WEBVTT

00:00.126 --> 00:07.003
Bir wagtlar Germaniýa eksport çempiony diýilýärdi we
dünýäniň öňdebaryjy ykdysady güýçleriniň hataryna girýärdi.

00:07.003 --> 00:11.520
Bu gün ol ähli senagat ýurtlarynyň arasynda iň soňky orunda dur.

00:11.520 --> 00:16.284
Işleýän ilat ýokary inflýasiýadan, artýan
energiýa çykdajylaryndan, ýaşaýyş jaý

00:16.284 --> 00:20.024
ýetmezçiliginden we artýan kärendesinden ejir çekýär.

00:20.024 --> 00:23.400
Köp adamlar işini ýitirmekden gorkýarlar.

00:23.400 --> 00:36.064
Garyplyk derejesi yzygiderli artýar we 2025-nji ýylda 16,1% bolup,
bu 13,3 million adama degişlidir. Bu ýagdaýa nähili gelindi?

00:36.064 --> 00:41.330
Germaniýanyň ykdysadyýetiniň pese gaçmagy diňe
nemes syýasatçylarynyň nädogry ykdysady

00:41.330 --> 00:44.873
kararlar kabul etmek ukypsyzlygyndan gelip çykýarmy?

00:44.873 --> 00:48.529
Ýa-da Putin we Ukraina urugy muňa günäkärmi?

00:48.529 --> 00:55.004
Auf1-iň baş redaktory Stefan Magnet bu barada
pul we merkez bank ulgamyny içinden bilýän

00:55.004 --> 00:59.150
ykdysatçy prof. Richard Wernerden sorag berdi.

00:59.150 --> 01:06.367
Aşakdaky söhbetdeşlikde ol „merkezi meýilnama düzüjileriň“ dünýä
wakalaryny doly gözegçilikde saklaýşyny, 1-nji jahan urşundan

01:06.367 --> 01:10.434
başlap, Corona-dan başlap, Germaniýanyň
özygtyýarlylygy we Germaniýanyň

01:10.434 --> 01:14.193
ykdysadyýetiniň çökmegi meselesine çenli beýan edýär.

01:14.193 --> 01:18.609
Prof. Werneriň pikiriçe, Germaniýanyň pese
gaçmagy tötänleýin däl, eýsem bu „merkezi

01:18.609 --> 01:22.044
meýilnama düzüjiler“ tarapyndan hut şeýle islenýär.

01:22.044 --> 01:27.308
Mesele adamlary jikme-jik gözegçilikde saklamakdan
ybarat. Bu merkezi meýilnama düzüldi, muny inkär edip bolmaýar.

01:27.308 --> 01:35.086
ÝB demokratik däl we bar bolan
Ýewropa Parlamenti hakyky parlament däl.

01:35.086 --> 01:44.353
Hukuk ýagdaýy şeýle: Germaniýa CIA-nyň gözegçiligi
astynda dur, sebäbi amerikalylar hiç wagt basyp alyş

01:44.353 --> 01:50.326
häkimiýetlerinden de-fakto waz geçmediler. Olar waz geçmediler.

01:50.326 --> 02:01.486
Hakykatdanam şeýle görünýär. Irden gün tertibi indi durmuşa
geçirilýär, irden gün tertibinde eýýäm şonda, 1945-nji ýylda, şol

02:01.486 --> 02:11.932
wagt ABŞ-nyň maliýe ministri, hazyna ministri bolan adam munuň
üçin çykyş edip, teklip edipdi: hawa, Germaniýa esasan

02:11.932 --> 02:22.705
ýok edilmeli, esasanam senagatsyzlaşdyrylmaly, sebäbi
ykdysady güýç, bu belli adamlaryň gözüne hemişe gahar getirýär.

02:22.705 --> 02:30.865
Ykdysady güýç ýok edilmeli, kararlaryň
merkezleşdirilmegi, sanly infrastruktura gözegçiligiň

02:30.865 --> 02:35.678
merkezleşdirilmegi we şeýlelik bilen bize gözegçilik.

02:35.678 --> 02:46.261
Emeli aň, merkez bankynyň sanly walýutasyna birleşdiriljek
gözegçilik guralydyr we şonda biz doly türmede bolarys.

02:46.261 --> 02:50.271
Bu, Jorj Orwelliň hiç wagt pikir edip bilmejek zadydan has erbet.

02:50.271 --> 02:54.790
Munuň özüne edilmegine ýol bermezligiň wagty geldi.

03:02.964 --> 03:08.612
Hawa, hormatly prof. Werner, şu gün Germaniýa Bundestagynda
söhbetdeşlik geçirmäge wagt aýyrandygyňyz üçin sag boluň.

03:08.612 --> 03:11.217
Örän hoş, bu meniň üçin şatlyk.

03:11.217 --> 03:21.745
Siz diňe okuw otagynda öwrenen zatlary barada gürleýän ykdysatçy
däl, eýsem hakykatdanam içerki adam hasaplanýan biridirsiňiz.

03:21.745 --> 03:29.423
Siz, men tomaşaçylar üçin diňe birneme umumy görnüşde jemledim,
Ýaponiýa Bankynda myhman gözlegçi bolduňyz, Ýaponiýanyň maliýe

03:29.423 --> 03:34.969
ministrliginde myhman alym bolduňyz, baş
ykdysatçy, fond dolandyryjysy bolduňyz, ESB kölege

03:34.969 --> 03:38.179
geňeşinde bolduňyz, muňa soň ýene dolanarys.

03:38.179 --> 03:43.593
Soňky ýerleriňiz professorlyklar, Hytaýda we
Beýik Britaniýada bolup geçen saparlar, häzir

03:43.593 --> 03:47.200
hem Oksfordda bolmagyňyz mümkin, meniň pikirimçe.

03:47.200 --> 03:50.796
Häzir Beýik Britaniýadan
gelýärsiňizmi ýa-da öň şol ýerde dälmiňiz?

03:50.796 --> 04:00.017
Birnäçe gün öň Oksfordda boldum. Men ol ýerde her ýyl kollejimde,
Lineker kollejinde, "Frontiers in Economics" atly bir hepdelik

04:00.017 --> 04:04.364
tomus mekdebini geçirýärin we bu hemişe örän ajaýyp bolýar.

04:04.364 --> 04:14.300
Bu diňe bir ajaýyp gurşaw we geçen ýyl
hatda öňki premýer-ministr hem bize gelipdi.

04:14.300 --> 04:19.740
Bizde hemişe örän gyzykly adamlar topary bolýar, talyplardan,
gözlegçilerden, PhD-gözlegçilerden

04:19.740 --> 04:25.607
professionalara, fond dolandyryjylaryna, elbetde,
merkezi banklara we maliýe ministrlerine çenli.

04:25.607 --> 04:34.362
Bizde syýasatçylar bar, bu gezek ýewropa
ýurtlaryndan iki sany parlament agzasy hem gatnaşdy.

04:34.362 --> 04:42.275
Bularuň hemmesi, elbetde, örän rahat. Biz käte punt
edýäris we Oksfordda edilýän beýleki işleri hem edýäris.

04:42.275 --> 04:50.183
Awgustda howa köplenç örän gowy bolýar we ol ýerde hakykatdan
hem dünýäniň uly meselelerini örän gowy gözden geçirip,

04:50.183 --> 04:55.640
ara alyp maslahatlaşyp, seljerip we sorag astyna alyp bolýar.

04:55.640 --> 05:05.578
Olar muny edýärler, sebäbi gyzykly zady, siz
henizem şeýle ýokary derejeli daýrelerde, özüňiz hem

05:05.578 --> 05:11.136
seminarlar, tomus mekdebi, çäreler geçirýärsiňiz.

05:11.136 --> 05:16.615
Siz pul ulgamyny gördüňiz, ýöne siz bu pul
ulgamynyň, esasanam merkezi banklaryň güýjüniň

05:16.615 --> 05:19.843
örän ylalaşyksyz tankytçysy hasaplanýarsyňyz.

05:19.843 --> 05:27.689
Soňky interwýularda, esasanam amerikan formatlarynda,
siziň merkezi banklaryň güýjüniň giňelmegini we oňa

05:27.689 --> 05:31.362
bagly sanlaşmagy aýratyn tankytlaýandygyňyzy gördüm.

05:31.362 --> 05:36.588
Belki, geljekdäki bir ssenarini çyzyp
bilersiňizmi, göni gysyp başlalyňmy?

05:36.588 --> 05:39.709
Geljekde iň erbet ýagdaýda nämelerden gorkýarsyňyz?

05:39.709 --> 05:44.280
Merkezi banklaryň we oňa bagly sanlaşmagyň maksady näme?

05:44.280 --> 05:54.438
Hawa, bu barada... Sifrleşdirmek özünde teoretiki
taýdan bitarap gural, ýöne ony merkezi

05:54.438 --> 06:01.860
meýilnamaçylar öz maksatlary üçin gaty güýçli öňe sürýärler.

06:01.860 --> 06:08.517
Eger sifrleşdirmä doly gözegçilik etseň,
eger bu bitarap guraly erbet maksatlar üçin

06:08.517 --> 06:13.019
ulanýan bolsaň, onda adamlary dolandyryp bolýar.

06:13.019 --> 06:17.020
Birnäçe ýyl öň muny göz öňüne getirip
bolmaýardy, sebäbi ol gaty abstrakt bolup görünýär,

06:17.020 --> 06:19.290
ýöne Korona bilen biz muny başdan geçirdik.

06:19.290 --> 06:24.964
Degişli sertifikaty bolmadyk adam restorana girip bilmedi.

06:24.964 --> 06:29.664
Siz munuň ahyrsoňy adamlara garşy şeýle
ulanylyp bilinjekdigini aýdýarsyňyzmy?

06:29.664 --> 06:35.320
Has-da, has-da, bu diňe kiçijik bir deslapky duýdy.

06:35.320 --> 06:45.205
Tehniki ösüş şeýle derejede welin, indi programmirlemek mümkin,
eger siz kitap dükanyna gidip, şol kitaby

06:45.205 --> 06:54.912
satyn almak isleseňiz, hut şol kitaby satyn
almanız gadagan ýa-da pizzanyň üstünde näme bar.

06:54.912 --> 07:01.376
Kömelekler bolýar, ýöne salam
rugsat berilmeýär ýa-da näme bolsa-da.

07:01.376 --> 07:14.080
Ýagny muny jikme-jik programmirlemek we nyşana alnan adama
üçin aýratyn taýýarlanan, sargyt edilen görnüşde etmek mümkin.

07:14.080 --> 07:20.032
Elbetde, meniň pikirimçe, köplük üçin bu awtomatlaşdyrylan bolar.

07:20.032 --> 07:27.333
Şonuň üçin häzir bütin dünýäde ähli maglumat
merkezleri, ägirt uly maglumat merkezleri gurulýar.

07:27.333 --> 07:31.200
Bu ölçegler, bu göz öňüne getirip bolmajak zat.

07:31.200 --> 07:43.772
Näme üçin? Sebäbi hut şol ýere häzir yzygiderli inanmasyz
mukdarda maglumat gelýär, ol derrew seljerilýär we derrew

07:43.772 --> 07:52.240
ýene-de saýlama we buýruk gelýär: bu rugsatmy, hawa ýa-da ýok.

07:52.240 --> 07:59.404
Şeýlelik bilen, adamlaryň köplügi, ähtimal, öz
durmuşyny awtomatlaşdyrylan görnüşde geçirmeli

07:59.404 --> 08:04.188
bolar: emeli aň munuň rugsat berjekdigi ýa-da ýokdugy.

08:04.188 --> 08:11.008
Soňra merkezi meýilleşdirijiler tarapyndan belli
şablonlar girizilýär. Bu merkezi meýilleşdirijileriň arzuwy.

08:11.008 --> 08:21.925
Belki birneme öňe çykmak isleýän we birneme tankytçyl bolan käbir
adamlar, belki biziň ýaly, biziň şahsy

08:21.925 --> 08:31.587
garalawymyza sezewar bolarys, ýöne bu hasam ýakymsyz
bolýar we men muny esasy maksat hasaplaýaryn.

08:31.587 --> 08:39.515
Mesele adamlary jikme-jik kontrol etmekde, şonuň üçin hem bu
sanlaşdyrmanyň nähili amala aşyrylmalydygy

08:39.515 --> 08:46.758
we bar bolan ähli mümkinçilikleriň nähili
ulanylmagydygy barada hiç haçan jedel bolmady.

08:46.758 --> 08:52.872
Şeýlelikde, köp mümkinçiliklerden häzirki wagta
çenli diňe gözegçilik, köpçüligiň köp bölegine

08:52.872 --> 08:58.020
gözegçilik etmek bilen bagly zatlar örän dar çäkde saýlandy.

08:58.020 --> 09:05.930
Bu gaty distopik ýaly. Bu hatda birnäçe onýyllyk öň ýazylan dürli
romanlarda-da doly gözegçilik astyndaky geljegiň nähili bolup

09:05.930 --> 09:11.530
biljekdigini görkezýär – Orwell hakda aýdylýar –
diňe 50, 100 ýyl öň hatda göz öňüne getirip

09:11.530 --> 09:14.986
bolmaýan tehniki mümkinçilikler bilen kämilleşdirilen.

09:14.986 --> 09:18.340
Orwell hem muny pikir edip bilmedi, dogry.

09:18.340 --> 09:22.980
Men söhbetdeşligiň soňunda hakykatdan hem
munuň üstünde has giňişleýin durmak isleýärin,

09:22.980 --> 09:25.665
ýöne häzir bir ädim yza gaýdyp gitmek isleýärin.

09:25.665 --> 09:32.810
Esasanam azatlygy söýýän ýewropalylaryň bu zatlaryň
hemmesine nähili çydam edýändigi bize nähili derejede ýetýär?

09:32.810 --> 09:40.255
Siz birnäçe aý öň ABŞ-da Tucker Carlsonyň ýanynda, onuň
şüweleňinde, gepleşiginde, onuň bilen interwýuda

09:40.255 --> 09:47.052
bolupdyňyz we ol ýerde 100 ýyl öň Birinji Jahan
Urşunda bankirleriň rolunyň barada gürleşipdiňiz.

09:47.052 --> 09:50.920
Bularyň hemmesiniň uzyn bir taryhy bar.

09:50.920 --> 10:03.701
Elbetde. We ýewropalylaryň munu nähili kabul edýändigi
baradaky sorag. Bolýar, Germaniýa seredeniňde, bu elbetde aýdyň.

10:03.701 --> 10:12.990
1945-nji ýyldan bäri nemes mediasiýa,
mekdepler tarapyndan gaty köp işlenildi.

10:12.990 --> 10:19.657
Şol wagt nemesleri täzeden terbiýelemek boýunça resmi
maksatnama bardy, ol amerikalylar tarapyndan girizildi we

10:19.657 --> 10:23.552
görnüşi ýaly, bu maksatnama şu güne çenli dowam edýär.

10:23.552 --> 10:34.885
Şeýlelikde, adamlary işlemek üçin gaty köp pul we energiýa, şeýle
hem işçi güýji ulanylýar – esasanam beýni

10:34.885 --> 10:46.282
ýuwmak, ýagny munuň özüňden geçmegine ýol bermek we
bu elbetde başga ýollar bilen hem köp täsir etdi.

10:46.282 --> 10:52.878
Beýleki ýewropa ýurtlary bolsa, olar AB-niň duzagyna düşdüler.

10:52.878 --> 11:00.244
Ýagny hukuk ýagdaýy şeýle: Germaniýa Merkezi Aňtaw Gullugynyň
(CIA) gözegçiligi astynda dur, sebäbi

11:00.244 --> 11:08.653
amerikalylar hiç wagt öz basyp alyş häkimiýetlerinden
de-fakto waz geçmediler. Olar waz geçmediler.

11:08.653 --> 11:18.630
Beýleki ýewropa ýurtlary bolsa, ilki bilen täzeden
boýun egdirilmeli boldy we bu AB arkaly amala aşyrylýar.

11:18.630 --> 11:24.713
Şol bir wagtyň özünde Germaniýa bu özygtyýarlylygy
täzeden alyp bilmez, sebäbi häzir hemmeler bu

11:24.713 --> 11:28.510
AB-niň içinde öz özygtyýarlylyklaryndan waz geçdiler.

11:28.510 --> 11:39.442
AB aşa antidemokratik guramadyr. Munuň hakda az adam bilýär.

11:39.442 --> 11:44.189
Ýagny hukuk taýdan gurama diktaturanyň guramasydyr.

11:44.189 --> 11:48.616
Bu diktatura we muny şeýle aýdanyňda, adamlar
"hawa, bu birneme polemik görnüşde aýdylýar, ol munuň

11:48.616 --> 11:51.283
Brýusseliň diktaturasy diýýär" diýip pikir edýärler.

11:51.283 --> 11:56.980
Emma hukuk taýdan bu diktatura we muny diňe
Sowet Soýuzy bilen deňeşdirmek iň gowusy.

11:56.980 --> 12:04.040
Sebäbi Sowet Soýuzy, hemmämiziň häzir
ylalaşýarys, elbetde, bu diktatura boldy.

12:04.040 --> 12:12.492
Emma ol özüni demokratiýa diýip
hasaplaýardy we bu nähili esaslandyryldy?

12:12.492 --> 12:18.711
Seret, biziň bir mejlisimiz bar, ol ýerde
saýlanan wekiller bar we olar şol ýerde dürli

12:18.711 --> 12:23.032
zatlary, kanunlary we ş.m. ara alyp maslahatlaşýarlar.

12:23.032 --> 12:28.637
Ýöne açar zat, olar hakyky kanun
çykaryjylar däldi, olar kanun çykaryjylar däldi.

12:28.637 --> 12:36.248
Şeýlelik bilen, biz häzir Bundestagdadyrys, bular kanun
çykaryjylar, ýöne gynansak-da, elbetde, Brýussel

12:36.248 --> 12:43.633
olaryň üstünden geçýär we Brýusseliň, häzir biz
şu ýere ýetenimiz ýaly, ýokary ygtyýarlygy bar.

12:43.633 --> 12:52.786
Ýöne ÝB demokratik däl we bar bolan
Ýewropa Parlamenti hakyky parlament däl.

12:52.786 --> 13:01.865
Olar kanun çykaryjylar däl, olarda kanunlary düzmek,
hödürlemek we soňra girizmek güýji ýok, gaýtam, şu wagta

13:01.865 --> 13:07.260
çenli ähli kanunlar Ýewropa Komissiýasy tarapyndan ýazyldy.

13:07.260 --> 13:14.135
Kanunlar şol ýerden gelýär we kanun çykaryjylar
şolardyr, ýagny parlament hakyky parlament däl.

13:14.135 --> 13:22.585
Bolýar, ol ýerde Ýewropa Parlamentiniň agzasy hökmünde işleýän
adamlar bu barada gürlemek islemeýärler, sebäbi olar gaty

13:22.585 --> 13:30.918
uly aýlyk alýarlar, salgytdan boş – esasan – we her dürli
goşmaçalar, de facto bu masgarabazlyk, sebäbi bu diktatura.

13:30.918 --> 13:36.169
Hemmesi Brýussel tarapyndan edilýär we
kanunlar şol ýerde ýazylýar, soňra taýýar bolýar.

13:36.169 --> 13:43.645
Parlament biraz saklap biler we käwagt çekişmeler
geçirilýär, ýöne bu kanunlaryň Brýusselde

13:43.645 --> 13:49.255
komissarlar, diktatorlar tarapyndan ýazylanlygyny üýtgetmeýär.

13:49.255 --> 13:57.814
Bolýar we şeýlelik bilen häzir bizde şeýle ýagdaý bar: ähli
demokratik, öň demokratik bolan ýurtlar öz özygtyýarlylyklaryndan

13:57.814 --> 14:02.302
eýýäm waz geçdiler, indi bir diktaturanyň gol astynda.

14:02.302 --> 14:07.944
Elbetde, bu metbugata-da gaty köp täsir etdi.

14:07.944 --> 14:15.622
Bu zatlaryň hemmesi öňünden, ädimme-ädim taýýarlanypdyr we hemişe
üpjün edilipdir, ýagny köpçülikleýin habar beriş serişdeleri,

14:15.622 --> 14:22.392
ýagny esasy uly metbugat, resmi metbugat diýilýän zatlar, olaryň
hemişe bir tarapda bolmagy we şeýle zatlary hiç

14:22.392 --> 14:29.285
wagt nygtamazlygy ýa-da adamlara işleriň hakykatda
nähili bolýandygyny düşündirmezligi üpjün edilipdir.

14:29.285 --> 14:36.280
Şeýlelik bilen, Ýewropada hakykatda nämeleriň
bolup geçýändigini bilmeýän gaty köp adam bar.

14:36.280 --> 14:46.976
Soň bolsa, hawa, indi sanly walýuta gelýär, bu ajaýyp, bu
ösüş, bu netijeli diýlende, diňe bu guralyň hakyky demokratik

14:46.976 --> 14:53.468
ýolbaşçylyk astynda boljak teoretiki oňyn taraplary görkezilýär.

14:53.468 --> 15:02.742
Ýöne Brýussel ýaly diktaturanyň we şeýle hem Ýewropa Merkez
Bankasynyň elinde, sebäbi ýokarda aýdylyşy ýaly, bu Bundesbankyň

15:02.742 --> 15:11.044
dowamy däl, gaýtam direlen Reýhbankdyr, örän demokratik
däl, örän güýçli, garaşsyz we de-fakto hasabat bermeýän

15:11.044 --> 15:16.589
merkezi bank, ol hemme zady edip bilýär, hemme zada hukugy bar.

15:16.589 --> 15:21.605
Elbetde, bu Brýusseldäki ÝB diktaturasynyň bähbidine ulanylýar.

15:21.605 --> 15:27.712
Eger bu edil şeýle ulgam bolsa, onda bu
katastrofadyr, ýagny iň erbet ýagdaý senarisidir.

15:27.712 --> 15:34.457
Indi siz şeýle aýtdyňyz, amerikalylar
basyp alyjy güýçden asla el çekmediler.

15:34.457 --> 15:42.900
Şeýlelik bilen, Germaniýa häzir ÝB-den
garaşsyz, ýöne amerikalylara görä-de özbaşdak dälmi?

15:42.900 --> 15:50.684
Hawa, Germaniýa özbaşdak däl, muny şol wagtky
Maliýe ministri jenap Şäuble hem aýdypdy. 1945-nji

15:50.684 --> 15:56.469
ýyldan bäri Germaniýa bir gün hem özbaşdak bolmady.

15:56.469 --> 16:03.092
Bu nähili beýan edilýär? Bolýar, elbetde, formal taýdan
nokatlary görýäris. Biziň konstitusiýamyz ýok, basyp alyş

16:03.092 --> 16:06.945
zolaklarynda adaty bolşy ýaly, biziň Esasy kanunymyz bar.

16:06.945 --> 16:18.230
Aslynda resmi taýdan 90-njy ýyllaryň başlaryna çenli basybalyjylyk
dolandyryşydy we biziň parahatçylyk şertnamamyz ýok.

16:18.230 --> 16:24.975
Biz BMG-niň Tertipnamasynda henizem duşman ýurdy
bolup durýarys we bu 2 goşup 4 şertnamasy, şeýle

16:24.975 --> 16:29.879
bir görnüş bar: Aý, indi biz birden özbaşdak bolduk!

16:29.879 --> 16:42.509
Ýöne takyk seljereniňde, hakykatda beýle däl, sebäbi güýçliler
şertnamada henizem soýuzdaşlar we 2 goşup 4,

16:42.509 --> 16:53.275
ol 4 sanysy soýuzdaşlar, 2 sanysy bolsa
tomaşaçylar, ýagny öňki GDR we Federal Respublika.

16:53.275 --> 17:00.328
Bu şertnamada tomaşaçylar şolardy we soýuzdaşlaryň
ol ýerde ýazan zatlary, bolýar, olar şol ýerde

17:00.328 --> 17:04.957
ýazdylar, ýöne öz güýçlerini hakykatda dogry bermediler.

17:04.957 --> 17:13.508
Şol bir wagtyň özünde, elbetde, NATO-nyň çäginde özbaşdaklygyň
elementleriniň ýene-de NATO-a berilmegi we

17:13.508 --> 17:22.208
NATO, elbetde, amerikalylar tarapyndan ýolbaşçylyk
edilýär, şeýlelik bilen biz özbaşdaklyk göremok.

17:22.208 --> 17:29.562
Indi taryhy göz öňüne getirenimizde, 1945-nji
ýyldan soň Germaniýany hakykatdan hem ýok etmek -

17:29.562 --> 17:34.130
düýbünden ýok etmek barada meýilnamalar we pikirler bardy.

17:34.130 --> 17:40.610
ABŞ-da atom bombasyny Germaniýa garşy ulanmaly
däl diýen jedeller, gyzgyn jedeller hem bardy.

17:40.610 --> 17:50.125
Soňra ýok, biz olary täzeden dikeldýäris, sowetlere garşy berkitme
gurmak üçin, şeýle hem Ikinji jahan urşundan soň ykdysady ösüşi

17:50.125 --> 17:55.072
täzeden gazanmak üçin olara mätäç diýen lager ýeňiş gazandy.

17:55.072 --> 18:01.170
Germaniýa bütin dünýäniň tölegçisi. Germaniýa öz
goşantlary bilen Ýewropa Bileleşigini ýaşadýar.

18:01.170 --> 18:06.276
Bizde Ukrainadaky uruş hem bar, onuň
milliardlary bilen, Germaniýa bolmasa hiç zat bolmazdy.

18:06.276 --> 18:13.198
Ýöne soňky 10-20 ýylda indi
Germaniýanyň gurban edilmeli diýen duýgy bar.

18:13.198 --> 18:16.849
Indi köne meýilnamalar häzir durmuşa geçirilýärmi?

18:16.849 --> 18:23.840
Hawa, hakykatdanam şeýle görünýär, ýagny
Morgentau meýilnamasy indi durmuşa geçirilýär.

18:23.840 --> 18:34.769
Morgentau meýilnamasynda şol wagt eýýäm 45 diýilýärdi, ol wagt
ABŞ-nyň maliýe ministri, hazyna ministri bolup, şol ýerde iş alyp

18:34.769 --> 18:44.502
baryp, Germaniýanyň düýpden ýok edilmegini, esasanam
deindustrializasiýa edilmegini teklip edipdi, sebäbi ykdysady

18:44.502 --> 18:54.491
güýç belli bir adamlaryň gözüne hemişe diken bolupdyr,
ykdysady güýç ýok edilmelidir, birinjiden deindustrializasiýa,

18:54.491 --> 19:00.110
ikinjiden bolsa ilat – biz aslynda ilaty çalyşmak isleýäris.

19:00.110 --> 19:11.553
Bu Morgentau meýilnamasydyr we elbetde, 2015-nji
ýyldan bäri oňa seredeniňde, iki çäre-de dowam edýär.

19:11.553 --> 19:18.661
Uniwersitet professory Hutten hem muny ýene bir gezek tassyklap,
takyk beýan edipdi, ol şeýle sözlem ýazypdy: Nemes

19:18.661 --> 19:26.467
erkeklerini mümkin boldugyça zorunly harby ýesirlige daşary
ýurda ibermeli we köp sanly nemes däl raýatlary ýerleşdirmeli.

19:26.467 --> 19:34.225
Ine, 2015-nji ýyldan bäri iň soňky wagtda şuny başdan geçirýäris
– bu ýerde bir pökgi bar. Bu elbetde betbagt tötänlik bolup

19:34.225 --> 19:39.168
biler, ýöne ähli zatlar bilen meşgullanyp,
esasanam onýyllyklaryň dowamynda oňa

19:39.168 --> 19:42.570
seredeniňde, adam tötänliklere örän ynamsyz ynanýar.

19:42.570 --> 19:52.279
Siz örän gyzykly bir zady agzadyňyz, ýagny bu zatlaryň hemmesini
döredýänler ýa-da öňünden meýilleşdirýänler halklar ýa-da milli

19:52.279 --> 20:01.836
döwletler barada asla pikir etmeýärler, sebäbi olar Tucker Carlson
bilen örän gyzykly ýagdaýda Nemes Reýhsbankynyň we Amerikan

20:01.836 --> 20:06.866
maliýesiniň bir maşgala bilen az-kem baglanyşyklydygyny agzapdy.

20:06.866 --> 20:12.152
Muny nemes diňleýjileri üçin ýene bir gezek
ýatladyp bilersiňizmi? Muny biz bilýän däldiris öýdýän.

20:12.152 --> 20:21.354
Hawa, meniň pikirimçe, bu gowy mysal, ýagny maliýe
baglanyşyklarynyň arka planda aşa möhümdigini görkezýär.

20:21.354 --> 20:25.806
Soň bolsa, puluň nähili hereket edýändigine
seretseň, hakykatda nämeleriň bolýandygyny görýärsiň.

20:25.806 --> 20:34.004
Şeýlelikde, pursat 1917-nji ýylda
Amerika Germaniýa uruş yglan eden wagty boldy.

20:34.004 --> 20:46.131
Amerika bilen Germaniýa indi biri-birine garşy uruşýardylar we
şol pursatda ýagdaý şeýledi – bolýar, esgerler biri-birini

20:46.131 --> 20:57.959
atmaly, kellelerini ýarmaly – ýöne uruş ykdysadyýeti hem örän
merkezleşdirilen, merkezleşdirilip guralan ykdysadyýetdir we

20:57.959 --> 21:04.920
şol ýerde piramidanyň depesinde elbetde merkezi bank durýar.

21:04.920 --> 21:13.120
Germaniýada bu Reýhsbankdy we Amerikada hut şu
maksat üçin ýene-de wagtynda döredilen Federal Rezerw.

21:13.120 --> 21:19.175
Sebäbi Amerikanyň taryhynyň iň uzyn döwri üçin olarda
merkezi bank ýokdy we merkezi banksyz hem örän gowy işleýärdi.

21:19.175 --> 21:31.204
Ýöne şol wagt dürli hileler bilen Federal Rezerw döredildi, ýagny
ol 1913-nji ýylyň ahyrynda kabul edildi, soň 1914-nji ýylda

21:31.204 --> 21:40.347
döredildi we indi, şu iki merkezi bankda esasy
adamlar kimler, ýagny ykdysadyýetiň depesinde we

21:40.347 --> 21:46.218
hakykatda uruş ykdysadyýetinde-de duranlar kimler?

21:46.218 --> 21:57.533
Germaniýada bu, ýagny hakykatda
Reýhsbankyň iň möhüm adamy Maks Warburgdy.

21:57.533 --> 22:09.800
Munuň mysaly, onuň nähili gol çekýändiginden görünýär, ýagny
möhüm adamlar bellenilende, meselem Reýhsbankyň başlygy, onuň

22:09.800 --> 22:18.290
hem gol çeki bar we elbetde Adolf Gitleriň hem gol çeki bar.

22:18.290 --> 22:29.388
Şeýlelikde, bu Maks Warburg nemes tarapynda, Amerikada bolsa
esaslandyryjy, Federal Rezerviň hakyky esaslandyryjysy onuň

22:29.388 --> 22:40.487
dogany Paul Warburg bolupdyr, ol 1911-nji ýyla çenli elbetde
nemes raýaty bolupdyr, Amerika gelip, soňra Federal Rezervi

22:40.487 --> 22:51.493
esaslandyrypdyr we hiç haçan gubernator ýa-da resmi ýokary
ýolbaşçy bolmadyk, edil Maks Warburg ýaly, ýöne uzak wagtlap

22:51.493 --> 23:02.221
işläp, tanap çeken ýolbaşçy direktorlaryň biri bolupdyr we
onuň ýagdaýynda hem ähli kanun binýadyny, esasan, Federal

23:02.221 --> 23:09.550
Rezerviň nähili guralýandygy we ş.m. barada jemlenende ýazypdyr.

23:09.550 --> 23:19.603
Şeýlelikde, uruşda biri-birine garşy bolan ýurtlaryň uruş
ykdysadyýetleriniň başynda iki dogan bar we esgerler biri-birini

23:19.603 --> 23:25.228
öldürmeli we bu elbetde munuň nähili bolýandygyny görkezýär.

23:25.228 --> 23:32.091
Bir maşgaladan iki uruş frontunda gazanç
edilýändigi, uruş ykdysadyýeti arkaly ýa-da maliýeleşdirmekde

23:32.091 --> 23:35.646
gaty ýakyn bolmak arkaly, aslynda haýran galdyryjy.

23:35.646 --> 23:38.644
Maliýeleşdirmek hem elmydama bir işdir.

23:38.644 --> 23:48.744
Häzirki zamana böksek, häzirki uruş, meselem, Ukrainada,
görnüşine görä soňy ýok, häzir sentýabryň ortasynda, Ursula fon

23:48.744 --> 23:55.814
der Leýen ýene buýsanç bilen yglan edýär, 5
milliardlyk täze paket ukrain ýaraglary,

23:55.814 --> 24:00.436
dronlar üçin ýola goýulýar, bu düýpsüz çelek.

24:00.436 --> 24:05.885
Bu baş puly, bu ukrainler üçin baş puly, olar ýok edilmeli.

24:05.885 --> 24:12.563
Görnüşine görä heniz ölmän ukrainler azajyk bar,
görnüşine görä iki million eýýäm ölüpdir we

24:12.563 --> 24:16.864
şeýlelikde mundan beýläk hem söweşmegi dowam etmeli.

24:16.864 --> 24:21.097
Elbetde rus tarapynda hem ölüler gaty köp.

24:21.097 --> 24:27.265
Şeýlelikde, bu aşaýyş derejede pajygaly we gynandyryjy
we gereksiz we peýdasyz, sebäbi elbetde bularyň

24:27.265 --> 24:30.748
hemmesini başdan bäri düýbünden öňüni almak mümkin bolardy.

24:30.748 --> 24:37.747
Başda-da bu parahatçylyk şertnamasy bardy,
şonda günbatar tarap, Beýik Britaniýa goşuldy.

24:37.747 --> 24:47.572
Ýok, hiç hili ýagdaýda, diňe dowam ediň, biz siziň
arkadyňyzda. Bir-biriňiziň kelläňizi urmagy dowam ediň.

24:47.572 --> 24:56.448
Şol bir wagtyň özünde, bu bilen ÝB-de
ykdysadyýet hem gany dökülýär, sebäbi bu önümli däl.

24:56.448 --> 25:05.714
Uruş ykdysadyýetini güýçlendireniňde, bu
ykdysadyýetiň stimuly bolsa-da, ol aşa önümsiz

25:05.714 --> 25:10.082
we has ýokary durmuş derejesine getirmeýär.

25:10.082 --> 25:20.491
Munun tersine, önümli ulanyp boljak
gymmatlyklar ýakylýar we atylýar we ýok edilýär.

25:20.491 --> 25:31.001
Diňe Hytaýa gidip, Hytaýda nämeleriň edilýändigine seretmeli, ol
ýerde göterim taýdan, ýagny harbyýete gaty az goýulýar, emma

25:31.001 --> 25:42.690
ilatyň hal-ýagdaýyna we şäherlerde we ýurtda infrastruktura we
mümkinçilikler hökmünde hödürläp biljek zatlaryna köp goýulýar.

25:42.690 --> 25:48.313
Soňra, uruşlar üçin pul sarp edilmese, munuň
alternatiw görnüşde nähili gurulyp bilinjekdigini görýärsiňiz.

25:48.313 --> 25:51.163
Hawa, belki bu bilen kän bir meşgullanmaýan biri üçin.

25:51.163 --> 25:58.388
Önümli ykdysadyýet, siz infrastruktura aýdylýar diýip pikir
edýärsiňiz, tramwaýlar gurulýar, metro gurulýar, adamlaryň A-dan

25:58.388 --> 26:05.206
B-e çalt ýetmegi üçin, has amatly, hem-de daşky gurşawa has
zyýansyz ýa-da önümçilik maşynlarynda, adamlaryň diňe işe

26:05.206 --> 26:11.848
girmezligi üçin, eýsem öndürilen serişdeleriň soňra ilatyň
hal-ýagdaýyna, ýagny bir aýlanyşyga geçirilmegi we uruş

26:11.848 --> 26:19.039
ykdysadyýeti hökmany suratda uruş enjamlarynyň ölüme we
weýrançylyga we ýok bolmaga çenli ulanylmagy bilen gutarýar.

26:19.039 --> 26:26.474
Uruş bolanda kim peýdalanýar, sebäbi has irden BlackRock
ýaly uly kapital eýeleriniň we emläk dolandyryjylarynyň ol

26:26.474 --> 26:30.703
ýerde belli hukuklary özüne berkitendigi barada jedel edilipdi.

26:30.703 --> 26:36.853
Habeck bir gezek Bütindünýä ykdysadyýet forumunda şeýle diýip
geçdi, biz ol ýerdäki maýa goýujylaryň maýa goýumlary üçin

26:36.853 --> 26:42.593
jogapkärçilik çekýäris, ýagny Germaniýanyň döwleti jogapkärçilik
çekýär, onda täzeden gurmak hem bu urşa goşulyp

26:42.593 --> 26:47.505
goýlanmy, muny akmaklyk edip öz salgyt
töleýjileri tölemeli bolan ýurtlar tölemeli bolýarmy?

26:47.505 --> 26:51.587
Hawa, meniň pikirimçe. Ýöne bu ýerde elbetde gözegçilik hem bar.

26:51.587 --> 26:59.168
Şeýlelik bilen, käbir firmalar we şahsyýetler ol
ýerde köp satyn alyp, hukuklaryny üpjün etdiler.

26:59.168 --> 27:10.970
Dikeldiş bolar, ýöne ol adaty
ukrainalylara we umuman ýewropalylara peýda getirmez.

27:10.970 --> 27:20.081
Hawa, ol ýagdaýda ýer basyp almak bolýar, elbetde. Ýagny, ol
ýer hem birneme adamsyzlanýar, şeýle dälmi? Bu bolup geçýär-ä.

27:20.081 --> 27:26.826
We bu hem bu hasaplamanyň bir bölegi ýaly
görünýär. Ýagny hemme zat gaty, hawa, gaty özüne ynanýan.

27:26.826 --> 27:37.376
We has aýdyň, ilki bilen esasy zat urşuň bes edilmegini
gazanmakdyr. Ýöne Günbatarda bu gadagan ýaly görünýär.

27:37.376 --> 27:45.292
Siz analizleriňiz sebäpli geopolitikany hem örän takyk
synlaýandygyňyza ynanýarsyňyzmy we belki-de käbir maliýe

27:45.292 --> 27:49.312
akymlaryny we taýýarlyklary hem göz öňüne getirip bolarmy?

27:49.312 --> 27:53.615
Siz uruş boljakdygyna ynanýarsyňyzmy? Hakykatdan-da.

27:53.615 --> 28:00.296
Ýewropa Bileleşiginiň ýa-da Germaniýanyň federal hökümetiniň
tarapyndan Russiýa garşy provokasiýalar, pilotsyz uçar

28:00.296 --> 28:04.408
aýyplamalary we şuňa meňzeşler, häzir bize hepdelik bolup durýar.

28:04.408 --> 28:12.190
Ýöne hakykatdan-da gyzgyn uruş bolup biler diýip pikir
edýärsiňizmi, Germaniýa Russiýa garşy ýa-da ÝB Russiýa garşy?

28:12.190 --> 28:22.973
Aýtmak gerek, ÝB, NATO döwletleri we häzirki wagtda
bir zat aýdyp bilýän syýasatçylarymyz, olar

28:22.973 --> 28:31.960
hakykatdanam Russiýa garşy uruş alyp barmaga örän höwesli.

28:31.960 --> 28:35.188
Elbetde, bu örän erbet ýagdaý.

28:35.188 --> 28:41.310
Bu Russiýa garşy uruşuň we şeýlelik bilen Üçünji
jahan urşunyň bolmagynyň örän ähtimaldygyny görkezýär.

28:41.310 --> 28:51.025
Bir umyt, olary saýlawdan aýryp bolarmy, Günbatarda
başga akylly adamlary häkimiýete getirip bolarmy?

28:51.025 --> 29:01.630
Bu bir sorag. Ýöne häzirki wagtda hemme zat
Russiýa garşy uruş ugruna, bu aslynda däli, manysyz zat.

29:01.630 --> 29:08.669
Sebäbi munuň manysy ýok. Uruşda ýeňiş gazanyp bolmaýar.

29:08.669 --> 29:15.584
We çykdajylar, bu diýseň
betbagtçylyk, elbetde adamzat derejesinde hem.

29:15.584 --> 29:26.062
Bu ägirt uly betbagtçylyk, biziň tarapymyza
güýçlüler tarapyndan sürülýär. Bu güýçlüler kimler?

29:26.062 --> 29:31.646
Siz öň Covid, Korona döwrüni agzadyňyz.

29:31.646 --> 29:38.224
Şol wagt hemme zadyň nähili
utgaşdyrylandygyny görmek hakykatdanam örän gyzyklydy.

29:38.224 --> 29:44.953
Esasan, dünýäniň güýçlüleri nähili güýje eýedigini görkezdiler.

29:44.953 --> 29:52.345
Sebäbi Korona çäreleri, men lukmançylyk
maşgalasyndan, bu aslynda düýbünden manysyzdy, bu aýdyňdy.

29:52.345 --> 30:01.374
Ýöne bu manysyz çäreleriň örän aýratyn
utgaşmasydy, ýöne her ýurt tarapyndan bu aýratyn

30:01.374 --> 30:07.766
manysyz utgaşmada bir wagtyň özünde amala aşyryldy.

30:07.766 --> 30:16.932
Elbetde, bu tötänleýin däl, aýdyň. Şonuň üçin utgaşdyrylyşy
görýärsiňiz we garşylyk bar bolsa-da, ol zor bilen geçirildi.

30:16.932 --> 30:19.402
Zor bilen ep-esli zat geçirildi.

30:19.402 --> 30:27.684
Şondan görnüşi ýaly, merkezi meýilleşdiriji az sanly adam bar,
olar şeýle zatlary merkezi meýilleşdirýärler we iň bolmanda

30:27.684 --> 30:35.355
Günbatar Ýewropada we Demirgazyk Amerikada, soňra ýene birnäçe
Bäş Göz, ýagny Awstraliýa, Täze Zelandiýa we ş.m.,

30:35.355 --> 30:44.093
Ýaponiýa, aslynda Amerikanyň täsir edýän sebtine, Amerikan
imperiýasyna degişli, olar özlerini kabul edip bilerler.

30:44.093 --> 30:49.257
Mundan başga-da, ähtimal beýleki ýurtlar hem.
Şeýlelik bilen, bu merkezi meýilleşdirijiler bar.

30:49.257 --> 30:52.873
Merkezi meýilleşdirildi, muny inkär edip bolmaýar.

30:52.873 --> 31:04.610
We olar Russiýa garşy bu urşy isleýärler,
häzir aýdylmaly täze aýdym bolup görünýär.

31:04.610 --> 31:12.512
Eger şeýle bolsa, ýagdaý erbet görünýär. Meniň pikirimçe,
Prezident Putin häzirki wagta çenli örän sabyrly boldy.

31:12.512 --> 31:23.400
Bu prowokasiýa, köplenç düýbünden oýlanyp tapylan zatlar, soňra
metbugatda giň ýaýradylýar, Beýik Britaniýada, Germaniýada öňe

31:23.400 --> 31:32.647
sürülýär, aslynda hemme zat Russiýa garşy, diňe aslynda, başgaça
aýdyp bolýar, uruş gygyryşy diýip, Russiýa

31:32.647 --> 31:41.888
garşy gygyrmak we adamlary gygyrmak, haçan-da
urşa işjeň girmek isleseňiz, muňa razy bolmak.

31:41.888 --> 31:51.668
Maksat, Russiýa garşylyk görkezýänçä, şeýle prowokasiýa etmek
bolup görünýär, ýagny uzak aralyk ýaraglar, elbetde, meselem,

31:51.668 --> 31:59.937
Bundeswehr tarapyndan dolandyrylýar ýa-da Beýik
Britaniýa ýa-da Fransiýa tarapyndan, elbetde, Ukrainadan

31:59.937 --> 32:04.974
atylýar, ýöne NATO goşunlary tarapyndan dolandyrylýar.

32:04.974 --> 32:11.720
Bu aslynda eýýäm bolup geçýär we ruslar eýýäm aýtdylar,
biziň häzir Günbatara, ÝB-e, NATO ýurtlaryna özlerine garşylyk

32:11.720 --> 32:15.289
görkezmäge hukugymyz bar, häzirki wagta çenli muny etmediler.

32:15.289 --> 32:25.125
Ýöne eger mundan beýläk prowokasiýa dowam etse, has-da, men
gorkýaryn, haçan-da sabyr gutarar, muny biz ýene geçen hepde

32:25.125 --> 32:32.502
eşitdik, rus sabyry, daşary işler ministri
jenap Lavrow aýtdy, onuň hem çäkleri bar, soňra

32:32.502 --> 32:36.030
başlap biler we biz muny özümize çydap bilmeris.

32:36.030 --> 32:43.138
Men hemişe aýdýaryn, biz syýasatçylarymyza gaty köp rugsat
berýäris we nemesler diýseň mylaýym we elbetde köpçülikleýin

32:43.138 --> 32:48.654
habar beriş serişdeleri tarapyndan hem,
mekdepler we ş.m. tarapyndan hem uzak wagtlap işlenildi,

32:48.654 --> 32:52.048
ýöne beýle zatlara ýol bermezligiň wagty geldi.

32:52.048 --> 32:55.664
Bu elbetde ykdysady syýasata hem degişli.

32:55.664 --> 33:00.411
Mesele şunda, biz Morgentau planyny
ýatladýardyk, Germaniýany deindustrializasiýa

33:00.411 --> 33:03.190
etmek, ykdysadyýeti ýykmak we bu bolup geçýär.

33:03.190 --> 33:12.515
Biz muňa ýol bermeli däl, sebäbi Germaniýa asuda ýagdaýda 10%,
12% ösüş berip bilerdi, her ýyl onýyllyklaryň dowamynda,

33:12.515 --> 33:21.728
onda her bäş-alty ýylda milli girdejini iki esse artdyrardy
we ýene iki esse artdyrardy we ýene iki esse artdyrardy.

33:21.728 --> 33:30.276
Hytaýlylar muny 40 ýylda etdiler we bu görkezýär, biz göz
öňüne getirip boljak iň uly baýlyga eýe bolup bilerdik we

33:30.276 --> 33:35.936
ol gowy paýlanan bolup bilerdi, hemmeleriň oňa paýy bolardy.

33:35.936 --> 33:40.279
Şeýle dünýäni döredip bileris.

33:40.279 --> 33:45.985
Häzirki wagtda karar kabul edýän adamlar muny
islemeýärler, olaryň düýbünden başga planlary bar, ýöne biz

33:45.985 --> 33:49.652
muňa ýol bermeli däl, häzir oňa garşy bir zat etmeli.

33:49.652 --> 33:57.690
Bu aslynda gowy jemleýji söz. Ýöne men
başda açan ýaýymyzy ýene-de gutarmaly.

33:57.690 --> 34:03.208
Men gysga saklamaga synanyşýaryn. Häzir uruş
gelse, uruş hemme zady çaltlaşdyrardy we elbetde

34:03.208 --> 34:06.926
dramatiki weýrançylygy hemmeleriň göz öňünde görkezerdi

34:06.926 --> 34:16.935
Ýöne uruşsyz hem geljek bäş-on ýylda çalt ösüş
bolup biler, biz özümizi sanly türmede taparys.

34:16.935 --> 34:24.020
Onda jübi telefony biziň hemmämizi dolandyrýan
gözegçilik edarasy bolarmy ýa-da bu eýýäm has ileri gidýärmi?

34:24.020 --> 34:30.500
Siziň pikiriňizçe, bu dolandyryş amalyýatda nähili görüner?

34:30.500 --> 34:38.150
Hawa, merkez bankasynyň sanly walýutasyny EZB zor bilen
geçirmekçi, ýöne muny hiç kim islänok, hiç kime gerek däl.

34:38.150 --> 34:42.688
Oňa hiç hili gowy sebäp ýok. Aslynda bu gaty syrly zat.

34:42.688 --> 34:49.088
Bu edil şondan görünýär, gürrüň resmi
maksatlar barada däl, gürrüň gözegçilik barada.

34:49.088 --> 34:57.153
Sebäbi biz şu wagta çenli bank sanly walýutasyny ulanyp geldik,
ýöne merkez bankasynyň sanly walýutasyny däl,

34:57.153 --> 35:03.382
eýsem banklar karz döredijiligi arkaly hem pul
döredýärler we bu sanly pul, biz ony ulandyk.

35:03.382 --> 35:09.420
Ýöne bu merkezleşdirilmedik we merkezi meýilnama
düzüjiler muny islänok. Olar hemme zady merkezleşdirmekçi.

35:09.420 --> 35:18.294
Bize munuň garşysyna durmaly. Bu uly mesele,
kararlaryň merkezleşdirilmegi, sanly infrastruktura gözegçiligiň

35:18.294 --> 35:23.230
merkezleşdirilmegi we şeýlelik bilen bize gözegçilik.

35:23.230 --> 35:32.187
Hemme zat merkezleşdirilmedik bolmaly, ähli häkimiýet gurluşlary
we kararlar. Bu gadymy, örän üstünlikli prussiýa prinsipi.

35:32.187 --> 35:38.692
Merkezleşdirmezlik, subsidiarlik prinsipi,
şeýlelik bilen prussiýa goşuny örän üstünlikli boldy.

35:38.692 --> 35:43.488
Frontdaky ofiser karar bermek hukugyna eýe bolmaly.

35:43.488 --> 35:49.593
Munuň üçin adamlary gowy okatmaly, ýöne bu
ajaýyp, şonda örän gowy okadylan umumy ilat bolýar.

35:49.593 --> 35:55.392
Şol bir wagtyň özünde muny syýasy
derejede-de etmeli. Bu hem prussiýa prinsipi boldy.

35:55.392 --> 35:58.636
Gynansak-da, onýyllyklar boýy hemişe tersine bolýar.

35:58.636 --> 36:06.690
Gözegçilik, merkezleşdirme we merkez
bankasynyň sanly walýutasy. Elbetde, ol girizilmeli.

36:06.690 --> 36:15.023
Hiç kim islemeýändigi üçin, hemişe
bolşy ýaly, bahana ýa-da krizis gerek.

36:15.023 --> 36:18.495
Men Germaniýada bank krizisiniň dörediljekdiginden gorkýaryn.

36:18.495 --> 36:24.596
Men öň hem duýdurdym, EZB-niň döreden
gozgalmaýan emläk pufy 2022-nji ýylda iň ýokary

36:24.596 --> 36:27.991
derejesine ýetdi we şondan bäri peselýär.

36:27.991 --> 36:37.930
Soňra, muny gijä goýup bolýar, ýöne bir wagt gelip bank
ulgamyny bozar, sebäbi banklar önümli karz döretmegi emläk

36:37.930 --> 36:43.734
satyn almak üçin bermediler. Bu hemişe klassiki guraldyr.

36:43.734 --> 36:52.350
Soňra sanly ýewro bir wagtyň özünde giriziler, şonda hemmeler
banklardan pullaryny çykararlar we banklar birden ýok bolar.

36:52.350 --> 36:59.710
Soňra diňe bir bank galar, Merkezi bank. Bu Sowet
Soýuzydyr. Olarda-da diňe bir bank bardy, Merkezi bank.

36:59.710 --> 37:03.544
Bu Merkezi bankçylaryň maksadydyr. Soňra bu nähili görüner?

37:03.544 --> 37:14.086
Eger Merkezi bankçylar isleglerini ideal görnüşde amala aşyryp
bilseler, onda bu belli bir görnüşde deriniň

37:14.086 --> 37:24.836
aşagyna ýerleşdirilen mikroçip implantlary ýa-da
hatda başga ýerde, hatda kellede hem bolup biler.

37:24.836 --> 37:27.091
Bize ýene-de munuň şeýle amatlydygy aýdylýarmy?

37:27.091 --> 37:37.267
Hawa, bu netijeli. Telefony ýitirip
bolmaýar, bu möhüm däl. Soňra hemişe sebäpler bar.

37:37.267 --> 37:39.684
Onda bu tutuş transhumanizm hem goşulýar.

37:39.684 --> 37:50.372
Bu eýýäm amatly bir senagat görnüşine öwrüldi, bu ýerde
maşyn bilen adamy birleşdirmek we tutuş sanly ulgamy we

37:50.372 --> 37:56.248
elbetde AI-ny hem adam bilen birleşdirmek barada gidýär.

37:56.248 --> 38:00.810
Eger şeýle implantyň bolsa, onda AI hem
içinde bolsa, nähili ajaýyp bolardy, onda

38:00.810 --> 38:05.070
pikirlenmek has aňsat. AI seniň üçin pikirlener.

38:06.756 --> 38:11.859
Men bu maksat diýip pikir edýärin.
Aýdylyşy ýaly, AI bilen baglanyşdyrylýar.

38:11.859 --> 38:22.344
AI, Merkezi bank sanly walýutasy bilen baglanyşdyrylmaly
bolan kontrol guralydyr we soňra biz doly türmede bolarys.

38:22.344 --> 38:27.749
Bu Jorj Orwelliň hiç wagt pikir
edip bilmejek zadydan has erbetdir.

38:27.749 --> 38:33.413
Emma, sizden örän pozitiw geljege bar. Siz biziň üstünlik
gazanjakdygymyza ynanýarsyňyz, ýogsa siz hemişe oňa garşy

38:33.413 --> 38:37.359
argument aýdyp, şeýle batyrgaýlyk bilen öňe çykmazdyňyz.

38:37.359 --> 38:50.350
Hawa, men optimist. Bu ägirt uly kynçylyk, ýöne şonuň
üçin munuň öňüni almak üçin elimizden gelenini etmeli.

38:50.350 --> 39:01.397
Men nemesler barada hem optimist, sebäbi
düýp manysynda men köp pozitiw zat görýärin.

39:01.397 --> 39:07.276
Diňe ony birneme oýarmaly we olar indi ukyndan oýanmaly.

39:07.276 --> 39:13.350
Indi diňe Germaniýany däl, eýsem
dünýäni hem halas etmegiň wagty geldi.

39:13.350 --> 39:17.287
Bu jemleýji söz, jenap prof.
Werner. Bu söhbetdeşlik üçin köp sag bol.

39:17.287 --> 39:22.727
Biz muny dowam etdireris, soňra baýlygyň ösüş
mümkinçilikleri, pozitiw zatlar barada gürleşeris we indiki

39:22.727 --> 39:25.942
söhbetdeşlige sabyrsyzlyk bilen garaşýaryn. Köp sag bol.

39:25.942 --> 39:26.742
Men size sag bol aýdýaryn.