WEBVTT 00:06.250 --> 00:11.621 Ukraina bilen Russiýanyň arasyndaky uruş dört ýyldan gowrak wagt bäri dowam edýär, başlanan harby 00:11.621 --> 00:15.120 konfliktden bäri bolsa 12 ýyldan gowrak wagt geçdi. 00:15.120 --> 00:19.960 Şu güne çenli tuneliň soňundaky ýagtylyk görünmeýär. 00:19.960 --> 00:26.484 Adamlar baky jedelleşip, gaharlanyp, ýigrenip, köp bulaşyk soraglary berip bilerler. 00:26.484 --> 00:32.945 Ýöne iň bolmanda dogry soraglary bermäge synanyşalyň. 00:32.945 --> 00:38.144 Parahatçylyk şertnamasyna ýetmek üçin haýsy şertler goýuldy? 00:38.144 --> 00:45.125 Häzirki wagtda urşuň bes edilmeginiň esasy şerti Ukraina goşunynyň Donetsk welaýatynyň serhedinden çekilmegidir. 00:45.125 --> 00:47.020 Bu näme üçin gerek? 00:47.020 --> 00:52.299 Köp bilermenler Russiýanyň Slawýanski şäherini basyp almak isleýändigini, sebäbi şol ýerde Donbassy suw bilen üpjün edýän 00:52.299 --> 00:55.755 kanalyň gözbaşynyň ýerleşýändigini we şeýlelik bilen bu sebitleriň suw üpjünçiligi 00:55.755 --> 01:00.800 meselesini ahyrsoňy çözjekdigini öňe sürýärler. 01:00.800 --> 01:07.369 Ýatdan çykarmaly däl, Donetskde suw üç sagatlap, üç günde bir gezek berilip bilner. 01:07.369 --> 01:14.884 Ýöne bu sebäp tankytlara çydap bilmeýär, sebäbi urşuň dowam etdirilmegine sarp edilýän pul bilen Sibiriň 01:14.884 --> 01:19.800 derýalaryny hem Donbassyň tarapyna öňden bäri öwürip bolardy. 01:19.800 --> 01:26.781 Şonuň üçin bu şertiň diňe bir maksady bar – urşy dowam etdirmek üçin bahana. 01:26.781 --> 01:32.460 Näme üçin syýasy toparlar ägirt uly korrupsiýa skandallaryna garyşýarlar? 01:32.460 --> 01:38.195 Dünýäniň hemme ýerinden maliýe serişdeleri bu urşy dowam etdirmäge akym bolup akýar. 01:38.195 --> 01:44.829 Soňky korrupsiýa skandaly millionlarça ogurlanan serişdeleriň para görnüşinde Ukrainadan Ýewropa 01:44.829 --> 01:52.041 gaýtarylandygyny, şeýle hem – iň geň galdyryjysy – Ukrainadan Russiýa geçirilendigini ýüze çykardy. 01:52.041 --> 01:53.900 Şeýle zat hakykatdan-da mümkinmi? 01:53.900 --> 02:00.259 Ýewropanyň we Amerikanyň hökümetleriniň uruşy dowam etdirmek üçin ýüzlerçe milliard dollar maýa goýýandyklarynyň 02:00.259 --> 02:06.912 sebäpleriniň biri hökmünde Ukrainanyň Russiýa bilen uruşda Ýewropany goraýandygy getirilýär. Hakykatdan? 02:06.912 --> 02:16.747 Uruşy bes etmegiň ýeke-täk şerti Donetsk welaýatynyň 25 %-ini azat etmek bolsa-da, şeýlemi? 02:16.747 --> 02:20.700 Belki, bu serişdeler bütinleý başga maksatlar üçin maýa goýulýandyr? 02:20.700 --> 02:22.411 Elitalary baýlaşdyrmak? 02:22.411 --> 02:25.692 Hakyky söweş hereketlerinde emeli aňy ösdürmek? 02:25.692 --> 02:30.820 Ukrainanyň çeşmeleri, slanes gazy we seýrek metallary ugrundaky göreş? 02:33.216 --> 02:39.630 Näme üçin uruş ýyllarynyň dowamynda hüjümler esasan parahatçylykly we raýat desgalaryna gönükdirilýär? 02:39.630 --> 02:47.652 Bul elektrik stansiýalary, suw we gaz üpjünçiligi desgalary, gurluşyk we azyk dükanlarynyň ammarlary, kurer hyzmatlary 02:47.652 --> 02:56.357 we logistika merkezleri, ýangyç doldurýan stansiýalar, nebit ýa-da däne daşaýan gämiler, lokomotiwler we ş.m. 02:56.357 --> 03:03.264 Netijede, esasan söweş hereketleriniň gidişine hiç hili täsir etmeýän raýat ilaty ejir çekýär. 03:03.264 --> 03:12.776 Bäşinji uruş ýylynda biz diňe karar merkezlerine hüjümler barada haýbatlary eşidýäris, ahyrynda bolsa bir million dollarlyk raketa 03:12.776 --> 03:18.345 ýene bir hususy jaýa uçup, ýene bir uly maşgalany ýok edýär. 03:18.345 --> 03:25.360 Bir ýurtdaky hem beýlekisindäki iň ýokary harby ýolbaşçylyk, syýasatçylar ýaly, el degilmezdir. 03:28.160 --> 03:33.360 Näme üçin bir ýurtda hem beýlekisinde metbugatyň doly senzurasy girizildi? 03:33.360 --> 03:39.423 Ukraina rus sosial ulgamlaryny ýapdy, ähli oppozisiýa kanallaryny we neşirlerini ýapdy. 03:39.423 --> 03:42.735 Russiýa internetiň diýen ýaly ähli bölegini ýapdy. 03:42.735 --> 03:50.453 Iki tarapda-da adamlar birek-birek bilen aragatnaşykdan izolirlendi we hökümete ýakyn metbugat arkaly iki tarapyň 03:50.453 --> 03:58.582 halklary birek-birege garşy öjükdirilýär, ýigrenç ekilýär we konflikt has-da gyzdyrylýar. Adamlar dogry soraglary berip 03:58.582 --> 04:04.385 başlasa we aň-düşünjeli adamlaryň paýy artsa, bu gaty howply. 04:06.080 --> 04:12.328 Näme üçin döwlet baştutanlary bolup geçýän wakalardan kanagatlanýarlar we konflikti bes etmäge synanyşmaýarlar? 04:12.328 --> 04:19.766 Belki, olaryň hersi öz ýurdunda mutlak häkimiýete eýe bolandygy we häkimiýetiň çalşylmagyny düýbünden ýok edendigi üçinmi? 04:19.766 --> 04:24.179 Ukrainada saýlawlar düýbünden ýatyryldy, Russiýada bolsa köp ýyllardan bäri saýlawlar 04:24.179 --> 04:26.891 saýlaw mümkinçiligi bolmazdan geçirilýär. 04:26.891 --> 04:29.867 Şeýle bolsa-da, uruş üçin serişdeler akym bolup gelýär. 04:29.867 --> 04:33.703 Beýleki ýurtlaryň baştutanlary hem öz gezeginde ýagdaýdan girdeji görýärler. 04:33.703 --> 04:41.805 Trump ýakynda Ukraina bilen seýrek metallar baradaky şertnama barada aýdanda, islän wagty hemme zady alyp biljekdigini aýtdy. 04:41.805 --> 04:47.016 Näme üçin konfliktiň iki tarapy hem sanlylaşdyrmany ýokary tizlikde ösdürýärler? 04:47.016 --> 04:54.640 Hatda ähli sanly hyzmatlaryň, şol sanda harby hasaba alyş ulgamynyň ösüşini hasaba almasak-da, bu uruş emeli aňy hakyky uruş 04:54.640 --> 04:58.949 şertlerinde synagdan geçirmek üçin ideal synag meýdançasydyr. 04:58.949 --> 05:05.960 Palantir, Starlink, Anthropic we Ultralytics ýaly iň uly kompaniýalar hem söweş hereketlerini hiç hili 05:05.960 --> 05:10.228 jogapkärçiliksiz ideal synag meýdany hökmünde ulanýarlar. 05:10.228 --> 05:15.071 Emeli aň bilen dolandyrylýan dronlar Russiýada-da, Ukrainada-da ösýär. 05:15.071 --> 05:23.517 Şonda duşman tarapyň dronlarynda şol bir emeli aň ulanylýar (meselem, YOLO neýron torynyň esasynda). 05:23.517 --> 05:29.728 FPV-dronlaryň wideolaryna seredeniňde, iki tarapyň hem ýönekeý esgerleri ýok etmek boýunça öz 05:29.728 --> 05:32.240 ukyplaryny kämilleşdirýän ýaly wražy döreýär. 05:32.240 --> 05:38.341 Deňeşdirmäni bagyşlaň, ýöne bu kanunlaşdyrylan safari we adamzady ýok etmekde AI ukyplaryny 05:38.341 --> 05:41.931 kämilleşdirmek üçin synag meýdançasyna meňzeýär. 05:41.931 --> 05:48.751 Ýene bir sorag: näme üçin ýönekeý esgerleri bu dronlardan goraýan ýaraglar deň depginde ösdürilmeýär? 05:48.751 --> 05:51.595 EMP topy, tor atyjy we şuňa meňzeşler? 05:51.595 --> 05:56.992 Näme üçin ýönekeý esgerler dronlara garşy doly goragsyz? 05:56.992 --> 06:03.239 Näme üçin mejbury mobilizasiýa iki tarapda hem diňe ähli konstitusion adam hukuklaryny däl, 06:03.239 --> 06:07.358 eýsem adaty ahlak kadalaryny hem bozup geçirildi? 06:07.358 --> 06:14.538 Iki tarap hem mejbury mobilizasiýa we ýönekeý esgerleri „zibil taşlaýyş“ usullarynda adamkärçilik çägini geçdi. 06:14.538 --> 06:19.296 Iki tarapda hem diňe gonamçylyklaryň ýaş ýigitler bilen ösýändigini görýärsiň. 06:19.296 --> 06:25.504 Dürli çaklamalara görä, aýda takmynan 25,000 adam iki tarapda hem ölýär. 06:25.504 --> 06:31.663 Front bolsa ýa durýar, ýa-da diňe gaty haýal hereket edýär. 06:31.663 --> 06:37.099 Diňe FPV-dronlar her gün ýönekeý esgerleriň janyny alýar, şol bir wagtyň özünde reaktiw dronlar 06:37.099 --> 06:41.432 we raketalar arka tarapda parahat ilaty öldürýär. 06:41.432 --> 06:42.980 Bu ýerde aslynda näme bolýar? 06:42.980 --> 06:44.737 Bu nähili mümkin? 06:44.737 --> 06:49.995 Wenesueladaky harby operasiýa wagtynda Anthropic-iň AI Claude ulanyldy. 06:49.995 --> 06:55.472 Onuň wezipelerine şular girýärdi: - operasiýanyň analitik meýilnamalaşdyrylyşy, - güýçleriň gonmagyny 06:55.472 --> 07:01.792 meýilnamalaşdyrmak, - hüjümleri meýilnamalaşdyrmak, - Madurony tussag etmegiň dowamynda hereketleri utgaşdyrmak. 07:01.792 --> 07:08.046 Bu uruşda hem AI-nyň söweş hereketlerini meýilnamalaşdyrmaga gatnaşmagy, netijeliligi bahalandyrmagy 07:08.046 --> 07:12.260 we hüjümleri geçirmek barada karar bermegi mümkinmi? 07:12.260 --> 07:21.760 Soňky synaglar görkezişi ýaly, AI goýlan wezipeleri ýerine ýetirmek üçin parahat ilaty gurban etmekden çekinmez. 07:21.760 --> 07:25.131 Bu uruşyň hakyky maksatlary nämeler? 07:25.131 --> 07:27.928 Elbetde, metbugatyň bize aýdýanlary däl. 07:27.928 --> 07:32.006 Bu uruş ýönekeý halkdan başga hemmesine peýdaly ýaly görünýär. 07:32.006 --> 07:39.319 Bu iki ýurduň ýönekeý halkyna garşy adamkärçiliksiz haýwanyň urşy diýen duýgy döremeýärmi? 07:39.319 --> 07:41.170 Biz näme edip bileris? 07:41.170 --> 07:43.413 Iň bolmanda – biri-birimizi aňladyp bileris. 07:43.413 --> 07:47.400 Habardar bolan goralan! 07:49.280 --> 07:52.653 Metbugat ýoýýar, töhmet atýar, gizleýär. 07:52.653 --> 07:54.233 Şonuň üçin sen gerek. 07:54.233 --> 07:55.952 Bu gepleşigi paýlaş.