WEBVTT 00:00.351 --> 00:08.622 „Jeśli te oryginały przestaną być dostępne, to właściwie ostatecznie uniemożliwia się prawdziwe badania. 00:08.622 --> 00:11.743 Jeśli nie mam już starych książek, starych akt. 00:11.743 --> 00:16.380 To otwiera drzwi i bramy manipulacji.” 00:16.380 --> 00:22.998 Dziś witam w studiu Kla.TV historyczkę i anglistkę z tytułem magistra ekonomii. 00:22.998 --> 00:27.829 Jako autorka licznych artykułów fachowych i książek popularnonaukowych z zakresu historii społecznej i 00:27.829 --> 00:33.375 kulturowej, w 2024 roku ukazała się między innymi jej książka „Die Eroberung der alten und neuen Welt”. 00:33.375 --> 00:36.432 Serdecznie witamy Panią Dr Renate Reuther! 00:36.432 --> 00:38.725 Tak, dziękuję za zaproszenie! 00:38.725 --> 00:43.406 Tak, dobrze, że Pani jest! Z Pani mężem miałem już przyjemność. Dziś mamy temat historyczny. 00:43.406 --> 00:50.471 Nauka żyje przecież z zapisów, z manuskryptów, z książek i innych źródeł, a bez nich krytyczne zmierzenie się z 00:50.471 --> 00:54.694 historią, z jakimikolwiek tematami, jest wręcz niemożliwe. 00:54.694 --> 00:58.292 Pani Reuther, jak wygląda dostęp do takich źródeł? 00:58.292 --> 01:04.533 Coraz trudniej się to człowiekowi robi, zwłaszcza gdy jest się wolnym, niezależnym 01:04.533 --> 01:10.678 dziennikarzem, historykiem lub badaczem każdego rodzaju. 01:10.678 --> 01:16.748 Zaczyna się od całkiem prostych rzeczy, że na przykład pobiera się opłaty za każdą wizytę w archiwum. 01:16.748 --> 01:25.914 Dokładnie się sprawdza, kto właściwie chce coś tam mieć, i jak to jest od wielu setek lat, dziś nie jest ani trochę inaczej: 01:25.914 --> 01:35.023 jeśli niewłaściwa osoba pyta o rzeczy, których nie chce się jej dać, to ich po prostu nie ma albo nie są dostępne. 01:35.023 --> 01:44.556 A żeby tego nie robić tak pojedynczo, tak rzucająco się w oczy, ma się teraz wiele archiwów, które w miastach, często w ratuszu 01:44.556 --> 01:52.559 albo w jakimś starym budynku, także w starym zamku, były przechowywane, te właśnie – rzekomo dla ich własnego 01:52.559 --> 02:01.865 bezpieczeństwa, te stare zbiory starych dokumentów – przeniesiono do odległych bunkrów, archiwów, gdziekolwiek. 02:01.865 --> 02:08.130 A potem trzeba wcześniej zgłosić, że chciałoby się zobaczyć ten czy ów dokument. 02:08.130 --> 02:13.643 A potem jedzie się tam raz lub dwa razy w tygodniu, i potem się go zwraca, i wtedy trzeba 02:13.643 --> 02:17.887 samemu być na miejscu, żeby ten papier przejrzeć. 02:17.887 --> 02:23.066 Przez wiele lat pracowałem w archiwach, żeby pisać historię, która tak jeszcze nie 02:23.066 --> 02:26.464 została napisana. I to już zawsze było uciążliwe. 02:26.464 --> 02:31.225 Ale w tych warunkach jest to oczywiście już prawie niemożliwe. 02:31.225 --> 02:37.894 Bo żeby napisać książkę, którą samemu się bada, gdzie nie polega się po prostu na AI, to czyta się 02:37.894 --> 02:42.064 – no nie wiem – dziesiątki, setki, tysiące stron. 02:42.064 --> 02:50.373 A kiedy na początku w ogóle nie wie się dokładnie, czego się zażądać – bo te katalogi archiwów są często bardzo 02:50.373 --> 02:58.465 nieprecyzyjne – i potem trzeba dokładnie powiedzieć, który papier się chce, to wszystko staje się bardzo trudne. 02:58.465 --> 03:05.554 Bo kiedy się go potem dostaje i stwierdza, otwiera – „Ach, to jednak nie to, czego bym potrzebował, nie ma tam tego, 03:05.554 --> 03:09.827 co by mi pomogło” – to cała wizyta w archiwum była daremna. 03:09.827 --> 03:14.394 I można znowu czekać do następnego tygodnia, aż znowu coś zostanie przyniesione. 03:14.394 --> 03:20.576 Więc to już od lat jest problem i teraz bardzo się zaostrza. 03:20.576 --> 03:28.290 I to naprawdę, jeśli chce się pracować na źródłach, nie jest łatwe. 03:28.290 --> 03:32.233 A kiedy się mówi, że przecież wiele jest zdigitalizowane, to zdziwi się człowiek, jak 03:32.233 --> 03:34.661 niewiele jest zdigitalizowane, z jednej strony. 03:34.661 --> 03:40.270 A przy cyfrowych rzeczach zawsze pozostaje trochę tej wątpliwości: 03:40.270 --> 03:45.317 Czy to już wszystko? Brakuje tam stron? Brakuje całych zeszytów? 03:45.317 --> 03:51.292 Czy to naprawdę jest to, co podejrzewałbym pod tym nagłówkiem? 03:51.292 --> 03:56.242 Przy cyfrowych rzeczach tak łatwo coś odklikać i usunąć albo sprawić, by zniknęło. 03:56.242 --> 04:02.578 To zupełnie coś innego niż gdy otwiera się taki stary dokument, stary akt z archiwum, 04:02.578 --> 04:08.070 czyta się go i naprawdę ma się ten stary papier. 04:08.070 --> 04:09.878 Tak, wspomniał Pan o digitalizacji. 04:09.878 --> 04:15.990 Coraz więcej jest doniesień, że firmy zajmujące się AI wykupują stare książki, następnie je digitalizują, 04:15.990 --> 04:19.553 karmią nimi swoje modele językowe lub inne modele AI. 04:19.553 --> 04:24.258 Ale na końcu nie oddaje się ich z powrotem, lecz te książki są niszczone. Co Pan o tym sądzi? 04:24.258 --> 04:27.122 Skandal. Byłam w szoku, gdy to usłyszałam. 04:27.122 --> 04:36.761 I z moim nastawieniem wątpliwości i krytyki systemu muszę oczywiście od razu podejrzewać coś złego. 04:36.761 --> 04:40.720 Nie da się przecież zrozumieć, dlaczego po zeskanowaniu rzeczy są niszczone. 04:40.720 --> 04:46.247 Zbiory w archiwach i bibliotekach są skanowane od dziesięcioleci. 04:46.247 --> 04:53.747 A teraz mówić, że potem zostaną zniszczone, więc nie mogę znaleźć na to żadnego sensownego 04:53.747 --> 04:57.855 wyjaśnienia, które nie zakładałoby czegoś złego. 04:57.855 --> 05:05.968 Bo te stare książki, które zostały wykupione z antykwariatów , często istnieją już tylko w kilku pojedynczych egzemplarzach. 05:05.968 --> 05:09.833 A gdy zostaną zniszczone, nie ma się już do nich dostępu. 05:09.833 --> 05:17.964 A to naprawdę brzmi jak w „1984”, co opisał Orwell , że z mocą wsteczną stale zmienia się historię, aby 05:17.964 --> 05:23.296 pasowała do teraźniejszości, i można sterować przyszłością. 05:23.296 --> 05:34.475 A przy moich pracach – Gerd i Renate Reuther wiele zaczerpnęli z historii – a do tego potrzebuje się wielu starych książek. 05:34.475 --> 05:40.536 Nie jesteśmy przecież pierwszymi, którzy wątpią, ani pierwszymi, którzy odkrywają błędy lub kwestionują narracje. 05:40.536 --> 05:49.869 I jesteśmy zdani na to, że wcześniej już ludzie odpowiedzieli na te pytania albo sami wpadli na pomysły, zapisali to. 05:49.869 --> 05:58.290 Potrzebujemy ich książek. Albo po prostu potrzebujemy oryginalnego tekstu. Szekspir jest wciąż na nowo tłumaczony. 05:58.290 --> 06:02.001 Można wtedy pracować z nowoczesnym tekstem, albo w przypadku Biblii też to się zna. 06:02.001 --> 06:07.513 Jest przecież również stale tłumaczona na nowo – i już istnieją warianty, gdzie Bóg jest żeński. 06:07.513 --> 06:12.266 Chciałoby się wtedy może, żeby coś wyjaśnić, powiedzieć, chciałbym teraz przeczytać 06:12.266 --> 06:16.217 oryginalne tłumaczenia Lutra albo Zwingliego, cokolwiek. 06:16.217 --> 06:24.692 Jeśli te oryginały nie są już dostępne, to właściwie ostatecznie uniemożliwia się prawdziwe badania. 06:24.692 --> 06:31.224 I dotyczy to nie tylko mnie jako historyczki, dotyczy to również wszystkich innych dziedzin, czy to dziennikarzy, 06:31.224 --> 06:35.103 czy wszystkich innych dyscyplin, czy to medycyna, czy prawo. 06:35.103 --> 06:40.330 Chciałoby się przecież jeszcze raz spojrzeć wstecz i powiedzieć, jak to się zaczęło, jak to właściwie wtedy było? 06:40.330 --> 06:48.075 A jeśli nie mam już starych książek, starych akt – czy rzeczywiście zniknęły, czy są tylko 06:48.075 --> 06:57.235 zamknięte i gdzieś przechowywane, ale dla mnie jako badaczki niedostępne – to prawie to samo. 06:57.235 --> 07:01.502 I to otwiera drzwi i bramy manipulacji. 07:01.502 --> 07:06.183 Przeczytała Pani jednak już wiele książek i także o nich pisała. 07:06.183 --> 07:12.397 Czy może Pani podać widzom tak jeden, dwa przykłady, gdzie natrafiła Pani na sprzeczności między tym, co jest 07:12.397 --> 07:16.958 powszechnie uznawane za opinię, a tym, co sama Pani znalazła? 07:16.958 --> 07:22.076 No więc, skoro już jesteśmy przy książkach, to najbardziej oczywistą jest chyba Biblioteka Aleksandryjska. 07:22.076 --> 07:26.682 Przecież naprawdę zna ją każdy. Ale jeszcze jej nie znaleziono. 07:26.682 --> 07:27.334 Jak to? 07:27.334 --> 07:33.062 Nie znaleziono ani jednej książki, która tam leżała. 07:33.062 --> 07:36.996 I właściwie należałoby teraz powiedzieć zwoje. Ale zwojów też nie ma. 07:36.996 --> 07:41.079 A więc nie ma ani jednej książki, ani jednego rękopisu, ani jednego zwoju, o którym można 07:41.079 --> 07:43.799 by powiedzieć, że był wtedy tam w bibliotece. 07:43.799 --> 07:49.152 Nie ma też katalogu książek, powiedzmy, jakiejś listy zbiorów. 07:49.152 --> 07:55.302 A w Aleksandrii się kopie. Jest tam stare zasypane miasto, które się wykopuje. 07:55.302 --> 08:00.160 Ale nie można znaleźć biblioteki, chociaż – o ile wiem – kopie się tam naprawdę od dziesięcioleci. 08:00.160 --> 08:03.731 I ma się tam coś, co definiuje się jako kompleks pałacowy. 08:03.731 --> 08:06.619 I mówi się, że będzie w kompleksie pałacowym. 08:06.619 --> 08:12.520 Ale nie ma nic, co by jakoś konkretnie… – ma się mury fundamentowe. Ale który pokój jest wtedy biblioteką? 08:12.520 --> 08:17.671 A jeśli była tak ogromna, jak się czasem opowiada, to powinny jednak istnieć jakieś ślady. 08:17.671 --> 08:24.616 I tu znowu jest ta różnica. Jeśli poczyta się o Bibliotece Aleksandryjskiej, to są całe książki i długie artykuły. 08:24.616 --> 08:30.907 I tam rozpływa się w zachwytach, jaka była wielka, że było tam laboratorium, ogród botaniczny, ogród zoologiczny. 08:30.907 --> 08:35.037 Uczeni, filozofowie, pisali, publikowali. 08:35.037 --> 08:39.242 A potem nie znajduję ani okruszka. To wydaje mi się trochę zagadkowe. 08:39.242 --> 08:45.805 I to wielkie zniszczenie, podczas którego wszystko zniknęło bez śladu, wiedza starożytności, 08:45.805 --> 08:49.624 że tak powiem, również jest całkowicie niejasne. 08:49.624 --> 08:56.577 To mnie najbardziej zaskoczyło. Potem pomyślałem, no, to się wie. Była jakaś wojna albo pożar. I wtedy właśnie… 08:56.577 --> 09:02.164 Otóż szacunki różnią się o stulecia, jeśli chodzi o to, kiedy ostatecznie zniknęła. 09:02.164 --> 09:07.097 A jeśli ktoś się zastanawia, no, kto by w ogóle sfinansował lub zorganizował taki projekt-mamut, jak by 09:07.097 --> 09:10.717 to w ogóle przebiegało? To by było szalenie drogie. 09:10.717 --> 09:19.250 Potem jest z antyku proste wyjaśnienie, że ci ludzie, ci pisarze czy bibliotekarze, zawsze schodzili do portu w 09:19.250 --> 09:27.816 Aleksandrii, przeszukiwali statki i konfiskowali książki, które mogli potrzebować dla biblioteki. 09:27.816 --> 09:37.222 No więc to jest może też nieco śmiała teoria, jak można na dłuższą metę budować bibliotekę. 09:37.222 --> 09:42.072 Ale skąd w ogóle pochodzi wiedza o istniejącej lub nieistniejącej bibliotece? 09:42.072 --> 09:46.108 Jest przecież wymieniana wśród cudów świata, więc ktoś musiał o niej kiedyś pisać. 09:46.108 --> 09:53.762 Dokładnie, są historie, są opowieści, ale niestety, i to właśnie teraz zarówno w „Tatort Vergangenheit”, jak i w „Tatort 09:53.762 --> 09:59.503 Gelehrtenstube” sami właściwie musieliśmy dopiero w pełnym zakresie zrozumieć, że z antyku 09:59.503 --> 10:03.365 praktycznie nie mamy żadnych oryginalnych tekstów. 10:03.365 --> 10:10.346 Jest ogromna dziura w czasie, w której nic nie ma i w Europie nie wiedzieliśmy o tym, że 10:10.346 --> 10:14.635 istniały antyczne teksty, antyczne pisma itd. 10:14.635 --> 10:23.971 I wtedy tworzy się pewien łańcuch od jednego klasztoru, że coś się kopiowało, i od innego klasztoru, i jakoś 10:23.971 --> 10:34.858 nagle – tak od 1200 i potem około 1400, 1500 – znajduje się masę tekstów z antyku. Nagle się pojawiają. 10:34.858 --> 10:43.788 Trochę to też dezorientujące, nie zawsze do końca wiarygodne, zwłaszcza gdy wie się, że on – sekretarz kilku papieży, czyli 10:43.788 --> 10:52.646 papieski sekretarz, który bardzo interesował się tym tematem – odnalazł w swoim życiu około połowy wszystkich starożytnych 10:52.646 --> 10:57.414 autorów, akurat tak, jakby zainteresowanie tym się pojawiło. 10:57.414 --> 11:06.234 A zdumiewające jest to, że wiele z tych tekstów znalazł w klasztorach – rzekomo – na północ od Alp. 11:06.234 --> 11:11.512 Przecież pomyślałoby się, że coś takiego można znaleźć jeszcze w Aleksandrii… 11:11.512 --> 11:12.270 Albo we Włoszech. 11:12.270 --> 11:16.948 … albo na Sycylii. A więc w klasztorach na północ od Alp. 11:16.948 --> 11:22.703 Więc to wszystko są już takie rzeczy, które jednak bardzo mocno budzą myśl, że sam to 11:22.703 --> 11:26.248 napisał albo kazał napisać – dobrze na tym zarobił. 11:26.248 --> 11:32.835 Jego syn potem też odziedziczył całe zbiory starożytnych pism, które mógł później jeszcze wydać… 11:32.835 --> 11:44.274 Więc produkowano na przyszłość – powiedziałbym – produkowano na rynek, który się potem pojawił, można było na tym dobrze zarobić. 11:44.274 --> 11:45.835 Zarabianie pieniędzy to też temat. 11:45.835 --> 11:49.982 Jest Pani sama autorką. Ma Pani do czynienia z wydawnictwami. 11:49.982 --> 11:53.637 Jak to tam wygląda? Nie reprezentuje Pani raczej opinii większości. 11:53.637 --> 11:55.830 Prawdopodobnie nie wydaje się to więc całkiem łatwe. 11:55.830 --> 12:03.012 Tak. Więc tak jest nie tylko w przypadku dziennikarzy i blogerów, tak jest też w przypadku ludzi takich jak ja, którzy nie 12:03.012 --> 12:11.359 reprezentują opinii większości, którzy prowadzą badania otwarcie, bez z góry założonego wyniku i oparte na dowodach . 12:11.359 --> 12:17.789 A kiedy potem niemal nieuchronnie staje się krytycznym wobec systemu, bo właśnie wiele się wątpi i wiele 12:17.789 --> 12:21.676 trzeba podawać w wątpliwość, to nie ma się łatwo, po prostu. 12:21.676 --> 12:30.223 Jedno to teraz rzeczy cyfrowe, tu oczywiście trzeba się bać, że to nagle zniknie. Państwo też tego doświadczyli. 12:30.223 --> 12:37.240 Są filmy, kilka lat temu było to bardzo częste, i próbuje się je kliknąć, a ekran pozostaje szary. 12:37.240 --> 12:43.296 Albo pojawiają się wiersze, których nie można już zobaczyć albo nie można ich znaleźć i tak dalej. 12:43.296 --> 12:46.842 Więc w przypadku rzeczy cyfrowych jest oczywiście bardzo trudno. 12:46.842 --> 12:53.462 Także te e-booki, które się pobiera, wprawdzie się za nie płaci, ale nie posiada się ich. 12:53.462 --> 13:00.514 Właściciele praw do e-booków mogą w każdej chwili to konto, które się tam tworzy i za które się płaci, 13:00.514 --> 13:04.583 mogą je usunąć albo nim rozporządzać, albo je odebrać. 13:04.583 --> 13:10.719 Więc nie staje się, jak w przypadku książki, rzeczywistym właścicielem, gdzie mogę tę książkę zachować na przyszłość 13:10.719 --> 13:14.360 i dla następnego pokolenia albo podarować, czy jakkolwiek. 13:14.360 --> 13:24.653 Postanowiliśmy więc, że Gerd i Renate Reuther nie będą publikować cyfrowo, żadnych e-booków, lecz robimy książki na papierze. 13:24.653 --> 13:32.064 I już przed koroną mieliśmy problem, że jeśli nie pracuje się tak całkiem zgodnie z głównym nurtem, lecz naprawdę 13:32.064 --> 13:36.183 prowadzi badania, to duże wydawnictwa szybko odrzucają. 13:36.183 --> 13:40.761 Muszę do tego dodać, że zawsze jest trudno umieścić książkę w dużym wydawnictwie. 13:40.761 --> 13:45.080 Więc nie trzeba od razu myśleć o czymś złym. 13:45.080 --> 13:51.065 Ale jest tak, że jest się wtedy zdanym na małe wydawnictwa. 13:51.065 --> 13:55.115 A małe wydawnictwa mają oczywiście z kolei wyższe koszty. 13:55.115 --> 13:58.534 Po koronie nagle na przykład nie dostali papieru. 13:58.534 --> 14:02.539 Więc to był najpierw problem. Jak mogę znowu opublikować książkę? 14:02.539 --> 14:07.545 Drukarz nie dostaje papieru, wydawnictwo nie może jej opublikować. 14:07.545 --> 14:11.180 I wtedy oczywiście rozwiązanie: tak, dostaje się papier, ale to kosztuje dużo pieniędzy. 14:11.180 --> 14:15.513 A dla małego wydawnictwa, które drukuje tylko małe nakłady, wszystko staje się wtedy znacznie droższe. 14:15.513 --> 14:20.539 Więc małe książki z małego wydawnictwa są droższe niż produkcja masowa. 14:20.539 --> 14:23.555 A dla innych dużych wydawnictw jest wtedy znacznie łatwiej. 14:23.555 --> 14:29.133 Często są one bowiem partnerami kooperacyjnymi albo należą do fabryki papieru. 14:29.133 --> 14:35.431 To znaczy, mają wspaniały dostęp, nie muszą się martwić o papier. 14:35.431 --> 14:44.640 I teraz UE – która zawsze ma takie wspaniałe pomysły – wymyśliła, że trzeba udowodnić, skąd pochodzi papier. 14:44.640 --> 14:52.949 Mianowicie wydawnictwo odpowiada za to, że papier używany w drukarni – którym przecież tak naprawdę nie może 14:52.949 --> 15:00.772 w pełni dysponować – został pozyskany w sposób przyjazny dla środowiska i ekologicznie poprawny. 15:00.772 --> 15:10.374 W tym celu dla każdej strony papieru trzeba podać, gdzie zostało ścięte dane drzewo, wraz ze współrzędnymi GPS. 15:10.374 --> 15:16.162 I można sobie wyobrazić, że te drukarnie albo najpierw fabryki papieru, które są jeszcze wcześniej w łańcuchu, 15:16.162 --> 15:21.697 to często koncerny działające w całej Europie lub międzynarodowo, pozyskują drzewa z całego świata. 15:21.697 --> 15:28.960 A wtedy małe wydawnictwo musi udowodnić, z którego skrawka lasu pochodzi który fragment książki. 15:28.960 --> 15:34.782 To jest więc ogromne obciążenie. Kary niszczą egzystencję, to znamy. 15:34.782 --> 15:39.499 Ale to jest przecież absurdalne, bo jeśli teraz kupuję miód w Lidlu, to jest tam napisane „z krajów UE i spoza 15:39.499 --> 15:41.925 UE” – czyli gdzieś na tym świecie został wyprodukowany. 15:41.925 --> 15:42.605 Dokładnie. 15:42.605 --> 15:44.406 I to ja przecież jem, a książki nawet nie zjem. 15:44.406 --> 15:50.430 Tak. Tak, ale to jest tak niebezpieczny produkt, że trzeba bardzo dokładnie śledzić, skąd pochodzi papier. 15:50.430 --> 15:56.892 I wtedy oczywiście można znowu bardzo łatwo dokręcić śrubę i powiedzieć: „Oni już użyli papieru, tam gdzie drewno zostało 15:56.892 --> 16:00.726 nielegalnie wycięte...” – co właściwie się wie, siedząc tutaj. 16:00.726 --> 16:05.663 I wtedy to już nie działa, wtedy zostaje się wykluczonym albo dostaje się karę niszczącą egzystencję. 16:05.663 --> 16:14.376 I to wszystko idzie jeszcze dalej, ponieważ książka jest taką niebezpieczną rzeczą, musi zostać prawidłowo zutylizowana. 16:14.376 --> 16:21.958 Również na to istnieje rozporządzenie UE, wydawca musi teraz udowodnić, a to jest oczywiście związane z o 16:21.958 --> 16:28.905 wiele większą biurokracją i kosztami dla małego wydawcy niż dla gigantycznego wydawcy. 16:28.905 --> 16:37.336 Trzeba udowodnić, że jest to porządnie ekologicznie poprawnie zapakowane, a następnie ekologicznie poprawnie zutylizowane. 16:37.336 --> 16:47.338 I to jest szczególnie trudne, gdy niemiecki wydawca, powiedzmy na przykład, wysyła książki do Francji, Anglii czy gdziekolwiek, 16:47.338 --> 16:56.663 wtedy musi w tym kraju opłacić agenta, który na miejscu sprawdza i certyfikuje, że książka jest prawidłowo oznaczona. 16:56.663 --> 17:03.381 Więc musi tam być dokładnie napisane, kto jest producentem, a ten musi swoim nazwiskiem ręczyć i odpowiadać, a 17:03.381 --> 17:09.076 agent ręczyć i odpowiadać, że książka w razie potrzeby zostanie prawidłowo zutylizowana. 17:09.076 --> 17:14.109 Przy czym oczywiście naprawdę nie można sprawdzić, co ewentualny klient zrobi z książką. 17:14.109 --> 17:21.160 Ale ponieważ teraz dla każdego kraju, jeśli taki mały wydawca ma może pięć zapytań rocznie, na przykład dwa z 17:21.160 --> 17:25.898 Paryża i jedno ze Sztokholmu, to musi wszędzie opłacić agenta. 17:25.898 --> 17:32.201 Więc biurokracja się przelewa i dotyczy to również innych produktów. 17:32.201 --> 17:41.922 Ale dla mnie teraz chodzi o książkę, i wydaje mi się, że raczej znowu celuje to w innym kierunku, niż tylko dbanie o 17:41.922 --> 17:47.450 to, żeby tutaj wszystko przebiegało ekologicznie poprawnie. 17:47.450 --> 17:52.347 I to znowu gra na korzyść wielkich koncernów i przedsiębiorstw oraz finansujących. 17:52.347 --> 17:57.339 Dokładnie. I wtedy oczywiście wielu ludzi powie, no to po prostu nie będę już publikować 17:57.339 --> 18:00.428 książki na papierze, wtedy będzie to tylko e-book. 18:00.428 --> 18:07.451 Ale wtedy mam tę książkę w całkowitej dyspozycyjności gigantów technologicznych, czy jakkolwiek chce się ich 18:07.451 --> 18:11.683 nazywać, którzy stoją za tymi wszystkimi cyfrowymi systemami. 18:11.683 --> 18:20.345 A dawniej naprawdę uważano książkę za niebezpieczną i podpalano ją, palono na stosach, czasem razem z autorami. 18:20.345 --> 18:25.385 A teraz mamy właśnie płonące stosy w świecie cyfrowym. 18:25.385 --> 18:33.691 Książki mogą zniknąć, są wycofywane, a autorowi oczywiście też często się zdarza, że wtedy znika, gdy książka 18:33.691 --> 18:38.711 nie jest wymieniona w katalogu, wtedy jest niewidoczna. 18:38.711 --> 18:43.198 I wtedy nikt nie może jej znaleźć, i wtedy nikt nie może jej przeczytać. Nawet jeśli 18:43.198 --> 18:46.069 książka jako konkretny egzemplarz gdzieś jest. 18:46.069 --> 18:52.034 I niestety muszę stwierdzić, Gerd i Renate Reuther nie są wymienieni we wszystkich katalogach. 18:52.034 --> 18:59.041 Wprawdzie są jeszcze wymienieni w Bibliotece Narodowej, tam też zawsze sprawdzamy, ona jest zobowiązana to robić, 18:59.041 --> 19:06.043 jeszcze to robi, ale inne biblioteki, biblioteki miejskie, biblioteki krajowe zdecydowanie już tego nie robią. 19:06.043 --> 19:12.781 Widzieliśmy też, co kiedyś było oczywiste, że różne biblioteki krajowe kupowały nasze książki popularnonaukowe, że czasem 19:12.781 --> 19:19.783 ta czy inna biblioteka może tego nie zauważy właściwie, ma wtedy tę książkę może przez pół roku, a potem ona znika. 19:19.783 --> 19:26.513 Albo sprawdzałem już w jednej bibliotece krajowej, dotychczas, gdy wpisuję tam swoje nazwisko albo tytuł książki, 19:26.513 --> 19:30.340 to pojawia się: „Tak, pod tą sygnaturą można ją zamówić.” 19:30.340 --> 19:36.067 Od pewnego czasu jest jednak tak, że kiedy chcę sprawdzić w tym katalogu biblioteki krajowej, muszę się 19:36.067 --> 19:42.944 zarejestrować, muszę więc ujawnić, że interesuję się być może tą czy inną wysoce niebezpieczną książką. 19:42.944 --> 19:49.852 A jeśli chodzi o moje nazwisko, to zdarza się wtedy ewentualnie, nie we wszystkich przypadkach, ale 19:49.852 --> 19:54.192 widziałem to, że pojawia się powódź wyników, 500 wyników. 19:54.192 --> 20:01.633 Być może moja jedyna książka, której szukałem, jest wśród tych 500 wyników, ale kto by je wszystkie przeglądał? 20:01.633 --> 20:10.277 Więc może tylko nieoficjalnie, ale uniemożliwia się znalezienie mojej książki lub zamówienie mojej książki. 20:10.277 --> 20:19.658 I niestety trzeba powiedzieć, że biblioteki też w tym uczestniczą, czyli bibliotekarze, a także księgarnie. 20:19.658 --> 20:27.810 Chciałoby się sądzić, że księgarnie stoją po stronie autorów, przecież chcą sprzedawać książki, chciałoby się sądzić. 20:27.810 --> 20:36.361 Ale niestety mam już informacje zwrotne od czytelników, którzy z jakiegoś powodu, na wykładzie czy co tam, usłyszeli o książkach 20:36.361 --> 20:44.979 Gerda i Renate Reuther, a potem idą do swojej zaufanej księgarni, powiedzmy, i wracają, słyszę o tym w pojedynczych przypadkach – 20:44.979 --> 20:53.776 oczywiście nie tak często – ale że w księgarni mówią, że książki nie ma albo że książka jest niedostępna, co nie jest prawdą. 20:53.776 --> 21:00.669 Książki są dostępne, nasze wydawnictwo bardzo tego pilnuje, stale je dodrukowuje. 21:00.669 --> 21:07.122 Więc książki są, ale częściowo robi się tak, jakby ich nie było. 21:07.122 --> 21:13.293 A tu jeszcze swoją drogą inna drobnostka, którą chcę wspomnieć w kontekście cyfryzacji. 21:13.293 --> 21:19.366 VG WORT – nie wiem, czy już o tym słyszeliście, to organizacja, która ma reprezentować prawa autorów, podobnie jak 21:19.366 --> 21:22.816 GEMA , którą może bardziej zna się od utworów muzycznych. 21:22.816 --> 21:29.496 Otóż VG WORT zamierza, chyba dwa lata temu wprowadziła nową regułę, której można jeszcze zaprzeczyć, ale 21:29.496 --> 21:32.925 jak długo to się utrzyma, nie wiem. Ja zaprzeczyłem. 21:32.925 --> 21:43.427 Nowa reguła jest następująca: Wszystkie książki, które autor w Niemczech stworzy, wszystkie dzieła, i które zostaną 21:43.427 --> 21:50.755 zgłoszone do VG WORT, mogą być automatycznie zeskanowane. 21:50.755 --> 22:00.550 Zeskanowane teksty mogą być przez AI w każdej chwili wykorzystane w każdej formie, a zeskanowany materiał, teksty – czyli moja 22:00.550 --> 22:10.189 własność intelektualna, teksty, fakty, informacje, nad którymi pracowałem tygodniami i miesiącami, nad którymi potem jeszcze 22:10.189 --> 22:18.739 pracowałem, żeby to ładnie napisać albo tak, żeby czytelnik chciał to czytać – te teksty są przez AI po prostu 22:18.739 --> 22:30.060 zawłaszczane i mogą, a teraz najlepsze, być przekazywane osobom trzecim – i za to jest ona „zwolniona z odpowiedzialności”. 22:30.060 --> 22:40.424 W zasadzie oznacza to, że każdy, kto ma dostęp przez tę AI, może kopiować moje teksty, wydawać pod swoim nazwiskiem 22:40.424 --> 22:46.084 albo robić z nimi cokolwiek, a ja nie mogę nic na to poradzić. 22:46.084 --> 22:54.334 Bo po pierwsze zwolniona z odpowiedzialności – osoby trzecie jak zawsze, które obchodzą się z moją własnością intelektualną… 22:54.334 --> 23:01.238 A najgorsze jest to, że całość jest popierana i odpowiedzialna za nią jest VG WORT, organizacja, której zresztą muszę 23:01.238 --> 23:05.669 płacić pieniądze i która powinna reprezentować moje interesy. 23:05.669 --> 23:15.262 Jak powiedziałem, w tej chwili można jeszcze zaprotestować, ale słyszałem już, że autorzy podchodzą do tego bardzo lekko i nie do 23:15.262 --> 23:24.112 końca sobie to wyobrażają, ale jeśli to będzie miało miejsce masowo, a przecież codziennie dzieje się dalej z gigantami 23:24.112 --> 23:33.556 technologicznymi i cyfrowym światem, to właściwie nie wiem, no, właściwie nie da się konkurować z tanimi książkami generowanymi 23:33.556 --> 23:42.034 przez AI, które są równie wspaniałe jak żmudnie wypracowana, że tak powiem, samodzielnie zbadana praca naukowa czy 23:42.034 --> 23:47.283 dziennikarska, czy historyczna, czy jakkolwiek to postrzegać. 23:47.283 --> 23:49.830 Tak, to naprawdę szalone. 23:49.830 --> 23:55.640 W jednym z artykułów mówił Pan/Pani również, to idzie jeszcze trochę dalej, o „autocenzurze”, że w ogóle można 23:55.640 --> 23:59.123 trafić do wydawnictw, że w ogóle można publikować książki. 23:59.123 --> 24:06.540 Nazwał to Pan/Pani „subtelne techniki ukrytej krytyki”, a moje pytanie: dlaczego to w ogóle jest konieczne? 24:06.540 --> 24:09.196 Żyjemy w wolnym społeczeństwie, rzekomo. 24:09.196 --> 24:12.897 To też jest taka bajka, którą powoli musimy przezwyciężyć. 24:12.897 --> 24:20.697 Przeżyłem/Przeżyłam też wszystkie te wstrząsy w ostatnich latach, zwłaszcza oczywiście w ostatnich pięciu, sześciu latach, kiedy 24:20.697 --> 24:28.254 widzi się wszystko wokół się rozpadające, kiedy wierzono, że to filary naszego społeczeństwa, że wybory nie są manipulowane, 24:28.254 --> 24:31.631 że mamy wolność słowa, wolność nauki, wolność opinii. 24:31.631 --> 24:37.223 Ale widzimy na wszystkich rogach i końcach, że się kręci. I to już nie jest tak, jak dziesięć czy 24:37.223 --> 24:41.380 dwadzieścia lat temu całkiem naturalnie oczekiwaliśmy. 24:41.380 --> 24:50.416 A jeśli ktoś potem jeszcze w ogóle chce pracować jako niezależny dziennikarz, wolny badacz czy cokolwiek innego, to przecież – 24:50.416 --> 24:58.734 opowiedziałem już zresztą wystarczająco wiele przykładów – wszędzie próbuje się hamować, kontrolować, cenzurować, że 24:58.734 --> 25:03.538 w końcu samemu już praktykuje się cenzurę, całkiem jasne. 25:03.538 --> 25:09.083 Człowiek już się zastanawia, czy w ogóle może jeszcze podejmować taki temat? 25:09.083 --> 25:14.781 Albo zastanawia się, czy może otwarcie powiedzieć wszystko, co przy tym znalazł? 25:14.781 --> 25:23.067 Powiem tylko o temacie szczepień. Tam przecież ze wszystkich stron pozaciągano wysokie płoty. 25:23.067 --> 25:26.236 I trzeba się zastanowić, jakie tytuły się podaje. 25:26.236 --> 25:31.514 I oczywiście nie można też wpędzić wydawnictwa w kłopoty ani samego wydawnictwa. 25:31.514 --> 25:33.941 Trochę ostrożnie z tym, co się robi. 25:33.941 --> 25:38.542 Więc to jest tak, że ze wszystkich stron staje się to coraz trudniejsze. 25:38.542 --> 25:44.284 A przeszkody stają się coraz wyższe. Ale musimy oczywiście pozostać przy prawdzie. 25:44.284 --> 25:48.903 Musimy szukać prawdy. Oni to robią, my to robimy. 25:48.903 --> 25:57.283 I myślę, że im więcej ludzi jeszcze odważy się wskazywać na tę rozbieżność między głoszoną wolnością a 25:57.283 --> 26:05.601 rzeczywistymi resztkami wolności i manią kontroli, która nas otacza, tym więcej jest świadomości. 26:05.601 --> 26:08.278 A świadomość jest podstawą wszystkiego. 26:08.278 --> 26:19.490 I nie można naprawdę spokojnie żyć w świecie kłamstw z czystym sumieniem ani nawet w ogóle z jakąkolwiek nadzieją na przyszłość. 26:19.490 --> 26:30.081 Bo życie otoczone i wybrukowane kłamstwami nie może być naprawdę udanym życiem. Nie potrafię sobie tego wyobrazić. 26:30.081 --> 26:34.710 Jest też ta rzecz, że nie ma prawdziwego życia w fałszywym. 26:34.710 --> 26:40.750 I nawet jeśli nie ma się pewności, że tym, co się robi, się przebije, to jednak trzeba próbować. 26:40.750 --> 26:49.240 A więc teraz jesteśmy, Gerd i Renate Reuther, stoimy za wiecznym zwątpieniem, że właśnie się wątpi i ten wątek również wyraża, a 26:49.240 --> 26:56.336 potem mówi: „No więc, to wydaje mi się jednak bajką, co mi się opowiada, nie pasuje do mojego doświadczenia 26:56.336 --> 27:04.296 świata, mojego doświadczenia życiowego albo tego, co właśnie badam, co znajduję jako rezultaty.” 27:04.296 --> 27:11.994 I ja mogę to robić tylko, Pan to robi, a ja mogę tylko wzywać każdego innego, by nie za wcześnie, za bardzo 27:11.994 --> 27:20.014 się bał, bo kto wątpi, to była przecież nasza ostatnia, najnowsza książka: „Kto wątpi, już wygrał”. 27:20.014 --> 27:27.136 Bo każde zwątpienie otwiera drzwi. Gdy tylko zacznę w coś wątpić, widzę dwie rzeczy. 27:27.136 --> 27:35.082 Widzę to, co jest oficjalnie mówione albo w co zawsze wierzyłem, a wraz ze zwątpieniem widzę alternatywę. 27:35.082 --> 27:41.492 To przeraża wielu ludzi, napawa ich lękiem, bo odbiera im bezpieczeństwo i pewność, ale 27:41.492 --> 27:44.467 przecież otwiera też drzwi. Mam dwie opcje. 27:44.467 --> 27:54.065 Mogę zdecydować się na jedną albo widzę gdzieś kompromis pośrodku, ale myślę, że to otwieranie drzwi przez zwątpienie – 27:54.065 --> 28:02.696 właśnie nie powinno się widzieć tylko jako coś, co wstrząsa moim bezpieczeństwem i napawa mnie lękiem, lecz 28:02.696 --> 28:10.698 coś, co mnie uwalnia od obciążeń, od kłamstw i nieprawd, i od tego wszystkiego, co mi wmówiono. 28:10.698 --> 28:19.499 A każde zwątpienie jest krokiem ku wyzwoleniu, jeśli chce się to zawiesić bardzo wysoko, ku prawdzie. 28:19.499 --> 28:26.652 I to może być w wielu drobnych rzeczach, całkiem małych codziennych sprawach, ale po prostu 28:26.652 --> 28:35.570 powiedzieć, w to teraz tak nie wierzę, tego teraz nie zrobię tak po prostu, nad tym najpierw pomyślę. 28:35.570 --> 28:40.703 To naprawdę otwiera całkiem nowy świat. 28:40.703 --> 28:45.930 Interesująca wypowiedź, tak. Mówił Pan jeszcze o tym niszczeniu książek. 28:45.930 --> 28:49.530 Czy ma Pan jeszcze jakąś wskazówkę dla widzów? 28:49.530 --> 28:53.274 Ledwo ktoś będzie miał pieniądze, aby założyć własną bibliotekę. 28:53.274 --> 28:59.902 Mówią, że cyfrowe jest niepewne, nie posiada się tego naprawdę, co zresztą odpowiada całej tej 28:59.902 --> 29:04.223 agendzie WEF, że nie powinno się nic posiadać. 29:04.223 --> 29:08.040 Co można zrobić? Jak można zachować wiedzę dla następnego pokolenia? 29:08.040 --> 29:19.865 Tak. Był kiedyś ten film, „Fahrenheit 451“, gdzie ludzie uczyli się książek na pamięć, ponieważ władze zniszczyły książki. 29:19.865 --> 29:22.203 To było państwo, które nie chciało już widzieć książek. 29:22.203 --> 29:28.366 I wtedy niektórzy ludzie powiedzieli, że musimy jednak uratować książki dla następnych pokoleń i nauczyli się ich na pamięć. 29:28.366 --> 29:33.136 To bardzo ekstremalna utopia. Nie mówię tego w ten sposób. 29:33.136 --> 29:39.727 Ale na początek oczywiście już pomaga, gdy rozmawia się z innymi o książkach, które samemu się przeczytało. 29:39.727 --> 29:47.124 I wtedy myśl przynajmniej, to nie musi być dosłownie, ale myśl, idea, podstawowa esencja tej książki, tego autora, jest 29:47.124 --> 29:51.403 już przekazywana dalej. Więc myślę, że to jest bardzo ważne. 29:51.403 --> 29:57.267 Samemu czytać książki, można je jeszcze częściowo dostać z bibliotek lub też w księgarniach, albo co oczywiście zawsze można 29:57.267 --> 30:03.345 zrobić, jeśli chce się zaoszczędzić pieniądze – my też tak robimy, bo potrzebujemy tak wielu książek – kupować używane książki. 30:03.345 --> 30:07.490 Są firmy, które to robią, oferują używane książki w korzystnej cenie. 30:07.490 --> 30:13.010 To jeszcze działa. Kupować, no tak, muszę coś powiedzieć: kupować i zachowywać to, co najpiękniejsze. 30:13.010 --> 30:19.803 Więc to z pewnością ważna droga. Albo też samemu coś napisać i to kiedyś podpiąć. 30:19.803 --> 30:23.438 Nie pamięta się przecież wszystkiego, zwłaszcza gdy staje się starszym, zapomina się coraz więcej. 30:23.438 --> 30:29.297 I to jest wtedy również całkiem interesujące, nie trzeba przecież zachowywać wszystkich książek – robiono to 30:29.297 --> 30:34.263 kiedyś bardzo często – zaznaczało się długopisem i wypisywało sobie to, a potem zachowywało tylko to. 30:34.263 --> 30:41.628 A wtedy mogę oczywiście polecić Państwa własny system w Kla.TV, gdzie mówi się właśnie, że musimy to 30:41.628 --> 30:45.115 jakoś zdecentralizowanie zachować, żeby to nie przepadło. 30:45.115 --> 30:52.010 I każdy, kto, ach nie wiem, ma w domu tylko pięć książek, nie musi przecież mieć 5 000, ten też już 30:52.010 --> 30:55.622 wniósł swój wkład, jeśli 80 milionów razy pięć książek. 30:55.622 --> 30:58.823 Trzeba myśleć duży, a zaczynać od małego, wtedy to się uda. 30:58.823 --> 31:00.120 Bardzo dobre oświadczenie. 31:00.120 --> 31:03.679 Dziękuję bardzo, Pani Dr Renate Reuther, za ten interesujący wywiad. 31:03.679 --> 31:05.958 Dziękuję Państwu. 31:09.794 --> 31:17.913 Ukraina, Rosja, Izrael, Gaza, USA, Iran – czy stoimy na krawędzi trzeciej wojny światowej? 31:17.913 --> 31:23.381 W wojnie jako pierwsza ginie prawda, a wraz z nią prawdziwe dziejopisarstwo. 31:23.381 --> 31:29.929 Podczas gdy rządy Europy inwestują bez ograniczeń w broń i zbrojenia, Kla.TV w ponad 25 000 audycji 31:29.929 --> 31:34.261 zdemaskowała podżegaczy wojennych i ich perfidne metody. 31:34.261 --> 31:39.041 Zabezpiecz prawdziwe dziejopisarstwo, zanim zostanie po raz kolejny sfałszowane. 31:39.041 --> 31:45.611 Jak? Kliknij teraz na link w opisie filmu: www.kla.tv/2plus. 31:45.611 --> 31:51.393 I zabezpiecz sobie darmowe archiwum historyczne o wartości roboczej miliarda franków. 31:51.393 --> 31:57.532 Wypełnij od razu teraz formularz, a otrzymasz ekskluzywny darmowy dysk twardy prosto z rąk swojego 31:57.532 --> 32:00.876 regionalnego współpracownika Kla.TV w prezencie. 32:00.876 --> 32:08.126 Naprawdę darmowy? Absolutnie. Jedyna cena polega na tym, że wspierasz kopiowanie tego wyjątkowego archiwum 32:08.126 --> 32:12.994 historycznego i przekazanie go darmowo dwóm kolejnym kontaktom. 32:12.994 --> 32:15.140 Ratuj z nami ten świat.