1
00:00:00,000 --> 00:00:00,351


2
00:00:00,351 --> 00:00:08,622
„თუ ეს ორიგინალები აღარ არის ხელმისაწვდომი,
ფაქტობრივად, საბოლოო ჯამში, ნამდვილი კვლევა შეუძლებელი ხდება.

3
00:00:08,622 --> 00:00:11,743
თუ ძველი წიგნები, ძველი საბუთები აღარ მაქვს.

4
00:00:11,743 --> 00:00:16,380
ეს მანიპულაციისთვის კარს და ჭიშკარს ხსნის.“

5
00:00:16,380 --> 00:00:22,998
დღეს Kla.TV-ის სტუდიაში მივესალმები ისტორიკოსს და ანგლისტს,
რომელსაც ბიზნესის ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხი აქვს.

6
00:00:22,998 --> 00:00:29,308
როგორც მრავალი სამეცნიერო სტატიისა და სოციალური და კულტურული
ისტორიის შესახებ არამხატვრული წიგნის ავტორი, სხვათა შორის,

7
00:00:29,308 --> 00:00:33,375
2024 წელს გამოიცა მისი წიგნი „ძველი და ახალი სამყაროს დაპყრობა“.

8
00:00:33,375 --> 00:00:36,432
მოგესალმებით, ქალბატონო დოქტორო რენატე როიტერ!

9
00:00:36,432 --> 00:00:38,725
დიახ, მადლობა მოწვევისთვის!

10
00:00:38,725 --> 00:00:43,406
დიახ, მიხარია, რომ აქ ხართ! თქვენს მეუღლესთან
უკვე მქონდა სიამოვნება. დღეს ისტორიის თემა გვაქვს.

11
00:00:43,406 --> 00:00:50,460
მეცნიერება ხომ ჩანაწერებით, ხელნაწერებით, წიგნებითა
და სხვა წყაროებით ცოცხლობს, და მათ გარეშე ისტორიის,

12
00:00:50,460 --> 00:00:54,694
რომელიმე თემის კრიტიკული განხილვა საერთოდ შეუძლებელია.

13
00:00:54,694 --> 00:00:58,292
ქალბატონო როიტერ, როგორაა საქმე ასეთ წყაროებზე წვდომასთან?

14
00:00:58,292 --> 00:01:05,296
ადამიანს სულ უფრო ურთულებენ ამას, განსაკუთრებით
მაშინ, როცა თავისუფალი, დამოუკიდებელი ჟურნალისტი

15
00:01:05,296 --> 00:01:10,678
ან ისტორიკოსი ან ნებისმიერი სახის მკვლევარი ხარ.

16
00:01:10,678 --> 00:01:16,748
ეს ძალიან მარტივი რამეებით იწყება, რომ ყოველ
ვიზიტზე მოსაკრებელი მოითხოვება, მაგალითად, არქივში.

17
00:01:16,748 --> 00:01:25,617
ზუსტად ამოწმებენ, ვის სურს რაიმეს მიღება, და როგორც მრავალი
ასეული წლის განმავლობაში იყო, დღესაც არავითარად განსხვავებულად

18
00:01:25,617 --> 00:01:35,023
არ არის: თუ არასწორი ადამიანი ითხოვს იმას, რისი მიცემაც არ
სურთ, მაშინ ისინი უბრალოდ არ არიან ან ხელმისაწვდომი არ არიან.

19
00:01:35,023 --> 00:01:45,111
და იმისთვის, რომ ეს ყველაფერი ცალ-ცალკე ასე თვალშისაცემი არ იყოს,
ახლა ბევრი არქივი, რომლებიც ქალაქებში, ხშირად რატუშაში ან

20
00:01:45,111 --> 00:01:53,386
რომელიმე ძველ შენობაში, ძველ სასახლეშიც კი ინახებოდა, ახლა —
თითქოსდა მათივე უსაფრთხოებისთვის, ეს ძველი

21
00:01:53,386 --> 00:02:01,865
დოკუმენტების ძველი მარაგები — შორეულ
ბუნკერებში, არქივებში, სადაც არ უნდა იყოს, გადაიტანეს.

22
00:02:01,865 --> 00:02:08,130
და შემდეგ წინასწარ უნდა
დაარეგისტრირო, რომ ესა თუ ის დოკუმენტი გინდა ნახო.

23
00:02:08,130 --> 00:02:13,757
და შემდეგ კვირაში ერთხელ ან ორჯერ მიდიან
იქ, და შემდეგ უკან მიაქვთ, და შემდეგ თავად

24
00:02:13,757 --> 00:02:17,887
უნდა იყო ისევ ადგილზე, რომ ეს ქაღალდი ნახო.

25
00:02:17,887 --> 00:02:26,464
მრავალი წელი ვმუშაობდი არქივებში, რომ დამეწერა ისტორია,
რომელიც ჯერ არ იყო დაწერილი. და ეს ყოველთვის რთული იყო.

26
00:02:26,464 --> 00:02:31,225
მაგრამ ამ პირობებში, რა თქმა უნდა, თითქმის შეუძლებელია.

27
00:02:31,225 --> 00:02:37,940
რადგან წიგნის დასაწერად, რომელსაც თავად იკვლევ,
სადაც უბრალოდ ხელოვნურ ინტელექტს არ ეყრდნობი, კითხულობ

28
00:02:37,940 --> 00:02:42,064
— არ ვიცი — ათეულობით, ასეულობით, ათასობით გვერდს.

29
00:02:42,064 --> 00:02:50,679
და როცა თავიდან საერთოდ არ იცი ზუსტად, რა უნდა მოითხოვო — რადგან
არქივების ეს კატალოგები ხშირად ძალიან

30
00:02:50,679 --> 00:02:58,465
ბუნდოვანია — და შემდეგ ზუსტად უნდა თქვა, რომელი
ქაღალდი გინდა, ეს ყველაფერი ძალიან რთული ხდება.

31
00:02:58,465 --> 00:03:05,479
რადგან როცა მას მიიღებ და აღმოაჩენ, გადაშლი — „აჰ, ეს
ხომ არ არის ის, რაც მჭირდებოდა, აქ არ წერია ის, რაც

32
00:03:05,479 --> 00:03:09,827
დამეხმარება“, — მაშინ არქივში მთელი ვიზიტი უშედეგო იყო.

33
00:03:09,827 --> 00:03:14,394
და შეგიძლია ისევ მომდევნო კვირას
დაელოდო, სანამ ისევ რამეს მოიტანენ.

34
00:03:14,394 --> 00:03:20,576
ასე რომ, ეს უკვე წლებია პრობლემაა და კიდევ ბევრად მწვავდება.

35
00:03:20,576 --> 00:03:28,290
და ეს მართლაც, თუ წყაროებზე გინდა იმუშაო, ადვილი არ არის.

36
00:03:28,290 --> 00:03:34,661
და თუ იტყვი, რომ ბევრი რამ ციფრულად არის გადაყვანილი,
გაგიკვირდება, რამდენად ცოტაა ციფრულად გადაყვანილი, ერთი მხრივ.

37
00:03:34,661 --> 00:03:40,270
და ციფრულ ნივთებთან დაკავშირებით, რა
თქმა უნდა, ყოველთვის რჩება ცოტაოდენი ეჭვი:

38
00:03:40,270 --> 00:03:45,317
ეს ყველაფერი იყო? აკლია გვერდები? აკლია მთელი რვეულები?

39
00:03:45,317 --> 00:03:51,292
ნამდვილად ეს არის ის, რასაც სათაურის მიხედვით ვივარაუდებდი?

40
00:03:51,292 --> 00:03:56,242
ციფრულ ნივთებში ასე ადვილად შეიძლება
რაღაცის გადაკლიკება და წაშლა ან გაქრობა.

41
00:03:56,242 --> 00:04:08,070
ეს სულ სხვა რამ არის, ვიდრე როცა ძველ დოკუმენტს, არქივიდან
ძველ საქმეს აღებ და კითხულობ და ნამდვილად ძველი ქაღალდი გაქვს.

42
00:04:08,070 --> 00:04:09,878
დიახ, თქვენ ციფრიზაცია ახსენეთ.

43
00:04:09,878 --> 00:04:14,482
ახლა სულ უფრო მეტი ცნობა ჩნდება, რომ ხელოვნური ინტელექტის
კომპანიები ძველ წიგნებს ყიდულობენ, შემდეგ

44
00:04:14,482 --> 00:04:19,553
ციფრიზაციას უკეთებენ, თავიანთ ენობრივ მოდელებს ან
სხვა ხელოვნური ინტელექტის მოდელებს ამით კვებავენ.

45
00:04:19,553 --> 00:04:24,258
მაგრამ ბოლოს ეს უკან არ ბრუნდება, არამედ
ეს წიგნები ნადგურდება. რას ფიქრობთ ამაზე?

46
00:04:24,258 --> 00:04:27,122
სკანდალი. ანუ, მე შოკირებული ვიყავი, როცა ეს გავიგე.

47
00:04:27,122 --> 00:04:36,761
და ჩემი ეჭვისა და სისტემის კრიტიკის ფონზე,
რა თქმა უნდა, მაშინვე ცუდს უნდა ვივარაუდო.

48
00:04:36,761 --> 00:04:40,720
გაუგებარია, რატომ ნადგურდება ეს ნივთები სკანირების შემდეგ.

49
00:04:40,720 --> 00:04:46,247
არქივებსა და ბიბლიოთეკებში მარაგები
ათწლეულების განმავლობაში სკანირდება.

50
00:04:46,247 --> 00:04:57,855
და ახლა იმის თქმა, რომ შემდეგ ნადგურდება, ანუ ამისთვის ვერ
ვპოულობ სათანადო ახსნას, რომელიც რაიმე ცუდს არ ივარაუდებს.

51
00:04:57,855 --> 00:05:05,968
რადგან ეს ძველი წიგნები, რომლებიც ანტიკვარიატებიდან გამოისყიდეს,
ხშირად მხოლოდ რამდენიმე ცალ ეგზემპლარადაა დარჩენილი.

52
00:05:05,968 --> 00:05:09,833
და თუ ისინი განადგურდებიან, მათზე წვდომა აღარ გაქვს.

53
00:05:09,833 --> 00:05:17,732
და ეს ნამდვილად „1984“-ის მსგავსად ჟღერს, რაც ორუელმა
აღწერა, რომ რეტროსპექტულად ისტორია მუდმივად

54
00:05:17,732 --> 00:05:23,296
იცვლება, რათა აწმყოს მოერგოს და მომავლის მართვა შეიძლებოდეს.

55
00:05:23,296 --> 00:05:34,475
და ჩემს ნაშრომებში – გერდ და რენატე როიტერებმა ბევრი რამ
ისტორიიდან აიღეს – და ამისთვის ბევრი ძველი წიგნია საჭირო.

56
00:05:34,475 --> 00:05:40,536
ჩვენ ხომ არ ვართ პირველები, ვინც ეჭვობს, ან პირველები,
ვინც შეცდომებს ამხელს ან ნარატივებს ეჭვქვეშ აყენებს.

57
00:05:40,536 --> 00:05:49,869
და ჩვენ იმაზე ვართ დამოკიდებული, რომ ადრე უკვე ადამიანებმა
უპასუხეს ამ კითხვებს ან თავად მოიფიქრეს იდეები, ჩამოწერეს.

58
00:05:49,869 --> 00:05:58,290
ამისთვის მათი წიგნები გვჭირდება. ან უბრალოდ
ორიგინალური ტექსტი გვჭირდება. შექსპირი მუდმივად ითარგმნება.

59
00:05:58,290 --> 00:06:02,001
შეიძლება თანამედროვე ტექსტით მუშაობა,
ან ბიბლიის შემთხვევაში ესეც ცნობილია.

60
00:06:02,001 --> 00:06:07,513
ისიც მუდმივად ხელახლა ითარგმნება – და ახლა უკვე
ვარიანტები არსებობს, სადაც ღმერთი მდედრობითია.

61
00:06:07,513 --> 00:06:12,372
მაშინ, შესაძლოა, რაღაცის გასარკვევად, გინდა
თქვა, მინდა ახლა ლუთერის ან ცვინგლის

62
00:06:12,372 --> 00:06:16,217
ორიგინალური თარგმანები წავიკითხო, რაც არ უნდა იყოს.

63
00:06:16,217 --> 00:06:24,692
თუ ეს ორიგინალები აღარ არის ხელმისაწვდომი,
ფაქტობრივად, საბოლოოდ შეუძლებელი ხდება ნამდვილი კვლევა.

64
00:06:24,692 --> 00:06:30,828
და ეს არა მხოლოდ ჩემთვის, როგორც ისტორიკოსისთვის,
არამედ ყველა სხვა სფეროსთვისაც ეხება, იქნება ეს

65
00:06:30,828 --> 00:06:35,103
ჟურნალისტები თუ ყველა სხვა დისციპლინა, მედიცინა თუ სამართალი.

66
00:06:35,103 --> 00:06:40,330
ხომ გინდა უკან იხედო და თქვა, როგორ
დაიწყო ეს, როგორ იყო სინამდვილეში მაშინ?

67
00:06:40,330 --> 00:06:48,561
და თუ ძველი წიგნები, ძველი საბუთები აღარ მაქვს, – იქნება ეს ისინი
რეალურად გაქრნენ თუ უბრალოდ ჩაკეტილი არიან და სადღაც

68
00:06:48,561 --> 00:06:57,235
ინახება, მაგრამ ჩემთვის, როგორც მკვლევარი პიროვნებისთვის,
აღარ არის ხელმისაწვდომი – მაშინ ეს თითქმის იგივეა.

69
00:06:57,235 --> 00:07:01,502
და ეს მანიპულაციის კარსა და ჭიშკარს აღებს.

70
00:07:01,502 --> 00:07:06,183
მაგრამ თქვენ უკვე ბევრი წიგნი წაიკითხეთ და მათზეც დაწერეთ.

71
00:07:06,183 --> 00:07:12,476
შეგიძლიათ მაყურებლებს, ალბათ, ერთი-ორი მაგალითი
მოიყვანოთ, სადაც წინააღმდეგობებს წააწყდით იმასთან, რაც

72
00:07:12,476 --> 00:07:16,958
გავრცელებული აზრია და იმასთან, რაც თქვენ თვითონ იპოვეთ?

73
00:07:16,958 --> 00:07:22,076
დიახ, მაშ, რადგან წიგნებზე ვსაუბრობთ,
ყველაზე თვალსაჩინო ალბათ ალექსანდრიის ბიბლიოთეკაა.

74
00:07:22,076 --> 00:07:26,682
ის ნამდვილად ყველამ იცის. მაგრამ ჯერ არ უპოვიათ.

75
00:07:26,682 --> 00:07:27,334
როგორ?

76
00:07:27,334 --> 00:07:33,062
იქ არც ერთი წიგნი არ უპოვიათ, რომელიც იქ იწვა.

77
00:07:33,062 --> 00:07:36,996
ახლა კი უნდა ითქვას გრაგნილები. მაგრამ გრაგნილებიც არ არის.

78
00:07:36,996 --> 00:07:43,799
ანუ არც ერთი წიგნი, არც ხელნაწერი, არც გრაგნილი არ არის,
რაზეც შეიძლება ითქვას, რომ ის მაშინ იქ, ბიბლიოთეკაში იყო.

79
00:07:43,799 --> 00:07:49,152
წიგნების კატალოგიც არ არის, ახლა ვიტყვი, რაიმე ნუსხა.

80
00:07:49,152 --> 00:07:55,302
ალექსანდრიაში კი თხრიან. იქ ძველი
ჩამარხული ქალაქია, რომელსაც თხრიან.

81
00:07:55,302 --> 00:08:00,160
მაგრამ ბიბლიოთეკას ვერ პოულობენ, მიუხედავად იმისა, რომ
ნამდვილად ათწლეულების განმავლობაში — ჩემი ცოდნით — თხრიან.

82
00:08:00,160 --> 00:08:03,731
და იქ არის რაღაც, რასაც სასახლის კომპლექსად განსაზღვრავენ.

83
00:08:03,731 --> 00:08:06,619
და ამბობენ, რომ ის სასახლის კომპლექსში იქნება.

84
00:08:06,619 --> 00:08:12,520
მაგრამ არაფერი აქვთ, რაც როგორმე სპეციფიკურად… —
საძირკვლის კედლები აქვთ. მაგრამ რომელი ოთახია მაშინ ბიბლიოთეკა?

85
00:08:12,520 --> 00:08:17,671
და თუ ის ისეთი უზარმაზარი იყო, როგორც ზოგჯერ
ჰყვებიან, მაშინ რაღაც კვალი მაინც უნდა არსებობდეს.

86
00:08:17,671 --> 00:08:24,616
და ეს ისევ ის განსხვავებაა. თუ ალექსანდრიის ბიბლიოთეკაზე
წაიკითხავთ, მთელი წიგნები და გრძელი სტატიები არსებობს.

87
00:08:24,616 --> 00:08:30,907
და იქ აღფრთოვანებით წერენ, რამხელა იყო ის, რომ იქ
ლაბორატორია იყო, ბოტანიკური ბაღი, ზოოლოგიური ბაღი.

88
00:08:30,907 --> 00:08:35,037
მეცნიერები, ფილოსოფოსები, ისინი წერდნენ, აქვეყნებდნენ.

89
00:08:35,037 --> 00:08:39,242
და მერე ერთი ნატამალიც ვერ ვპოულობ. ეს ცოტა დამაბნეველია.

90
00:08:39,242 --> 00:08:49,624
და ეს დიდი განადგურება, როცა მერე ყველაფერი უკვალოდ გაქრა,
ანტიკურობის ცოდნა, ასე ვთქვათ, ესეც სრულიად გაურკვეველია.

91
00:08:49,624 --> 00:08:56,577
ეს ყველაზე მეტად გამაოცა. მერე ვიფიქრე, აბა, ეს ხომ
ცნობილია. რაღაც ომი იყო თუ ხანძარი. და მერე უბრალოდ…

92
00:08:56,577 --> 00:09:02,164
ანუ, შეფასებები საუკუნეებით
განსხვავდება, თუ როდის გაქრა ის საბოლოოდ.

93
00:09:02,164 --> 00:09:06,675
და თუ იკითხავ, აბა, ვინ დააფინანსებდა ან
მოაწყობდა ასეთ მამონტურ პროექტს, როგორ

94
00:09:06,675 --> 00:09:10,717
მოხდებოდა ეს? ეს ხომ წარმოუდგენლად ძვირი იქნებოდა.

95
00:09:10,717 --> 00:09:18,149
მერე ანტიკური ხანიდან მარტივი ახსნა არსებობს: ეს ხალხი, ეს
მწიგნობრები ან ბიბლიოთეკარები, ყოველთვის

96
00:09:18,149 --> 00:09:27,816
ალექსანდრიის პორტში ჩადიოდნენ, გემებს ამოწმებდნენ და
აკონფისკებდნენ წიგნებს, რომლებიც ბიბლიოთეკისთვის სჭირდებოდათ.

97
00:09:27,816 --> 00:09:37,222
ანუ ეს ალბათ ცოტა გაბედული თეორიაცაა, თუ
როგორ შეიძლება ბიბლიოთეკის გამუდმებით აშენება.

98
00:09:37,222 --> 00:09:42,072
მაგრამ საიდან მოდის საერთოდ ცოდნა
არსებული ან არარსებული ბიბლიოთეკის შესახებ?

99
00:09:42,072 --> 00:09:46,108
ის ხომ მსოფლიოს საოცრებებს შორისაა
ჩამოთვლილი, ანუ ვიღაცას ხომ უნდა დაეწერა მასზე.

100
00:09:46,108 --> 00:09:54,243
ზუსტად, არსებობს ისტორიები, არსებობს თხრობები, მაგრამ სამწუხაროდ,
და ეს ახლა როგორც „წარსულის დანაშაულის ადგილზე“, ისე „მეცნიერთა

101
00:09:54,243 --> 00:09:59,478
ოთახის დანაშაულის ადგილზე“ თავად უნდა გავიგოთ
სრული მასშტაბით, რომ ანტიკური ხანიდან

102
00:09:59,478 --> 00:10:03,365
პრაქტიკულად საერთოდ არ გვაქვს ორიგინალური ტექსტები.

103
00:10:03,365 --> 00:10:09,819
დროში უზარმაზარი ხვრელია, როცა არაფერია და
ევროპაში არაფერი ვიცოდით იმის შესახებ, რომ

104
00:10:09,819 --> 00:10:14,635
არსებობდა ანტიკური ტექსტები, ანტიკური ნაწერები და ა.შ.

105
00:10:14,635 --> 00:10:23,444
და მერე რაღაც ჯაჭვი კეთდება ერთი მონასტრიდან, რომ რაღაც
დაკოპირებულა, და სხვა მონასტრიდან, და რაღაცნაირად უცებ –

106
00:10:23,444 --> 00:10:34,858
დაახლოებით 1200 წლიდან და მერე 1400, 1500 წლებისთვის –
მასობრივად პოულობენ ანტიკური ხანის ტექსტებს. უცებ ისინი აქ არიან.

107
00:10:34,858 --> 00:10:43,950
ასევე ცოტა დამაბნეველი, არა ყოველთვის სრულიად დამაჯერებელი,
განსაკუთრებით მაშინ, როცა იცი, რომ ის – რამდენიმე პაპის საიდუმლო

108
00:10:43,950 --> 00:10:52,601
მდივანი, ანუ პაპის მდივანი, რომელიც ძალიან დაინტერესებული
იყო ამ თემით, – მან სიცოცხლეში ანტიკური ავტორების დაახლოებით

109
00:10:52,601 --> 00:10:57,414
ნახევარი იპოვა, ზუსტად მაშინ, როცა ამისადმი ინტერესი გაჩნდა.

110
00:10:57,414 --> 00:11:06,234
და გასაოცარი ის არის, რომ მან ამ ტექსტების ბევრი
ნაწილი მონასტრებში იპოვა – სავარაუდოდ – ალპების ჩრდილოეთით.

111
00:11:06,234 --> 00:11:11,512
ახლა კი იფიქრებდა კაცი, რომ მსგავსი რამ
კიდევ შეიძლება ალექსანდრიაში მოიძებნოს…

112
00:11:11,512 --> 00:11:12,270
ან იტალიაში.

113
00:11:12,270 --> 00:11:16,948
… ან სიცილიაში. ანუ ალპების ჩრდილოეთით მდებარე მონასტრებში.

114
00:11:16,948 --> 00:11:22,700
ანუ, ეს ყველაფერი ისეთი რამ არის, რაც
საკმაოდ ძლიერად აღძრავს აზრს, რომ ის თავად

115
00:11:22,700 --> 00:11:26,248
დაწერა ან დააწერინა – ამით კარგადაც გამოიმუშავა.

116
00:11:26,248 --> 00:11:32,835
მისმა შვილმა შემდეგ მემკვიდრეობით მიიღო ანტიკური ხელნაწერების
მთელი მარაგი, რომელიც მოგვიანებით მანაც შეძლო გამოექვეყნებინა…

117
00:11:32,835 --> 00:11:39,301
ანუ, იქ მომავლისთვის იწარმოებოდა, – მე ასე
ვიტყოდი – ბაზრისთვის იწარმოებოდა, რომელიც შემდეგ

118
00:11:39,301 --> 00:11:44,274
ჩამოყალიბდა, ამით კარგი ფულის გამომუშავებაც შეიძლებოდა.

119
00:11:44,274 --> 00:11:45,835
ფულის გამომუშავება ასევე თემაა.

120
00:11:45,835 --> 00:11:49,982
თქვენ თავად ხართ ავტორი. გამომცემლობებთან გაქვთ საქმე.

121
00:11:49,982 --> 00:11:53,637
როგორ გამოიყურება ეს იქ? თქვენ არ წარმოადგენთ უმრავლესობის აზრს.

122
00:11:53,637 --> 00:11:55,830
როგორც ჩანს, ეს ალბათ არც ისე ადვილია.

123
00:11:55,830 --> 00:12:03,402
დიახ. ანუ ეს არა მხოლოდ ჟურნალისტებსა და ბლოგერებს ეხებათ, არამედ
ჩემნაირ ადამიანებსაც, რომლებიც არ წარმოადგენენ

124
00:12:03,402 --> 00:12:11,359
უმრავლესობის აზრს, რომლებიც ღიად, შედეგებისადმი
ღიად და მტკიცებულებებზე ორიენტირებულად იკვლევენ.

125
00:12:11,359 --> 00:12:17,963
და როცა შემდეგ თითქმის გარდაუვლად სისტემის კრიტიკოსი
ხდები, რადგან ბევრს ეჭვობ და ბევრი რამ უნდა დააყენო კითხვის

126
00:12:17,963 --> 00:12:21,676
ნიშნის ქვეშ, მაშინ ადვილი არ გიწევს, უბრალოდ ადვილი არ არის.

127
00:12:21,676 --> 00:12:26,630
ერთი ის არის, რომ ეს ციფრული ნივთებია, რა
თქმა უნდა, უნდა შეგეშინდეს, რომ ეს უცებ

128
00:12:26,630 --> 00:12:30,223
გაქრება. თქვენც გქონიათ ასეთი გამოცდილება.

129
00:12:30,223 --> 00:12:37,240
არსებობს ვიდეოები, რამდენიმე წლის წინ ეს ძალიან ხშირი
იყო, და ცდილობ მათზე დაკლიკებას და ეკრანი ნაცრისფერი რჩება.

130
00:12:37,240 --> 00:12:43,296
ან არის ხაზები, რომლებსაც ვეღარ ხედავ ან ვეღარ პოულობ და ა.შ.

131
00:12:43,296 --> 00:12:46,842
ასე რომ, ციფრულ ნივთებთან ძალიან რთულია.

132
00:12:46,842 --> 00:12:53,462
ასევე ეს ელექტრონული წიგნები, რომლებსაც
ჩამოტვირთავ, იხდი მათთვის, მაგრამ არ ფლობ მათ.

133
00:12:53,462 --> 00:13:00,446
ელექტრონული წიგნის უფლებების მფლობელებს
ნებისმიერ დროს შეუძლიათ ეს ანგარიში, რომელსაც შენ იქ

134
00:13:00,446 --> 00:13:04,583
ქმნი და იხდი, წაშალონ ან განკარგონ ან უკან წაიღონ.

135
00:13:04,583 --> 00:13:10,284
ასე რომ, შენ არ ხდები წიგნის მსგავსად ნამდვილი
მფლობელი, სადაც შემიძლია წიგნი მომავლისთვის და

136
00:13:10,284 --> 00:13:14,360
მომავალი თაობისთვის შევინახო ან ვაჩუქო ან როგორც არ უნდა.

137
00:13:14,360 --> 00:13:20,171
ასე რომ, ჩვენ გადავწყვიტეთ, რომ გერდ და რენატე
როიტერი არ გამოაქვეყნებენ ციფრულად, არა

138
00:13:20,171 --> 00:13:24,653
ელექტრონულ წიგნებს, არამედ ვაკეთებთ წიგნებს ქაღალდზე.

139
00:13:24,653 --> 00:13:31,778
და კორონამდე უკვე გვქონდა პრობლემა, თუ არ
მუშაობ ძირითადი აზრის გასწვრივ, არამედ ნამდვილად

140
00:13:31,778 --> 00:13:36,183
იკვლევ, რომ დიდი გამომცემლობები სწრაფად უარყოფენ.

141
00:13:36,183 --> 00:13:40,761
უნდა ვთქვა, ყოველთვის რთულია დიდ
გამომცემლობაში წიგნის განთავსება.

142
00:13:40,761 --> 00:13:45,080
ასე რომ, ამაზე ცუდი არ უნდა იფიქრო.

143
00:13:45,080 --> 00:13:51,065
მაგრამ ისეა, რომ პატარა გამომცემლობებზე ხარ დამოკიდებული.

144
00:13:51,065 --> 00:13:55,115
და პატარა გამომცემლობებს, რა თქმა
უნდა, ისევ უფრო მაღალი ხარჯები აქვთ.

145
00:13:55,115 --> 00:13:58,534
კორონას შემდეგ მათ უცებ, მაგალითად, ქაღალდი არ მიიღეს.

146
00:13:58,534 --> 00:14:02,539
ასე რომ, ეს თავიდან პრობლემა იყო. როგორ
შემიძლია წიგნის ხელახლა გამოქვეყნება?

147
00:14:02,539 --> 00:14:07,545
მბეჭდავი ქაღალდს არ იღებს, გამომცემლობა ვერ აქვეყნებს.

148
00:14:07,545 --> 00:14:11,180
და შემდეგ, რა თქმა უნდა, გამოსავალი: დიახ,
ქაღალდს იღებ, მაგრამ ეს ბევრი ფული ღირს.

149
00:14:11,180 --> 00:14:15,513
და პატარა გამომცემლობისთვის, რომელიც მხოლოდ მცირე
ტირაჟებს ბეჭდავს, ყველაფერი გაცილებით ძვირი ხდება.

150
00:14:15,513 --> 00:14:20,539
ასე რომ, პატარა გამომცემლობის პატარა
წიგნები უფრო ძვირია, ვიდრე მასობრივი წარმოება.

151
00:14:20,539 --> 00:14:23,555
და სხვა დიდი გამომცემლობებისთვის ეს გაცილებით ადვილია.

152
00:14:23,555 --> 00:14:29,133
რადგან ისინი ხშირად თანამშრომლობის პარტნიორები
არიან ან რომელიმე ქაღალდის ქარხანას ეკუთვნიან.

153
00:14:29,133 --> 00:14:35,431
ეს ნიშნავს, რომ მათ მშვენიერი წვდომა
აქვთ, ქაღალდზე ფიქრი არ სჭირდებათ.

154
00:14:35,431 --> 00:14:44,640
ახლა კი ევროკავშირს – რომელსაც ყოველთვის ასეთი მშვენიერი იდეები
აქვს – მოუფიქრდა, რომ უნდა დაამტკიცო, საიდან მოდის ქაღალდი.

155
00:14:44,640 --> 00:14:53,315
კერძოდ, გამომცემლობა პასუხისმგებელია იმაზე, რომ ქაღალდი, რომელიც
სტამბაში გამოიყენება – რაზეც სინამდვილეში მას

156
00:14:53,315 --> 00:15:00,772
რეალურად კონტროლი არ აქვს –, რომ ის
ეკოლოგიურად სუფთა და ეკოლოგიურად სწორად მოჭრილი იყოს.

157
00:15:00,772 --> 00:15:10,374
ამისთვის ყოველი გვერდის ქაღალდისთვის უნდა
მიუთითო, სად მოიჭრა შესაბამისი ხე GPS-კოორდინატებით.

158
00:15:10,374 --> 00:15:17,953
და შეიძლება წარმოიდგინო, რომ ეს სტამბები ან ჯერ ქაღალდის ქარხნები,
რომლებიც წინ არიან, ეს ხშირად ევროპის მასშტაბით ან საერთაშორისოდ

159
00:15:17,953 --> 00:15:21,697
მოქმედი კონცერნები არიან, ისინი ხეებს საერთაშორისოდ იღებენ.

160
00:15:21,697 --> 00:15:28,960
და შემდეგ პატარა გამომცემლობამ უნდა დაამტკიცოს,
წიგნის რომელი ნაწილი რომელი ტყის ნაწილიდან მოდის.

161
00:15:28,960 --> 00:15:34,782
ეს უზარმაზარი ტვირთია. ჯარიმები
არსებობის გამანადგურებელია, ეს ხომ ვიცით.

162
00:15:34,782 --> 00:15:39,557
მაგრამ ეს ხომ აბსურდულია, რადგან თუ ახლა Lidl-ში
თაფლს ვყიდულობ, იქ წერია „ევროკავშირის და არაევროკავშირის

163
00:15:39,557 --> 00:15:41,925
ქვეყნებიდან“ – ანუ სადღაც მსოფლიოშია ის წარმოებული.

164
00:15:41,925 --> 00:15:42,605
ზუსტად ასე.

165
00:15:42,605 --> 00:15:44,406
და ამას ხომ ვჭამ, წიგნს კი ვერც კი შევჭამ.

166
00:15:44,406 --> 00:15:50,430
დიახ. დიახ, მაგრამ ეს ისეთი საშიში პროდუქტია, რომ
ძალიან ზუსტად უნდა თვალყური ადევნო, საიდან მოდის ქაღალდი.

167
00:15:50,430 --> 00:15:56,785
და აქაც, რა თქმა უნდა, ძალიან ადვილად შეიძლება ისევ
ჭანჭიკის მოჭერა და თქმა: „თქვენ უკვე გამოიყენეთ ქაღალდი,

168
00:15:56,785 --> 00:16:00,726
სადაც ხე უკანონოდ იყო მოჭრილი...“ – რა იცი, როცა აქ ზიხარ.

169
00:16:00,726 --> 00:16:05,663
და მერე უკვე აღარ შეიძლება, მერე
გარიყავენ ან სასიკვდილო სასჯელს მიიღებ.

170
00:16:05,663 --> 00:16:14,376
და ეს ყველაფერი კიდევ უფრო შორს მიდის, რადგან წიგნი
ასეთი საშიში რამ არის, ის სწორად უნდა განადგურდეს.

171
00:16:14,376 --> 00:16:21,635
ამისთვისაც არსებობს ევროკავშირის რეგულაცია, გამომცემლობამ ახლა
უნდა დაამტკიცოს, და ეს პატარა გამომცემლობისთვის,

172
00:16:21,635 --> 00:16:28,905
რა თქმა უნდა, გაცილებით მეტ ბიუროკრატიასა და
ხარჯებს უკავშირდება, ვიდრე გიგანტური გამომცემლობისთვის.

173
00:16:28,905 --> 00:16:37,336
უნდა დაამტკიცო, რომ ის სწორად, ეკოლოგიურად სწორად არის
შეფუთული და შემდეგ ეკოლოგიურად სწორად განადგურებული.

174
00:16:37,336 --> 00:16:46,484
და ეს განსაკუთრებით რთულია, როდესაც გერმანული გამომცემლობა,
ვთქვათ, მაგალითად, საფრანგეთში ან ინგლისში ან სადმე წიგნებს

175
00:16:46,484 --> 00:16:52,941
აგზავნის, მაშინ მან ამ ქვეყანაში უნდა
გადაიხადოს აგენტს, რომელიც ადგილზე ამოწმებს და

176
00:16:52,941 --> 00:16:56,663
ადასტურებს, რომ წიგნი სწორად არის მარკირებული.

177
00:16:56,663 --> 00:17:02,927
ანუ, ზუსტად უნდა ეწეროს, ვინ არის მწარმოებელი, და მან თავისი
სახელით უნდა ირწმუნოს და პასუხისმგებელი

178
00:17:02,927 --> 00:17:09,076
იყოს, და აგენტმა უნდა ირწმუნოს და პასუხისმგებელი
იყოს, რომ წიგნი შესაძლოა სწორად განადგურდეს.

179
00:17:09,076 --> 00:17:14,109
თუმცა, რა თქმა უნდა, ნამდვილად ვერ
შეამოწმებ, რას აკეთებს შესაძლო მომხმარებელი წიგნით.

180
00:17:14,109 --> 00:17:19,584
მაგრამ რადგან ახლა თითოეული ქვეყნისთვის, თუ ასეთ პატარა
გამომცემლობას წელიწადში შეიძლება ხუთი

181
00:17:19,584 --> 00:17:25,898
მოთხოვნა ჰქონდეს, ორი პარიზიდან და ერთი
სტოკჰოლმიდან, მაშინ მას ყველგან აგენტი უნდა გადაიხადოს.

182
00:17:25,898 --> 00:17:32,201
ანუ, ბიუროკრატია აჭარბებს და ეს სხვა პროდუქტებზეც ვრცელდება.

183
00:17:32,201 --> 00:17:42,542
მაგრამ ჩემთვის ახლა ეს წიგნია, და მე მაინც მგონია, რომ ის
უფრო სხვა მიმართულებით მიზნავს, ვიდრე უბრალოდ იმის უზრუნველყოფა,

184
00:17:42,542 --> 00:17:47,450
რომ აქ ყველაფერი ეკოლოგიურად სწორად მიმდინარეობდეს.

185
00:17:47,450 --> 00:17:52,347
და ეს შემდეგ ისევ დიდ კონცერნებს,
კომპანიებსა და ფინანსურ მხარდამჭერებს აძლევს ხელს.

186
00:17:52,347 --> 00:18:00,428
ზუსტად. და მერე, რა თქმა უნდა, ბევრი იტყვის, კარგი, მაშინ
წიგნს ქაღალდზე აღარ გამოვცემ, მხოლოდ ელექტრონული წიგნი იქნება.

187
00:18:00,428 --> 00:18:07,618
მაგრამ მერე ეს წიგნი ტექ-გიგანტების სრულ
ხელმისაწვდომობაში მექნება, ან როგორც არ უნდა ვუწოდოთ

188
00:18:07,618 --> 00:18:11,683
მათ, ვინც ამ მთელი ციფრული სისტემების მიღმა დგას.

189
00:18:11,683 --> 00:18:20,345
ადრე წიგნს ნამდვილად საშიშად თვლიდნენ და ცეცხლს
უკიდებდნენ, კოცონზე წვავდნენ, ზოგჯერ ავტორებსაც.

190
00:18:20,345 --> 00:18:25,385
ახლა კი ციფრულ სამყაროში გვაქვს აალებული კოცონები.

191
00:18:25,385 --> 00:18:33,709
წიგნები შეიძლება გაქრეს, ამოიღებენ მათ და
ავტორსაც, რა თქმა უნდა, ხშირად ისე ხდება, რომ თუ წიგნი

192
00:18:33,709 --> 00:18:38,711
კატალოგში არ არის ჩამოთვლილი, მაშინ ის უხილავია.

193
00:18:38,711 --> 00:18:46,069
და მერე ვერავინ იპოვის და ვერავინ წაიკითხავს. მაშინაც
კი, თუ წიგნი როგორც ხელშესახები ეგზემპლარი სადმე არსებობს.

194
00:18:46,069 --> 00:18:52,034
და სამწუხაროდ უნდა აღვნიშნო, გერდი და რენატე
როიტერები ყველა კატალოგში არ არიან ჩამოთვლილი.

195
00:18:52,034 --> 00:18:59,039
ისინი ჯერ კიდევ ეროვნულ ბიბლიოთეკაში არიან ჩამოთვლილი, იქ ჩვენ
ყოველთვის ვამოწმებთ, ის ვალდებულია ამის გაკეთება, ჯერ

196
00:18:59,039 --> 00:19:06,043
კიდევ აკეთებს, მაგრამ სხვა ბიბლიოთეკები, საქალაქო
ბიბლიოთეკები, საოლქო ბიბლიოთეკები ამას ნამდვილად აღარ აკეთებენ.

197
00:19:06,043 --> 00:19:12,183
ჩვენ ასევე ვნახეთ, რაც ადრე თავისთავად იყო გასაგები, რომ
სხვადასხვა საოლქო ბიბლიოთეკები ყიდულობდნენ ჩვენს არამხატვრულ

198
00:19:12,183 --> 00:19:16,510
წიგნებს, რომ ხან ერთი ან მეორე ბიბლიოთეკა
ამას შეიძლება სწორად ვერ ამჩნევდა, მაშინ წიგნი

199
00:19:16,510 --> 00:19:19,783
შეიძლება ნახევარი წლით ჰქონდა და მერე ქრებოდა.

200
00:19:19,783 --> 00:19:26,357
ან მე უკვე ვამოწმებდი ერთ საოლქო ბიბლიოთეკაში,
აქამდე, როცა იქ ჩემს სახელს ან წიგნის სათაურს შევიყვან,

201
00:19:26,357 --> 00:19:30,340
მაშინ მოდის: „დიახ, ამ სიგნატურით შეგიძლიათ შეუკვეთოთ.“

202
00:19:30,340 --> 00:19:37,971
თუმცა, უკვე გარკვეული დროა, რაც ამ სახელმწიფო ბიბლიოთეკის
კატალოგში ჩახედვისას რეგისტრაცია მჭირდება, ანუ უნდა გავამჟღავნო,

203
00:19:37,971 --> 00:19:42,944
რომ ამა თუ იმ უკიდურესად საშიში წიგნით შეიძლება დავინტერესდე.

204
00:19:42,944 --> 00:19:54,192
რაც შეეხება ჩემს სახელს, ზოგჯერ ხდება, არა ყველა შემთხვევაში,
მაგრამ მინახავს, რომ შედეგების ნაკადი მოდის, 500 შედეგი.

205
00:19:54,192 --> 00:20:01,633
შესაძლოა, ჩემი ერთადერთი წიგნი, რომელსაც ვეძებდი,
ამ 500 შედეგში იყოს, მაგრამ ვინ გადახედავს მათ?

206
00:20:01,633 --> 00:20:10,277
ასე რომ, შესაძლოა მხოლოდ არაოფიციალურად, მაგრამ
შეუძლებელი ხდება ჩემი წიგნის პოვნა ან ჩემი წიგნის შეკვეთა.

207
00:20:10,277 --> 00:20:19,658
და სამწუხაროდ, უნდა ითქვას, რომ ბიბლიოთეკებიც მონაწილეობენ
ამაში, ანუ ბიბლიოთეკარები და ასევე წიგნის მაღაზიებიც.

208
00:20:19,658 --> 00:20:27,810
შეიძლება იფიქრო, რომ წიგნის მაღაზიები ავტორების
მხარეს არიან, ხომ წიგნების გაყიდვა სურთ, ასე უნდა იფიქრო.

209
00:20:27,810 --> 00:20:35,344
მაგრამ სამწუხაროდ უკვე მაქვს მკითხველებისგან გამოხმაურებები,
რომლებმაც რაღაც მიზეზით, ლექციაზე თუ სხვაგან, გაიგეს გერდ და

210
00:20:35,344 --> 00:20:43,003
რენატე როიტერების წიგნების შესახებ, შემდეგ მიდიან თავიანთი ნდობის
წიგნის მაღაზიაში, ასე ვთქვათ, და ბრუნდებიან, ამას ცალკეულ

211
00:20:43,003 --> 00:20:49,852
შემთხვევებში მესმის – რა თქმა უნდა, არც ისე ხშირად –
მაგრამ რომ წიგნის მაღაზიაში ამბობენ, წიგნი არ არსებობს ან

212
00:20:49,852 --> 00:20:53,776
წიგნი მიწოდებადი არ არის, რაც სიმართლეს არ შეესაბამება.

213
00:20:53,776 --> 00:21:00,669
წიგნები მიწოდებადია, ჩვენი გამომცემლობა ამას
ძალიან მიჰყვება, მუდმივად ბეჭდავს დამატებით.

214
00:21:00,669 --> 00:21:07,122
ანუ, წიგნები არსებობს, მაგრამ
ნაწილობრივ ისე იქცევიან, თითქოს არ არსებობდეს.

215
00:21:07,122 --> 00:21:13,293
და სხვათა შორის, კიდევ ერთი წვრილმანი,
რომლის ხსენებაც მინდა ციფრულ კონტექსტში.

216
00:21:13,293 --> 00:21:19,402
VG WORT – არ ვიცი, გსმენიათ თუ არა უკვე, ეს არის ორგანიზაცია,
რომელიც უნდა წარმოადგენდეს ავტორების უფლებებს, დაახლოებით ისე,

217
00:21:19,402 --> 00:21:22,816
როგორც GEMA , ეს უფრო მუსიკალური ნაწარმოებებისთვისაა ცნობილი.

218
00:21:22,816 --> 00:21:29,539
ასე რომ, VG WORT-ს ახლა განზრახული აქვს, ვფიქრობ, ორი წლის
წინ ახალი წესი შემოიღო, მას ჯერ კიდევ შეიძლება შეწინააღმდეგება,

219
00:21:29,539 --> 00:21:32,925
მაგრამ რამდენ ხანს გაგრძელდება, არ ვიცი. მე შევეწინააღმდეგე.

220
00:21:32,925 --> 00:21:43,167
ახალი წესი ასეთია: ყველა წიგნი, რომელსაც ავტორი
გერმანიაში ქმნის, ყველა ნაწარმოები, რომელიც VG

221
00:21:43,167 --> 00:21:50,755
WORT-ს ეცნობება, შეიძლება ავტომატურად დასკანირდეს.

222
00:21:50,755 --> 00:22:00,063
დასკანირებული ტექსტები ხელოვნურ ინტელექტს ნებისმიერ დროს,
ნებისმიერი ფორმით შეუძლია გამოიყენოს და დასკანირებული მასალა,

223
00:22:00,063 --> 00:22:09,918
ტექსტები – ანუ ჩემი ინტელექტუალური საკუთრება, ტექსტები, ფაქტები,
ინფორმაცია, რომელზეც კვირები და თვეები ვიმუშავე, შემდეგ კიდევ

224
00:22:09,918 --> 00:22:19,070
ვიმუშავე, რომ ლამაზად დამეწერა ან ისე, რომ მკითხველს წაკითხვა
მოეწადინებინა – ამ ტექსტებს ხელოვნური ინტელექტი უბრალოდ

225
00:22:19,070 --> 00:22:30,060
ითვისებს და შეიძლება, ახლა კი მთავარი, მესამე პირებს გადაეცეს
– და ამისთვის ის „პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლებულია“.

226
00:22:30,060 --> 00:22:38,322
პრინციპში ეს ნიშნავს, რომ ყველას, ვისაც ამ ხელოვნურ ინტელექტზე
წვდომა აქვს, შეუძლია ჩემი ტექსტები

227
00:22:38,322 --> 00:22:46,084
დააკოპიროს, თავისი სახელით გამოსცეს ან რაც უნდა ის
გააკეთოს მათთან, და მე ვერაფერს ვერ ვიზამ.

228
00:22:46,084 --> 00:22:51,567
რადგან, პირველ რიგში, პასუხისმგებლობისგან
თავისუფალია – მესამე პირები, როგორც ყოველთვის,

229
00:22:51,567 --> 00:22:54,334
რომლებიც ჩემს ინტელექტუალურ საკუთრებას ეხებიან…

230
00:22:54,334 --> 00:23:01,137
და საშინელი ის არის, რომ მთელ ამას VG WORT ატარებს და
პასუხისმგებლობას იღებს, ორგანიზაცია, რომელსაც, სხვათა შორის,

231
00:23:01,137 --> 00:23:05,669
ფული უნდა გადავუხადო და რომელმაც ჩემი ინტერესები უნდა დაიცვას.

232
00:23:05,669 --> 00:23:15,228
როგორც ვთქვი, ამჟამად ჯერ კიდევ შეიძლება წინააღმდეგობის გაწევა,
მაგრამ უკვე გავიგე, რომ ავტორები ამას ძალიან მსუბუქად უყურებენ და

233
00:23:15,228 --> 00:23:24,194
ვერ წარმოიდგენენ ამას სერიოზულად, მაგრამ თუ ეს მასობრივად მოხდება
და ტექ-გიგანტები და დიგიტალიზებული სამყარო ყოველდღიურად

234
00:23:24,194 --> 00:23:33,530
აგრძელებენ წინსვლას, მე რეალურად არც კი ვიცი, დიახ, ადამიანი
რეალურად ვერ უძლებს იაფფასიან AI-ით გენერირებულ წიგნებს, რომლებიც

235
00:23:33,530 --> 00:23:42,644
ისეთივე შესანიშნავია, როგორც ძლიერ შრომით შექმნილი, ასე ვთქვათ,
დამოუკიდებლად მოძიებული, სამეცნიერო ნაშრომი ან ჟურნალისტური

236
00:23:42,644 --> 00:23:47,283
ნაშრომი ან ისტორიული ნაშრომი ან როგორც ამას შეხედავთ.

237
00:23:47,283 --> 00:23:49,830
დიახ, ეს ნამდვილად გიჟურია.

238
00:23:49,830 --> 00:23:55,858
თქვენ სტატიაშიც, ეს ცოტა უფრო შორს მიდის, ისაუბრეთ
„თვითცენზურაზე“, რომ საერთოდ შეძლოთ გამომცემლობებამდე

239
00:23:55,858 --> 00:23:59,123
მისვლა, რომ საერთოდ შეძლოთ წიგნების გამოქვეყნება.

240
00:23:59,123 --> 00:24:06,540
თქვენ ამას უწოდეთ „ფარული კრიტიკის დახვეწილი
ტექნიკები“, და ჩემი კითხვაა: რატომ არის ეს საერთოდ საჭირო?

241
00:24:06,540 --> 00:24:09,196
ჩვენ თავისუფალ საზოგადოებაში ვართ, სავარაუდოდ.

242
00:24:09,196 --> 00:24:12,897
ესეც ერთ-ერთი ზღაპარია, რომელსაც თანდათან უნდა გადავახედოთ.

243
00:24:12,897 --> 00:24:20,322
მე ასევე განვიცადე ეს ყველა შოკი ბოლო წლებში, განსაკუთრებით, რა
თქმა უნდა, ბოლო ხუთ-ექვს წელიწადში, როდესაც ხედავ, როგორ იშლება

244
00:24:20,322 --> 00:24:25,935
ყველაფერი გარშემო, როდესაც გგონია, რომ ეს ჩვენი საზოგადოების
საყრდენი სვეტებია, რომ არჩევნები არ

245
00:24:25,935 --> 00:24:31,631
მანიპულირდება, რომ ჩვენ გვაქვს სიტყვის თავისუფლება,
მეცნიერების თავისუფლება, აზრის თავისუფლება.

246
00:24:31,631 --> 00:24:41,380
მაგრამ ჩვენ ყველგან ვხედავთ, რომ აქ თაღლითობა ხდება. და ეს აღარ
არის ისე, როგორც ათი ან ოცი წლის წინ სრულიად ბუნებრივად ველოდით.

247
00:24:41,380 --> 00:24:50,343
და როცა შემდეგ საერთოდ მუშაობა გინდა როგორც დამოუკიდებელ
ჟურნალისტს, თავისუფალ მკვლევარს ან რაც არ უნდა იყოს, მაშინ ხომ,

248
00:24:50,343 --> 00:24:58,558
მე უკვე საკმარისი მაგალითები მოვყევი, სადაც ყველგან
ცდილობენ შენელებას, კონტროლს, ცენზურის განხორციელებას, რომ

249
00:24:58,558 --> 00:25:03,538
საბოლოოდ შენ თვითონ ახორციელებ ცენზურას, სრულიად ნათელია.

250
00:25:03,538 --> 00:25:09,083
ადამიანი ფიქრობს, შემიძლია კი ასეთი თემა საერთოდ განვიხილო?

251
00:25:09,083 --> 00:25:14,781
ან ფიქრობს, შემიძლია კი ღიად ვთქვა
ყველაფერი, რაც ამ დროს აღმოვაჩინე?

252
00:25:14,781 --> 00:25:23,067
მაგალითად, მხოლოდ აცრის თემას ვიტყვი. იქ
ხომ, ყველა მხრიდან მაღლაა აღმართული ღობეები.

253
00:25:23,067 --> 00:25:26,236
და უნდა იფიქრო, რა სათაურებს იყენებ.

254
00:25:26,236 --> 00:25:31,514
და რა თქმა უნდა, გამომცემლობასაც ვერ
ჩააყენებ რთულ მდგომარეობაში ან თავად გამომცემლობას.

255
00:25:31,514 --> 00:25:33,941
ცოტათი ფრთხილად იყავი იმაში, რასაც აკეთებ.

256
00:25:33,941 --> 00:25:38,542
ანუ ეს არის, ყველა მხრიდან უფრო და უფრო რთული ხდება.

257
00:25:38,542 --> 00:25:44,284
და ბარიერები უფრო მაღლა იწევს. მაგრამ
ჩვენ, რა თქმა უნდა, სიმართლეს უნდა დავრჩეთ.

258
00:25:44,284 --> 00:25:48,903
ჩვენ სიმართლე უნდა ვეძიოთ. ისინი
ამას აკეთებენ, ჩვენ ამას ვაკეთებთ.

259
00:25:48,903 --> 00:25:56,924
და ვფიქრობ, რაც უფრო მეტი ადამიანი გაბედავს ამაზე მიუთითოს, ამ
შეუსაბამობაზე, თითქოსდა თავისუფლებასა და

260
00:25:56,924 --> 00:26:05,601
თავისუფლების რეალურ ნარჩენებსა და ჩვენს გარშემო არსებულ
კონტროლის მანიას შორის, მით მეტი ცნობიერება იქნება.

261
00:26:05,601 --> 00:26:08,278
და ცნობიერება ყველაფრის საფუძველია.

262
00:26:08,278 --> 00:26:19,490
და ტყუილების სამყაროში ვერ იცხოვრებ მშვიდად
სუფთა სინდისით ან საერთოდ მომავლის იმედით.

263
00:26:19,490 --> 00:26:30,081
რადგან ცხოვრება, რომელიც გარშემორტყმულია და მოფენილია ტყუილებით,
ვერ იქნება ნამდვილად წარმატებული ცხოვრება. ამას ვერ წარმოვიდგენ.

264
00:26:30,081 --> 00:26:34,710
არსებობს ისიც, არ არსებობს სწორი ცხოვრება არასწორში.

265
00:26:34,710 --> 00:26:40,750
და თუნდაც არ იყო დარწმუნებული, რომ იმით,
რასაც აკეთებ, გაივლი, მაინც უნდა სცადო.

266
00:26:40,750 --> 00:26:50,029
და ჩვენ ახლა, გერდ და რენატე როიტერები, ვდგავართ მარადიული
ეჭვისთვის, რომ ადამიანი ეჭვობს და ამ ეჭვს გამოხატავს და შემდეგ

267
00:26:50,029 --> 00:26:58,081
ამბობს: „ეს, რასაც მეუბნებიან, ზღაპრად მეჩვენება, არ
შეესაბამება ჩემს მსოფლმხედველობას, ჩემს ცხოვრებისეულ

268
00:26:58,081 --> 00:27:04,296
გამოცდილებას ან იმას, რასაც ვიკვლევ, რასაც შედეგად ვპოულობ.“

269
00:27:04,296 --> 00:27:12,465
და მე ამის გაკეთება შემიძლია, თქვენ აკეთებთ და მე შემიძლია ყველას
მოვუწოდო, ნუ ძალიან ადრე, ნუ ძალიან შეშინდებით,

270
00:27:12,465 --> 00:27:20,014
რადგან ვინც ეჭვობს, ეს ხომ ჩვენი ყველაზე
ბოლო, უახლესი წიგნი იყო: „ვინც ეჭვობს, უკვე მოიგო“.

271
00:27:20,014 --> 00:27:27,136
რადგან ყოველი ეჭვი კარს აღებს. როგორც
კი რამეს დავეჭვდები, ორ რამეს ვხედავ.

272
00:27:27,136 --> 00:27:35,082
ვხედავ იმას, რასაც ოფიციალურად ამბობენ ან რაც
ყოველთვის მჯეროდა და ეჭვით ვხედავ ალტერნატივას.

273
00:27:35,082 --> 00:27:44,467
ეს ბევრს აშინებს, შიშს უჩენს, რადგან ართმევს უსაფრთხოებას და
დარწმუნებულობას, მაგრამ მაინც კარს აღებს. ორი არჩევანი მაქვს.

274
00:27:44,467 --> 00:27:56,096
შემიძლია ერთი ავირჩიო ან სადღაც შუაში კომპრომისი ვიპოვო, მაგრამ
ვფიქრობ, ეჭვით კარის გაღება არ უნდა აღვიქვათ მხოლოდ როგორც რაღაც,

275
00:27:56,096 --> 00:28:05,472
რაც ჩემს უსაფრთხოებას არყევს და მაშინებს, არამედ
როგორც რაღაც, რაც მათავისუფლებს ტვირთისგან, სიცრუისა და

276
00:28:05,472 --> 00:28:10,698
არასიმართლისგან და ყველაფრისგან, რაც ჩემთვის მოიტყუეს.

277
00:28:10,698 --> 00:28:19,499
და ყოველი ეჭვი განთავისუფლებისკენ გადგმული
ნაბიჯია, თუ დიდი ასოებით დავწერთ, ჭეშმარიტებისკენ.

278
00:28:19,499 --> 00:28:29,697
და ეს შეიძლება ბევრ პატარა რამეში იყოს, ძალიან პატარა ყოველდღიურ
რამეებში, მაგრამ უბრალოდ თქვა, ამას ახლა ასე არ ვიჯერებ,

279
00:28:29,697 --> 00:28:35,570
ამას ახლა უბრალოდ ასე არ გავაკეთებ, ჯერ ამაზე დავფიქრდები.

280
00:28:35,570 --> 00:28:40,703
ეს ნამდვილად სრულიად ახალ სამყაროს აღებს.

281
00:28:40,703 --> 00:28:45,930
საინტერესო განცხადება, დიახ. თქვენ
ხომ წიგნების განადგურებაზეც ისაუბრეთ.

282
00:28:45,930 --> 00:28:49,530
ამაზე მაყურებლისთვის კიდევ რამე მინიშნება გაქვთ?

283
00:28:49,530 --> 00:28:53,274
ძნელად თუ ვინმეს ექნება ფული საკუთარი ბიბლიოთეკის შესაქმნელად.

284
00:28:53,274 --> 00:28:59,564
ისინი ამბობენ, რომ ციფრული არასაიმედოა, მას
ნამდვილად არ ფლობ, რაც, რა თქმა უნდა, შეესაბამება

285
00:28:59,564 --> 00:29:04,223
WEF-ის მთელ ამ დღის წესრიგს, რომ არაფერი უნდა ფლობდე.

286
00:29:04,223 --> 00:29:08,040
რა შეიძლება გაკეთდეს? როგორ შეიძლება
ცოდნის შენარჩუნება მომავალი თაობისთვის?

287
00:29:08,040 --> 00:29:19,865
დიახ. იყო ასეთი ფილმი, „ფარენჰაიტი 451“ , სადაც ადამიანები წიგნებს
ზეპირად სწავლობდნენ, რადგან ხელისუფლებამ წიგნები გაანადგურა.

288
00:29:19,865 --> 00:29:22,203
ეს იყო სახელმწიფო, რომელსაც წიგნების ხილვა აღარ სურდა.

289
00:29:22,203 --> 00:29:25,837
და შემდეგ ზოგიერთმა ადამიანმა თქვა, რომ
ჩვენ მაინც უნდა გადავარჩინოთ წიგნები

290
00:29:25,837 --> 00:29:28,366
მომავალი თაობებისთვის და ისინი ზეპირად ისწავლეს.

291
00:29:28,366 --> 00:29:33,136
ეს ძალიან ექსტრემალური უტოპიაა. ახლა ამას ასე არ ვამბობ.

292
00:29:33,136 --> 00:29:39,727
მაგრამ თავიდან, რა თქმა უნდა, უკვე ეხმარება,
როცა საკუთარ წაკითხულ წიგნებზე სხვებთან საუბრობ.

293
00:29:39,727 --> 00:29:46,920
და შემდეგ აზრი მაინც, ეს არ უნდა იყოს სიტყვასიტყვით,
მაგრამ აზრი, იდეა, ამ წიგნის, ამ ავტორის ძირითადი არსი,

294
00:29:46,920 --> 00:29:51,403
უკვე გადაეცემა. ასე რომ, ვფიქრობ, ეს ძალიან მნიშვნელოვანია.

295
00:29:51,403 --> 00:29:57,287
თავად წიგნების კითხვა, მათ ჯერ კიდევ ნაწილობრივ შეიძლება
ბიბლიოთეკებიდან მიიღო ან წიგნის მაღაზიებში, ან, რა თქმა უნდა,

296
00:29:57,287 --> 00:30:03,345
ყოველთვის შეიძლება, თუ ფულის დაზოგვა გინდა – ჩვენც ასე ვაკეთებთ,
რადგან ამდენი წიგნი გვჭირდება – მეორადი წიგნების ყიდვა.

297
00:30:03,345 --> 00:30:07,490
არიან კომპანიები, რომლებიც ამას
აკეთებენ, მეორად წიგნებს იაფ ფასად სთავაზობენ.

298
00:30:07,490 --> 00:30:13,010
ეს ჯერ კიდევ შესაძლებელია. ყიდვა, დიახ,
უნდა ვთქვა: ყიდვა და ყველაზე ლამაზის შენახვა.

299
00:30:13,010 --> 00:30:19,803
ასე რომ, ეს ნამდვილად მნიშვნელოვანი გზაა. ან
თავად დაწერო რამე ქაღალდზე და შემდეგ შეინახო.

300
00:30:19,803 --> 00:30:23,438
ყველაფერს ხომ არ იმახსოვრებ, განსაკუთრებით
როცა უფროსი ხდები, სულ უფრო მეტს ივიწყებ.

301
00:30:23,438 --> 00:30:31,292
და ესეც საკმაოდ საინტერესოა, ხომ არ არის აუცილებელი ყველა წიგნის
შენახვა – ამას ადრე ძალიან ხშირად აკეთებდნენ – კალმით მონიშნავდნენ

302
00:30:31,292 --> 00:30:34,263
და შემდეგ თავისთვის გადაწერდნენ და მხოლოდ ამას ინახავდნენ.

303
00:30:34,263 --> 00:30:41,276
და შემდეგ, რა თქმა უნდა, შემიძლია გირჩიოთ
Kla.TV-ის საკუთარი სისტემა, სადაც ვამბობთ, რომ ეს

304
00:30:41,276 --> 00:30:45,115
დეცენტრალიზებულად როგორმე უნდა შევინახოთ, რომ არ დაიკარგოს.

305
00:30:45,115 --> 00:30:52,060
და ყველას, ვისაც, არ ვიცი, სახლში მხოლოდ ხუთი
წიგნი აქვს, ხომ არ უნდა ჰქონდეს 5000, მან უკვე

306
00:30:52,060 --> 00:30:55,622
შეიტანა წვლილი, თუ 80 მილიონჯერ ხუთი წიგნი გვაქვს.

307
00:30:55,622 --> 00:30:58,823
დიდად უნდა იფიქრო და პატარად დაიწყო, მერე გამოვა.

308
00:30:58,823 --> 00:31:00,120
ძალიან კარგი განცხადება.

309
00:31:00,120 --> 00:31:03,679
დიდი მადლობა, ქალბატონო დოქტორ რენატე
როიტერ, ამ საინტერესო ინტერვიუსთვის.

310
00:31:03,679 --> 00:31:05,958
მადლობა.

311
00:31:09,794 --> 00:31:17,913
უკრაინა, რუსეთი, ისრაელი, ღაზა, აშშ, ირანი –
ვდგავართ თუ არა მესამე მსოფლიო ომის ზღვარზე?

312
00:31:17,913 --> 00:31:23,381
ომში პირველად სიმართლე კვდება და
მასთან ერთად ნამდვილი ისტორიოგრაფიაც.

313
00:31:23,381 --> 00:31:30,097
მაშინ, როცა ევროპის მთავრობები ულიმიტოდ ინვესტირებენ
იარაღსა და შეიარაღებაში, Kla.TV-მ 25000-ზე მეტ გადაცემაში

314
00:31:30,097 --> 00:31:34,261
გამოააშკარავა ომის წამქეზებლები და მათი ეშმაკური მეთოდები.

315
00:31:34,261 --> 00:31:39,041
შეინახე ნამდვილი ისტორიოგრაფია, სანამ კიდევ ერთხელ გაყალბდება.

316
00:31:39,041 --> 00:31:45,611
როგორ? ახლავე დააჭირე ვიდეოს
აღწერაში მოცემულ ბმულს: www.kla.tv/2plus.

317
00:31:45,611 --> 00:31:51,393
და უზრუნველყავი შენთვის უფასო ისტორიული
არქივი, რომლის სამუშაო ღირებულება მილიარდი ფრანკია.

318
00:31:51,393 --> 00:32:00,876
ახლავე შეავსე ფორმა და მიიღებ ექსკლუზიურ უფასო მყარ დისკს
პირდაპირ შენი რეგიონული Kla.TV-ის თანამშრომლის ხელიდან საჩუქრად.

319
00:32:00,876 --> 00:32:08,296
მართლა უფასოდ? აბსოლუტურად. ერთადერთი ფასი ის არის,
რომ მხარს უჭერ ამ უნიკალური ისტორიული არქივის

320
00:32:08,296 --> 00:32:12,994
კოპირებას და უფასოდ გადაცემას კიდევ ორი კონტაქტისთვის.

321
00:32:12,994 --> 00:32:15,140
ჩვენთან ერთად იხსენი ეს მსოფლიო.