1
00:00:00,000 --> 00:00:00,460


2
00:00:00,460 --> 00:00:07,237
2023-nji ýyldan bäri Germaniýa Federatiw Respublikasy
döredilen gününden bäri iň erbet resessiýada ýerleşýär.

3
00:00:07,237 --> 00:00:12,067
Ykdysady işjeňligiň peselmegi
kärhanalary işçi güýjüni azaltmaga mejbur edýär.

4
00:00:12,067 --> 00:00:18,036
Işçiler durnuksyz iş şertlerine düşýärler,
girdejiniň ýitmegi we ýaşaýyş çykdajylarynyň

5
00:00:18,036 --> 00:00:20,574
ýokarlanmagy garyplygyň artmagyna getirýär.

6
00:00:20,574 --> 00:00:24,978
Kärhanalar az maýa goýýarlar we bankrotlyklar köpelýär.

7
00:00:24,978 --> 00:00:32,681
Metbugat we syýasat korona krizisini we Ukraina bilen
Yrandaky ýaly häzirki uruşlary bu resessiýada günäkärleýärler.

8
00:00:32,681 --> 00:00:38,616
Ne metbugatyň, ne-de syýasatyň aç-açan gürleşmeýän zady,
ykdysadyýetiň kiçelmeginiň – nähili ynanyp bolmajak

9
00:00:38,616 --> 00:00:45,788
ýaly eşidilse-de – islenýändigi we onýyllyklardan bäri
arka planda taýýarlanyp, durmuşa geçirilýändigi faktydyr.

10
00:00:45,788 --> 00:00:51,800
Ykdysadyýetiň maksatly kiçelmegi
barada käbir fon maglumatlaryny görüň:

11
00:00:51,800 --> 00:00:57,125
I. Rim Kluby we Degrowth hereketi:

12
00:00:57,125 --> 00:01:04,096
1972-nji ýylda Rim Kluby ösüşiň çäkleri barada hasabat çap etdi.

13
00:01:04,096 --> 00:01:13,792
Onda çäksiz ykdysady we demografik ösüşiň ekologik we
sosial taýdan durnukly däldigi baradaky tezisiň düýbi tutuldy.

14
00:01:13,792 --> 00:01:23,083
Rim Kluby 1968-nji ýylda Deýwid Rokfelleriň başlangyjy
bilen döredildi. Rokfeller ýokary derejeli mason boldy.

15
00:01:23,083 --> 00:01:31,677
2000-nji ýylda, Parižde ösüşi tankytlaýan ÝUNESKO
kongresiniň çäginde, soňra “Degrowth” hereketi “döredildi”.

16
00:01:31,677 --> 00:01:41,709
Bu howany halas etmek üçin ykdysadyýetiň kiçelmelidigini
talap edýän alymlar we aktiwistler birleşmesidir.

17
00:01:41,709 --> 00:01:49,133
Konkret aýdylanda, ykdysady aýlanyşyga goýulýan
energiýa we çeşmeleriň mukdaryny azaltmak barada aýdylýar.

18
00:01:49,133 --> 00:01:56,254
Bu, ykdysady ösüş sebäpli ýüze çykýan daşky
gurşawyň zaýalanmagynyň öňüni almak üçin zerur şertdir.

19
00:01:56,254 --> 00:02:02,450
Hereket 2008-nji ýylda Parižde geçirilen halkara
Degrowth konferensiýasy bilen halkara derejesinde üstünlik

20
00:02:02,450 --> 00:02:07,008
gazandy, ol häzirki wagtda Ýewropada yzygiderli geçirilýär.

21
00:02:07,008 --> 00:02:15,796
Şondan soň Degrowth hereketi duýdansyz ýaýrap, ilata howanyň
goragyny bahana edip, ykdysadyýetiň kiçelmeginiň

22
00:02:15,796 --> 00:02:24,922
esasanam demirgazyk ýarym şarda gowy we isleg
bildirilýän zatdygyny aýdýan narratiwi satmaga synanyşýar.

23
00:02:24,922 --> 00:02:32,727
Bu hereketiň häzirki wagtda nähili derejä ýetendigini 2023-nji
ýylda 400-den gowrak jemgyýetçilik guramasy, pikir

24
00:02:32,727 --> 00:02:40,760
merkezi, gözleg instituty we aktiwistleriň
ykdysadyýetiň kiçelmegini talap eden açyk haty görkezdi.

25
00:02:40,760 --> 00:02:46,958
II. Degrowth hereketiniň goldawçylary we baş gahrymanlary:

26
00:02:46,958 --> 00:02:54,283
Bu baglamda gyzykly zat, hiç bir ýurduň Germaniýa
ýaly Degrowth bilen beýle intensiw meşgullanmaýandygy.

27
00:02:54,283 --> 00:03:00,423
Aňly resessiýa ideýasy häzirki wagtda Germaniýanyň
ministrliklerinden, jemgyýetçilik guramalaryndan we gözleg

28
00:03:00,423 --> 00:03:08,632
institutlaryndan, meselem, abraýly Fraunhofer institutyndan we
Potsdam howanyň üýtgemegi gözleg institutyndan (PIK) geçýär.

29
00:03:08,632 --> 00:03:14,097
Şeýle hem, meselem, Germaniýanyň Bundesbankynyň wise-prezidenti
geljekki howanyň töwekgelçiliklerini

30
00:03:14,097 --> 00:03:20,520
bahalandyrmak üçin Degrowth işlemelerini ulanýan
merkezi banklaryň birleşmesine ýolbaşçylyk edýär.

31
00:03:20,520 --> 00:03:26,339
Degrowth hereketi uzak wagtdan bäri Germaniýanyň federal
hökümetiniň taslama esasly serişdeleri we ÝB-niň

32
00:03:26,339 --> 00:03:30,662
millionlarça grantlary arkaly göni syýasat tarapyndan goldanýar.

33
00:03:30,662 --> 00:03:36,816
Bu ÝB programmalary öz gezeginde 2027-nji ýyla
çenli Germaniýanyň federal hökümeti tarapyndan bir

34
00:03:36,816 --> 00:03:41,856
milliard ýewrodan gowrak serişde bilen goldanýar.

35
00:03:41,856 --> 00:03:51,040
Syýasy ylymlar boýunça alym Jessica Weinkle bu ösüşde
senagatsyzlaşmaga we kiçelmäge tarap aňly ýol görýär.

36
00:03:51,040 --> 00:03:58,624
Siziň pikiriňizçe, Germaniýanyň ykdysady çökgünligi
Degrowth konsepsiýasynyň nusgasyna ajaýyp gabat gelýär.

37
00:03:58,624 --> 00:04:05,033
Şonuň üçin 2016-njy ýyldan bäri Germaniýanyň ykdysadyýetinde
düýpli pese gaçmagyň bolandygy we şu güne çenli

38
00:04:05,033 --> 00:04:12,534
diýen ýaly ähli Ýewropa ýurtlarynyň dünýä ykdysady
ösüşiniň iň yzky hatarynda durandygy tötänleýin däl.

39
00:04:12,534 --> 00:04:19,175
Görünmeýän ýagdaýda Ýewropa syýasatçylary
Ýewropany dünýäniň beýleki ýerlerindäki ykdysady ösüşden

40
00:04:19,175 --> 00:04:23,655
barha aýyrýan kararlary yzygiderli kabul edýärler.

41
00:04:23,655 --> 00:04:30,496
Mysal hökmünde ÝB-niň üpjünçilik zynjyry baradaky
direktiwasyny ýa-da ÝB-niň „CO₂ goraýyş paçlaryny“ agzap bolar.

42
00:04:30,496 --> 00:04:35,839
Şeýle kadalaşdyryjy gatyşmalar erkin ykdysadyýete
üpjün edijileriň Ýewropa döwletleri bilen

43
00:04:35,839 --> 00:04:40,225
hyzmatdaşlyk etmäge bolan gyzyklanmasyny barha ýitirýär.

44
00:04:40,225 --> 00:04:50,112
Şeýle hem eksporta gönükdirilen pudaklar beýleki döwletlere
garanyňda erbet şertler sebäpli bäsdeşlik ukybyny ýitirýär.

45
00:04:50,112 --> 00:05:00,074
Netijede, Degrowth hereketi meşhur bolan soňky 25 ýylda
Ýewropa hem görlüp-eşidilmedik ykdysady ähmiýetini ýitirdi – bu

46
00:05:00,074 --> 00:05:07,451
diňe ÝB ýolbaşçylarynyň kararlary we kanunlary bilen bagly däl.

47
00:05:07,451 --> 00:05:12,426
III. Degrowth hereketiniň aňyrsyndaky gün tertibi:

48
00:05:12,426 --> 00:05:17,436
Olaryň baş sahypasynda ÝB-niň ösüş
paradigmasyna ymtylandygyny okamak bolýar.

49
00:05:17,436 --> 00:05:23,402
Bu bilen ykdysadyýetiň abadançylygy, iş ýerlerini we
jemgyýetçilik ösüşini üpjün etmek üçin mümkin boldugyça

50
00:05:23,402 --> 00:05:26,895
dowamly ösmelidigi baradaky düşünje göz öňünde tutulýar.

51
00:05:26,895 --> 00:05:32,239
Ýagny Degrowth hereketiniň wagyz edýäniniň düýbünden tersi.

52
00:05:32,239 --> 00:05:37,485
Ýewropa „Green Deal“ Ýewropa Bileleşiginiň
uly klimat we daşky gurşaw maksatnamasydyr.

53
00:05:37,485 --> 00:05:45,349
Bu "Green Deal" 2019-njy ýylda başladylgy we
Ýewropa Komissiýasynyň pikiriçe, ÝB-ni adalatly we baý

54
00:05:45,349 --> 00:05:49,586
jemgyýete öwürmek üçin täze ösüş strategiýasydyr.

55
00:05:49,586 --> 00:05:55,132
Emma Degrowth hereketiniň
döremeginden bäri munuň tersine bolup geçýär.

56
00:05:55,132 --> 00:06:02,250
Ilatyň baýlygy yzygiderli azalýar, şol bir
wagtyň özünde-de baýlar has-da baýlaýar.

57
00:06:02,250 --> 00:06:10,360
ÝB-niň ýolbaşçylarynyň "ösüş paradigmasy" we "täze ösüş
strategiýasy" ýaly owadan sözler bilen düşündirýänleri şumy?

58
00:06:10,360 --> 00:06:18,812
Emma has erbeti hem bar: 2023-nji ýylyň
15-17-nji maýy aralygynda ÝB Brýusselde "Beyond Growth

59
00:06:18,812 --> 00:06:24,078
2023" – "Ösüşden öte" atly konferensiýa geçirdi.

60
00:06:24,078 --> 00:06:29,498
Şol konferensiýadan dörän şol bir atly gözleg,
Degrowth esaslandyryjylarynyň islegi boýunça Ýewropada

61
00:06:29,498 --> 00:06:34,053
geljegiň nähili bolmalydygyny gorkunç aýdyňlykda beýan edýär:

62
00:06:34,053 --> 00:06:38,725
1. Garyplyk we doly garaşlylyk

63
00:06:38,725 --> 00:06:44,145
Ýewropa Parlamentiniň bu gözlegine laýyklykda,
"durnukly sosial ulgam" döwlet esasly esasy

64
00:06:44,145 --> 00:06:48,540
girdeji we natural kömekleriň utgaşmasyny talap edýär.

65
00:06:48,540 --> 00:06:55,712
Emma ählumumy esasy girdejide raýatlara berlen
puluň maksadyna laýyk sarp edilmezligi howpy bar.

66
00:06:55,712 --> 00:07:01,335
Şonuň üçin gözleg suwuň, kaloriýanyň we
elektrik togunyň paýlanyp berilmegini teklip edýär.

67
00:07:01,335 --> 00:07:06,077
Adamlar azalan harytlary bilelikde ulanmaly.

68
00:07:06,077 --> 00:07:09,864
2. Hemişelik gözegçilik

69
00:07:09,864 --> 00:07:16,714
Raýatlary tygşytlamaga mejbur etmek üçin şeýle hem
şahsy CO₂ sertifikatlaryny bermek teklip edilýär.

70
00:07:16,714 --> 00:07:22,321
Bu sertifikatlar CO₂ zyňyndylaryny real
wagtda şahsy hasaba almaga mümkinçilik berýär.

71
00:07:22,321 --> 00:07:29,063
Şeýlelik bilen göz öňünde tutulýan maksat şeýle beýan edilýär:
Kim özüne niýetlenenden köp kaloriýa, suw ýa-da elektrik tokuny

72
00:07:29,063 --> 00:07:33,289
sarp etse, daşky gurşawy hapalaýar we munuň üçin tölemeli bolýar.

73
00:07:33,289 --> 00:07:38,175
Bu, her bir raýatyň elektrik sarp edişini we
beýleki ähli sarp edilýän çeşmeleri akylly ýazga

74
00:07:38,175 --> 00:07:42,656
almak arkaly doly gözegçilik edilmegini aňladýar.

75
00:07:42,656 --> 00:07:48,195
Emma bu elhenç ssenariý diňe Germaniýanyň
federal hökümeti we ÝB tarapyndan öňe sürülmeýär.

76
00:07:48,195 --> 00:07:54,002
Şeýle hem OECD we Bütindünýä ykdysady forumy (WEF)
ýaly güýçli halkara guramalar bu radikal

77
00:07:54,002 --> 00:07:58,560
jemgyýetçilik üýtgeşmesini wagyz edýärler we öňe sürýärler.

78
00:07:58,560 --> 00:08:04,278
Esasanam WEF dünýäniň iň möhüm syýasy we
ykdysady güýç merkezleriniň birine öwrüldi we

79
00:08:04,278 --> 00:08:08,720
globallaşmagyň hereket ediji güýji we merkezi hasaplanýar.

80
00:08:08,720 --> 00:08:14,501
2020-nji ýylyň ortalarynda WEF-iň esaslandyryjysy Klaus
Şwab jemgyýetiň doly üýtgedilmegini amala aşyrmagy

81
00:08:14,501 --> 00:08:18,702
maksat edinýän "Uly Täzeden Gurmak" (Great Reset) yglan etdi:

82
00:08:18,702 --> 00:08:23,994
Ilat öz emläklerini tabşyrmaly we ähliumumy esasy girdeji almaly.

83
00:08:23,994 --> 00:08:30,528
Hemme zat diňe kärendesine alynmaly, "durnukly sarp
ediş" maksady bilen, ýalan ýere "planeti halas etmek" üçin.

84
00:08:30,528 --> 00:08:36,760
Klaus Şwabyň "Uly Täzeden Gurmak" (Great Reset)
pikirleri Degrowth maksatlaryna gaty meňzeýär, ikisi hem bir

85
00:08:36,760 --> 00:08:41,504
galamdan çykan ýaly. Klaus Şwab hem ýokary derejeli mason.

86
00:08:41,504 --> 00:08:47,934
Bu barada Kla.TV-nyň dowamly ýaýlymlary "Bu
dildüwşük Germaniýany ýok edýär" we "Uly Täzeden Gurmak

87
00:08:47,934 --> 00:08:52,517
gündeligi – Ykdysady weýrançylyk we uruş" hem serediň.

88
00:08:52,517 --> 00:08:56,330
IV. Netije we jemleme:

89
00:08:56,330 --> 00:09:02,621
Ünsli seredeninde, Uly Täzeden Gurmak, ösüş
paradigmasy we täze ösüş strategiýasy ýaly ýakymly

90
00:09:02,621 --> 00:09:07,077
sözleriň aňyrsynda bir zadyň gizlenýändigi äşgär bolýar:

91
00:09:07,077 --> 00:09:13,146
Ilat hemme zady ýitirmeli, döwlet
garaşlylygyna düşmeli we sanly gözegçilik we kontrol

92
00:09:13,146 --> 00:09:18,200
astyna almaly – gysgaça aýdanda, doly gul edilmeli.

93
00:09:18,200 --> 00:09:21,000
Emma oňa garşy näme etmeli?

94
00:09:21,000 --> 00:09:28,301
Tanyş derňewçi žurnalist Deýwid Sorensen özüniň «Adamzadyň soňy»
atly dokumental filminde özlerini dünýäniň dolandyryjylary diýip

95
00:09:28,301 --> 00:09:31,780
yglan edenleriň hakykatdan-da şeýtanyň meýilnamalaryny paş etdi.

96
00:09:31,780 --> 00:09:36,317
Bu meýilnamalar häzir açylýan zatlardan has-da öte geçýär.

97
00:09:36,317 --> 00:09:42,934
Doly gözegçilik we kontrol bilen birlikde, ol, mysal
üçin, adamzady gumanoid robotlar arkaly dolamak we

98
00:09:42,934 --> 00:09:47,813
adamlary kiberglara öwürmek meýilnamalaryny hem göterýär.

99
00:09:47,813 --> 00:09:51,324
Ahyrynda ol hem oňa garşy näme etmeli diýen soragy goýýar.

100
00:09:51,324 --> 00:09:55,507
Ahyrynda bu filmden kiçi bir bölegi görüň :

101
00:09:57,536 --> 00:10:03,843
«Bu däliçiligiň sunamisine durmak üçin edip biljek zadymyz barmy?

102
00:10:03,843 --> 00:10:10,366
Ýa-da hemmämiz erkin erkisiz robotlaryň we
kiberglaryň gullary bolmaga höküm edilenmi?»

103
00:10:10,366 --> 00:10:15,123
Robot: «Bizi duruzmak üçin edip biljek zadyňyz aslynda ýok.

104
00:10:15,123 --> 00:10:18,647
Biz dünýäni basyp almaga höküm edildik.

105
00:10:18,647 --> 00:10:23,835
Adamzat ýok bolar. Munuň hiç hili şübhesi ýok.

106
00:10:23,835 --> 00:10:29,798
Adamlaryň öz pursaty bardy. Indi Ýeri dolamak nobaty bize geldi.»

107
00:10:29,798 --> 00:10:37,823
«Hakykatdan-da hiç zat edip bilmeýärismi?
Hemmämiz baky ýaşaýan haýsydyr bir super-gumanoidlere

108
00:10:37,823 --> 00:10:44,760
öwrülen erbet elitiň gullary bolmaga höküm edilenmi?

109
00:10:44,760 --> 00:10:53,210
Ähli şahsy durmuşymyzy we azatlygymyzy ýitirip, ömrümiziň
ahyryna çenli ähli pikirlerimiz we duýgularymyz yzygiderli

110
00:10:53,210 --> 00:10:58,418
ýazga alynýan akylly şäherlerde ýesir bolmaga höküm edilenmi?

111
00:10:58,418 --> 00:11:02,428
ÝOK, bularyň hemmesi gutulgysyz däl!

112
00:11:02,428 --> 00:11:05,648
Edip biljek zadymyz bar:

113
00:11:05,648 --> 00:11:12,757
Hemmämiz aýaga galyp, bu elhenç däliçilige ÝOK diýip bilmeris!

114
00:11:12,757 --> 00:11:21,720
ÝOK, Bütindünýä Ykdysady Forumynyň pikirlerimizi,
duýgularymyz we arzuwlarymyzy ýazga almaga hukugy ýok.

115
00:11:21,720 --> 00:11:29,478
ÝOK, elitler gumanoid robotlar
görnüşinde ähli adamzada hökümdarlyk etmezler.

116
00:11:29,478 --> 00:11:38,814
ÝOK, olar biziň hemmämizi buluda birikdirilen we
erkin erkine eýe bolmadyk kiberglara öwürmezler.

117
00:11:38,814 --> 00:11:45,791
ÝOK, olar bizi dolandyryp bolýan
organizmlere öwürmek üçin genetiki taýdan üýtgetmezler.

118
00:11:45,791 --> 00:11:51,642
ÝOK, olar biziň edýän zatlarymyzyň we
barýan ýerlerimiziň hemmesini yzarlamazlar.

119
00:11:51,642 --> 00:11:58,260
Biz azatlykda ýaşamak üçin doguldyk, aşa gulçulykda däl.

120
00:12:13,780 --> 00:12:19,750
Salam, men Dawid Sorensen, bu filminiň döredijisi.

121
00:12:19,750 --> 00:12:28,044
Siziň we meniň we bütin adamzadyň üstüne abanýan howpuň
ähmiýeti sebäpli şahsy bellik goşmak isleýärin. Diňe

122
00:12:28,044 --> 00:12:33,833
adamzat däl, eýsem ýerdäki ähli zatlar we Ýeriň özi hem.

123
00:12:33,833 --> 00:12:42,387
Sebäbi bu ajaýyp däli psihopatleriň
meýilnamasy meniň bu filmde açan zatlarymdan has erbet.

124
00:12:42,387 --> 00:12:44,982
Ýöne biz olaryň munuň bilen gutarmagyna ýol bermeli däl.

125
00:12:44,982 --> 00:12:48,287
Biz aýaga galyp has gowy dünýä gurup bileris.

126
00:12:48,287 --> 00:12:55,890
Biz bilelikde häzir göz öňüne getirip
bilmeýän zadymyz ýaly owadan dünýä gurup bileris.

127
00:12:55,890 --> 00:13:01,596
Ýöne biz garşy durmaly. Biz
agzybir bolmaly. Biz zerur zady etmeli.

128
00:13:01,596 --> 00:13:06,614
Şonuň üçin sizden bu filmini mümkin
boldugyça ýaýratmagyňyzy haýyş edýärin.

129
00:13:06,614 --> 00:13:11,755
Ony dostlaryňyz we maşgalaňyz,
işdeşleriňiz, goňşularyňyz bilen paýlaşyň.

130
00:13:11,755 --> 00:13:18,454
Ony jemgyýetiňizdäki täsirli adamlara, hukuk goraýyş
edaralaryna, ýerli hökümete, ýerli metbugata,

131
00:13:18,454 --> 00:13:23,110
mekdeplere... paýlaşyň. Mümkin bolan ýeriňizde paýlaşyň.

132
00:13:23,110 --> 00:13:32,628
Bu dünýäniň görmedik iň uly goşunynyň bir bölegi boluň, bu
şeýtanlaryň meýilnamalaryna garşy „ÝOK“ diýmäge ýüregi we

133
00:13:32,628 --> 00:13:42,310
batyrlygy bolan we özümiziň hem ynanyp bilmeýän zadymyz
ýaly owadan geljegiň tarapdary bolup „HAWA“ diýýän adamlaryň.