1
00:00:00,507 --> 00:00:06,843
Bolongonya mbongo ezali kosalema na biteni nyonso
ya sosiete. Bongo mpe na transport ya bato nyonso.

2
00:00:06,843 --> 00:00:11,934
«Alliance Swisspass» – lingomba ya Suisse ya ba
entreprise ya treni na bisi – elingi kokómisa

3
00:00:11,934 --> 00:00:15,520
digitalisation na kofuta ba billets monene koleka.

4
00:00:15,520 --> 00:00:22,586
Na communiqué ya presse ya «Swisspass» ya 2 septembre 2026,
emonisami ete na cadre ya ba cycles ya investissement mpe ya

5
00:00:22,586 --> 00:00:27,533
renouvellement, ba machines ya billets oyo
ezali na ba gares esengeli kokitana na ba

6
00:00:27,533 --> 00:00:31,085
machines oyo ezali na papier te mpe mbongo te.

7
00:00:31,085 --> 00:00:33,789
Na ntango, «Swisspass» etiyi ntango ya solosolo te.

8
00:00:33,789 --> 00:00:38,898
Soki babongoli na ba machines oyo ezali na
mbongo te, esengeli kaka kozala na mayele mosusu mpo

9
00:00:38,898 --> 00:00:42,351
na bato oyo balingi kofuta na mbongo ya maboko.

10
00:00:42,351 --> 00:00:47,445
Ba tickets ekoki kozwama lokola
liboso na internet to na smartphone.

11
00:00:47,445 --> 00:00:55,851
Oyo alingi kozwa ticket na gare, esengeli kotya yango na eloko
lokola «Swisspass» to «öV Prepaid Card» oyo sika ebimisami.

12
00:00:55,851 --> 00:00:59,226
Oyo ebimisami lokola nzela ya sika ya kofuta na mbongo ya maboko.

13
00:00:59,226 --> 00:01:05,856
Ezali na nkombo te mpe ekoki kotondisama na
mbongo ya maboko na ba points ya vente ya SBB.

14
00:01:05,856 --> 00:01:09,320
Kasi likambo yango ezali na motuya ya solo boni?

15
00:01:09,320 --> 00:01:15,261
Na ntango oyo mobeli azalaki kozwa billet na ye na pete
na mbongo ya maboko na machine ya gare na ye, sikoyo

16
00:01:15,261 --> 00:01:19,171
esengeli akende liboso na point ya vente mpo na kosomba carte.

17
00:01:19,171 --> 00:01:23,712
Lokola ba guichets oyo bazali kosalela bazali
kokitisama na kokitisama, esengeli akende na

18
00:01:23,712 --> 00:01:26,945
engumba ya pene mpe kozela ntango molai na guichet.

19
00:01:26,945 --> 00:01:31,638
Soki atondisi carte na ye na mbongo mingi,
amemi motuya monene ya mbongo; soki atondisi

20
00:01:31,638 --> 00:01:34,445
moke, esengeli akende lisusu na engumba noki.

21
00:01:34,445 --> 00:01:38,414
Yango ezali solo nzela ya bosembo mpo
na kofuta na mbongo ya maboko direct?

22
00:01:38,414 --> 00:01:46,200
To ya solo, likambo ezali mpo na kokómisa kofuta na mbongo ya
maboko likambo ya mpasi mingi, bongo yango moko ekimisa yango?

23
00:01:46,200 --> 00:01:52,429
Na bokoli ya digitalisation, na Alliance
Swisspass, bakoki kokitisa mbongo ya koteka.

24
00:01:52,429 --> 00:01:57,744
Kasi eyebani ete bokoli ya teknoloji ya
nokinoki esalaka ete bisaleli oyo esalelami ebele

25
00:01:57,744 --> 00:02:01,101
mpamba nokinoki mpe esengeli kobongolama lisusu.

26
00:02:01,101 --> 00:02:06,610
Mpe kosalela teknoloji ya digitalisation elongo na
baferme ya serveur, bandako ya kobomba ba done

27
00:02:06,610 --> 00:02:09,918
mpe bisaleli ya makasi mingi esengaka courant ebele.

28
00:02:09,918 --> 00:02:12,544
Yango wana tokoki kobomba mbongo?

29
00:02:12,544 --> 00:02:19,125
Lingomba ya mibongo ebwaka maloba ya bapanzi sango
ete ezali na manaka ya polele mpo na digitalisation.

30
00:02:19,125 --> 00:02:28,062
Ezali solo te ete lingomba ya transport en commun bandá
2035 ekanisaka 'koteka na nzela ya nzela te' na masini ya

31
00:02:28,062 --> 00:02:33,921
billets te, ndenge 'K-Tipp' ekoma na numéro 14/2026 ya 2.9.2026.

32
00:02:33,921 --> 00:02:39,265
Kasi makambo ya solo emonisi ete
digitalisation esalemaka na matambe ya nokinoki.

33
00:02:39,265 --> 00:02:44,267
Na ndenge 'K-Tipp' elobi, ndakisa, bakoki
kobongola ba entwerter ya ba carte ya mobembo

34
00:02:44,267 --> 00:02:47,800
mingi na bisaleli ya digitalisation ya ko activer:

35
00:02:47,800 --> 00:02:52,860
'Etape ya liboso na nzela oyo
ezali na Nordwestschweiz mpe na Basel.

36
00:02:52,860 --> 00:02:58,812
Kuna, mobula oyo ezali koya, bakolongola
bisaleli 400 ya ko entwerter ba carte ya mobembo mingi.

37
00:02:58,812 --> 00:03:03,058
Na sima, bakozala lisusu na ba entwerter ya ba
ticket ya papye mpe ba carte te, ndenge

38
00:03:03,058 --> 00:03:06,625
directeur ya Basler Verkehrsbetriebe akomi na protokole.

39
00:03:06,625 --> 00:03:11,040
Na esika ya ba entwerter, bakotyaka 'bisaleli ya ko activer'.

40
00:03:11,040 --> 00:03:18,040
Mpo na ko activer mobembo, okoki kaka kokanga
'SwissPass' to carte ya mikrochip na esaleli.'

41
00:03:18,040 --> 00:03:21,242
Mpe kobongola ba masini ya billets ezali na bokoki mobimba.

42
00:03:21,242 --> 00:03:29,906
Ba SBB babimisaki na mbula zomi eleki
ba masini ya billets 434 kati na 1.453.

43
00:03:29,906 --> 00:03:33,007
Moto moko na misato ya ba masini ebungaki.

44
00:03:33,007 --> 00:03:40,150
'K-Tipp' numéro 15 ya 16.9.2026 elobi ete bandá
mai ya suka, na ba masini ebele oyo etikali,

45
00:03:40,150 --> 00:03:44,242
bapesaki ndingisa te ya kofuta na mbongo ya maboko.

46
00:03:44,242 --> 00:03:47,703
Ntina ya yango elakisi ete ezali «
kobatela bato na bobebisi biloko ».

47
00:03:47,703 --> 00:03:51,929
Yango ezali koma na mwa bapapye oyo ebakamaki na ba mashini.

48
00:03:51,929 --> 00:03:57,839
Basali ya SBB na ba guichet balobeli na «
K-Tipp » ete « bankama » ya ba mashini ebomami,

49
00:03:57,839 --> 00:04:01,882
mingimingi na bamboka mpe na bisika ya bato ebele.

50
00:04:01,882 --> 00:04:10,812
Kasi ba mboka oyo « K-Tipp » etunaki bango,
balobi ete bazali na mikakatano ya bobebisi te.

51
00:04:10,812 --> 00:04:16,288
SBB ekimbi koloba yango mpe epesi « K-Tipp » eyano
te na ntina ya esika mpe motango ya ba mashini,

52
00:04:16,288 --> 00:04:21,125
ata mpe na ntina ya bobebisi oyo balobi ete esalemi.

53
00:04:21,125 --> 00:04:26,818
Emonani polele ete bokitisi ya ba mashini ya billets
oyo ezalaki kozwa mbongo ya maboko mpe kobimisa papye

54
00:04:26,818 --> 00:04:30,226
ezali kokende liboso malembe malembe na nse ya nkuku.

55
00:04:30,226 --> 00:04:36,691
Nzela mosusu oyo balobi ete ezali, elingi koloba kaka kofuta na
mbongo ya maboko, ezali mpasi mpe ezali na

56
00:04:36,691 --> 00:04:43,343
bosepeli te, yango emonani ete ekosalema
kaka tango moke mpo na yango mpe elongolama.

57
00:04:43,343 --> 00:04:46,460
Bato bazali mpe kobunda na mibeko ya SBB.

58
00:04:46,460 --> 00:04:50,531
Yango emonisami na ba rapports mpe ba
emissions ya kritike – esalemi te kaka na ba

59
00:04:50,531 --> 00:04:53,940
médias mosusu, kasi mpe na ba médias ya minene.

60
00:04:53,940 --> 00:05:01,373
Ndenge nini moto akoki kobundela mibeko ya kolongola mbongo
ya maboko na transport ya bato, emonisami mpe na ndakisa

61
00:05:01,373 --> 00:05:05,843
ya Berta Caminada, mwasi ya mbula 78 ya etuka ya Graubünden.

62
00:05:05,843 --> 00:05:10,726
Ebandeli ya Caminada ezalaki mbongwana ya
horaire ya mobu eleki na sanza ya zomi na mibale.

63
00:05:10,726 --> 00:05:17,781
« Postauto Graubünden » esilaki kotika koteka ba tickets
liboso epai ya bakambi ya motuka na ndingisa ya etuka.

64
00:05:17,781 --> 00:05:23,492
Mwasi ya mbula ya kokufa alingaki kondima te ete na
Postauto moto akoki lisusu kofuta na mbongo ya maboko te.

65
00:05:23,492 --> 00:05:32,070
Yango wana abandisi initiative ya bato « Kofuta na mbongo ya
maboko na misala ya Leta (Initiative ya kobundela bokabwani) ».

66
00:05:32,070 --> 00:05:43,085
Na kati ya sanza mibale kaka, ba signatures 15.781
ya kokamwa ewuti na ba communes 100 nyonso ya etuka.

67
00:05:43,085 --> 00:05:48,066
Yangewuti ata bongo mpo na initiative yango bamposa kaka 4.000.

68
00:05:48,066 --> 00:05:53,668
Initiative yango elingi kosala ete moto akoka kofuta
na mbongo ya maboko, ndakisa na Postauto, na ba

69
00:05:53,668 --> 00:05:57,066
machine ya parkement ya bato nyonso to na ba toilettes.

70
00:05:57,066 --> 00:06:04,003
Bazali kolinga ete ba moyens ya kofuta ya digitale etikala, kasi
ekosalaka te ete likoki ya kofuta na mbongo ya maboko elimbwama.

71
00:06:04,003 --> 00:06:08,081
Na sima, «Bündner Grossrat» esengeli kokata likambo yango.

72
00:06:08,081 --> 00:06:15,378
Soki likambo yango ezui mikano te, bato bakovota mpo na
avenir ya ba mbongo ya maboko na ba institutions publiques.

73
00:06:15,378 --> 00:06:21,773
Likambo ya Berta Caminada emonisi ete moto akoki
kobatela ye mpo na kolongola mbongo ya maboko mpe ete

74
00:06:21,773 --> 00:06:26,347
eteni monene ya bato elingi ete mbongo ya maboko etikala.

75
00:06:26,347 --> 00:06:34,324
Kasi mpo na nini kobatela mbongo ya maboko ezali na ntina monene
mpe nini ekokwelama na bato soki bakoki kofuta kaka na digitale?

76
00:06:34,324 --> 00:06:40,089
Hansjörg Stützle azali kotonga mouvement ya bato mpo
na avenir elongo na mbongo ya maboko banda mbula zomi.

77
00:06:40,089 --> 00:06:45,636
Sango na ye apesaki yango na bato na
ba discours ebele mpe na televizyo.

78
00:06:45,636 --> 00:06:50,745
Asalaki mpe pétition mpo na kolongola mbongo ya maboko na UE.

79
00:06:50,745 --> 00:06:59,355
Asengi ete tango bakobimisa euro ya digitale, likoki ya kofuta
na mbongo ya maboko ebatelama mpe ekomanama na ordonnance.

80
00:06:59,355 --> 00:07:04,331
Likama ya société sans cash azali kolimbola yango ndenge oyo:

81
00:07:04,331 --> 00:07:09,696
„Bobaloli nyonso ekoki kotalama,
kokambama, kopekisama mpe kokangama.

82
00:07:09,696 --> 00:07:12,527
Kofuta nyonso ekoki kobakelama ba frais.

83
00:07:12,527 --> 00:07:17,230
Mbongo na ngai ezali ya ngai ya solo
tango ekangami na mokili ya digitale?

84
00:07:17,230 --> 00:07:22,852
Mikano ya mokili oyo ezali na mbongo ya maboko
te ezali monene mpo na contrôle ya mobimba mpe

85
00:07:22,852 --> 00:07:26,011
ezali kokoma na bisika nyonso ya bomoi na biso.

86
00:07:26,011 --> 00:07:31,652
Kasi société ya bonsomi esengeli na moyen ya
kofuta ya bonsomi oyo ekoki kotalama mpe kokambama te.

87
00:07:31,652 --> 00:07:36,855
Mpo ete moto nyonso azala na likoki ya
komikambela, nini ba données oyo azali kolakisa na bato."

88
00:07:36,855 --> 00:07:45,644
Ntoma ya mbongo Ernst Wolff alobi na eteni ya
podcast na ye ya 19.6.2023 na tina ya euro numérique.

89
00:07:45,644 --> 00:07:50,717
Euro numérique ya UE ezali katala ya ba
systèmes nyonso ya paiement numérique oyo

90
00:07:50,717 --> 00:07:55,417
ezali na alternative ya mbongo ya maboko te.

91
00:07:55,417 --> 00:08:01,617
" Na ba banques centrales mpe na complexe numérique-financier oyo
ezali sima na bango, ezali kofungola ba

92
00:08:01,617 --> 00:08:08,222
possibilités ya kokitisa bato na ba intérêts na
bango, oyo ezalaki te na histoire mobimba ya mbongo.

93
00:08:08,222 --> 00:08:14,410
Lokola ezali mbongo oyo ekoki kobongisama, euro numérique
ekopesamaka na but ya ndenge moko, ekangamaka na date ya

94
00:08:14,410 --> 00:08:21,260
suka mpe bakoki kotiya ba taux ya intérêt mpe ya mpako mpe
ba amendes ya motuya moko moko na ba utilisateurs nyonso.

95
00:08:21,260 --> 00:08:29,014
Bakokaki kosala ete paiement na ye etalelama na ba conditions
lokola, ndakisa, certificat ya climat to ya santé, kokitisa

96
00:08:29,014 --> 00:08:37,480
validité na ye na esika, na région to na mboka mobimba to
mpe kokanga yango na système ya crédit social ndenge ya Chine.

97
00:08:37,480 --> 00:08:43,542
Soki totalaki histoire ya mbongo, na histoire
ezalaki na ba propriétés ya motuya mibale ya ntina:

98
00:08:43,542 --> 00:08:47,878
Ezali moyen ya échange universel
mpe na tango moko moyen ya bokonzi.

99
00:08:47,878 --> 00:08:54,548
Mbongo ya banque centrale numérique – lokola euro numérique oyo
esakolami sikoyo – ezali liboso moyen ya bokonzi

100
00:08:54,548 --> 00:09:02,100
mpe ezali na nguya mpe ezali kosala mosala koleka ba
mesures nyonso oyo ba dictateurs ya kala basalaki.."

101
00:09:02,100 --> 00:09:09,644
Awa lisusu résumé ya ba points ya ntina, ndenge
kokitisa mbongo ya maboko ekosala na bomoi na yo:

102
00:09:09,644 --> 00:09:14,136
- Ozali lisusu na likoki te ya kofuta
na ndenge ya nkuku mpe na piste te.

103
00:09:14,136 --> 00:09:19,722
Échange nyonso ekoki kotalelama,
kokambamaka, kokitisamaka mpe kokangamaka.

104
00:09:19,722 --> 00:09:23,961
- Ba banki mpe ba guvɛrnema bazali na nzela
ya kokota na ba konti na yo na ndenge mobimba

105
00:09:23,961 --> 00:09:27,214
mpe bakoki kozua bomengo na yo ndenge balingi.

106
00:09:27,214 --> 00:09:33,180
- Mbongo ekoki kobimisama mpo na makambo ya
sikisiki mpe ekoki kokangamaka na mikolo ya suka.

107
00:09:33,180 --> 00:09:38,863
- Bakoki kotiya mbongo ya motuya ya ndenge na
ndenge mpe mpako ya moto na moto mpe bafuti ya etumbu.

108
00:09:38,863 --> 00:09:48,792
- Soki ozali kozala na bomoi ya ndenge mosusu te, bakoki kokanga
mbongo na yo mpe kobengana yo na bomoi ya nkita mpe ya bato.

109
00:09:48,792 --> 00:09:52,812
- Na bitumba ya bakomputɛrɛ na ba
banki, mbongo na yo ezali na libateli te.

110
00:09:52,812 --> 00:09:58,080
- Soki banki ekweyi, mbongo na yo ebebi (libunga mobimba).

111
00:09:58,080 --> 00:10:06,176
- Soki courant ya lotiliki to internet ekangami,
kofuta ekoki kosalema lisusu te mpe nkita ekokweya.

112
00:10:06,176 --> 00:10:09,964
Nanu kofuta na mbongo ya maboko
ezali possible na nzela ya bato nyonso.

113
00:10:09,964 --> 00:10:16,894
Salelá nzela oyo, ata soki esengeli ozwa banzela ya
molayi. Fungolá billet na yo na mbongo ya maboko mbala moko!

114
00:10:16,894 --> 00:10:23,425
Salelá ba carte ya kokoma na ba entwerer mpe zwa ntango
ya kotelema na guichet mpo na kosomba «Prepaid Card».

115
00:10:23,425 --> 00:10:27,214
Ndenge wana okomonisaka elembo mpo na
kobatela kofuta na mbongo ya maboko.

116
00:10:27,214 --> 00:10:31,968
Sololá na basali ya nzela ya engbunduka mpe bato
mosusu na motó ya «kolimwisa mbongo ya maboko».

117
00:10:31,968 --> 00:10:37,004
Monisá na bato ya zinga na yo ete digitalisation
ya mbongo ezali komema biso nyonso na mikolo

118
00:10:37,004 --> 00:10:40,144
mokomoko oyo tokoki kozala lisusu na bomoi ya bonsomi te.

