1
00:00:00,000 --> 00:00:06,250


2
00:00:06,250 --> 00:00:11,621
Ukraina bilen Russiýanyň arasyndaky uruş dört
ýyldan gowrak wagt bäri dowam edýär, başlanan harby

3
00:00:11,621 --> 00:00:15,120
konfliktden bäri bolsa 12 ýyldan gowrak wagt geçdi.

4
00:00:15,120 --> 00:00:19,960
Şu güne çenli tuneliň soňundaky ýagtylyk görünmeýär.

5
00:00:19,960 --> 00:00:26,484
Adamlar baky jedelleşip, gaharlanyp,
ýigrenip, köp bulaşyk soraglary berip bilerler.

6
00:00:26,484 --> 00:00:32,945
Ýöne iň bolmanda dogry soraglary bermäge synanyşalyň.

7
00:00:32,945 --> 00:00:38,144
Parahatçylyk şertnamasyna ýetmek üçin haýsy şertler goýuldy?

8
00:00:38,144 --> 00:00:45,125
Häzirki wagtda urşuň bes edilmeginiň esasy şerti Ukraina
goşunynyň Donetsk welaýatynyň serhedinden çekilmegidir.

9
00:00:45,125 --> 00:00:47,020
Bu näme üçin gerek?

10
00:00:47,020 --> 00:00:52,299
Köp bilermenler Russiýanyň Slawýanski şäherini basyp almak
isleýändigini, sebäbi şol ýerde Donbassy suw bilen üpjün edýän

11
00:00:52,299 --> 00:00:55,755
kanalyň gözbaşynyň ýerleşýändigini we
şeýlelik bilen bu sebitleriň suw üpjünçiligi

12
00:00:55,755 --> 00:01:00,800
meselesini ahyrsoňy çözjekdigini öňe sürýärler.

13
00:01:00,800 --> 00:01:07,369
Ýatdan çykarmaly däl, Donetskde suw üç
sagatlap, üç günde bir gezek berilip bilner.

14
00:01:07,369 --> 00:01:14,884
Ýöne bu sebäp tankytlara çydap bilmeýär, sebäbi urşuň
dowam etdirilmegine sarp edilýän pul bilen Sibiriň

15
00:01:14,884 --> 00:01:19,800
derýalaryny hem Donbassyň tarapyna öňden bäri öwürip bolardy.

16
00:01:19,800 --> 00:01:26,781
Şonuň üçin bu şertiň diňe bir maksady
bar – urşy dowam etdirmek üçin bahana.

17
00:01:26,781 --> 00:01:32,460
Näme üçin syýasy toparlar ägirt uly
korrupsiýa skandallaryna garyşýarlar?

18
00:01:32,460 --> 00:01:38,195
Dünýäniň hemme ýerinden maliýe serişdeleri
bu urşy dowam etdirmäge akym bolup akýar.

19
00:01:38,195 --> 00:01:44,829
Soňky korrupsiýa skandaly millionlarça ogurlanan serişdeleriň
para görnüşinde Ukrainadan Ýewropa

20
00:01:44,829 --> 00:01:52,041
gaýtarylandygyny, şeýle hem – iň geň galdyryjysy –
Ukrainadan Russiýa geçirilendigini ýüze çykardy.

21
00:01:52,041 --> 00:01:53,900
Şeýle zat hakykatdan-da mümkinmi?

22
00:01:53,900 --> 00:02:00,259
Ýewropanyň we Amerikanyň hökümetleriniň uruşy dowam etdirmek üçin
ýüzlerçe milliard dollar maýa goýýandyklarynyň

23
00:02:00,259 --> 00:02:06,912
sebäpleriniň biri hökmünde Ukrainanyň Russiýa bilen
uruşda Ýewropany goraýandygy getirilýär. Hakykatdan?

24
00:02:06,912 --> 00:02:16,747
Uruşy bes etmegiň ýeke-täk şerti Donetsk
welaýatynyň 25 %-ini azat etmek bolsa-da, şeýlemi?

25
00:02:16,747 --> 00:02:20,700
Belki, bu serişdeler bütinleý
başga maksatlar üçin maýa goýulýandyr?

26
00:02:20,700 --> 00:02:22,411
Elitalary baýlaşdyrmak?

27
00:02:22,411 --> 00:02:25,692
Hakyky söweş hereketlerinde emeli aňy ösdürmek?

28
00:02:25,692 --> 00:02:30,820
Ukrainanyň çeşmeleri, slanes gazy
we seýrek metallary ugrundaky göreş?

29
00:02:33,216 --> 00:02:39,630
Näme üçin uruş ýyllarynyň dowamynda hüjümler esasan
parahatçylykly we raýat desgalaryna gönükdirilýär?

30
00:02:39,630 --> 00:02:47,652
Bul elektrik stansiýalary, suw we gaz üpjünçiligi desgalary,
gurluşyk we azyk dükanlarynyň ammarlary, kurer hyzmatlary

31
00:02:47,652 --> 00:02:56,357
we logistika merkezleri, ýangyç doldurýan stansiýalar,
nebit ýa-da däne daşaýan gämiler, lokomotiwler we ş.m.

32
00:02:56,357 --> 00:03:03,264
Netijede, esasan söweş hereketleriniň gidişine
hiç hili täsir etmeýän raýat ilaty ejir çekýär.

33
00:03:03,264 --> 00:03:12,776
Bäşinji uruş ýylynda biz diňe karar merkezlerine hüjümler barada
haýbatlary eşidýäris, ahyrynda bolsa bir million dollarlyk raketa

34
00:03:12,776 --> 00:03:18,345
ýene bir hususy jaýa uçup, ýene bir uly maşgalany ýok edýär.

35
00:03:18,345 --> 00:03:25,360
Bir ýurtdaky hem beýlekisindäki iň ýokary harby
ýolbaşçylyk, syýasatçylar ýaly, el degilmezdir.

36
00:03:28,160 --> 00:03:33,360
Näme üçin bir ýurtda hem beýlekisinde
metbugatyň doly senzurasy girizildi?

37
00:03:33,360 --> 00:03:39,423
Ukraina rus sosial ulgamlaryny ýapdy, ähli
oppozisiýa kanallaryny we neşirlerini ýapdy.

38
00:03:39,423 --> 00:03:42,735
Russiýa internetiň diýen ýaly ähli bölegini ýapdy.

39
00:03:42,735 --> 00:03:50,453
Iki tarapda-da adamlar birek-birek bilen aragatnaşykdan
izolirlendi we hökümete ýakyn metbugat arkaly iki tarapyň

40
00:03:50,453 --> 00:03:58,582
halklary birek-birege garşy öjükdirilýär, ýigrenç ekilýär we
konflikt has-da gyzdyrylýar. Adamlar dogry soraglary berip

41
00:03:58,582 --> 00:04:04,385
başlasa we aň-düşünjeli adamlaryň paýy artsa, bu gaty howply.

42
00:04:06,080 --> 00:04:12,328
Näme üçin döwlet baştutanlary bolup geçýän wakalardan
kanagatlanýarlar we konflikti bes etmäge synanyşmaýarlar?

43
00:04:12,328 --> 00:04:19,766
Belki, olaryň hersi öz ýurdunda mutlak häkimiýete eýe bolandygy
we häkimiýetiň çalşylmagyny düýbünden ýok edendigi üçinmi?

44
00:04:19,766 --> 00:04:24,179
Ukrainada saýlawlar düýbünden ýatyryldy,
Russiýada bolsa köp ýyllardan bäri saýlawlar

45
00:04:24,179 --> 00:04:26,891
saýlaw mümkinçiligi bolmazdan geçirilýär.

46
00:04:26,891 --> 00:04:29,867
Şeýle bolsa-da, uruş üçin serişdeler akym bolup gelýär.

47
00:04:29,867 --> 00:04:33,703
Beýleki ýurtlaryň baştutanlary hem öz
gezeginde ýagdaýdan girdeji görýärler.

48
00:04:33,703 --> 00:04:41,805
Trump ýakynda Ukraina bilen seýrek metallar baradaky şertnama
barada aýdanda, islän wagty hemme zady alyp biljekdigini aýtdy.

49
00:04:41,805 --> 00:04:47,016
Näme üçin konfliktiň iki tarapy hem
sanlylaşdyrmany ýokary tizlikde ösdürýärler?

50
00:04:47,016 --> 00:04:54,640
Hatda ähli sanly hyzmatlaryň, şol sanda harby hasaba alyş
ulgamynyň ösüşini hasaba almasak-da, bu uruş emeli aňy hakyky uruş

51
00:04:54,640 --> 00:04:58,949
şertlerinde synagdan geçirmek üçin ideal synag meýdançasydyr.

52
00:04:58,949 --> 00:05:05,960
Palantir, Starlink, Anthropic we Ultralytics ýaly iň
uly kompaniýalar hem söweş hereketlerini hiç hili

53
00:05:05,960 --> 00:05:10,228
jogapkärçiliksiz ideal synag meýdany hökmünde ulanýarlar.

54
00:05:10,228 --> 00:05:15,071
Emeli aň bilen dolandyrylýan
dronlar Russiýada-da, Ukrainada-da ösýär.

55
00:05:15,071 --> 00:05:23,517
Şonda duşman tarapyň dronlarynda şol bir emeli aň
ulanylýar (meselem, YOLO neýron torynyň esasynda).

56
00:05:23,517 --> 00:05:29,728
FPV-dronlaryň wideolaryna seredeniňde, iki
tarapyň hem ýönekeý esgerleri ýok etmek boýunça öz

57
00:05:29,728 --> 00:05:32,240
ukyplaryny kämilleşdirýän ýaly wražy döreýär.

58
00:05:32,240 --> 00:05:38,341
Deňeşdirmäni bagyşlaň, ýöne bu kanunlaşdyrylan
safari we adamzady ýok etmekde AI ukyplaryny

59
00:05:38,341 --> 00:05:41,931
kämilleşdirmek üçin synag meýdançasyna meňzeýär.

60
00:05:41,931 --> 00:05:48,751
Ýene bir sorag: näme üçin ýönekeý esgerleri bu
dronlardan goraýan ýaraglar deň depginde ösdürilmeýär?

61
00:05:48,751 --> 00:05:51,595
EMP topy, tor atyjy we şuňa meňzeşler?

62
00:05:51,595 --> 00:05:56,992
Näme üçin ýönekeý esgerler dronlara garşy doly goragsyz?

63
00:05:56,992 --> 00:06:03,239
Näme üçin mejbury mobilizasiýa iki tarapda hem
diňe ähli konstitusion adam hukuklaryny däl,

64
00:06:03,239 --> 00:06:07,358
eýsem adaty ahlak kadalaryny hem bozup geçirildi?

65
00:06:07,358 --> 00:06:14,538
Iki tarap hem mejbury mobilizasiýa we ýönekeý esgerleri
„zibil taşlaýyş“ usullarynda adamkärçilik çägini geçdi.

66
00:06:14,538 --> 00:06:19,296
Iki tarapda hem diňe gonamçylyklaryň
ýaş ýigitler bilen ösýändigini görýärsiň.

67
00:06:19,296 --> 00:06:25,504
Dürli çaklamalara görä, aýda
takmynan 25,000 adam iki tarapda hem ölýär.

68
00:06:25,504 --> 00:06:31,663
Front bolsa ýa durýar, ýa-da diňe gaty haýal hereket edýär.

69
00:06:31,663 --> 00:06:37,099
Diňe FPV-dronlar her gün ýönekeý esgerleriň
janyny alýar, şol bir wagtyň özünde reaktiw dronlar

70
00:06:37,099 --> 00:06:41,432
we raketalar arka tarapda parahat ilaty öldürýär.

71
00:06:41,432 --> 00:06:42,980
Bu ýerde aslynda näme bolýar?

72
00:06:42,980 --> 00:06:44,737
Bu nähili mümkin?

73
00:06:44,737 --> 00:06:49,995
Wenesueladaky harby operasiýa
wagtynda Anthropic-iň AI Claude ulanyldy.

74
00:06:49,995 --> 00:06:55,472
Onuň wezipelerine şular girýärdi: - operasiýanyň analitik
meýilnamalaşdyrylyşy, - güýçleriň gonmagyny

75
00:06:55,472 --> 00:07:01,792
meýilnamalaşdyrmak, - hüjümleri meýilnamalaşdyrmak, -
Madurony tussag etmegiň dowamynda hereketleri utgaşdyrmak.

76
00:07:01,792 --> 00:07:08,046
Bu uruşda hem AI-nyň söweş hereketlerini
meýilnamalaşdyrmaga gatnaşmagy, netijeliligi bahalandyrmagy

77
00:07:08,046 --> 00:07:12,260
we hüjümleri geçirmek barada karar bermegi mümkinmi?

78
00:07:12,260 --> 00:07:21,760
Soňky synaglar görkezişi ýaly, AI goýlan wezipeleri
ýerine ýetirmek üçin parahat ilaty gurban etmekden çekinmez.

79
00:07:21,760 --> 00:07:25,131
Bu uruşyň hakyky maksatlary nämeler?

80
00:07:25,131 --> 00:07:27,928
Elbetde, metbugatyň bize aýdýanlary däl.

81
00:07:27,928 --> 00:07:32,006
Bu uruş ýönekeý halkdan başga hemmesine peýdaly ýaly görünýär.

82
00:07:32,006 --> 00:07:39,319
Bu iki ýurduň ýönekeý halkyna garşy
adamkärçiliksiz haýwanyň urşy diýen duýgy döremeýärmi?

83
00:07:39,319 --> 00:07:41,170
Biz näme edip bileris?

84
00:07:41,170 --> 00:07:43,413
Iň bolmanda – biri-birimizi aňladyp bileris.

85
00:07:43,413 --> 00:07:47,400
Habardar bolan goralan!

86
00:07:49,280 --> 00:07:52,653
Metbugat ýoýýar, töhmet atýar, gizleýär.

87
00:07:52,653 --> 00:07:54,233
Şonuň üçin sen gerek.

88
00:07:54,233 --> 00:07:55,952
Bu gepleşigi paýlaş.