energiýa bar. Indi aýgytly düwün gelýär – ony ulanyp bolarmy 14:09.231 --> 14:16.383 diýip sorasaň, hemişe şeýle jogap alýarsyň: „Tüýs ýigrenji, ulanmak? Kim beýle zat edýär?“ 14:16.383 --> 14:26.912 Men muny hakykatdan-da kosmologlardan, ýagny şu ýaşyl tort bölegini ölçeýän kärdeşlerden ýeterlik ýygy jogap hökmünde aldym. 14:26.912 --> 14:33.072 Men bu işleri tamamlap, soňra erkin energiýanyň ulanylyp bilinjekdigini subut edýän 14:33.072 --> 14:37.600 eksperimental netijeleri çap etmäge synanyşdym – başartmady. 14:37.600 --> 14:42.422 Hiç bir yöriteleşdirilen žurnal meniň bilen aragatnaşyk saklamaga taýyn däldi. 14:42.422 --> 14:50.579 Günorta-günbatar Angliýada bir ýerde Philica atly kiçi internet žurnalyny tapýançam, ol şeýle diýdi: Her hünär boýunça gözlegçi 14:50.579 --> 14:59.641 – men indi professor hökmünde – bu ýerde senzurasyz çap edip biler. Ol ýerde nygtaýarlar: „Biz senzurasyz ylmy žurnalmydyrys.“ 14:59.641 --> 15:03.112 Ilkinji gezek netijeler barada gürrüň bermek başartdy. 15:03.112 --> 15:10.370 We diňe şeýle bolansoň, maňa bir erkin energiýa jemgyýeti – ýagny erkin energiýa gözlegçileriniň topary – 15:10.370 --> 15:15.000 ýüz tutdy we şeýle diýdi: Eýýäm köp sanly netijeler bar. 15:15.000 --> 15:20.956 Diňe şondan soň maňa hünär dünýäsinde nämeleriň şeýle ajaýyp gizlenýändigi, professorlaryň 15:20.956 --> 15:26.080 köpüsiniň hatda muny bilmeýändigi aýan boldy. 15:26.080 --> 15:33.644 Edebiýatda tapyp boljak erkin energiýa enjamlary gaty köp. 15:33.644 --> 15:39.214 Indi meniň bir meseläm bar: Hemişe şübhe edýänler çykýar, olar bu enjamlaryň hemmesini ýatdan çykarmaly, bularyň hemmesi 15:39.214 --> 15:44.553 diňe kezzaplyk, bu asla işläp bilmez, bu enjamlaryň hiç biri hakyky erkin energiýany öwürmändir diýýärler. 15:44.553 --> 15:47.198 Men indi muňa garşy çykmak isleýärin. 15:47.198 --> 15:53.643 Siz bu ýerde bir amerikan enjamyny görýärsiňiz, www.terawatt.com – muny internede gözläp bilersiňiz. 15:53.643 --> 15:59.209 Munuň üçin netijelilik barada TÜV bahalandyrmasy bar. 15:59.209 --> 16:08.845 Gök egri çyzyk maşyna elektrik görnüşinde goýulmaly energiýany görkezýär, onuň üstündäki melewşe egri çyzyk bolsa 16:08.845 --> 16:13.900 mehaniki görnüşde näçe energiýanyň çykýandygyny görkezýär. 16:13.900 --> 16:23.360 Şeýlelikde, bir elektromotory işledýärsiňiz, 200 watt elektrik kuwwatyny goýýarsyňyz we 620 watt mehaniki kuwwat alýarsyňyz. 16:23.360 --> 16:28.900 Indi adam özüne sorag berýär: Beýleki 420 watt nireden gelýär? Bu görünmeýän energiýa çeşmesi, ýagny erkin energiýa. 16:28.900 --> 16:40.179 Hatda bu 620 wattdan 200 watty girişe yzyna gaýtaryp, ulanyja galan 420 watty bermek hem mümkin. 16:40.179 --> 16:45.773 Onda diňe energiýa öndürmek üçin hiç hili madda ýakylmaly däl. 16:45.773 --> 16:55.720 Şeýlelikde, energiýa öndürmek üçin maddany ýakmaly diýip pikir etmek düýbünden köne bilimdir – giňişligi hem ýakyp bolýar. 16:55.720 --> 17:02.042 Elbetde: Ojakda bir gysym odun atsaňyz, odun ýanýar, elbetde, ýöne bu hökman däl. Giňişligi hem 17:02.042 --> 17:05.452 ýakyp bolýar, bu soňra formulalarda görkeziler. 17:05.452 --> 17:11.904 TÜV-iň hasabatyna görä şeýle. Soňra şübhe edýänler, esasanam uniwersitetlerden: Hawa, belki TÜV-de korrupsiýa bar. 17:11.904 --> 17:23.277 Şonuň üçin Terawatt Amerikanyň öňdebaryjy barlag instituty bolan Underwriters Laboratories-den ikinji hasabat aldy. 17:23.277 --> 17:27.440 Olar TÜV-iň ölçeg maglumatlaryny ajaýyp tassyklaýarlar. 17:27.440 --> 17:34.280 Indiki enjam Awstraliýa degişli – LUTEC sözbaşynyň iň ýokarsynda dur. 17:34.280 --> 17:46.112 Onuň görkezilen netijeliligi 1440 göterim. Dünýäniň iň uly barlag edijisi, Société Générale de Surveillance, bu enjamy barlady: 17:46.112 --> 17:50.656 10 watt girizýärsiň we 145 watt çykýar. 17:50.656 --> 17:55.940 Bu ýerde-de 10 watty girişe yzyna gaýtaryp, galan takmynan 135 watty ulanyp bolýar. 17:55.940 --> 18:04.870 Muňa gülkünç zat, munuň elektrik-elektrik öwürijisi bolmagydyr: 10 watt elektrik girizýärsiň we 145 watt elektrik çykýar. 18:11.420 --> 18:17.160 Men muny syýasatçylara-da görkezdim, soňra: heniz ykrar edilmedik diýýärler. 18:17.160 --> 18:33.220 Kime görkezilendigini häzir internetde görkezerin – ýöne ilki bilen adyny bu ýerde hemmeleriň bilýän bir mysal. 18:35.200 --> 18:42.526 Resmi ylym tarapyndan heniz ykrar edilmedik, heniz üns berilmedik diýilýändigi üçin, häzir dünýäniň öňdebaryjy 18:42.526 --> 18:49.940 gözleg institutlaryndan biri bolan Massachusetts Institute of Technology-den sitata getirýärin. 18:49.940 --> 18:55.744 Ol ýerde kiçi ýagtylyk çykarýan diodlar, ýagny LED-ler barada aýdylýar: 18:55.744 --> 19:03.847 „Operating Above Unity Efficiency“ – nemes dilinde, olar 100 göterimden ýokary netijelilik bilen işleýärler. 19:03.847 --> 19:14.420 Neşirde netijeliligiň η 200 göterimden geçýändigi ýazylýar – muny MIT neşirinde resmi ýagdaýda okaýarsyň. 19:14.420 --> 19:21.228 Şondan soň, erkin energiýanyň ýeterlik derejede ykrar edilendigi barada pikir etmeli bolardy, sebäbi TÜV-den SGS-e çenli iň uly 19:21.228 --> 19:26.642 ekspert kompaniýalarynyň netijeleri bar we MIT ýaly öňdebaryjy institutlaryň degişli netijeleri bar – 19:26.642 --> 19:31.239 aslynda, indi hiç hili şübhe ýok diýip pikir etmeli bolardy. 19:31.239 --> 19:38.934 Hut şu ýerde meniň öz işim başlanýar. Bu ýerde ilki bilen birnäçe nusgany görkezýärin, mysal üçin 19:38.934 --> 19:43.480 kristal öýjükleri – hiç haçan boşamaýan akkumulýatorlar. 19:43.480 --> 19:51.256 Ondan hemişelik birnäçe milliwatt alyp bolýar, we olary uzak wagtlap başlangyç kömek kabeli bilen gysga birleşdirip, soň 19:51.256 --> 19:57.865 kabeli aýryp, on bäş minut garaşsaň, kristal öýjük öz-özünden täzeden dikelýär – ýagny bular belli bir 19:57.865 --> 20:01.787 derejede ýoklukdan zarýadlanýan akkumulýatorlardyr. 20:01.787 --> 20:15.240 Olary Lýuksemburgda ýaşaýan Guy Hari atly kärdeşim ýasapdyr, ol olary ýöne ýere mugt paýlaýar – ýüzlerçe nusgasyny. 20:19.611 --> 20:29.807 Bar bolan köp patentleriň diňe birini agzap geçýärin: 1920-nji ýyllardan gelýän we Mýunhen, Trondheim, Kopengagen we Berlin 20:29.807 --> 20:36.023 uniwersitetlerinde tassyklanan “Cola maşyny” diýilýän enjam. 20:36.023 --> 20:44.778 1940-njy ýyllarda Iňlis aňtaw gullugy Cola atly oýlap tapyjyny çagyrypdyr; bu barada Iňlis aňtaw 20:44.778 --> 20:51.667 gullugynyň hasabatlary bar, olary internette okap bolýar. 20:51.667 --> 20:59.922 Enjamyň dört uniwersitetde hakykylygy tassyklandy – elbetde, sorag şu: näme üçin hiç kim bu barada gürlemeýär. 20:59.922 --> 21:09.781 Näme üçin, arassa energiýamyz bar bolsa, bu tükeniksiz, mugt, doly ekologiýa taýdan arassa, hiç hili saglyk howpy döretmeýän, 21:09.781 --> 21:17.746 Ýer ýüzünde hemmelerde hemişe bar bolan, islendik ýerde peýdalanyp bolýan we gije-gündiz doly tehniki 21:17.746 --> 21:27.286 ygtybarlylyk bilen ulanyp bolýan kwant wakuumynyň nol nokat energiýasy bar bolsa, näme üçin bize hiç kim aýtmaýar? 21:27.286 --> 21:34.454 Bu sözlemi men hakykatdanam matematik kärdeşlerimden eşitdim, olar ilki bilen meniň teoretiki işlerime we degişli 21:34.454 --> 21:38.579 differensial deňlemäniň çözgütlerine şübhe bilen garadylar. 21:38.579 --> 21:40.897 Men aýtdym: Onda özüňiz hasaplap görüň. 21:40.897 --> 21:46.815 Olar şeýle etdiler we birnäçe hepdeden soň jogap geldi: „Hawa, biz muny adaty Runge-Kutta usuly bilen barladýk, 21:46.815 --> 21:50.211 siz doly haklysyňyz – näme üçin bize hiç kim aýtmaýar?“ 21:50.211 --> 21:56.565 Men muny hünärdeşlerimden köp eşitdim we elbetde, özüme sorag berýärin: Barlap 21:56.565 --> 22:04.800 tassyklanlaryndan soň näme üçin dymýarlar? Bu hem gyzykly sorag. 22:04.800 --> 22:16.642 Maddany peçde ýakyp bolýar – bir bölek agaç zyňsaň, ýakanda massa üýtgeýär, E = mc² ýerine ýetýär, massa energiýa 22:16.642 --> 22:23.744 öwrülýär. Bu effektiň nähili azdygyny Einstein görkezýär. 22:23.744 --> 22:29.400 Tersine, peçe giňişlik zyňsaň, bu proses elbetde başgaça görünýär – ot ýakýan zat tutmaýarsyň. 22:29.400 --> 22:36.846 Bir litr giňişligi ýaksaň, onuň içinde göwrümiň 45-e köpeldilen, elektron massasynyň 4-nji derejesine köpeldilen, ýagtylyk 22:36.846 --> 22:44.415 tizliginiň 5-nji derejesine köpeldilen, 12-nji bölünen, giperinçe gurluş konstantasynyň kwadratyna köpeldilen, Plank hereket 22:44.415 --> 22:50.641 kwantumynyň 2π-niň 3-nji derejesine bölünen köpeldilmegi ýaly birnäçe esse bar – bu ýerde hem bir litr 22:50.641 --> 22:54.539 göwrümi „ýakmak“ üçin proporsionallyk koeffisiýenti bar. 22:54.539 --> 23:05.263 Gysgaça aýdanda: Bir litr göwrümde şeýle köp megawatt-sagat energiýa bar welin, älemden bir litr alyp 23:05.263 --> 23:17.168 bilersiňiz, ol muny duýmaýar – şeýle-de bolsa, ondan örän köp megawatt-sagat energiýa alyp bolýar 23:26.360 --> 23:37.134 Sorag, muny ulanyp bolýarmy, we meniň çemeleşmäm şeýle boldy. Ähli formulalary we üçlü integrallary hasaplamazdan: 23:37.134 --> 23:42.941 Bir magniti ýa-da elektrik zarýadyny göz öňüne getiriň. 23:42.941 --> 23:51.067 Magnit magnit meýdanyny döredýär, we bu meýdan ýagtylyk tizligi bilen giňişlige akýar – bu hem klassiki elektrodinamikanyň, 23:51.067 --> 23:58.640 hem-de otnositellik teoriýasynyň netijesi: Magnit meýdany we elektrik meýdany ýagtylyk tizligi bilen ýaýraýar. 23:58.640 --> 24:04.780 Şeýlelikde, magnit hemişe meýdan döredýär we giňişligi hemişe meýdan bilen doldurýar. 24:04.780 --> 24:13.720 Magnit munuň üçin energiýany nireden alýar? Ol özi sarp edilmeýär-ä. Onda magnit hemişelik hereket edýän maşynmy? 24:13.720 --> 24:22.506 Eger giňişlik energiýasy bolmasa, ol şeýle bolardy – ýöne elbetde bu manysyz, hemişelik hereket edýän maşyn bolup bilmez. 24:22.506 --> 24:29.431 Heisenberg bir gezek şeýle aýdypdy: Magnitizmi giňişlik energiýasynyň çeşmesi hökmünde ulanmak mümkin bolmaly, ýöne „biz 24:29.431 --> 24:33.553 ylym akmaklary muny başarmaýarys, bu daşarky adamlardan gelmeli“. 24:33.553 --> 24:39.520 Munyň üstüne men diňe kiçigöwünlilik bilen goşup bilerin: Ine, daşarky adam dur, we men daşlanan. 24:45.680 --> 24:53.296 Ilki bilen muny elektrostatik usul bilen synanyşdym. Pikir: Çagalykdan belli bolşy ýaly, plastik çyzgyjy bir çüýşe bilen 24:53.296 --> 24:57.888 sürtseňiz, soň onuň bilen kagyz böleklerini göterip bilersiňiz. 24:57.888 --> 25:06.099 Bu güýji rotora-da geçirip bolýar. Ýokarda alýuminiýden ýasalan metal disk bar – çykdajy sebäpli Ikea 25:06.099 --> 25:11.967 kartonyna ýelmenen aşhanadan alnan alýuminiý folga. 25:11.967 --> 25:24.755 On iki ýyllyk gözlegiň hemresi aýalyň galdyryp bilen maşgala pulundan doly maliýeleşdirildi we professor bolup 40-50 25:24.755 --> 25:33.200 sagat işlemekden başga, boş wagtlarynda doly ýerine ýetirildi. 25:37.820 --> 25:42.902 Şonuň üçin Ikea kartonlary we aşhana alýumin folgasy gaty amatly meýdan çeşmesidir. 25:42.902 --> 25:52.037 Aşagynda mümkin boldugyça ýeňil bolmaly alýumin ýüzlerden ýasalan rotor ýerleşýär. Meýdan çeşmesi rotory 25:52.037 --> 25:57.552 özüne çekýär, edil çyzgyjyň kagyz böleklerini çekişi ýaly. 25:57.552 --> 26:04.597 Rotor pyçaklary ýapgyt durandygy sebäpli, çekiji güýç hem ýapgyt ugurda hereket edýär. 26:04.597 --> 26:11.472 Zarýad gaty gowşak bolsa, güýç rotory galdyrmaga ýetmez; aşa köp zarýad bersek, rotor meýdan çeşmesine urýar 26:11.472 --> 26:17.027 – bu bolsa ýaramaz, sebäbi täze rotor ýasamaly bolýar. 26:17.027 --> 26:22.750 Emma ol aýlanýança garaşsak, hemme zat birsyhly aýlanýar: Meýdan çeşmesi bir gezek zarýadlanýar, soňra rotor 26:22.750 --> 26:27.645 goşmaça energiýa bermezden birsyhly aýlanmagyny dowam edýär. 26:27.645 --> 26:37.299 Ilki ýasalan nusganyň ýokarsynda meýdan çeşmesi, aşagynda bolsa aşhana alýumin folgasyndan ýasalan alýumin rotor pyçaklary, agaç 26:37.299 --> 26:42.268 çarçuwa gerilip, hemme zat strafor ýüzüjilerde ýerleşdirildi. 26:42.268 --> 26:53.710 Ýörite işlenip düzülen çäkli elementler hasaplamalaryndan aýlanma momentiniň takmynan 1,2 mikronewton metr bilen gaty kiçidigi 26:53.710 --> 27:01.974 mälim bolansoň, ýerleşdiriş gaty az sürtülmeli bolmalydy – şonuň üçin strafor ýüzüjiler suw 27:01.974 --> 27:08.560 doldurylan duş kabinasyna goýuldy. Ine-de: Ol aýlanýar. 27:08.560 --> 27:19.165 Tankytçylar munuň klassik energiýa geçirilişi bolup biljekdigini öňe sürdüler – zarýadlananda elektrostatik 27:19.165 --> 27:30.183 zarýadlanan howa molekulalary arkaly meýdan çeşmesinden rotora energiýa geçirilýär we ony herekete getirýär. 27:30.183 --> 27:51.654 Muny ret etmek üçin gurluş wakuum kamerasyna goýuldy: Howa sorulanda, tigir aýlanmagyny dowam edýär. 27:51.654 --> 28:00.486 Ýöne 1-3 millibar azajyk galyndy basyşynda ýagtylyk hadysalary we aýlanmagy päsgel berýän köp ion ýüze çykýar – 28:00.486 --> 28:05.524 ýagny ionlar hereketlendiriji däl, has dogrusy päsgelçilikdir. 28:05.524 --> 28:12.246 Has-da dowam edip, 10-5 millibaryň birnäçesine çenli, ýagny gowy ýokary wakuuma çenli sorup 28:12.246 --> 28:17.323 aýyrsaň, ion meselesi çözülýär we rotor ýene aýlanýar. 28:17.323 --> 28:45.158 Şondan soň kärdeşler islendik klassiki düşündiriş mehanizminiň doly aýrylmagyny talap etdiler – diňe şondan soň ynanardylar. 28:45.158 --> 29:09.489 Bu ölçeg taýdan subut edildi: Pikoampermetrler we beýleki ölçeg enjamlary bilen berlen elektrik energiýasy rotorda 29:09.489 --> 29:31.920 ölçelen mehaniki energiýa bilen deňeşdirildi, aýlanma tizligi boýunça logarifmiki görnüşde ýazgy edildi. 29:31.920 --> 29:44.516 Elektrik çykdajy takmynan 3 nanowatt, mehaniki çykyş takmynan 150 nanowatt boldy. 29:44.516 --> 29:51.455 Erkin energiýa gözleginiň dilinde bu takmynan 5000-den 5050 göterime çenli 29:51.455 --> 29:56.776 Over-Unity-e deňdir – ýöne diňe nanowatt aralygynda. 29:56.776 --> 30:07.061 Üns berilmeli zat: Ansys ýaly köp on müň ýewro durýan täjirçilik FEM programmalary hem özbaşdak işlenip düzülen, mugt programma 30:07.061 --> 30:17.114 bilen deň netije berýär – hatda täjirçilik senagat programma üpjünçiligi hem erkin energiýanyň öwrülmegini tassyklaýar. 30:17.114 --> 30:24.693 Şeýle-de bolsa, az adam muňa garaşýar: senzura şeýle gowy işleýär. 30:24.693 --> 30:32.326 Bu netijeleriň wagtynda erkin energiýa gözleginiň bardygyny hatda bilinmeýärdi. 30:32.326 --> 30:47.828 Diňe bu jemgyýet özüni tanadyp habarlaşanda, senzurany ilkinji gezek döwmek başartdy – alty-sekiz ýyllyk gözlegden soň. 30:47.828 --> 30:59.657 Elbetde, Ýupiterde ýokary agyrlyk güýji astynda subutnama talap edýän şübhe edijiler hem bardy, muňa diňe 30:59.657 --> 31:11.860 şeýle jogap bermeli boldy: Ýerdäki energiýa meselesi häzir Ýupiterdäki meseleden has möhümdir. 31:19.860 --> 31:31.648 150 nanowatt adamzada ýeterlikmi? 31:31.648 --> 31:39.841 Elbet beýle däl – has güýçli maşynlar ösdürilmeli. Bu ikinji gözleg bölüminiň sebäbi boldy. 31:39.841 --> 31:51.727 Laboratoriýa, işgärler, sekretariat ýa-da möhüm býudjet bolmazdan – 2012-nji ýylda ýyllyk býudjet 428 ýewro, 31:51.727 --> 31:59.105 gurallar ýok, maşynlar ýok – diňe teoretiki ösüş galdy: 31:59.105 --> 32:12.041 bir-iki sowadyjy ýaly ululykdaky, öý hojalygy üçin takmynan 10 kWt kuwwatly güýçli erkin energiýa öwürijisi. 32:12.041 --> 32:18.579 Ýerzemindäki şeýle enjam öýleri giňişlik energiýasy bilen üpjün eder, gaz we elektrik 32:18.579 --> 32:23.925 hasabyny tölemän, degişli daşky gurşaw hapalanmasyz. 32:28.832 --> 32:43.688 Deňeşdirmek üçin, Nýmetiýanyň Fizika Jemgyýetiniň 2060-njy ýyla çenli energiýa sarp edilişi baradaky 32:43.688 --> 32:54.844 statistikasy, oňa başgalaryň arasynda Shell (1999) hem gatnaşdy: 33:00.281 --> 33:14.045 Elektrik meýdanlary giňişlikde bar bolan ägirt uly energiýany netijeli peýdalanmak üçin ýeterlik kuwwat 33:14.045 --> 33:21.820 dykyzlygyna eýe däl – munuň üçin magnit meýdanlary gerek. 33:21.820 --> 33:38.398 Şonuň üçin Heýzenberg magniti mümkin bolan energiýa çeşmesi diýip atlandyrdy, elektrik meýdanlaryny hiç wagt aýtmady: Elektrik 33:38.398 --> 33:49.844 meýdanlary bir kub metr üçin 40 Joul çenli berýär, magnit meýdanlary bolsa bir kub metr 33:49.844 --> 33:57.946 üçin 1,6 million Joul çenli – bu düýpli tapawut. 33:57.946 --> 34:04.943 Diýmek, magnit meýdanyny ulanmaly. 34:04.943 --> 34:17.749 Elektromagnit meýdanyndaky fotonynyň Lagrange operatory güýçli magnit motoryna barýan ýoluň başlangyjy boldy. 34:17.749 --> 34:42.208 Muny iki hereket edýän magnitde iň aýdyň görkezmek bolýar. 34:42.208 --> 34:51.599 Klassiki, statiki ýakynlaşmada – her bir elektromotor öndürijisiniň ulanýşy ýaly – meýdanyň çäkli ýaýraýyş tizligi 34:51.599 --> 35:00.331 äsgerilmeýär we amalda çäksiz diýip kabul edilýär, sebäbi gündelik durmuşda ýagtylyk tizligi „çäksiz diýen 35:00.331 --> 35:10.100 ýaly“ görünýär. Onda ýöne ýörelge hereket edýär: Iki magnit biri-birine näçe ýakyn bolsa, güýç şonça-da güýçli. 35:10.100 --> 35:28.472 Muň tersine, meýdanyň hakyky, ahyrky ýaýraýyş tizligi – ýagtylyk tizligi – göz öňünde tutulsa, başga bir manzara emele gelýär: 35:28.472 --> 35:38.592 meýdan bir magnitden beýlekisine ýetmek üçin „wagt“ gerek edýär. 35:38.592 --> 35:46.882 Emma şu wagt içinde ikinji magnit eýýäm has öňe hereket edipdir. 35:46.882 --> 35:54.129 Şeýlelikde, güýç henizem başdaky, has gysga aralyga „täsir edýär“, hakyky aralyk bolsa eýýäm has uludyr – 35:54.129 --> 36:02.599 ýagny güýç hakykatda klassiki, energiýany saklaýan çaklamanyň öňünden aýdýanyndan has kiçidir. 36:02.599 --> 36:11.695 Aýgytly nokat hut şunda: ahyrky ýaýraýyş tizligini göz öňünde tutmak bilen güýjüň 36:11.695 --> 36:17.899 klassiki energiýa saklaýyşyny „döwmek“ mümkin. 36:17.899 --> 36:23.236 Bu täze fizika däl-de, eýýäm dersliklere giren zat – Landau/Lifşitsde Liénard-Wiechert potensiallary 36:23.236 --> 36:29.967 (retardirlenen potensiallar) diýen at bilen okap bolýar, beýleki standart eserlerde hem bellidir. 36:42.496 --> 36:47.914 Hatda giňişligi litr başyna megawatt-sagat bilen „ýakyp ulanmak“ hem De Broýl boýunça 36:47.914 --> 36:50.841 eýýäm bar bolan bir neşirde beýan edilipdir. 36:50.841 --> 37:04.081 Şeýlelikde, bu eýýäm belli, ornaşan fizika bolup, diňe täzeden birleşdirilipdir – edil köpden bäri bar bolan böleklerini şu 37:04.081 --> 37:18.820 wagta çenli hiç kimiň birleşdirmäge rugsat edilmedik pazly ýaly, ýa-da diňe belli harplary täzeden tertipleýän goşgy ýaly. 37:24.928 --> 37:33.425 Hut şonuň üçin hem ornaşan fizikadan hiç kim bu aýdylanlary mazmun taýdan şübhe astyna alyp bilmez. 37:33.425 --> 37:47.440 Anyk aýdanda: iki jisim biri-birine tarap hereket edende, peselen güýç täsir edýär; olar biri-birinden 37:47.440 --> 37:55.725 daşlaşanda, güýçlendirilen özara täsir güýji täsir edýär. 37:55.725 --> 38:10.514 Dogry polýarlaşdyrylan kätibi bolan magniti yza-öňe yranyp durýan ýaly edip goýbereniňde, polýuslar ýakynlaşanda biri-birini 38:10.514 --> 38:22.440 itekleýär (peselen tormozlaýyş güýji), uzaklaşanda ýene biri-birini itekleýär (ulaldylan tizleşdirme 38:22.440 --> 38:30.380 güýji) – netijede magnit umumylykda has çalt bolýar. 38:33.740 --> 38:46.582 Demirgazyk polýus demirgazyk polýusa duş gelýär, ýakynlaşanda tormozlaýjy güýç azalýar; soňra günorta polýus 38:46.582 --> 39:01.190 günorta polýusa garşy durýar, uzaklaşanda itekleýji, çaltlaşdyryjy güýç ulalýar – ulgam öz-özünden çaltlaşýar. 39:01.190 --> 39:08.556 Bu prinsip FPGW teoriýasy diýlip atlandyrylýar: özara täsir meýdanlarynyň kesgitlenen ýaýraýyş tizligi. 39:21.079 --> 39:34.296 Tehniki dizaýn diferensial deňlemeleri talap edýär, olar başga-da Runge-Kutta usuly bilen çözülýär. 39:34.296 --> 39:50.827 Başda soralan kärdeşleriň hiç biri kömek etmänsoň, deňlemeler özbaşdak işlenip düzüldi we çözüldi – 39:50.827 --> 40:02.680 käbirleri öňünden munuň çözülip bilinmejekdigini öňe sürensi. 40:05.271 --> 40:22.913 Munuň bir kynçylygy: iki zarýad ýa-da magnit arasyndaky Kulon ýa-da magnit güýçlerinde – 1/r² kanuny – adaty proporsionallyk 40:22.913 --> 40:41.534 faktorlary hereket edýän magnitleriň hakyky traýektoriýalary bilen çalşylmaly, sebäbi ahyrky ýaýraýyş tizligi hasaba alynmaly. 40:41.534 --> 41:00.681 Doly diferensial deňlemäni çözseň, pružina bilen baglanan iki yrgyldaýjy magnit üçin şu ýüze çykýar: ahyrky ýaýraýyş 41:00.681 --> 41:24.340 tizligi sebäpli yrgyldylar öz-özünden güýçlenýär – amplitudalar ulalýar, daşarky energiýa berilmezden, kosmos energiýasyndan. 41:24.340 --> 41:27.928 Ýalňyş sazlamada bolsa amplitudalar kiçelýär. 41:27.928 --> 41:38.260 Şeýlelikde, kosmos energiýasy iki tarapa hem klassik energiýa bilen öwrülip bilinýär – doly hukukly energiýa görnüşi. 41:38.260 --> 41:48.365 Şu esasda internede kuwwatly kosmos energiýa konwerteri hödürlendi: buraw maşynynyň ululygyndaky, 41:48.365 --> 41:54.641 takmynan 500 watt kuwwatly maşyn – öý hojalygy üçin has az. 41:54.641 --> 41:58.891 Bir-iki sowadyjynyň ululygynda bolsa takmynan 10 kW öndürip bolýar, bu ýyladyş we 41:58.891 --> 42:01.569 elektrik enjamlaryny işletmek üçin ýeterlik. 42:01.569 --> 42:09.716 Atom elektrik stansiýalary, elektrik geçiriji liniýalar, nebit we gaz şeýlelikde gereksiz bolardy 42:09.716 --> 42:15.247 – kosmos energiýasy arassa we mugt üpjün edýär. 42:23.680 --> 42:36.173 Nikola Tesla 1891-nji ýylda Amerikan elektrik inženerleri institutynyň öňünde takmynan aýdypdyr, 42:36.173 --> 42:48.560 adamlar tebigatyň tigir mehanizmine birikip, kosmos energiýasyny ulanmaklygy wagt meselesidir. 42:48.560 --> 42:50.700 Tesla hakykatdan-da kosmos energiýasy bilen işleýän awtoulag gurupdyr. 42:50.700 --> 43:04.914 Bir tanyş Klaus Jebens (häzir 86 ýaşynda) kakasy Heinrich Jebens – şol wagtlar Germaniýa imperiýasynyň oýlap tapyjylyk edarasynyň 43:04.914 --> 43:16.373 reýhsleýteri – 1930-njy ýylda Amerikada Nikola Teslanyň ýanyna baryp, onuň kosmos energiýasy awtoulagyna 43:16.373 --> 43:26.384 münüp, hatda içindäki aýna turbalary bilen konwerteri hem görendigini şahsy habar berdi. 43:26.384 --> 43:36.884 Şeýle aýna turba konwerteriniň konsepsiýalary internetde öz işleri ýaly erkin elýeterli, doly açyk çeşme hökmünde çap edilendir. 43:48.865 --> 43:58.782 Munuň üçin göz aýlanlar, Google-da "Turtur" ady bilen ondan gelmeýän öýküniji sahypalaryny hem tapýarlar. 43:58.782 --> 44:11.766 "Ostfalia" bilen başlaýan we ol öz eli bilen döreden sahypa ygtybarly; şeýle hem www.energiederzukunft.org (Awstriýada 44:11.766 --> 44:27.767 Martin Scheibelhofer tarapyndan dolandyrylýar) we Ruhr sebitinde doktor doktor Windelschmidtiň kosmos energiýasy wikisi bar. 44:27.767 --> 44:45.103 Ostfalia sahypasynda ýüzlerçe sahypa ylmy çap edişler iki dilli (nemes/iňlis) mugt göçürip almak üçin taýýar. 44:47.992 --> 44:53.995 Bu çap edişlere garamazdan: jemgyýetçilik dymyşlygy, käte hatda şarlatanlyk aýyplamasy. 44:53.995 --> 45:10.283 Muňa köp sanly halkara ekspertizalar garşy durýar: Jorj Waşington uniwersitetinden prof. Nagel (öňki ABŞ goşun ofiseri, häzir 45:10.283 --> 45:27.359 ýokary okuw mugallymy we gözlegçi) diňe iş ýagdaýyny gözden geçirenden soň ýazýar: "Prof. Turtur iň gowulary bilen deňdir." 45:27.359 --> 45:48.540 Braziliýanyň Blumenau uniwersitetiniň bir kärdeşi hem öňdebaryjy roluny tassyklaýar. 45:48.540 --> 46:04.288 Ýaponiýaly Takaaki Musha şeýle täsirlenipdir welin, erkin energiýa baradaky kitap bölümine gatnaşmaga yrmak beripdir. 46:04.288 --> 46:17.985 Pekindäki Hytaý Ylymlar akademiýasynyň professory Wuşu Žan şeýle ýazýar: „Günbatar Ýewropada, prof. Turtur ZPE gözleglerinde 46:17.985 --> 46:31.111 öňdebaryjy alym, sebäbi ol ajaýyp işleri ýerine ýetirdi.“ Polýak Ylymlar akademiýasy hem şuňa meňzeş pikiri aýdýar. 46:31.111 --> 46:42.019 Başga-da, Eindhowen tehniki uniwersitetinden we Koreýanyň milli metrologiýa institutyndan synlar bar, onuň 46:42.019 --> 46:52.087 direktory „adamlar üçin umydyň täze çyrasy“ diýip gürrüň berýär – jemi on töweregi şeýle syn. 46:52.087 --> 47:04.428 Syýasat hem bu tema bilen ýüzbe-ýüz boldy. 47:04.428 --> 47:24.836 Federal kanzler Angela Merkele onlaýn raýat soraglary bölümi arkaly Wannicek atly bir jenap şu 47:24.836 --> 47:36.760 aşakdaky, bu ýerde sözme-söz getirilen soragy iberdi: 47:36.760 --> 47:43.094 „Hormatly hanym Merkel, bir ýyldan gowrak wagt bäri men Ostfalia ýokary mekdebinde prof. dr. Klaus W. 47:43.094 --> 47:49.580 Turtur tarapyndan subut edilen kosmos energiýasy baradaky teoriýalar bilen meşgullanýaryn. 47:53.720 --> 48:01.733 Men dildüwşük teoriýalaryna kän bir ynanmaýandygym üçin, bu meseläni örän takyk öwrenýärin. 48:01.733 --> 48:09.536 Doly esas bilen şu soragy bermäge het edýärin: arassa we mugt energiýa öndürmek tehnologiýasy eýýäm elimizde 48:09.536 --> 48:17.177 bolsa, näme üçin energiýa pudagynyň täjirçilik önümlerine milliardlarça salgyt pullaryny goýýarys? 48:17.177 --> 48:32.060 Federal hökümet bu ugurda patentleri satyn alýar, üstünlikli taýýarlanan generatorlary bolan adamlar bir gijede ýitýärler. 48:35.872 --> 48:42.990 Eýýäm Nikola Tesla 70 ýyldan gowrak öň ulaglaryň kosmosyň ýagdaý energiýasyndan çäksiz hereket edip biljekdigini subut edipdir. 48:42.990 --> 48:49.260 Uly generatorlar ýangyçsyz birnäçe megawatt derejesindäki sebitleri üpjün edip bilerler, hem-de simsiz. 48:49.260 --> 48:56.570 Biz salgyt pullarymyz bilen has manysyz taslamalary goldaýarys. Elbetde, bu energiýa çeşmesine hem salgyt salyp bolýar, 48:56.570 --> 49:01.152 kömür we ýadro energiýasy bilen daşky gurşawa zyýan ýetirmän.“ 49:22.496 --> 49:31.140 Merkel hanymyň işgärleriniň Federal Kansler adyndan beren jogaby many taýdan şeýle boldy: 49:31.140 --> 49:45.595 Kosmiki energiýa hadysasy köp ýyllardan bäri ara alnyp maslahatlaşylýar, emma şu güne çenli ondan 49:45.595 --> 49:59.520 peýdaly energiýa alyp boljakdygyna baradaky ygtybarly we umumy ykrar edilen subutnama ýok. 49:59.520 --> 50:10.814 Ylym bu subutnamany bermedigiçe, Federal hökümet adaty energiýa tehnologiýalarynyň ösüşini uly yhlas bilen dowam etdirer. 50:10.814 --> 50:16.704 Gol çekildi: Federal hökümetiň metbugat we maglumat gullugy. 50:16.704 --> 50:31.988 Muňa degişli köpçülikleýin okyjy hatlarynyň arasynda bir jenap Hans-Werner S. birinji orunda şeýle ýazýar: „Hawa, 50:31.988 --> 50:40.264 indi şeýle bir zadyň köpçülige aýan edilmeginiň wagty geldi. 50:40.264 --> 50:51.384 Men we maşgalam erkin energiýany köpden bäri ulanýarys, ýöne muny köpçülige aýan etmedik we hemişe hem köpçülikleýin ulgamyndan 50:51.384 --> 50:58.816 biraz alyp durduk. Meniň üçin öldürilenler gaty köp boldy.“ 50:58.816 --> 51:20.080 Leksiýa soňra ýene bir jogapsyz sorag we tema boýunça Bundestag petisiýasy barada hem gürrüň berer. 51:20.080 --> 51:34.533 "Öldürilenler" baradaky aýdylanlara: PES-wiki "Suppression" bölüminde kosmos energiýasy boýunça gözlegçileriň basylmagyna 51:34.533 --> 51:48.039 degişli köp sanly waka mysallaryny, şol sanda 2007-nji ýyldaky statistikany, öldürilenleriň we ýitirim bolanlaryň sany, 51:48.039 --> 52:04.180 degişli resmi edaralar we satyn alnan, ýitirilen ýa-da gizlinlik astyna alnan patentleriň sany baradaky maglumatlary görkezýär. 52:16.700 --> 52:28.991 Şeýle hem alternatiw energiýa çeşmeleri/kosmos energiýasy temasy boýunça Bundestag petisiýasy tabşyryldy. 52:28.991 --> 53:11.532 Jogap ilki bilen kabul edilendigini tassyklaýardy we degişli federal ministrligiň ýörite ygtyýarly edarasynyň 53:11.532 --> 53:38.235 netijesi arkaly mundan beýläkki barlag ýoluny beýan edýärdi. 53:38.235 --> 53:46.880 Ahyrynda bolsa şeýle diýilýärdi: "Ýokardaky pikirleriň çäginde, siziň haýyşyňyzy, ýagny arzaňyzy internet saýtynda 53:46.880 --> 53:51.455 çap etmek haýyşyňyzy, gynansak-da kanagatlandyryp bolmady." 53:51.455 --> 54:07.800 Görnüşi ýaly, arassa energiýa umumy jemgyýetçilik bähbidine degişli mesele hökmünde baha berilmeýär. 54:07.800 --> 54:14.144 2011-nji ýylyň 2-nji maýyndan bäri öz gözlegleri durýar, sebäbi teoretiki taýdan işlenip 54:14.144 --> 54:19.680 düzülen enjamy hakykatdan gurmak mümkinçiligi ýok. 54:19.680 --> 54:31.305 Mundan başga-da galp maglumatlar ýaýraýar: professor Turturyň adyndan "erkin energiýa öwürijisi" diýlip atlandyrylýan 54:31.305 --> 54:43.940 zat internede onuň salgysyny aragatnaşyk üçin ýalňyş görkezýär; jogapkär adam gözleglere garamazdan jogap bermeýär. 54:43.940 --> 55:05.935 Mundan başga-da töhmet saýty bar – öň "Esowatch", soňra internet jenaýatçylygy sebäpli kazyýet tarapyndan ýapyldy, 55:05.935 --> 55:17.654 emma köne mazmuny "PSIRAM" atly täze at bilen dowam edýär. 55:17.654 --> 55:37.993 Öz işlerine garşy gönükdirilen "ekspertiza" has içgin seredilende hut şu çeşmeden alnan plagiat bolup çykdy – 55:37.993 --> 55:50.580 şuňa meňzeş aýyplamalarda ýygy-ýygydan gaýtalanýan nusga. 55:50.580 --> 56:02.849 Ahyrynda, täzeden Heisenberg sitatasynyň ýerine, Maks Plankyň bir sözi: "Täze ylmy hakykat, garşydaşlarynyň ynandyrylmagy we 56:02.849 --> 56:12.941 özleriniň öwredildiklerini yglan etmegi arkaly däl-de, has dogrusy, garşydaşlarynyň kem-kemden gyrylyp 56:12.941 --> 56:23.840 ýok bolmagy we ösüp gelýän nesliň başdan hakykat bilen tanyşdyrylmagy arkaly ýeňiş gazanýar." 56:32.140 --> 56:41.038 Munuň üstüne ýene iki söz: Mahatma Gandi aýdan diýilýär: "Ilki bilen seni äsgermezlik edýärler, soň üstüňden gülýärler, 56:41.038 --> 56:45.180 soň seniň bilen göreşýärler, soň bolsa sen ýeňýärsiň." 56:45.180 --> 56:53.580 Üçünji basgançaga eýýäm ýeten adam diňe şuny aýdyp biler: Ýakyn ýeňişe, erkin energiýanyň ýakyn aralykda ýeňiş gazanmagyna. 57:05.339 --> 57:09.163 Sag bol! 57:25.500 --> 57:32.357 "Ajaýyp! Sag bol! Hakykatdanam ajaýyp! 57:32.357 --> 57:40.960 Sag bol! Sag bol! Sag bol!" Eger maňa bir ýagşylyk etmek isleseňiz, onda muny diňe aýdyp beriň. 57:40.960 --> 57:47.320 Ähli adamlar erkin energiýanyň ulanyp bolýandygyny bilse, gözlegler hem täzeden mümkin bolar. 57:47.320 --> 57:53.640 Adamlar munuň bolýandygyny, şeýle enjamlaryň gurup bolýandygyny görse, kritiki massa diýilýän zat döreýär. 57:53.640 --> 58:00.920 Şeýlelikde, muny aýdyp beriň, aýdyp beriň, aýdyp beriň – onda bu enjamlar hem gurup bolýar. Sag bol! 58:06.848 --> 58:10.624 Geljege şeýle yşyk saçanyňyz üçin çuňňur sag bol. 58:10.624 --> 58:15.804 Muny bu ýerde aýdyp bermäge rugsat bereniňiz üçin çuňňur sag bol. Bu ajaýyp forumyň 58:15.804 --> 58:19.580 barlygy üçin örän köp, mähirli, çuňňur sag bol.