1
00:00:00,001 --> 00:00:00,691


2
00:00:00,691 --> 00:00:05,282
2026-njy ýylyň 29-njy noýabrynda Şweýsariýada ses berler.

3
00:00:05,282 --> 00:00:10,142
Şweýsariýanyň saýlawçylary, beýlekileriň arasynda, "Adalatly
federal salgytlara HAWA – är-aýallar

4
00:00:10,142 --> 00:00:15,320
üçinem!" atly halk inisiatiwasy, gysgaça
"Adalatlylyk inisiatiwasy" barada karar bererler.

5
00:00:15,320 --> 00:00:20,319
Ol göni federal salgytda är-aýallaryň
salgyt taýdan zyýan çekmegini ýok etmek isleýär.

6
00:00:20,319 --> 00:00:26,560
Är-aýallar deň ykdysady ýagdaýdaky durmuş
gurmadyk jübütlerden köp tölemeli däldir.

7
00:00:26,560 --> 00:00:30,887
Diňe durmuş gurmak özi has ýokary salgyt ýüküne getirmeli däldir.

8
00:00:30,887 --> 00:00:38,863
"Die Mitte" partiýasy bu inisiatiwany 2024-nji
ýylda 120,000-den gowrak gol bilen tabşyrdy.

9
00:00:38,863 --> 00:00:45,752
Aslynda "Adalatlylyk inisiatiwasy" saýlawçylara "Salgyt
adalatlylygy inisiatiwasy (Şahsy salgyt salmak)" bilen

10
00:00:45,752 --> 00:00:50,170
bilelikde 2026-njy ýylyň 8-nji martynda hödürlenmeli boldy.

11
00:00:50,170 --> 00:00:56,198
"Ýewangelik halk partiýasy" (EVP) 2026-njy ýylyň 11-nji
sentýabryndaky metbugat habarynda, Federal Geňeşiň we Mejlisiň

12
00:00:56,198 --> 00:01:00,439
"Adalatlylyk inisiatiwasy"-ny şeýle bir
uzak wagtlap gijikdirendigini, iki teklibiň

13
00:01:00,439 --> 00:01:03,757
bir wagtda baha berilip bilinmedigini ýazýar.

14
00:01:03,757 --> 00:01:10,809
Şeýlelik bilen, saýlawçylar "durmuş gurmak jerimesini"
ýok etmegiň dürli görnüşleriniň arasynda saýlap bilmediler.

15
00:01:10,809 --> 00:01:17,379
2026-njy ýylyň 8-nji martynda şahsy salgyt salmak 54
göterim HAWA sesi bilen kabul edildi we şeýlelik bilen

16
00:01:17,379 --> 00:01:22,024
atlandyrylýan "durmuş gurmak jerimesi" bölekleýin ýok edildi.

17
00:01:22,024 --> 00:01:28,375
Şweýsariýada "durmuş gurmak jerimesi" diýlip, durmuş guran
jübütleriň salgyt taýdan deňsizlikde saklanmagyna aýdylýar.

18
00:01:28,375 --> 00:01:34,308
Bu kararyň netijesinde är-aýallar geljekde iki
aýratyn salgyt beýannamasyny tabşyrmaly bolar.

19
00:01:34,308 --> 00:01:37,805
Girdeji we emläk aýratyn salgyt salynýar.

20
00:01:37,805 --> 00:01:42,280
Meňzeş derejede girdeji gazanýan iki tarapyň
işleýän jübütleri bu çözgütden peýdalanýarlar.

21
00:01:42,280 --> 00:01:48,380
Ýöne indi bir tarapyň işleýän maşgalalary we az
ikinji girdejili maşgalalar aşa köp zyýan çekýärler.

22
00:01:48,380 --> 00:01:53,714
Meselem, ideg edýän adamyň işleýänligi sebäpli salgyt
salynýan girdejisi bolmasa, ol çaga salgyt

23
00:01:53,714 --> 00:01:57,729
ýeňilligi boýunça öz paýyny salgyt taýdan hasaba alyp bilmez.

24
00:01:57,729 --> 00:02:04,400
Birek-birege jogapkärçilik çekýän
ykdysady bitewilik hökmünde nika ýatyryldy.

25
00:02:04,400 --> 00:02:11,924
Indi 2026-njy ýylyň 29-njy noýabrynda „Adalatlylyk inisiatiwasy“
bilen ýene-de bir salgyt teklibi ses bermäge goýulýar.

26
00:02:11,924 --> 00:02:16,548
Aýratyn salgyt salmakdan tapawutlylykda,
„Adalatlylyk inisiatiwasy“ täze maşgala

27
00:02:16,548 --> 00:02:20,560
jerimesi bolmazdan has ýönekeý ýol teklip edýär:

28
00:02:20,560 --> 00:02:24,987
Federal Konstitusiýada anyk bir ýörelge berkidilmeli:

29
00:02:24,987 --> 00:02:33,657
„Är-aýallar göni federal salgytda bilelikde hasaba
alynýar we beýleki salgyt töleýjilerden pes görülmeli däldir.“

30
00:02:33,657 --> 00:02:38,915
Inisiatiwa munuň üçin alternatiw
salgyt hasaplama modelini teklip edýär:

31
00:02:38,915 --> 00:02:45,667
„Är-aýallar öňki ýaly bilelikde salgyt beýannamasyny
tabşyrýarlar we öňki ýaly bilelikde hasaba alynýarlar.

32
00:02:45,667 --> 00:02:53,018
Goşmaça, salgyt gullugy olaryň durmuşa çykmadyk adamlaryň
düzgünleri boýunça salgyt ýüküniň nähili boljakdygyny hasaplaýar.

33
00:02:53,018 --> 00:02:57,464
Iki mukdaryň has pesi hasaba alynýar.“

34
00:02:57,464 --> 00:03:02,940
„Adalatlylyk inisiatiwasy“ şeýlelikde
dürli durmuş we iş modellerine hormat goýýar.

35
00:03:02,940 --> 00:03:09,061
Är-aýallaryň iş we maşgala zähmetini nähili paýlaşýandyklary
ömrüň dowamynda hemişe üýtgäp biler – meselem,

36
00:03:09,061 --> 00:03:15,198
maşgala döwürleri, okuw, iş çalyşmak, hususy
işewürlik ýa-da garyndaşlara ideg etmek sebäpli.

37
00:03:15,198 --> 00:03:22,400
Çagalara ideg etmek ýa-da garyndaşlara ideg etmek üçin iş
ýüküni azaldýan adam başgalar üçin jogapkärçilik çekýär.

38
00:03:22,400 --> 00:03:26,690
Bu zähmet hormata mynasyp we salgyt taýdan pes görülmeli däldir.

39
00:03:26,690 --> 00:03:30,461
Ide edýän adam zyýan çekmeli däldir.

40
00:03:30,461 --> 00:03:38,283
Lilian Studer, Şweýsariýa EVP partiýasynyň başlygy we
inisiatiwa komitetiniň agzasy, meseläni anyk aýdýar:

41
00:03:38,283 --> 00:03:43,438
„8-nji martda halk ‚nikа
jerimesiniň‘ ýatyrylmalydygyna karar berdi.

42
00:03:43,438 --> 00:03:46,874
29-njy noýabrda ol nähili karar berjekdigini kesgitleýär.

43
00:03:46,874 --> 00:03:54,680
„Adalatlylyk inisiatiwasy“ hiç bir maşgala
modelini kemsitmeýän çözgüde iň soňky pursatdyr.“

44
00:03:54,680 --> 00:04:00,831
Maşgala zähmetini güýçlendirmek we adalatly çözgüt bilen
„öýlenmek jerimesini“ hemmeler üçin deň ýok etmek

45
00:04:00,831 --> 00:04:07,480
isleýänler, şonuň üçin hökman 2026-njy ýylyň
29-njy noýabrynda saýlaw gutusyna HAVA oky goýýarlar.

46
00:04:07,480 --> 00:04:12,002
Salgyt ulgamy adamlara laýyk gelmelidir – tersine däl.