WEBVTT

00:00.563 --> 00:05.269
Lufta në Ukrainë po vazhdon pa ndonjë
përfitim të dukshëm për asnjërën palë ndërluftuese.

00:05.269 --> 00:07.803
"Çfarë duhet të jetë kjo në të vërtetë?", mund të pyesë dikush.

00:07.803 --> 00:11.013
"A nuk është vërtet asnjëra palë ndërluftuese superiore?

00:11.013 --> 00:13.253
Apo kjo është madje e qëllimshme?"

00:13.253 --> 00:19.573
Ky emision shqyrton pyetjen se cilët aktorë
mund të kenë interes që lufta të vazhdojë ende.

00:19.573 --> 00:25.433
Sepse ai që me siguri nuk ka interes që
lufta të zgjatet, është populli që vuan.

00:25.433 --> 00:30.331
Kështu Kla.TV mori një thirrje për ndihmë
nga një qytetar ukrainas, të cilit lufta

00:30.331 --> 00:32.640
i duket shumë e çuditshme për shumë arsye.

00:32.640 --> 00:41.124
Ai pyet ndër të tjera pse sulmet shpesh godasin infrastrukturën
civile dhe mbi të gjitha popullsia vuan nga pasojat e luftës.

00:41.124 --> 00:47.089
Në të njëjtën kohë ai shtron pyetjen pse objektivat ushtarake
strategjikisht të rëndësishme të Ukrainës mbetën

00:47.089 --> 00:54.485
kryesisht të paprekura dhe pse me sa duket asnjë vilë e
anëtarëve të qeverisë në Kiev nuk është prekur nga sulmet.

00:54.485 --> 00:57.445
Populli i thjeshtë bën pjesë ndër humbësit.

00:57.445 --> 01:00.789
Megjithatë ka edhe aktorë që përfitojnë nga lufta.

01:00.789 --> 01:07.160
Ndër fituesit e situatës bëjnë pjesë me siguri
kompanitë e teknologjisë së armatimit si Palantir ose Anduril.

01:07.160 --> 01:12.907
Ato mund t'i zhvillojnë më tej risitë e tyre në
përpunimin e të dhënave dhe sistemet autonome të

01:12.907 --> 01:17.073
armëve në kushte reale lufte dhe më pas t'i tregtojnë.

01:17.073 --> 01:24.430
Kështu për shembull CEO i Palantir, Alex Karp, ishte menaxheri i
parë i një kompanie të madhe teknologjike amerikane

01:24.430 --> 01:31.273
që udhëtoi për në Kiev pas shpërthimit të konfliktit në
qershor 2022 për t'u takuar me presidentin Zelensky.

01:31.273 --> 01:36.319
Që atëherë softueri Gotham
përdoret dhe zhvillohet më tej në luftë.

01:36.319 --> 01:43.140
Ish-ministri ukrainas i Mbrojtjes, Mykhailo
Fedorov, konfirmoi se forcat e tij përdorin softuerin

01:43.140 --> 01:46.885
Palantir për të planifikuar sulmet ndaj Rusisë.

01:46.885 --> 01:52.843
Palantir, në bashkëpunim me ushtrinë ukrainase, ka zhvilluar
sistemin e bazuar në inteligjencë artificiale

01:52.843 --> 01:58.495
për të analizuar dhe përpunuar informacionet
e shërbimit sekret dhe të zbulimit ushtarak.

01:58.495 --> 02:03.996
Të dhënat e mbledhura nga fusha e betejës përdoren për të
trajnuar modele të inteligjencës artificiale dhe për të zhvilluar

02:03.996 --> 02:07.263
sisteme për të gjetur objektiva edhe në rrethana të vështira.

02:07.263 --> 02:13.413
Përveç kësaj, vlera e aksioneve të Palantir, por
edhe e kompanisë Anduril, është rritur me disa

02:13.413 --> 02:16.945
qindra për qind në dy deri në tre vitet e fundit.

02:16.945 --> 02:25.649
Anduril është specializuar në zhvillimin e sistemeve autonome
të armëve dhe po teston zhvillimet e saj gjithashtu në Ukrainë.

02:25.649 --> 02:31.805
Me përvojat nga lufta në Ukrainë, Palantir
ka zhvilluar më tej "Maven Smart System".

02:31.805 --> 02:37.588
Bëhet fjalë për një sistem të mbështetur nga inteligjenca
artificiale, i cili vlerëson automatikisht të dhënat

02:37.588 --> 02:41.258
nga zbulimi ushtarak dhe përcakton objektivat për sulme.

02:41.258 --> 02:48.264
Në Ukrainë, kjo e reduktoi kohën nga
identifikimi i objektivit deri te sulmi nga orë në minuta.

02:48.264 --> 02:53.069
Në blogun e Palantir lexohet nën titullin "Çfarë vjen më pas?":

02:53.069 --> 02:55.664
„Industria është e gatshme dhe e vullnetshme.

02:55.664 --> 03:02.453
NATO-ja duhet të vazhdojë të krijojë mundësi –
si në formatet e stërvitjeve dhe të ngjarjeve…"

03:02.453 --> 03:06.622
Çfarë do të ishte më e përshtatshme se një fushëbetejë reale?

03:06.622 --> 03:14.672
Me "Brave1", Ukraina themeloi në vitin 2023 një
platformë inovacioni për teknologjinë e mbrojtjes.

03:14.672 --> 03:19.712
Qëllimi është të mbështesë kompanitë
ukrainase dhe ndërkombëtare, start-up-et dhe

03:19.712 --> 03:23.364
zhvilluesit në zhvillimin e teknologjive ushtarake.

03:23.364 --> 03:28.473
"Brave1 Dataroom" u mundëson firmave të trajnojnë
dhe zhvillojnë më tej modele të inteligjencës

03:28.473 --> 03:31.880
artificiale me të dhëna reale nga lufta në Ukrainë.

03:31.880 --> 03:36.078
Financohen "gara inovacioni" në fushat e mëposhtme:

03:36.078 --> 03:42.560
mbrojtja kundër dronëve, sistemet elektromagnetike
të sulmit dhe mbrojtjes, sistemet autonome të armëve.

03:42.560 --> 03:47.968
Një pikë kryesore është, për
shembull, njohja automatike e dronëve rusë.

03:47.968 --> 03:53.684
Me luftën e ndezur në Ukrainë, fantazma e kërcënimit
rus mbahet gjallë, sepse pa kërcënimin rus do të

03:53.684 --> 03:57.943
mungonte urgjenca për shpenzimet e larta të armatimit.

03:57.943 --> 04:02.938
Pas përfundimit të një marrëveshjeje paqeje, buxhetet e
armatimit do të duhej të shkurtoheshin dhe porositë

04:02.938 --> 04:06.529
te korporatat e armatimit të shtyheshin ose anuloheshin.

04:06.529 --> 04:11.743
Kjo sigurisht do të kishte një ndikim të fortë
negativ në çmimin e aksioneve të këtyre firmave.

04:11.743 --> 04:16.219
Aksionerët kryesorë në shumicën e
korporatave të armatimit janë BlackRock dhe Vanguard.

04:16.219 --> 04:21.845
Prandaj nuk është çudi që ish-kryetari i bordit
mbikëqyrës të BlackRock Gjermani, Friedrich Merz, e

04:21.845 --> 04:25.350
nxit luftën në Ukrainë në vend që ta deeskalojë.

04:25.350 --> 04:32.949
Pak para se Bundeswehr të vendoste një porosi të madhe,
BlackRock për shembull i rriti aksionet e tij te Rheinmetall.

04:32.949 --> 04:37.249
Në Ukrainë zhvillohen dhe testohen
sistemet e armatimit të së ardhmes.

04:37.249 --> 04:43.569
Megjithatë, nuk testohen vetëm armë, por me
projektin "Diia" po shtrihet shteti dixhital.

04:43.569 --> 04:47.682
Diia është platforma qendrore dixhitale e qeverisë ukrainase.

04:47.682 --> 04:51.531
Nëpërmjet saj, qytetarët mund të përdorin
online shërbime të shumta shtetërore dhe të

04:51.531 --> 04:54.202
menaxhojnë dokumentet në mënyrë dixhitale.

04:54.202 --> 05:00.125
Meqenëse të gjitha informacionet që një njeri gjeneron përmes
aktiviteteve të tij të përditshme ekzistojnë në formë dixhitale,

05:00.125 --> 05:03.451
ato mund të analizohen dhe kategorizohen me ndihmën e AI.

05:03.451 --> 05:07.300
Ndërkohë, Palantir ka hyrë edhe në Diia.

05:07.300 --> 05:12.248
Kontrolli total i qytetarit nga shteti do të bëhet lojë fëmijësh.

05:12.248 --> 05:19.866
Sipas Valeriya Ionan, këshilltare e ish-ministrit ukrainas të
Mbrojtjes, Mykhailo Fedorov, lufta e ka nxitur transformimin

05:19.866 --> 05:24.685
digjital edhe në sektorin civil dhe nuk e ka ngadalësuar aspak.

05:24.685 --> 05:28.998
Softueri i Palantir është bërë shtylla
kurrizore e ushtrisë ukrainase dhe duket se së

05:28.998 --> 05:31.953
shpejti do të jetë edhe i shtetit ukrainas.

05:31.953 --> 05:35.775
Kjo përbën një monopol pushteti pothuajse të paprecedentë.

05:35.775 --> 05:41.089
A është Ukraina në rrugën për t'u bërë një
shtet teknokratik, siç predikohet nga Peter Thiel,

05:41.089 --> 05:44.767
bashkëthemeluesi dhe bashkëpronari i Palantir?

05:44.767 --> 05:52.591
Në emisionin "Dosja Peter Thiel" tregohet se si korporata
teknologjike Palantir, e bashkëthemeluar nga Peter Thiel, ofron

05:52.591 --> 06:01.362
sisteme që krijojnë parakushtet teknike për një shtet vëzhgimi
gjithnjë e më gjithëpërfshirës dhe potencialisht totalitar.

06:01.362 --> 06:06.087
Por jo vetëm Ukraina është në rrugën për
t'u zhvilluar në një shtet teknokratik.

06:06.087 --> 06:13.118
Ashtu siç qeveria ruse e mbështeti tërë programin gjatë krizës së
Covid-it – nga vaksina Sputnik me dëme të shumta

06:13.118 --> 06:19.894
nga vaksinimi deri te sanksionet –, po ashtu Kremlini
përdor të gjitha mjetet edhe në luftën në Ukrainë.

06:19.894 --> 06:26.783
Sipas Institutit Spanjoll për Studime Strategjike (IEEE) të
Ministrisë Spanjolle të Mbrojtjes, lufta në Ukrainë po e

06:26.783 --> 06:32.900
përshpejton garën për inovacione teknologjike dhe
po e bën inteligjencën artificiale (IA) gjithnjë e më

06:32.900 --> 06:37.156
shumë një çelës për epërsinë e ardhshme ushtarake.

06:37.156 --> 06:43.406
Një konflikt i tillë i armatosur i ngjan një laboratori, në të
cilin fuqitë e mëdha dhe kompanitë e sektorit mund të

06:43.406 --> 06:51.456
trajnojnë dhe testojnë vazhdimisht sisteme të IA-së për një
spektër të gjerë aftësish, funksionalitetesh dhe aplikimesh:

06:51.456 --> 06:57.838
"Moska i siguron Pekinit informacione operative mbi përvojat e
saj në këtë luftë dhe veçanërisht mbi IA-në,

06:57.838 --> 07:04.210
ndërsa Kina bashkëpunon me Rusinë në zhvillimin
e teknologjisë ushtarake të nivelit të lartë."

07:04.210 --> 07:08.331
Deri këtu raporti i Institutit Spanjoll për Studime Strategjike.

07:08.331 --> 07:15.673
Sipas informacioneve publike, në Rusi deri tani nuk ekziston
një korporatë e vetme që i përgjigjet një për një Palantir-it.

07:15.673 --> 07:22.811
Në vend të kësaj, ka disa sisteme dhe kompani që
mbulojnë fusha të ndryshme të asaj që ofron Palantir.

07:22.811 --> 07:27.726
Kështu, për shembull, koncerni rus i armatimeve
Rostec zhvillon ndër të tjera elektronikë,

07:27.726 --> 07:31.247
softuer, sisteme të IA-së, dronësh dhe ushtarake.

07:31.247 --> 07:36.869
Kompania NtechLab, nga ana tjetër, është e
specializuar në analizë video të bazuar në IA, njohje

07:36.869 --> 07:41.113
fytyrash si dhe njohje automjetesh dhe targash.

07:41.113 --> 07:46.870
Rusia dispon kështu gjithashtu me sisteme të gjera dixhitale
mbikëqyrjeje dhe analize, të cilat megjithatë nuk janë

07:46.870 --> 07:53.680
të përqendruara në një korporatë të vetme, por shpërndahen
midis aktorëve të ndryshëm shtetërorë dhe afër shtetit.

07:53.680 --> 07:59.490
Ekuivalenti rus i platformës dixhitale ukrainase
"Diia" është para së gjithash portali shtetëror

07:59.490 --> 08:03.553
"Gosuslugi" duke përfshirë aplikacionin e tij celular.

08:03.553 --> 08:09.891
Ashtu si Diia e çon përpara ndërtimin e shtetit
dixhital në Ukrainë, Gosuslugi luan një rol kyç

08:09.891 --> 08:14.165
të krahasueshëm në dixhitalizimin e shtetit rus.

08:14.165 --> 08:20.599
Edhe në Rusi, viktimat janë ata që nuk kanë
interes për një luftë të zgjatur: populli.

08:20.599 --> 08:25.631
Ndërsa qytetarët ukrainas raportojnë për sulme
ruse ndaj infrastrukturës civile, edhe qytetarët

08:25.631 --> 08:29.056
rusë ankohen për sulme ukrainase ndaj civilëve.

08:29.056 --> 08:35.045
Vetëm në korrik 2026, sipas një artikulli të
Anti-Spiegel, ushtria ukrainase thuhet se ka

08:35.045 --> 08:38.882
sulmuar me dronë të paktën 24 autobusë civilë.

08:38.882 --> 08:45.272
Që nga mesi i korrikut 2026, përveç kësaj, qendra
magazine dhe logjistike të shitësit rus online Wildberries

08:45.272 --> 08:49.452
janë goditur vazhdimisht nga sulme ukrainase me dronë.

08:49.452 --> 08:53.762
Wildberries shpesh quhet "Amazoni rus".

08:53.762 --> 08:56.707
E gjithë kjo hedh edhe më shumë benzinë në zjarr.

08:56.707 --> 09:03.308
Nuk mund t'i shpëtojmë përshtypjes se qeveritë janë në të njëjtën
barkë për të zgjatur luftën dhe njëkohësisht për të çuar përpara

09:03.308 --> 09:07.297
ndërtimin e një shteti dixhital, totalitar në vendet e tyre.

09:07.297 --> 09:15.156
Kjo duket të jetë arsyeja e vërtetë pse ende çdo
ditë vdesin njerëz dhe çdo përpjekje për paqe dështon.

09:15.156 --> 09:19.141
Prandaj është e rëndësishme të qëndrojmë
zgjuar dhe të njohim fijet e kuqe pas këtyre

09:19.141 --> 09:21.025
nxitësve të luftës dhe zhvillimeve të AI-së.