WEBVTT

00:00.460 --> 00:07.237
2023-nji ýyldan bäri Germaniýa Federatiw Respublikasy
döredilen gününden bäri iň erbet resessiýada ýerleşýär.

00:07.237 --> 00:12.067
Ykdysady işjeňligiň peselmegi
kärhanalary işçi güýjüni azaltmaga mejbur edýär.

00:12.067 --> 00:18.036
Işçiler durnuksyz iş şertlerine düşýärler,
girdejiniň ýitmegi we ýaşaýyş çykdajylarynyň

00:18.036 --> 00:20.574
ýokarlanmagy garyplygyň artmagyna getirýär.

00:20.574 --> 00:24.978
Kärhanalar az maýa goýýarlar we bankrotlyklar köpelýär.

00:24.978 --> 00:32.681
Metbugat we syýasat korona krizisini we Ukraina bilen
Yrandaky ýaly häzirki uruşlary bu resessiýada günäkärleýärler.

00:32.681 --> 00:38.616
Ne metbugatyň, ne-de syýasatyň aç-açan gürleşmeýän zady,
ykdysadyýetiň kiçelmeginiň – nähili ynanyp bolmajak

00:38.616 --> 00:45.788
ýaly eşidilse-de – islenýändigi we onýyllyklardan bäri
arka planda taýýarlanyp, durmuşa geçirilýändigi faktydyr.

00:45.788 --> 00:51.800
Ykdysadyýetiň maksatly kiçelmegi
barada käbir fon maglumatlaryny görüň:

00:51.800 --> 00:57.125
I. Rim Kluby we Degrowth hereketi:

00:57.125 --> 01:04.096
1972-nji ýylda Rim Kluby ösüşiň çäkleri barada hasabat çap etdi.

01:04.096 --> 01:13.792
Onda çäksiz ykdysady we demografik ösüşiň ekologik we
sosial taýdan durnukly däldigi baradaky tezisiň düýbi tutuldy.

01:13.792 --> 01:23.083
Rim Kluby 1968-nji ýylda Deýwid Rokfelleriň başlangyjy
bilen döredildi. Rokfeller ýokary derejeli mason boldy.

01:23.083 --> 01:31.677
2000-nji ýylda, Parižde ösüşi tankytlaýan ÝUNESKO
kongresiniň çäginde, soňra “Degrowth” hereketi “döredildi”.

01:31.677 --> 01:41.709
Bu howany halas etmek üçin ykdysadyýetiň kiçelmelidigini
talap edýän alymlar we aktiwistler birleşmesidir.

01:41.709 --> 01:49.133
Konkret aýdylanda, ykdysady aýlanyşyga goýulýan
energiýa we çeşmeleriň mukdaryny azaltmak barada aýdylýar.

01:49.133 --> 01:56.254
Bu, ykdysady ösüş sebäpli ýüze çykýan daşky
gurşawyň zaýalanmagynyň öňüni almak üçin zerur şertdir.

01:56.254 --> 02:02.450
Hereket 2008-nji ýylda Parižde geçirilen halkara
Degrowth konferensiýasy bilen halkara derejesinde üstünlik

02:02.450 --> 02:07.008
gazandy, ol häzirki wagtda Ýewropada yzygiderli geçirilýär.

02:07.008 --> 02:15.796
Şondan soň Degrowth hereketi duýdansyz ýaýrap, ilata howanyň
goragyny bahana edip, ykdysadyýetiň kiçelmeginiň

02:15.796 --> 02:24.922
esasanam demirgazyk ýarym şarda gowy we isleg
bildirilýän zatdygyny aýdýan narratiwi satmaga synanyşýar.

02:24.922 --> 02:32.727
Bu hereketiň häzirki wagtda nähili derejä ýetendigini 2023-nji
ýylda 400-den gowrak jemgyýetçilik guramasy, pikir

02:32.727 --> 02:40.760
merkezi, gözleg instituty we aktiwistleriň
ykdysadyýetiň kiçelmegini talap eden açyk haty görkezdi.

02:40.760 --> 02:46.958
II. Degrowth hereketiniň goldawçylary we baş gahrymanlary:

02:46.958 --> 02:54.283
Bu baglamda gyzykly zat, hiç bir ýurduň Germaniýa
ýaly Degrowth bilen beýle intensiw meşgullanmaýandygy.

02:54.283 --> 03:00.423
Aňly resessiýa ideýasy häzirki wagtda Germaniýanyň
ministrliklerinden, jemgyýetçilik guramalaryndan we gözleg

03:00.423 --> 03:08.632
institutlaryndan, meselem, abraýly Fraunhofer institutyndan we
Potsdam howanyň üýtgemegi gözleg institutyndan (PIK) geçýär.

03:08.632 --> 03:14.097
Şeýle hem, meselem, Germaniýanyň Bundesbankynyň wise-prezidenti
geljekki howanyň töwekgelçiliklerini

03:14.097 --> 03:20.520
bahalandyrmak üçin Degrowth işlemelerini ulanýan
merkezi banklaryň birleşmesine ýolbaşçylyk edýär.

03:20.520 --> 03:26.339
Degrowth hereketi uzak wagtdan bäri Germaniýanyň federal
hökümetiniň taslama esasly serişdeleri we ÝB-niň

03:26.339 --> 03:30.662
millionlarça grantlary arkaly göni syýasat tarapyndan goldanýar.

03:30.662 --> 03:36.816
Bu ÝB programmalary öz gezeginde 2027-nji ýyla
çenli Germaniýanyň federal hökümeti tarapyndan bir

03:36.816 --> 03:41.856
milliard ýewrodan gowrak serişde bilen goldanýar.

03:41.856 --> 03:51.040
Syýasy ylymlar boýunça alym Jessica Weinkle bu ösüşde
senagatsyzlaşmaga we kiçelmäge tarap aňly ýol görýär.

03:51.040 --> 03:58.624
Siziň pikiriňizçe, Germaniýanyň ykdysady çökgünligi
Degrowth konsepsiýasynyň nusgasyna ajaýyp gabat gelýär.

03:58.624 --> 04:05.033
Şonuň üçin 2016-njy ýyldan bäri Germaniýanyň ykdysadyýetinde
düýpli pese gaçmagyň bolandygy we şu güne çenli

04:05.033 --> 04:12.534
diýen ýaly ähli Ýewropa ýurtlarynyň dünýä ykdysady
ösüşiniň iň yzky hatarynda durandygy tötänleýin däl.

04:12.534 --> 04:19.175
Görünmeýän ýagdaýda Ýewropa syýasatçylary
Ýewropany dünýäniň beýleki ýerlerindäki ykdysady ösüşden

04:19.175 --> 04:23.655
barha aýyrýan kararlary yzygiderli kabul edýärler.

04:23.655 --> 04:30.496
Mysal hökmünde ÝB-niň üpjünçilik zynjyry baradaky
direktiwasyny ýa-da ÝB-niň „CO₂ goraýyş paçlaryny“ agzap bolar.

04:30.496 --> 04:35.839
Şeýle kadalaşdyryjy gatyşmalar erkin ykdysadyýete
üpjün edijileriň Ýewropa döwletleri bilen

04:35.839 --> 04:40.225
hyzmatdaşlyk etmäge bolan gyzyklanmasyny barha ýitirýär.

04:40.225 --> 04:50.112
Şeýle hem eksporta gönükdirilen pudaklar beýleki döwletlere
garanyňda erbet şertler sebäpli bäsdeşlik ukybyny ýitirýär.

04:50.112 --> 05:00.074
Netijede, Degrowth hereketi meşhur bolan soňky 25 ýylda
Ýewropa hem görlüp-eşidilmedik ykdysady ähmiýetini ýitirdi – bu

05:00.074 --> 05:07.451
diňe ÝB ýolbaşçylarynyň kararlary we kanunlary bilen bagly däl.

05:07.451 --> 05:12.426
III. Degrowth hereketiniň aňyrsyndaky gün tertibi:

05:12.426 --> 05:17.436
Olaryň baş sahypasynda ÝB-niň ösüş
paradigmasyna ymtylandygyny okamak bolýar.

05:17.436 --> 05:23.402
Bu bilen ykdysadyýetiň abadançylygy, iş ýerlerini we
jemgyýetçilik ösüşini üpjün etmek üçin mümkin boldugyça

05:23.402 --> 05:26.895
dowamly ösmelidigi baradaky düşünje göz öňünde tutulýar.

05:26.895 --> 05:32.239
Ýagny Degrowth hereketiniň wagyz edýäniniň düýbünden tersi.

05:32.239 --> 05:37.485
Ýewropa „Green Deal“ Ýewropa Bileleşiginiň
uly klimat we daşky gurşaw maksatnamasydyr.

05:37.485 --> 05:45.349
Bu "Green Deal" 2019-njy ýylda başladylgy we
Ýewropa Komissiýasynyň pikiriçe, ÝB-ni adalatly we baý

05:45.349 --> 05:49.586
jemgyýete öwürmek üçin täze ösüş strategiýasydyr.

05:49.586 --> 05:55.132
Emma Degrowth hereketiniň
döremeginden bäri munuň tersine bolup geçýär.

05:55.132 --> 06:02.250
Ilatyň baýlygy yzygiderli azalýar, şol bir
wagtyň özünde-de baýlar has-da baýlaýar.

06:02.250 --> 06:10.360
ÝB-niň ýolbaşçylarynyň "ösüş paradigmasy" we "täze ösüş
strategiýasy" ýaly owadan sözler bilen düşündirýänleri şumy?

06:10.360 --> 06:18.812
Emma has erbeti hem bar: 2023-nji ýylyň
15-17-nji maýy aralygynda ÝB Brýusselde "Beyond Growth

06:18.812 --> 06:24.078
2023" – "Ösüşden öte" atly konferensiýa geçirdi.

06:24.078 --> 06:29.498
Şol konferensiýadan dörän şol bir atly gözleg,
Degrowth esaslandyryjylarynyň islegi boýunça Ýewropada

06:29.498 --> 06:34.053
geljegiň nähili bolmalydygyny gorkunç aýdyňlykda beýan edýär:

06:34.053 --> 06:38.725
1. Garyplyk we doly garaşlylyk

06:38.725 --> 06:44.145
Ýewropa Parlamentiniň bu gözlegine laýyklykda,
"durnukly sosial ulgam" döwlet esasly esasy

06:44.145 --> 06:48.540
girdeji we natural kömekleriň utgaşmasyny talap edýär.

06:48.540 --> 06:55.712
Emma ählumumy esasy girdejide raýatlara berlen
puluň maksadyna laýyk sarp edilmezligi howpy bar.

06:55.712 --> 07:01.335
Şonuň üçin gözleg suwuň, kaloriýanyň we
elektrik togunyň paýlanyp berilmegini teklip edýär.

07:01.335 --> 07:06.077
Adamlar azalan harytlary bilelikde ulanmaly.

07:06.077 --> 07:09.864
2. Hemişelik gözegçilik

07:09.864 --> 07:16.714
Raýatlary tygşytlamaga mejbur etmek üçin şeýle hem
şahsy CO₂ sertifikatlaryny bermek teklip edilýär.

07:16.714 --> 07:22.321
Bu sertifikatlar CO₂ zyňyndylaryny real
wagtda şahsy hasaba almaga mümkinçilik berýär.

07:22.321 --> 07:29.063
Şeýlelik bilen göz öňünde tutulýan maksat şeýle beýan edilýär:
Kim özüne niýetlenenden köp kaloriýa, suw ýa-da elektrik tokuny

07:29.063 --> 07:33.289
sarp etse, daşky gurşawy hapalaýar we munuň üçin tölemeli bolýar.

07:33.289 --> 07:38.175
Bu, her bir raýatyň elektrik sarp edişini we
beýleki ähli sarp edilýän çeşmeleri akylly ýazga

07:38.175 --> 07:42.656
almak arkaly doly gözegçilik edilmegini aňladýar.

07:42.656 --> 07:48.195
Emma bu elhenç ssenariý diňe Germaniýanyň
federal hökümeti we ÝB tarapyndan öňe sürülmeýär.

07:48.195 --> 07:54.002
Şeýle hem OECD we Bütindünýä ykdysady forumy (WEF)
ýaly güýçli halkara guramalar bu radikal

07:54.002 --> 07:58.560
jemgyýetçilik üýtgeşmesini wagyz edýärler we öňe sürýärler.

07:58.560 --> 08:04.278
Esasanam WEF dünýäniň iň möhüm syýasy we
ykdysady güýç merkezleriniň birine öwrüldi we

08:04.278 --> 08:08.720
globallaşmagyň hereket ediji güýji we merkezi hasaplanýar.

08:08.720 --> 08:14.501
2020-nji ýylyň ortalarynda WEF-iň esaslandyryjysy Klaus
Şwab jemgyýetiň doly üýtgedilmegini amala aşyrmagy

08:14.501 --> 08:18.702
maksat edinýän "Uly Täzeden Gurmak" (Great Reset) yglan etdi:

08:18.702 --> 08:23.994
Ilat öz emläklerini tabşyrmaly we ähliumumy esasy girdeji almaly.

08:23.994 --> 08:30.528
Hemme zat diňe kärendesine alynmaly, "durnukly sarp
ediş" maksady bilen, ýalan ýere "planeti halas etmek" üçin.

08:30.528 --> 08:36.760
Klaus Şwabyň "Uly Täzeden Gurmak" (Great Reset)
pikirleri Degrowth maksatlaryna gaty meňzeýär, ikisi hem bir

08:36.760 --> 08:41.504
galamdan çykan ýaly. Klaus Şwab hem ýokary derejeli mason.

08:41.504 --> 08:47.934
Bu barada Kla.TV-nyň dowamly ýaýlymlary "Bu
dildüwşük Germaniýany ýok edýär" we "Uly Täzeden Gurmak

08:47.934 --> 08:52.517
gündeligi – Ykdysady weýrançylyk we uruş" hem serediň.

08:52.517 --> 08:56.330
IV. Netije we jemleme:

08:56.330 --> 09:02.621
Ünsli seredeninde, Uly Täzeden Gurmak, ösüş
paradigmasy we täze ösüş strategiýasy ýaly ýakymly

09:02.621 --> 09:07.077
sözleriň aňyrsynda bir zadyň gizlenýändigi äşgär bolýar:

09:07.077 --> 09:13.146
Ilat hemme zady ýitirmeli, döwlet
garaşlylygyna düşmeli we sanly gözegçilik we kontrol

09:13.146 --> 09:18.200
astyna almaly – gysgaça aýdanda, doly gul edilmeli.

09:18.200 --> 09:21.000
Emma oňa garşy näme etmeli?

09:21.000 --> 09:28.301
Tanyş derňewçi žurnalist Deýwid Sorensen özüniň «Adamzadyň soňy»
atly dokumental filminde özlerini dünýäniň dolandyryjylary diýip

09:28.301 --> 09:31.780
yglan edenleriň hakykatdan-da şeýtanyň meýilnamalaryny paş etdi.

09:31.780 --> 09:36.317
Bu meýilnamalar häzir açylýan zatlardan has-da öte geçýär.

09:36.317 --> 09:42.934
Doly gözegçilik we kontrol bilen birlikde, ol, mysal
üçin, adamzady gumanoid robotlar arkaly dolamak we

09:42.934 --> 09:47.813
adamlary kiberglara öwürmek meýilnamalaryny hem göterýär.

09:47.813 --> 09:51.324
Ahyrynda ol hem oňa garşy näme etmeli diýen soragy goýýar.

09:51.324 --> 09:55.507
Ahyrynda bu filmden kiçi bir bölegi görüň :

09:57.536 --> 10:03.843
«Bu däliçiligiň sunamisine durmak üçin edip biljek zadymyz barmy?

10:03.843 --> 10:10.366
Ýa-da hemmämiz erkin erkisiz robotlaryň we
kiberglaryň gullary bolmaga höküm edilenmi?»

10:10.366 --> 10:15.123
Robot: «Bizi duruzmak üçin edip biljek zadyňyz aslynda ýok.

10:15.123 --> 10:18.647
Biz dünýäni basyp almaga höküm edildik.

10:18.647 --> 10:23.835
Adamzat ýok bolar. Munuň hiç hili şübhesi ýok.

10:23.835 --> 10:29.798
Adamlaryň öz pursaty bardy. Indi Ýeri dolamak nobaty bize geldi.»

10:29.798 --> 10:37.823
«Hakykatdan-da hiç zat edip bilmeýärismi?
Hemmämiz baky ýaşaýan haýsydyr bir super-gumanoidlere

10:37.823 --> 10:44.760
öwrülen erbet elitiň gullary bolmaga höküm edilenmi?

10:44.760 --> 10:53.210
Ähli şahsy durmuşymyzy we azatlygymyzy ýitirip, ömrümiziň
ahyryna çenli ähli pikirlerimiz we duýgularymyz yzygiderli

10:53.210 --> 10:58.418
ýazga alynýan akylly şäherlerde ýesir bolmaga höküm edilenmi?

10:58.418 --> 11:02.428
ÝOK, bularyň hemmesi gutulgysyz däl!

11:02.428 --> 11:05.648
Edip biljek zadymyz bar:

11:05.648 --> 11:12.757
Hemmämiz aýaga galyp, bu elhenç däliçilige ÝOK diýip bilmeris!

11:12.757 --> 11:21.720
ÝOK, Bütindünýä Ykdysady Forumynyň pikirlerimizi,
duýgularymyz we arzuwlarymyzy ýazga almaga hukugy ýok.

11:21.720 --> 11:29.478
ÝOK, elitler gumanoid robotlar
görnüşinde ähli adamzada hökümdarlyk etmezler.

11:29.478 --> 11:38.814
ÝOK, olar biziň hemmämizi buluda birikdirilen we
erkin erkine eýe bolmadyk kiberglara öwürmezler.

11:38.814 --> 11:45.791
ÝOK, olar bizi dolandyryp bolýan
organizmlere öwürmek üçin genetiki taýdan üýtgetmezler.

11:45.791 --> 11:51.642
ÝOK, olar biziň edýän zatlarymyzyň we
barýan ýerlerimiziň hemmesini yzarlamazlar.

11:51.642 --> 11:58.260
Biz azatlykda ýaşamak üçin doguldyk, aşa gulçulykda däl.

12:13.780 --> 12:19.750
Salam, men Dawid Sorensen, bu filminiň döredijisi.

12:19.750 --> 12:28.044
Siziň we meniň we bütin adamzadyň üstüne abanýan howpuň
ähmiýeti sebäpli şahsy bellik goşmak isleýärin. Diňe

12:28.044 --> 12:33.833
adamzat däl, eýsem ýerdäki ähli zatlar we Ýeriň özi hem.

12:33.833 --> 12:42.387
Sebäbi bu ajaýyp däli psihopatleriň
meýilnamasy meniň bu filmde açan zatlarymdan has erbet.

12:42.387 --> 12:44.982
Ýöne biz olaryň munuň bilen gutarmagyna ýol bermeli däl.

12:44.982 --> 12:48.287
Biz aýaga galyp has gowy dünýä gurup bileris.

12:48.287 --> 12:55.890
Biz bilelikde häzir göz öňüne getirip
bilmeýän zadymyz ýaly owadan dünýä gurup bileris.

12:55.890 --> 13:01.596
Ýöne biz garşy durmaly. Biz
agzybir bolmaly. Biz zerur zady etmeli.

13:01.596 --> 13:06.614
Şonuň üçin sizden bu filmini mümkin
boldugyça ýaýratmagyňyzy haýyş edýärin.

13:06.614 --> 13:11.755
Ony dostlaryňyz we maşgalaňyz,
işdeşleriňiz, goňşularyňyz bilen paýlaşyň.

13:11.755 --> 13:18.454
Ony jemgyýetiňizdäki täsirli adamlara, hukuk goraýyş
edaralaryna, ýerli hökümete, ýerli metbugata,

13:18.454 --> 13:23.110
mekdeplere... paýlaşyň. Mümkin bolan ýeriňizde paýlaşyň.

13:23.110 --> 13:32.628
Bu dünýäniň görmedik iň uly goşunynyň bir bölegi boluň, bu
şeýtanlaryň meýilnamalaryna garşy „ÝOK“ diýmäge ýüregi we

13:32.628 --> 13:42.310
batyrlygy bolan we özümiziň hem ynanyp bilmeýän zadymyz
ýaly owadan geljegiň tarapdary bolup „HAWA“ diýýän adamlaryň.