1
00:00:00,000 --> 00:00:00,700


2
00:00:00,700 --> 00:00:06,346
Hormatly tomaşaçylar, bu gün studiýamyzda jenap
Hansjörg Stützle bilen bile bolmagymyzdan begenç duýýarys.

3
00:00:06,346 --> 00:00:07,500
Gelendigiňiz üçin sag boluň.

4
00:00:07,500 --> 00:00:09,573
Hawa, menem bu ýerde bolmakdan hoşal.

5
00:00:09,573 --> 00:00:15,796
Jenap Stützle, siz 30 ýyldan gowrak wagt bäri pul we
maliýe, ykdysadyýet meselesi bilen meşgullanýarsyňyz.

6
00:00:15,796 --> 00:00:22,130
Işiňizde maliýe ulgamynyň gaty köp ugurlary bilen tanyş boldunyz.

7
00:00:22,130 --> 00:00:27,910
Häzirki wagtda siz «Ýewropada nagt pullary kanun
boýunça goramak» atly petisiýanyň başlangyççysysyňyz.

8
00:00:27,910 --> 00:00:31,430
Oňa häzire çenli 400.000-den gowrak adam gol çekdi.

9
00:00:31,430 --> 00:00:34,940
Diýmek, halkyň arasynda hem belli bir möhümlik bar bolmaly.

10
00:00:34,940 --> 00:00:41,530
Sizi bu petisiýa näme iterdi we bu petisiýa näme üçin gerek?

11
00:00:41,530 --> 00:00:43,556
Hawa, ýol gaty uzyn boldy.

12
00:00:43,556 --> 00:00:47,556
Men 15 ýyldan gowrak wagt bäri bu tema bilen meşgullanýaryn.

13
00:00:47,556 --> 00:00:54,496
Ýakynda çenli nagt pullary kanun
boýunça berkeltmek düýbünden umytsyzdy.

14
00:00:54,496 --> 00:01:01,963
Nagt pullaryň kanuny berkitmesi bar, ol ÝB
şertnamasynyň 128-nji maddasynda berkidilendir.

15
00:01:01,963 --> 00:01:07,023
Emma ondan diýen ýaly hiç hili gorag ýüze çykmaýar.

16
00:01:07,023 --> 00:01:14,756
Köp, gaty köp ýyllar boýy nagt pullaryň kanun
boýunça berkidilmegine syýasy isleg düýbünden ýokdy.

17
00:01:14,756 --> 00:01:17,503
Emma soň bir zat üýtgedi.

18
00:01:17,503 --> 00:01:25,570
Ýagny 2023-nji ýylyň 28-nji iýunynda, ýagny üç ýyl
diýen ýaly bolup geçdi, nagt pul baradaky

19
00:01:25,570 --> 00:01:31,460
düzgünnama däl-de, sanly ýewro baradaky düzgünnama çykdy.

20
00:01:31,460 --> 00:01:33,950
Diýmek, sanly ýewro gelmeli.

21
00:01:33,950 --> 00:01:38,260
Şonda Ýewropa Komissiýasy şeýle düzgünnamany çykardy.

22
00:01:38,260 --> 00:01:47,023
Şol bir wagtyň özünde nagt pullary hem işlemäge mejbur boldular,
sebäbi sanly ýewro ýene bir kanuny töleg serişdesi bolmaly.

23
00:01:47,023 --> 00:01:50,830
Şeýlelik bilen, nagt pullary hem
gündeme getirmäge mejbur boldular.

24
00:01:50,830 --> 00:01:56,736
Soňra şol günüň özünde nagt pul baradaky düzgünnama hem çykdy.

25
00:01:56,736 --> 00:02:01,703
Men muny öwrendim we ol ýerde
örän uly ýalňyşlyklary tapyp bildim.

26
00:02:01,703 --> 00:02:09,523
Ýagny, nagt pul baradaky düzgünnama sanly
ýewro baradaky düzgünnamadan has erbet düzülipdir.

27
00:02:09,523 --> 00:02:17,970
Iň uly ýalňyşlyklaryň biri şol ýerde sanly ýewronyň
söwdada berk kabul edilmeginiň talap edilmegidir,

28
00:02:17,970 --> 00:02:19,161
nagt pulda bolsa beýle däl.

29
00:02:19,161 --> 00:02:21,120
Şonda men ünsli bolup başladym.

30
00:02:21,120 --> 00:02:31,183
Bu işiň iň gowy tarapy sanly ýewro sebäpli nagt puly Ýewropada
kanun boýunça berkidip boljak mümkinçiligiň döremegidir.

31
00:02:31,183 --> 00:02:32,916
Men bu mümkinçiligi gördüm.

32
00:02:32,916 --> 00:02:39,978
Ine, ýeke-täk döredilen kanuny töleg serişdesiniň,
şeýle hem özüni aklaýan serişdäniň sanly ýewro

33
00:02:39,978 --> 00:02:44,008
bilen deň hukuklara eýe bolmalydygy baradaky talaplar.

34
00:02:44,008 --> 00:02:49,367
Bu talap bilen biz syýasata we ähli
jemgyýetçilik edaralara ýüzlenýäris.

35
00:02:49,367 --> 00:02:54,550
Bolýar, siziň pikiriňizçe, nagt
puluň saklanmagy näme üçin beýle möhüm?

36
00:02:54,550 --> 00:02:55,990
A, bu örän köp taraply.

37
00:02:55,990 --> 00:03:02,843
Ýagny, nagt pulsyz dünýä häzir görýän we bar
bolan dünýämizden düýbünden başgaça bolar.

38
00:03:02,843 --> 00:03:07,903
Nagt pul aslynda bizde bar bolan
ýeke-täk fiziki töleg serişdesidir.

39
00:03:07,903 --> 00:03:12,840
Teoretiki taýdan altyn we kümüş hem töleg
serişdesidir, ýöne olar hiç hili döredilmedik.

40
00:03:12,840 --> 00:03:17,036
Biz çöregimizi altyn we kümüş bilen alyp bilmeris.

41
00:03:17,036 --> 00:03:21,900
Şeýlelikde, nagt pul häzir bizde bar
bolan ýeke-täk fiziki töleg serişdesidir.

42
00:03:21,900 --> 00:03:24,810
Beýleki ähli töleg serişdeleri sanlydyr.

43
00:03:24,810 --> 00:03:36,130
Bitkoin bolsun, adaty bank puly bolsun, täze sanly
ýewro we ş.m. – aslynda hemme zat sanly dünýäde.

44
00:03:36,130 --> 00:03:41,520
Diňe nagt pulda bu fiziki serişde bar, bu bolsa örän möhümdir.

45
00:03:41,520 --> 00:03:47,490
Bu çagalaryň pul bilen has gowy işlemegini
öwrenmegi bilen bagly, bu el bilen duýulýar.

46
00:03:47,490 --> 00:03:50,823
Biziň bäş duýgumyz ahyrsoňy şu ýerde işleýär.

47
00:03:50,823 --> 00:03:53,528
We aýdyşymyz ýaly, bu çäksizdir.

48
00:03:53,528 --> 00:04:00,289
Ol maşgalalara täsir edýär, olar nagt pul
bilen has çydamly, sebäbi olar nagt puly göni öz

49
00:04:00,289 --> 00:04:03,950
täsir ediş meýdançalaryna girizip bilýärler.

50
00:04:03,950 --> 00:04:11,556
Ýöne nagt pulda ahyrynda köp azatlyk
hukuklaryna we jemgyýetçilik taraplaryna hem täsir edýär.

51
00:04:11,556 --> 00:04:15,016
Siz nagt puluň bir bölegi azatlykdygyny hem aýdýarsyňyz.

52
00:04:15,016 --> 00:04:19,630
Nagt pul doly ýitip gidende, munuň nähili netijeleri bolar?

53
00:04:19,630 --> 00:04:25,556
Nagt pul adamyň pikir edişinden has köp azatlykdyr.
Sebäbi ol biziň esasy hukuklarymyza hem täsir edýär.

54
00:04:25,556 --> 00:04:33,420
Hakykatdan-da, ähli pul diňe sanly bolsa, her
tölegde biziň ýerleşýän ýerimizi tapyp bolýar.

55
00:04:33,420 --> 00:04:39,790
Şonda biziň durmuşymyz barada, haçan nirede bir zat
satyn alanymyz barada hem ýazgy döredilip bilner.

56
00:04:39,790 --> 00:04:43,876
Belki, kimdir biri gyzyl çyra seýilgähine
gidenligi üçin bir zat satyn alan bolmagymyz mümkin.

57
00:04:43,876 --> 00:04:46,263
Men muny häzir bütinleý bitarap görnüşde goýmak isleýärin.

58
00:04:46,263 --> 00:04:53,960
Soňra ol, eger degişli ýokary derejelere çyksa,
iýerarhiýada belli bir derejede şantaj edilip bilner.

59
00:04:53,960 --> 00:04:56,723
Ýöne başga ýagdaýlarda hem ol köp
azatlyk hukuklaryna täsir edýär.

60
00:04:56,723 --> 00:05:03,903
Biz muny 2019-njy ýylda Gonkongda başdan
geçirdik, şonda hökümete garşy protestler hem boldy.

61
00:05:03,903 --> 00:05:12,843
Şonda protestçiler jemgyýetçilik ulaglary bilen şähere
girdiler we görüň, olar diňe nagt pul bilen tölediler.

62
00:05:12,843 --> 00:05:19,690
Sebäbi olar duýdular, eger häzir sanly töleg
etsem, hökümet üçin hem ahyrynda protest

63
00:05:19,690 --> 00:05:24,145
hereketlerinde bolanymyz belli we subut edilip bilner.

64
00:05:24,145 --> 00:05:28,701
Şeýlelikde, ol häzir bu ýerde, mysal üçin,
ýygnak azatlygy esasy hukuklaryna we

65
00:05:28,701 --> 00:05:31,376
demonstrasiýalara gatnaşyp bilmegimize täsir edýär.

66
00:05:31,376 --> 00:05:35,610
Bu esasy hukuklaryň biridir, ýöne başga-da köp, köp zatlar bar.

67
00:05:35,610 --> 00:05:43,359
Bu, jemgyýetçilik durmuşyna gatnaşmak hukugymyzyň
bardygyny, mysal üçin, awtobusa münüp, A nokadyndan B nokadyna

68
00:05:43,359 --> 00:05:47,430
baryp bilmek hukugymyzyň hem esasy hukukdygyny aňladýar.

69
00:05:47,430 --> 00:05:58,078
Bu gün köp ýerlerde eýýäm üpjün edilmeýär, mysal üçin
Berlinde, Gamburgda, Düsseldorfda, Heidelbergde we ş.m., ol

70
00:05:58,078 --> 00:06:04,620
ýerlerde jemgyýetçilik ulaglary we awtobuslar eýýäm nagt pulsuz.

71
00:06:04,620 --> 00:06:11,880
Siz çagyryşyňyzda aýdyň adamdan, aýdyň dünýäden, nagt
pul doly ýitip gidende näme boljakdygy barada aýdypdyňyz.

72
00:06:11,880 --> 00:06:13,590
Emma munuň tersine pikir edýän adamlar hem bar.

73
00:06:13,590 --> 00:06:19,129
Mysal üçin, bir hereketiň çagyryşy bar, olar şeýle
delil getirýärler: şahsy durmuşyň gizlinliginiň

74
00:06:19,129 --> 00:06:23,276
soňlanmagy hakyky erkin jemgyýetiň döremegine esas bolýar.

75
00:06:23,276 --> 00:06:25,843
Sebäbi, mysal üçin, indi hiç kim şantaj edip bilmez.

76
00:06:25,843 --> 00:06:27,716
Siz munuň barada nähili pikir edýärsiňiz?

77
00:06:27,716 --> 00:06:32,256
Meniň pikirimçe, adamlar muny talap
edýän bolsalar, goýsunlar muny etsinler.

78
00:06:32,256 --> 00:06:39,858
Ýagny, olar şahsy durmuşlaryny diňe açyk etsinler we
hajathanasyna üç kamera goýsunlar we soňra muny onlaýn jemgyýete

79
00:06:39,858 --> 00:06:48,036
hödürlesinler, soňra göreris, olar şahsy durmuşyň gizlinligini
ýok etmek bilen hakykatdan-da muny nähili göz öňünde tutýarlar.

80
00:06:48,036 --> 00:06:54,016
Meniň pikirimçe, şahsy durmuşyň
gizlinligi erkin jemgyýetiň bir bölegidir.

81
00:06:54,016 --> 00:07:00,230
Erkin jemgyýet azatlygyň bardygy bilen tapawutlanýar.

82
00:07:00,230 --> 00:07:07,843
Aslynda näçe köp azatlyk bar bolsa, şonça-da
erkin jemgyýetde ýaşaýandygymyzyň alamatydyr.

83
00:07:07,843 --> 00:07:17,223
Emma biz şahsy durmuşyň gizlinligini doly ýok etsek, onda ýokardan
gelen güýç we gözegçilik, aslynda özlerini açyk görkezmeýänler,

84
00:07:17,223 --> 00:07:21,850
ahyrsoňy gözegçilik ediljekdigi diňe wagt meselesi bolýar.

85
00:07:21,850 --> 00:07:30,330
Şeýlelikde, men azatlyksyz we şahsy durmuşyň gizlinligisiz
erkin jemgyýetiň asla işlemejekdigine doly ynanýaryn.

86
00:07:30,330 --> 00:07:38,548
Siziň baş sahypaňyzda Bütindünýä bankynyň başlygy Aryan Bangar,
Hindistanyň premýeri Modi ýa-da Nemeçiň bankynyň ýa-da Amerika

87
00:07:38,548 --> 00:07:48,230
bankynyň başlyklary ýaly birnäçe tanymal şahsyýetleriň nagt
pullary doly ýok etmegi aç-açan goldaýandyklaryny getirýärsiňiz.

88
00:07:48,230 --> 00:07:51,543
Bu adamlar kimiň bähbidine hyzmat
edýärler? Siz muny nähili görýärsiňiz?

89
00:07:51,543 --> 00:07:52,740
Has dogrusy, bu gaty dürli.

90
00:07:52,740 --> 00:07:58,430
Bank dünýäsi has aýdyň, olaryň
işewürlik modeli bar, ýagny sanly tölegler.

91
00:07:58,430 --> 00:08:03,176
Hawa, bu Sparkassen-kart, bu Visa-kart, bu Mastercard we ş.m.

92
00:08:03,176 --> 00:08:14,739
Bu milliardlyk iş we olar erkin bazar ykdysadyýetinde we diňe
pul gazanmak isleýärler, şeýlelik bilen bu gatnaşyjylar üçin

93
00:08:14,739 --> 00:08:20,160
nagt pul ahyrsoňy olaryň girdejilerini şeýle azaldýan bäsdeşdir.

94
00:08:20,160 --> 00:08:27,456
Her sanly tölegde esasan hem alynýan tölegler
ýüze çykýar, esasan hem olar hem alyp bilerler.

95
00:08:27,456 --> 00:08:30,310
Soň bolsa, elbetde, döwlet derejesi bar.

96
00:08:30,310 --> 00:08:41,568
Modi, ýagny Hindistanyň premýeri, bir gezek gaty aýdyň aýtdy,
ol nagt pulsyz dünýäni ýa-da nagt pulsyz jemgyýeti isleýär.

97
00:08:41,568 --> 00:08:48,523
Indi bu ýerde rol oýnaýar, döwletiň özi
näme edýär, haýsy bähbitleriň ýagdaýynda?

98
00:08:48,523 --> 00:08:54,330
Döwletler hem häzir bu ýerde Ýewropada nagt pul
üçin sözleýişde hemişe özlerini görkezýärler.

99
00:08:54,330 --> 00:08:59,570
Şeýlelik bilen, hemişe nagt pul hemişe galar,
hiç kim nagt pul ýok etmek islemeýär diýilýär.

100
00:08:59,570 --> 00:09:10,303
Ýöne üns beriň, biz hemişe söz bilen amaly deňeşdirmeli bolarys,
bu ýerde birmeňzeşlik barmy ýa-da hatda 180 gradus öwrülendir.

101
00:09:10,303 --> 00:09:15,876
Şeýlelik bilen, zatlar gaty gaty şübheli,
köp zatlarda, eger sen sebäpleri bilseň.

102
00:09:15,876 --> 00:09:28,508
Häzir jenap Klingbeil bir synanyşyk edýär, ol her
söwdagäriň sanly töleg ulgamyny kabul etmegini isleýär.

103
00:09:28,508 --> 00:09:33,796
Bu, maliýe ministrimiz Klingbeiliň
häzirki wagtda güýçli ädýän häzirki başlangyjy.

104
00:09:33,796 --> 00:09:40,217
Jemgyýetçilik metbugatynda hem häzir her kimiň
islendik ýerde sanly görnüşde töleg edip bilmeginiň

105
00:09:40,217 --> 00:09:43,750
nähili möhümdigini örän oňaýly görnüşde ýetirýärler.

106
00:09:43,750 --> 00:09:48,743
Emma şol bir wagtyň özünde nagt puluň hemme ýerde
kabul edilmeginiň hökmanydygyny talap etmeýärler,

107
00:09:48,743 --> 00:09:53,228
çünki nagt puluň häzirki wagtda kabul
edilmegi boýunça borç bar, ýöne gaty berk borç ýok.

108
00:09:53,228 --> 00:09:58,370
Ýagny, gapyda ýönekeý bir bellik bilen ony ret edip bolýar.

109
00:09:58,370 --> 00:10:05,261
Klingbeil jenap bolsa indi hususy ykdysadyýet puluny,
ýagny žiral puluny, ähli söwdagärlerde hökmany kabul

110
00:10:05,261 --> 00:10:09,316
edilmegini üpjün etmek arkaly artykmaçlyk bermäge synanyşýar.

111
00:10:09,316 --> 00:10:18,540
Ýagny ol sanly tölegi goldaýar, şol bir wagtyň özünde federal
hökümet häzir nagt pul bilen tölenen iş

112
00:10:18,540 --> 00:10:28,703
çykdajylarynyň hususy telekeçi üçin indi çykdajy hasabyna
ýazylmajakdygy barada kanun kabul etmäge synanyşýar.

113
00:10:28,703 --> 00:10:30,316
Bu doly betbagtçylyk.

114
00:10:30,316 --> 00:10:39,100
Bu aslynda hususy telekeçileri sanly töleg
etmäge mejbur edýär – ýa-da mejbur ederdi.

115
00:10:39,100 --> 00:10:44,931
Çünki hiç bir hususy telekeçi, men özüm hem
hususy telekeçi, nagt töleýän ýangyç

116
00:10:44,931 --> 00:10:48,600
hasaplarymy salgyt tölenen puldan töläp bilmezdi.

117
00:10:48,600 --> 00:10:55,589
Men hususy telekeçi hökmünde iş çykdajylaryny
degişlilikde çykdajy hasabyna ýazyp biljekdigim aýdyňdyr.

118
00:10:55,589 --> 00:11:03,386
Ýagny, bir tarapdan sanly tölegleri goldaýan, beýleki tarapdan
nagt pula agyr zyýan ýetirýän bu kanunlaryň, hiç

119
00:11:03,386 --> 00:11:11,060
kim nagt pulu ýok etmek islemeýär diýen
jemgyýetçilik beýany bilen gabat gelýändigini örän soramaly.

120
00:11:11,060 --> 00:11:21,102
Emma nagt puluň gurluşyna, nagt pul infrastrukturasynyň nähili
ýitýändigine seretseň, nagt puluň daş-töweregindäki ähli gurluşyň

121
00:11:21,102 --> 00:11:30,381
nähili hapalanýandygyna seretseň, diýen ýaly aýtmaly bolýarsyň
– ýöne bu diňe nagt puluň daş-töwereginiň barha erleşýändigini

122
00:11:30,381 --> 00:11:35,436
aňladýar – nagt puluň uzak möhletde saklanyp bilmejekdigini.

123
00:11:35,436 --> 00:11:38,423
We bu aslynda şu ÝB düzgünnamalarynyň içinde-de bar bolan zat.

124
00:11:38,423 --> 00:11:44,900
Bir tarapdan, goragly bolan, ýagny hemme
ýerde kabul edilmeli bolan elektron ýewro.

125
00:11:44,900 --> 00:11:48,250
Beýleki tarapdan bolsa, naýyn söwda
barada çym-pytrak bir aýdylýan zat bar.

126
00:11:48,250 --> 00:11:52,470
Hawa, naýyn pul bilen tölemek
mümkin, ýöne bu şol manyda hökmany däl.

127
00:11:52,470 --> 00:11:53,740
Ýagny hemme ýerde şeýle bolup geçýär.

128
00:11:53,740 --> 00:11:56,523
Ýagny häzir biz ýene-de döwlet meselesine geldik.

129
00:11:56,523 --> 00:12:00,950
Ýagny bu naýyn pul düzgünnamasy bolan Ýewropa derejesi.

130
00:12:00,950 --> 00:12:10,063
Bu naýyn pul düzgünnamasy Ýewropa Komissiýasy
tarapyndan hödürlenende, biziň gözleglerimize görä, jemi 13

131
00:12:10,063 --> 00:12:14,996
sany naýyn pula garşy iň agyr zyýanly ýagdaý bardy.

132
00:12:14,996 --> 00:12:21,982
Biz bir meselede 90, 95 göterim bilen örän uly üstünlik gazandyk.

133
00:12:21,982 --> 00:12:30,415
Bu bolsa, naýyn pul söwdada indi berk kabul etmek
borjuny almaly, ýagny kafeler, restoranlar we ş.m. naýyn

134
00:12:30,415 --> 00:12:35,263
puldan indi ýüz öwürip bilmezler, bu ägirt uly üstünlik.

135
00:12:35,263 --> 00:12:38,963
Bu soň naýyn pul düzgünnamasyna-da girizildi.

136
00:12:38,963 --> 00:12:42,076
Ýöne üns beriň, şeýtan hemişe jikme-jiklikde bolýar.

137
00:12:42,076 --> 00:12:47,690
Sebäbi olar indi awtomat düzgünini girizdiler.

138
00:12:47,690 --> 00:12:57,803
Ýagny, töleg amaly awtomatlar arkaly geçýän ýerleriň
hemmesinde naýyn puldan ýüz öwürilip bilinjek istisna.

139
00:12:57,803 --> 00:13:02,023
Ýagny, bu nämäni aňladýar? Biz häzir
awtomatlar dünýäsinde barha köpelýäris.

140
00:13:02,023 --> 00:13:04,140
Meselem, biz awtobusa münýäris.

141
00:13:04,140 --> 00:13:09,343
Barha köplenç awtobus sürüjisine göni
töläp bilmeýäris, eýsem awtomat arkaly.

142
00:13:09,343 --> 00:13:13,003
Biz duralgada, belki bilet awtomatlary bar.

143
00:13:13,003 --> 00:13:15,736
Biz wokzalda, bilet awtomatlary.

144
00:13:15,736 --> 00:13:19,420
Biz awtoulag duralgasynyň ýa-da awtoulag
goýulýan ýerleriň ýanynda, awtomatlar.

145
00:13:19,420 --> 00:13:27,383
Biz häzir käwagt suw howdanlarynda-da, bilet
awtomat arkaly tölenýär, jemgyýetçilik hajathanalary.

146
00:13:27,383 --> 00:13:35,578
Edil şu ýol we nagt pul düzgünnamasy, häzirki wagtda atlandyrylýan
üçlü gepleşiklerde bar bolan we ara alnyp maslahatlaşylýan

147
00:13:35,578 --> 00:13:39,240
görnüşi boýunça, bu awtomat düzgüni girizilendir.

148
00:13:39,240 --> 00:13:43,812
Bu bolsa betbagtçylyk bolardy we nagt pul
bilen tölemek baradaky jemgyýetçilik gatnaşyk

149
00:13:43,812 --> 00:13:46,903
esasy hukuklarymyzy hem düýpli çäklendirerdi.

150
00:13:46,903 --> 00:13:54,099
Bu hem bar. Bu awtomat düzgüni gyssagly aýrylmaly,
sebäbi bu ýerde hem sanly ýewro düýpli

151
00:13:54,099 --> 00:13:58,976
artykmaçlyk alýar, ýagny hakykatda ol ýerde kabul edilmeli.

152
00:13:58,976 --> 00:14:06,943
Sebäbi awtomatlarda sanly töleg serişdesi kabul
edilýän ýerleriň hemmesinde sanly ýewro hem kabul edilmeli.

153
00:14:06,943 --> 00:14:10,696
Ýagny hemme zat gaty gytaklaýyn gorag astyna alynýar.

154
00:14:10,696 --> 00:14:15,743
Bu bolsa ilkinji uly, örän äpet we howply kadadan çykma.

155
00:14:15,743 --> 00:14:18,830
Ýöne ýene-de ikinji, örän uly kadadan çykma bar.

156
00:14:18,830 --> 00:14:27,096
Ýagny olarda bir madda bar: Ýewropanyň milli
döwleti, ýagny bizde 27 Ýewropa Bileleşigi ýurdy we 21

157
00:14:27,096 --> 00:14:31,900
ýewro walýuta sebiti bar, meselem Germaniýa ýaly.

158
00:14:31,900 --> 00:14:38,566
Olar bolsa döwletiň öz edaralarynda nagt puldan ýüz öwürip
biljekdigi barada kadadan çykma girizdiler, eger-de ol

159
00:14:38,566 --> 00:14:42,710
muny „jemgyýetçilik bähbidine“ diýen tema bilen esaslandyrsa.

160
00:14:42,710 --> 00:14:51,139
Jemgyýetçilik bähbidine, meselem, terrorçylyga garşy göreş we
bikanun iş, salgytdan gaçmak we ş.m. sebäpli nagt puly şu ýerde

161
00:14:51,139 --> 00:15:00,390
we şu ýerde çäklendirmeli, bu ýerde salgyt gepleşiklerini has
gowy alyp barmak üçin ýa-da başga zat üçin diýip bolup biler.

162
00:15:00,390 --> 00:15:10,549
Ýöne Ýewropa Geňeşiniň içki resminamasy bar, ol diňe
jenaýatçylyk we ş.m. däl, eýsem edaralary has netijeli etmek

163
00:15:10,549 --> 00:15:16,843
üçin hem edaralara nagt puldan ýüz öwürmäge hukuk berýär.

164
00:15:16,843 --> 00:15:20,532
Bu bolsa aslynda hemme zat üçin giriş gapysydyr.

165
00:15:20,532 --> 00:15:26,931
Sebäbi has netijeli etmek üçin biz diňe bir töleg
serişdesini, ýagny sanly töleg serişdelerini alarys we ikinji

166
00:15:26,931 --> 00:15:30,300
kassa ulgamyny, ýagny nagt puly, ýöne ýere aýryp goýarys.

167
00:15:30,300 --> 00:15:38,240
Bu bize edara hökmünde has gowy we tygşytly we
şeýlelik bilen çykdajylary tygşytlap bileris.

168
00:15:38,240 --> 00:15:46,149
We bu arka gapydan, häzirki wagtda neşe-de köplenç duş gelýän
zadymyz, raýat ofisleriniň nagt puly kabul etmezligi,

169
00:15:46,149 --> 00:15:53,943
gaýtadan işleýiş merkezleriniň, awtoulag hasaba alyş
bölümleriniň we ş.m. nagt puly kabul etmezligi mümkin.

170
00:15:53,943 --> 00:15:59,283
We bu ýerde-de söz bilen hereketiň
bir ugurda gidýändigini synlamaly.

171
00:15:59,283 --> 00:16:04,216
Ýagny, söz döwletiň nagt pul hemişe bar, hiç
kim nagt puly ýok etmek islemeýär diýýän sözüdir.

172
00:16:04,216 --> 00:16:08,676
Ýöne ol muny öz edaralarynda özi edýär.

173
00:16:08,676 --> 00:16:11,263
We bu ýerde aslynda nämäniň nädogry?

174
00:16:11,263 --> 00:16:17,980
We bu ýere raýatyň özüniň hem öz
pikirini aýtmak babatynda aýdyňlygy degişlidir.

175
00:16:17,980 --> 00:16:19,130
Bu näme üçin bolýar?

176
00:16:19,130 --> 00:16:21,863
Bu indi arka gapydan bolmalymy?

177
00:16:21,863 --> 00:16:27,010
We men pikir edýärin, we özüňiziň hem bu
barada oýlanmagyňyzy teklip etmek isleýärin.

178
00:16:27,010 --> 00:16:33,340
Belki-de muny jemlemek üçin, meniň bir
düşündiriş wideom bar, 12 minutlyk düşündiriş wideom.

179
00:16:33,340 --> 00:16:34,270
Bu barada bir zat aýtjak bolýarsyňyzmy?

180
00:16:34,270 --> 00:16:38,650
Ýok, ýok, men ony göreldim, bu örän gyzykly.

181
00:16:38,650 --> 00:16:41,543
Bu ol ýerde bolýan zatlary örän gowy dokumentleşdirýär.

182
00:16:41,543 --> 00:16:47,996
Şeýlelikde, bu 12 minutlyk düşündiriş wideosy,
hut şu nagt pul düzgünnamasyny bir gözden geçirýär.

183
00:16:47,996 --> 00:16:54,100
We biz yörite makalalar hem ýazdyk,
olary wideonyň beýanyndan alyp bilersiňiz.

184
00:16:54,100 --> 00:17:02,004
We şu wideonyň barada hem, mysal üçin, professor Riekiň
kanalyndan çykan, näçe diýseň, 400.000 töweregi görüşli

185
00:17:02,004 --> 00:17:10,290
we ş.m., hakykatdan-da – biz şu wagta çenli hiç haçan
hüjüm edilmedik – sebäbi bu hünär taýdan şeýle bir nogsansyz.

186
00:17:10,290 --> 00:17:16,010
Şeýlelikde, men aslynda her kime maslahat berýärin, belki siz hem
ony baglanyşdyrmak isleýärsiňiz we ş.m., şu

187
00:17:16,010 --> 00:17:20,600
12 minudy bir görmegiňizi we diňe öz
pikiriňizi emele getirmegiňizi maslahat berýärin.

188
00:17:20,600 --> 00:17:29,063
We men diňe adamlaryň adatça abraýly metbugat tarapyndan
çap edilmeýän maglumatlary we habarlary almagynyň tarapdary.

189
00:17:29,063 --> 00:17:30,143
Bu meni örän, örän gynandyrýar.

190
00:17:30,143 --> 00:17:35,330
Hatda jemgyýetçilik-hukuk mediýasy
hem bu barada diýen ýaly doly dymýar.

191
00:17:35,330 --> 00:17:42,566
We her kim – bize tarapdar we garşy tarap gerek – biz maglumatlar
we informasiýalar barada 360 graduslyk burç

192
00:17:42,566 --> 00:17:50,343
gerek, şeýlelikde raýat özi hem kwalifikasiýaly we
ulgamyň ýetişen hökümini bermek ýagdaýyna gelýär.

193
00:17:50,343 --> 00:17:52,530
Hawa, şonuň üçin biz şu ýerdediris.

194
00:17:52,530 --> 00:17:56,390
Bu gowy, diňe şu ýerde – aýdýaryn, –
gözýetimi belki birneme giňeltmek üçin.

195
00:17:56,390 --> 00:17:57,588
We siz häzir muny aýtdyňyz.

196
00:17:57,588 --> 00:18:02,163
Şeýlelikde, köp ugurlarda häzir nagt pul
bilen töleg edip bilmezligim eýýäm hakykat.

197
00:18:02,163 --> 00:18:09,789
We şu ýerde hakykatdan hem, meniň üçin birneme jemleýji
sorag, siziň pikiriňizçe, nagt puluň ýene-de, aýdýaryn, hawa,

198
00:18:09,789 --> 00:18:15,473
birneme has üstünlik gazanmagy üçin ýene näme edip bileris?

199
00:18:15,473 --> 00:18:18,470
Şeýlelikde, men bir meselede elbetde gaty gynanýaryn.

200
00:18:18,470 --> 00:18:25,503
Barha köp dükan nagt puldan ýüz
öwürýär we protest-satyn almazlyk ýok.

201
00:18:25,503 --> 00:18:31,808
Ýagny, diňe bir dükana embarga goýup, nagt puluň ýok
edilmeginiň şeýle dükanlar arkaly amala aşýandygyny

202
00:18:31,808 --> 00:18:35,570
dogry hasaplamaýaryn we ondan gaça durmalydygyny aýtmak.

203
00:18:35,570 --> 00:18:39,783
Men üçin aýdyň, nagt pul kabul
edilmeýän ýerde hiç haçan satyn almam.

204
00:18:39,783 --> 00:18:41,903
Bu meniň üçin bir gezeklik gadagan.

205
00:18:41,903 --> 00:18:43,996
Emma bu esasan geçip gitti.

206
00:18:43,996 --> 00:18:49,036
Jemgyýet eýýäm sanly töleglere şeýle öwrenişen görünýär.

207
00:18:49,036 --> 00:18:52,290
Emma bu, mysal üçin, bir zat.

208
00:18:52,290 --> 00:19:00,583
Ýene bir zat, has köp adamyň nagt pul
petisiýasyna gol çekmegine gaty begenýärin.

209
00:19:00,583 --> 00:19:04,350
Häzir biziň takmynan 406,000 gol çekişimiz bar.

210
00:19:04,350 --> 00:19:08,743
Biz azyndan ýarym milliona ýetmegi gaty isleýäris.

211
00:19:08,743 --> 00:19:13,910
Sebäbi diňe şonuň arkaly – her san, näçe ýokary
gidýän bolsa – 400,000 ýa-da ýarym millionymyň

212
00:19:13,910 --> 00:19:17,016
bolmagy, bu psihologik derejede hem täsir edýär.

213
00:19:17,016 --> 00:19:23,183
Bu bolsa häzirki wagtda döwlet
edaralaryna-da ýüz tutmak mümkinçiligini berýär.

214
00:19:23,183 --> 00:19:28,876
Biz eýýäm Ýewropa Parlamentinde
bolduk, ol ýerde peticiýany tabşyrdyk.

215
00:19:28,876 --> 00:19:34,043
Biz indiki hepde Berlindäki Federal Maliýe
Ministrliginde bolarys, ol ýerde ony tabşyrarys.

216
00:19:34,043 --> 00:19:39,983
Biz raýatyň islegini beýan edýän ýeke-täk sesimiz diýen ýaly.

217
00:19:39,983 --> 00:19:45,323
Hakykatdan-da, olar biziň diýenimizi bölekleýin
diňlemeli bolýarlar, köplenç bolsa islemeýärler.

218
00:19:45,323 --> 00:19:55,403
Biz esasan näçe güýçli bolsak, nagt puluň dowamly
bolmagy baradaky bu talaby şonça-da güýçli öňe sürüp bileris.

219
00:19:55,403 --> 00:19:57,430
Şeýlelikde, biz munuň üçin örän begenýäris.

220
00:19:57,430 --> 00:20:04,653
Sebäbi beýleki tarapdan, nagt pul baradaky
talapda ýene-de käbir gowulaşmalary gazanyp bilsek-de,

221
00:20:04,653 --> 00:20:09,190
bu örän, örän möhümdir, munuň özüne-de düşünýärin.

222
00:20:09,190 --> 00:20:14,743
Şeýle-de bolsa, geljek onýyllyklarda
nagt pula garşy hüjümler ýeterlik bolar.

223
00:20:14,743 --> 00:20:23,043
Sebäbi biz bir wagtyň özünde nagt pulu gorap
saklamak jemgyýetini, kiçijik nagt pul lobbisini gurýarys.

224
00:20:23,043 --> 00:20:35,830
Biz häzir aýdanda-da 136,000 adam, men habarnama ýazsam
ýa-da aksiýalar başlasak, häzirki wagtda 136,000 adama ýetýär.

225
00:20:35,830 --> 00:20:44,516
Men doly ynanýaryn, ýyllar boýy, häzir ýene-de üstünlikleri
gazanyp bilsek-de, biz güýçli hüjüme sezewar bolýarys.

226
00:20:44,516 --> 00:20:51,435
Biz däl, eýsem Klingbeýl jenap, Maliýe ministrligi, nagt pul
düzgünnamasy baradaky üçlük gepleşiklerindäki

227
00:20:51,435 --> 00:20:58,483
häzirki gepleşiklerde eýýäm gazananlarymyzy has-da
azaltmak üçin güýçli basyş edýändigini bilýäris.

228
00:20:58,483 --> 00:21:01,350
Şeýlelikde, bu gaty howply ýagdaý.

229
00:21:01,350 --> 00:21:09,337
Men doly ynanýaryn, eger biz degişlilikde guraňmasak,
men muny nagt pul üçin guramaga synanyşýaryn, geljekde-de

230
00:21:09,337 --> 00:21:13,248
özümizi gorap bilmejek köp hüjümlere sezewar bolaris.

231
00:21:13,248 --> 00:21:14,796
Diýmek, biz muny diňe bir mümkinçilik hökmünde ulanmaly.

232
00:21:14,796 --> 00:21:16,480
Bu ikinjisi.

233
00:21:16,480 --> 00:21:25,443
Üçünjisi, men hakykatdan-da, häzir kameralar nirede bolsa-da,
her bir adama ýüzlenmek isleýärin, nagt pul bilen töleg ediň.

234
00:21:25,443 --> 00:21:31,536
Çünki ahyrsoňy, biz nagt pul bilen
näçe gezek töleg edýändigimiz möhüm.

235
00:21:31,536 --> 00:21:39,823
Nagt töleg derejesi 25, 30 göterimden aşak düşse,
dükanlar nagt pul bilen töleg etmek islemezler.

236
00:21:39,823 --> 00:21:50,910
Nagt töleg derejesi 10 ýa-da 15 göterimden aşak düşse,
onda atlandyrylýan deňölçeglilik ýörelgesi işläp başlaýar.

237
00:21:50,910 --> 00:21:57,772
Ýagny, biziň demokratiýamyzda ýa-da syýasy derejämizde elmydama
şoňa gönükdirilýär, şonuň üçin nagt pul

238
00:21:57,772 --> 00:22:05,750
infrastrukturasyny, ýagny pul talap edýän zady, saklamak
deňölçegli bolarmy? Bu çykdajylary dowam etdirmek deňölçegli.

239
00:22:05,750 --> 00:22:13,223
Olaryň esasy maksady nagt töleg
derejesini Skandinawiýadaky ýaly aşak düşürmek.

240
00:22:13,223 --> 00:22:17,036
Ol ýerde eýýäm bu deňölçeglilik ýörelgesi has köp işleýär.

241
00:22:17,036 --> 00:22:22,023
Şonuň üçin ähli tomaşaçylara haýyşym,
mümkin boldugyça köp nagt pul bilen töleg ediň.

242
00:22:22,023 --> 00:22:30,956
Şeýlelik bilen, her gezek nagt
pula HAVA, azatlyga HAVA diýýärsiňiz.

243
00:22:30,956 --> 00:22:31,665
Hawa, köp sagbol.

244
00:22:31,665 --> 00:22:35,163
Belki, petition ýene näçe wagt dowam edýär diýen sorag gysgaça.

245
00:22:35,163 --> 00:22:38,870
Biz muny 100 göterim anyk aýdyp bilmeris.

246
00:22:38,870 --> 00:22:44,870
Bu Ýewropa Geňeşinde hakykatdan-da
haçan kabul ediljekdigine bagly.

247
00:22:44,870 --> 00:22:50,616
Bu 2026-njy ýylyň 15-nji dekabryna çenli bolup biler.

248
00:22:50,616 --> 00:22:58,713
Häzir eýýäm aýgytly üçtaraplaýyn gepleşikler
ýapyk gapylaryň aňyrsynda geçirilýärmi ýa-da ýok.

249
00:22:58,713 --> 00:23:02,296
Bolýar, jenap Stützle, sagbolýaryn.

250
00:23:02,296 --> 00:23:04,601
Bu aýdyňlaşdyryjy söhbetdeşlik üçin sagbolýarys.

251
00:23:04,601 --> 00:23:11,293
Meniň pikirimçe, hemmämize erkin jemgyýet üçin
zerur bolan köp sanly döwür meseleleri boýunça

252
00:23:11,293 --> 00:23:15,540
konstruktiw işlemekde uly üstünlik arzuw edip bileris.

253
00:23:15,540 --> 00:23:16,440
Köp sagbol.

254
00:23:16,440 --> 00:23:17,313
Sag bol hem.

255
00:23:17,313 --> 00:23:17,633
Sag bol.